2 ტექსტის ზედდება - ვეფხიტყაოსანი 2009-1966

2009 1966 2 ტექსტის ზედდება
1 1 დასაწყისი
2 2  
3 3 რომელმან შექმნა სამყარო ძალითა მით ძლიერითა,
4 4 ზეგარდმო არსნი სულითა ყვნა ზეცით მონაბერითა,
5 5 ჩვენ, კაცთა, მოგვცა ქვეყანა, გვაქვს უთვალავი ფერითა,
6   მისგან არს ყოვლი ხელმწიფე სახითა მისმიერითა.
  6 მისგან არს ყოვლი ხელმწიფე სახითა მის მიერითა.
7 7  
8   ჰე, ღმერთო ერთო, შენ შეჰქმენ სახე ყოვლისა ტანისა,
  8 ჰე ღმერთო ერთო, შენ შეჰქმენ სახე ყოვლისა ტანისა,
9 9 შენ დამიფარე, ძლევა მეც დათრგუნვად მე სატანისა,
10   მომეც მიჯნურთა სურვილი, სიკვდიმდე გასატანისა,
11   ცოდვათა შესუბუქება, მუნ თანაწასატანისა.
  10 მომეც მიჯნურთა სურვილი, სიკვდიმდე გასატანისა,
  11 ცოდვათა შესუბუქება, მუნ თანა  წასატანისა.
12 12  
13 13 ვის შვენის, – ლომსა, – ხმარება შუბისა, ფარ-შიმშერისა,
14   – მეფისა მზის თამარისა, ღაწვბალახშ-თმაგიშერისა, –
15   მას, არა ვიცი, შევრთო შესხმა ხოტბისა შერისა?!
  14 – მეფისა მზის თამარისა, ღაწვ-ბალახშ, თმა-გიშერისა, –
  15 მას, არა ვიცი, შევჰკადრო შესხმა ხოტბისა, შერისა?
16 16 მისთა მჭვრეტელთა ყანდისა მირთმა ხამს, მართ მიშერისა.
17 17  
18   თამარს ვაქებდეთ მეფესა სისხლისა ცრემლდათხეული,
19   ვთქვენი ქებანი ვისნი მე არავად გამორჩეული.
20   მელნად ვიხმარე გიშრის ტბა და კალმად მნა რხეული,
  18 თამარს ვაქებდეთ მეფესა სისხლისა ცრემლ-დათხეული,
  19 ვთქვენი ქებანი ვისნი მე არ-ავად გამორჩეული.
  20 მელნად ვიხმარე გიშრის ტბა და კალმად მ ნა რხეული,
21 21 ვინცა ისმინოს, დაესვას ლახვარი გულსა ხეული.
22 22  
23 23 მიბრძანეს მათად საქებრად თქმა ლექსებისა ტკბილისა,
24 24 ქება წარბთა და წამწამთა, თმათა და ბაგე-კბილისა,
25 25 ბროლ-ბალახშისა თლილისა, მის მიჯრით მიწყობილისა.
26   გასტეხს ქვასაცა მაგარსა გვრდემლი ტყვიისა ლბილისა.
  26 გასტეხს ქვასაცა მაგარსა გვრდემლი ტყვიისა ლბილისა.
27 27  
28 28 აწ ენა მინდა გამოთქმად, გული და ხელოვანება, –
29   ძალი მომეც და შეწევნა, შენგნით მაქვს, მივსცე გონება;
30   მით შევეწივნეთ ტარიელს, ტურფადცა უნდა ხსენება;
  29 ძალი მომეც და შეწევნა შენგნით მაქვს, მივსცე გონება;
  30 მით შევეწივნეთ ტარიელს, ტურფადცა უნდა ხსენება,
31 31 მათ სამთა გმირთა მნათობთა სჭირს ერთმანერთის მონება.
32 32  
33   მო, დავსხდეთ, ტარიელისთვის ცრემლი გვდის შეუშრობლი;
  33 მო, დავსხდეთ, ტარიელისთვის ცრემლი გვდის შეუშრობლი;
34 34 მისებრი მართ დაბადებით ვინმცა ყოფილა შობილი!
35   დავჯე, რუსთველმან გავლექსე, მისთვის გულლახვარსობილი,
36   აქამდის ამბად ნათქვამი, აწ მარგალიტი წყობილი.
  35 დავჯე, რუსთველმან გავლექსე, მისთვის გულ-ლახვარ-სობილი,
  36 აქამდის ამბად ნათქვამი, აწ მარგალიტი წყობილი.
37 37  
38   მე, რუსთველი, ხელობითა ვიქ საქმესა ამადარი:
39   ვის მორჩილობს ჯარი სპათა, მისთვის ვხელობ მისთვის მკვდარი;
40   დაუძლურდი, მიჯნურთათვის კვლა წამალი არსით არი,
  38 მე, რუსთველი, ხელობითა ვიქ საქმესა ამა დარი:
  39 ვის მორჩილობს ჯარი სპათა, მისთვის ვხელობ, მისთვის მკვდარი;
  40 დაუძლურდი, მიჯნურთათვის კვლა წამალი არსით არი,
41 41 ანუ მომცეს განკურნება, ანუ მიწა მე სამარი.
42 42  
43 43 ესე ამბავი სპარსული, ქართულად ნათარგმანები,
44   ვით მარგალიტი ობოლი, ხელისხელ საგოგმანები,
  44 ვით მარგალიტი ობოლი, ხელის-ხელ საგოგმანები,
45 45 ვპოვე და ლექსად გარდავთქვი, საქმე ვქმენ საჭოჭმანები,
46   ჩემმან ხელმქმნელმან დამმართოს ლაღმან და ლამაზმა ნები.
  46 ჩემმან ხელ-მქმნელმან დამმართოს ლაღმან და ლამაზმა ნები.
47 47  
48   თვალთა, მისგან უნათლოთა, ენატრამცა ახლად ჩენა;
  48 თვალთა მისგან უნათლოთა, ენატრამცა ახლად ჩენა;
49 49 აჰა, გული გამიჯნურდა, მიხვდომია ველთა რბენა!
50 50 მიაჯეთ ვინ, ხორცთა დაწვა კმარის, მისცეს სულთა ლხენა.
51   სამთა ფერთა საქებელთა ლამის, ლექსთა უნდა ლენა.
  51 სამთა ფერთა საქებელთა ლამის ლექსთა უნდა ლენა.
52 52  
53   რაცა ვისა ბედმან მისცეს, დასჯერდეს და მას უბნობდეს:
  53 რაცა ვის ა ბედმან მისცეს, დასჯერდეს და მას უბნობდეს:
54 54 მუშა მიწყივ მუშაკობდეს, მეომარი გულოვნობდეს;
55 55 კვლა მიჯნურსა მიჯნურობა უყვარდეს და გამოსცნობდეს,
56   არცა ვისგან დაწუნოს, არცა სხვასა უწუნობდეს.
  56 არცა ვისგან დაწუნოს, არცა სხვასა უწუნობდეს.
57 57  
58 58 შაირობა პირველადვე სიბრძნისაა ერთი დარგი,
59 59 საღმრთო, საღმრთოდ გასაგონი, მსმენელთათვის დიდი მარგი,
60 60 კვლა აქაცა ეამების, ვინცა ისმენს კაცი ვარგი;
61 61 გრძელი სიტყვა მოკლედ ითქმის, შაირია ამად კარგი.
62 62  
63 63 ვითა ცხენსა შარა გრძელი და გამოსცდის დიდი რბევა,
64 64 მობურთალსა – მოედანი, მართლად ცემა, მარჯვედ ქნევა,
65 65 მართ აგრევე მელექსესა – ლექსთა გრძელთა თქმა და ხევა,
66   რა მისჭირდეს საუბარი და დაუწყოს ლექსმან ლევა.
  66 რა მისჭირდეს საუბარი და დაუწყოს ლექსმან ლევა...
67 67  
68 68 მაშინღა ნახეთ მელექსე და მისი მოშაირობა,
69 69 რა ვეღარ მიხვდეს ქართულსა, დაუწყოს ლექსმან ძვირობა,
70   არ შეამოკლოს ქართული, არა ქმნას სიტყვამცირობა,
71   ხელმარჯვედ სცემდეს ჩოგანსა, იხმაროს დიდი გმირობა.
  70 არ შეამოკლოს ქართული, არა ქმნას სიტყვა-მცირობა,
  71 ხელ მარჯვედ სცემდეს ჩოგანსა, იხმაროს დიდი გმირობა.
72 72  
73 73 მოშაირე არა ჰქვიან, თუ სადმე თქვას ერთი, ორი;
74 74 თავი ყოლა ნუ ჰგონია მელექსეთა კარგთა სწორი;
75 75 განაღა თქვას ერთი, ორი, უმსგავსო და შორი-შორი,
76 76 მაგრა იტყვის: „ჩემი სჯობსო“, უცილობლობს ვითა ჯორი.
77 77  
78   მეორე ლექსი, ცოტაი ნაწილი მოშაირეთა,
79   არ ძალუც სრულქმნა სიტყვათა, გულისა გასაგმირეთა,
  78 მეორე ლექსი ცოტაი, ნაწილი მოშაირეთა,
  79 არ ძალუც სრულ-ქმნა სიტყვათა, გულისა გასაგმირეთა,
80 80 ვამსგავსე მშვილდი ბედითი ყმაწვილთა მონადირეთა:
81 81 დიდსა ვერ მოჰკლვენ, ხელად აქვს ხოცა ნადირთა მცირეთა.
82 82  
83   მესამე ლექსი კარგია სანადიმოდ, სამღერელად,
  83 მესამე ლექსი კარგი რს სანადიმოდ, სამღერელად,
84 84 სააშიკოდ, სალაღობოდ, ამხანაგთა სათრეველად;
85 85 ჩვენ მათიცა გვეამების, რაცა ოდენ თქვან ნათელად.
86 86 მოშაირე არა ჰქვიან, ვერას იტყვის ვინცა გრძელად.
87 87  
88 88 ხამს, მელექსე ნაჭირვებსა მისსა ცუდად არ აბრკმობდეს,
89 89 ერთი უჩნდეს სამიჯნურო, ერთსა ვისმე აშიკობდეს,
90 90 ყოვლსა მისთვის ხელოვნობდეს, მას აქებდეს, მას ამკობდეს, –
91   მისგან კიდე ნურა უნდა, – მისთვის ენამუსიკობდეს.
  91 მისგან კიდე ნურა უნდა, – მისთვის ენა-მუსიკობდეს.
92 92  
93   ჩემი აწ ცანით ყველმან, მას ვაქებ, ვინცა მიქია;
  93 ჩემი აწ ცანით ყველმან, მას ვაქებ, ვინცა მიქია;
94 94 ესე მიჩს დიდად სახელად, არ თავი გამიქიქია!
95 95 იგია ჩემი სიცოცხლე, უწყალო ვითა ჯიქია;
96 96 მისი სახელი შეფარვით ქვემორე მითქვამს, მიქია.
97 97  
98 98 ვთქვა მიჯნურობა პირველი და ტომი გვართა ზენათა,
99 99 ძნელად სათქმელი, საჭირო გამოსაგები ენათა;
100 100 იგია საქმე საზეო, მომცემი აღმაფრენათა;
101 101 ვინცა ეცდების, თმობამცა ჰქონდა მრავალთა წყენათა.
102 102  
103 103 მას ერთსა მიჯნურობასა ჭკვიანნი ვერ მიხვდებიან,
104 104 ენა დაშვრების, მსმენლისა ყურნიცა დავალდებიან;
105 105 ვთქვნე ხელობანი ქვენანი, რომელნი ხორცთა ხვდებიან;
106   მართ მასვე ჰბაძვენ, თუ ოდე არ სიძვენ, შორით ბნდებიან.
  106 მართ მასვე ჰბაძვენ, თუ ოდე არ სიძვენ, შორით ბნდებიან.
107 107  
108   მიჯნური შმაგსა გვიქვიან არაბულითა ენითა,
109   მით რომე შმაგობს მისისა ვერმიხვდომისა წყენითა;
110   ზოგა აქვს საღმრთო სიახლე, დაშვრების აღმაფრენითა,
111   კვლა ზოგთა ქვეუც ბუნება კეკლუცთა ზედა ფრფენითა.
  108 მიჯნური შმაგსა გვიქვიან არაბულითა ენითა.
  109 მით რომე შმაგობს მისისა ვერ-მიხვდომისა წყენითა;
  110 ზოგა აქვს საღმრთო სიახლე, დაშვრების აღმაფრენითა,
  111 კვლა ზოგთა ქვე უც ბუნება კეკლუცთა ზედა ფრფენითა.
112 112  
113 113 მიჯნურსა თვალად სიტურფე მართებს, მართ ვითა მზეობა,
114   სიბრძნე, სიუხვე, სიმდიდრე, სიყმე და მოცალეობა,
  114 სიბრძნე, სიუხვე, სიმდიდრე, სიყმე და მოცალეობა.
115 115 ენა, გონება, დათმობა, მძლეთა მებრძოლთა მძლეობა.
116 116 ვისცა ეს სრულად არა სჭირს, აკლია მიჯნურთ ზნეობა.
117 117  
118 118 მიჯნურობა არის ტურფა, საცოდნელად ძნელი გვარი;
119 119 მიჯნურობა სხვა რამეა, არ სიძვისა დასადარი:
120 120 იგი სხვაა, სიძვა სხვაა, შუა უზის დიდი ზღვარი,
121   ნუვინ გარევთ ერთმანერთსა, გესმის ჩემი ნაუბარი?
  121 ნუვინ გარევთ ერთმანერთსა! გესმის ჩემი ნაუბარი?
122 122  
123 123 ხამს მიჯნური ხანიერი, არ მეძავი, ბილწი, მრუში,
124 124 რა მოშორდეს მოყვარესა, გაამრავლოს სულთქმა, უში,
125 125 გული ერთსა დააჯეროს, კუშტი მიხვდეს, თუნდა ქუში;
126   მძულს უგულო სიყვარული, ხვევნა-კოცნა, მტლაში-მტლუში.
  126 მძულს უგულო სიყვარული, ხვევნა, კოცნა, მტლაშიმტლუში.
127 127  
128   მას ცოცხალი ნუ ელევის, რაცა პირველ შეუყვარდეს,
129   ნუცა ლხინსა აუზვავდეს, ნუცა ჭირსა შეუზარდეს,
130   მისთვის დასთმოს ყველაკაი, მისთვის ველთა გამოვარდეს,
131   ნურა გავა, სოფელიცა მისი კერძი გარდაქარდეს.
132    
133 128 ამა საქმესა მიჯნური ნუ უხმობს მიჯნურობასა:
134 129 დღეს ერთი უნდეს, ხვალე სხვა, სთმობდეს გაყრისა თმობასა;
135 130 ესე მღერასა ბედითსა ჰგავს, ვაჟთა ყმაწვილობასა.
136   კარგი მიჯნური იგია, ვინ იქს სოფლისა თმობასა.
  131 კარგი მიჯნური იგია, ვინ იქს სოფლისა თმობასა.
137 132  
138   არს პირველი მიჯნურობა არდაჩენა, ჭირთა მალვა,
139   თავისწინა იგონებდეს, ნიადაგმცა ჰქონდა ხალვა,
  133 არს პირველი მიჯნურობა არ-დაჩენა ჭირთა, მალვა,
  134 თავის-წინა იგონებდეს, ნიადაგმცა ჰქონდა ხალვა,
140 135 შორით ბნედა, შორით კვდომა, შორით დაგვა, შორით ალვა,
141   დათმოს წყრომა მოყვრისაგან, მისი ჰქონდეს შიში, კრძალვა.
  136 დათმოს წყრომა მეფეთაგან, მისი ჰქონდეს შიში, კრძალვა.
142 137  
143   ხამს, თავისსა ხვაშიადსა არვის თანა ამჟღავნებდეს,
144   არ ბედითად „ჰაჲჰაჲ“ ზმიდეს, მოყვარესა აყივნებდეს,
  138 ხამს, თავისსა ხვაშიადსა არვისთანა ამჟღავნებდეს,
  139 არ ბედითად „ჰაის“ ზმიდეს, მოყვარესა აყივნებდეს,
145 140 არსით აჩნდეს მიჯნურობა, არასადა იფერებდეს,
146 141 მისთვის ჭირი ლხინად უჩნდეს, მისთვის ცეცხლსა მოიდებდეს.
147 142  
148 143 მას უშმაგო ვით მიენდოს, ვინ მოყვარე გაამჩივნოს?
149 144 ამის მეტი რამცა ირგო: მას ავნოს და თვითცა ივნოს.
150 145 რათამეღა ასახელოს, რა სიტყვითა მოაყივნოს?
151   რა გავა, თუ მოყვარესა კაცმან გული არ ატკივნოს!
  146 რა გავა, თუ მოყვარესა კაცმან გული არ ატკივნოს!
152 147  
153 148 მიკვირს, კაცი რად იფერებს საყვარლისა სიყვარულსა:
154   ვინცა უყვარს, რად აყივნებს მისთვის მკვდარსა, მისთვის წყლულსა?!
  149 ვინცა უყვარს, რად აყივნებს მისთვის მკვდარ, მისთვის წყლულსა?!
155 150 თუ არ უყვარს, რად არა სძულს? რად აყივნებს, რაცა სძულსა?!
156 151 ავსა კაცსა ავი სიტყვა ურჩევნია სულსა, გულსა.
157 152  
158 153 თუ მოყვარე მოყვრისათვის ტირს, ტირილსა ემართლების;
159 154 სიარული, მარტოობა შვენის, გაჭრად დაეთვლების;
160   იგონებდეს, მისგან კიდე ნურა ოდეს მოეცლების;
161   არ დააჩნდეს მიჯნურობა, სჯობს, თუ კაცა ეახლების.
162   ამბავი პირველი როსტევან არაბთა მეფისა
163    
  155 იგონებდეს, მისგან კიდე ნურაოდეს მოეცლების,
  156 არ დააჩნდეს მიჯნურობა, სჯობს, თუ კაცა ეახლების.
  157 ამბავი როსტევან არაბთა მეფისა
164 158 იყო არაბეთს როსტევან, მეფე ღმრთისაგან სვიანი,
165   მაღალი, უხვი, მდაბალი, ლაშქარმრავალი, ყმიანი,
  159 მაღალი, უხვი, მდაბალი, ლაშქარ-მრავალი, ყმიანი.
166 160 მოსამართლე და მოწყალე, მორჭმული, განგებიანი,
167 161 თვით მეომარი უებრო, კვლა მოუბარი წყლიანი.
168 162  
169 163 სხვა ძე არ ესვა მეფესა, მართ ოდენ მარტოდ ასული,
170 164 სოფლისა მნათი მნათობი, მზისაცა დასთა დასული;
171 165 მან მისთა მჭვრეტთა წაუღის გული, გონება და სული,
172 166 ბრძენი ხამს მისად მაქებრად და ენა ბევრად ასული.
173 167  
174 168 მისი სახელი – თინათინ, არს ესე საცოდნარია!
175 169 რა გაიზარდა, გაივსო, მზე მისგან საწუნარია.
176 170 მეფემან უხმნა ვაზირნი, თვით ზის ლაღი და წყნარია,
177 171 გვერდსა დაისხნა, დაუწყო მათ ამო საუბნარია.
178 172  
179 173 უბრძანა: „გკითხავ საქმესა, ერთგან სასაუბნაროსა:
180 174 რა ვარდმან მისი ყვავილი გაახმოს, დაამჭნაროსა,
181 175 იგი წავა და სხვა მოვა ტურფასა საბაღნაროსა;
182   მზე ჩაგვისვენდა, ბნელსა ვსჭვრეტთ, ღამესა ჩვენ უმთვაროსა.
  176 მზე ჩაგვისვენდა, ბნელსა ვსჭვრეტთ ღამესა უთენაროსა
183 177  
184   მე გარდასრულ ვარ, სიბერე მჭირს, ჭირთა უფრო ძნელია,
  178 მე გარდასრულვარ, სიბერე მჭირს, ჭირთა უფრო ძნელია,
185 179 დღეს არა, ხვალე მოვკვდები, სოფელი ასრე მქმნელია;
186 180 რაღაა იგი სინათლე, რასაცა ახლავს ბნელია?!
187   ჩემი ძე დავსვათ ხელმწიფედ, ვისგან მზე საწუნელია!
  181 ჩემი ძე დავსვათ ხელმწიფედ, ვისგან მზე საწუნელია“.
188 182  
189 183 ვაზირთა ჰკადრეს: „მეფეო, რად ჰბრძანეთ თქვენი ბერობა?
190   ვარდი თუ გახმეს, ეგრეცა გვმართებს აზომცა ჯერობა:
191   მისივე მეტობს ყველსა სული და ტურფაფერობა.
  184 ვარდი თუ გახმეს, ეგრეცა გვმართებს მისივე ჯერობა:
  185 მისივე მეტობს ყვავილთა სული და ტურფა ფერობა.
192 186 მთვარესა მცხრალსა ვარსკვლავმან ვითამცა ჰკადრა მტერობა?!
193 187  
194   მაგას ნუ ჰბრძანებთ, მეფეო, ჯერთ ვარდი არ დაგჭნობია,
  188 მაგას ნუ ჰბრძანებთ, მეფეო, ჯერთ ვარდი არ დაგჭნობია,
195 189 თქვენი თათბირი ავიცა სხვისა კარგისა მჯობია;
196 190 ხმდა განაღამცა საქმნელად, რაცა თქვენ გულსა გლმობია:
197   სჯობს და მას მიეც მეფობა, ვისგან მზე შენაფლობია!
  191 სჯობს და მას მიეც მეფობა, ვისგან მზე შენაფლობია.
198 192  
199   თუცა ქალია, ხელმწიფედ მართ ღმრთისა დანაბადია;
  193 თუცა ქალია, ხელმწიფედ მართ ღმრთისა დანაბადია;
200 194 არ გათნევთ, იცის მეფობა, უთქვენოდ გვითქვამს კვლა დია;
201 195 შუქთა მისთაებრ საქმეცა მისი მზებრ განაცხადია.
202 196 ლეკვი ლომისა სწორია, ძუ იყოს, თუნდა ხვადია“.
203 197  
204   ავთანდილ იყო სპასპეტი, ძე ამირსპასალარისა,
  198 ავთანდილ იყო სპასპეტი, ძე ამირ-სპასალარისა,
205 199 საროსა მჯობი ნაზარდი, მსგავსი მზისა და მთვარისა,
206   ჯერთ უწვერული, სადარო ბროლ-მინა საცნობარისა;
207   მას თინათინის შვენება ჰკლვიდის, წამწამთა ჯარისა.
  200 ჯერთ უწვერული, სადარო ბროლ-მინა საცნობარისა;
  201 მას თინათინის გონება ჰკლვიდის წამწამთა ჯარისა.
208 202  
209 203 გულსა მისსა მიჯნურობა მისი ჰქონდა დამალულად;
210   რა მოშორდის, ვერმჭვრეტელმან ვარდი შექმნის ფერნაკლულად;
  204 რა მოშორდის, ვერ-მჭვრეტელმან ვარდი შექმნის ფერ-ნაკლულად;
211 205 ნახის, ცეცხლი გაუახლდის, წყლული გახდის უფრო წყლულად.
212   საბრალოა, სიყვარული კაცსა შეიქს გულმოკლულად!
  206 საბრალოა, სიყვარული კაცსა შეიქს გულ-მოკლულად!
213 207  
214 208 რა მეფედ დასმა მეფემან ბრძანა მისისა ქალისა,
215 209 ავთანდილს მიხვდა სიამე, ვსება სჭირს მის სოქალისა;
216 210 თქვა: „ზედა-ზედა მომხვდების ნახვა მის ბროლ-ფიქალისა,
217   ნუთუ ით ვპოვო წამალი მე ჩემი, ფერგამქრქალისა!“
  211 ნუთუ ით ვპოვო წამალი მე ჩემი ფერ-გამქრქალისა!“
218 212  
219 213 არაბეთს გასცა ბრძანება დიდმან არაბთა მფლობელმან:
220   თინათინ ჩემი ხელმწიფედ დავსვი მე, მისმან მშობელმან;
221   მან გაანათლნეს ყოველნი, ვით მზემან მანათობელმან.
222   მოდი და ნახეთ ყოველმან შემსხმელმან, შემამკობელმან!“
  214 თინათინ ჩემი ხელმწიფედ დავსვი მე, მისმან მშობელმან;
  215 მან გაანათლნეს ყოველნი, ვით მზემან მანათობელმან.
  216 მოდი და ნახეთ ყოველმან შემსხმელმან, შემამკობელმან!“
223 217  
224 218 მოვიდეს სრულნი არაბნი, ჯარი გამრავლდა ხასისა:
225   ავთანდილ პირმზე, სპასპეტი ლაშქრისა ბევრათასისა,
  219 ავთანდილ პირ-მზე, სპასპეტი ლაშქრისა ბევრ-ათასისა,
226 220 ვაზირი სოგრატ, მოახლე მეფისა დასთა დასისა;
227 221 მათ რომე დადგეს საჯდომი, თქვეს: „უთქმელია ფასისა!“
228 222  
229   თინათინ მიჰყავს მამასა პირითა მით ნათელითა,
  223 თინათინ მიჰყავს მამასა პირითა მით ნათელითა,
230 224 დასვა და თავსა გვირგვინი დასდგა თავისა ხელითა,
231 225 მისცა სკიპტრა და შემოსა მეფეთა სამოსელითა.
232   ქალი მზეებრ სჭვრეტს ყოველთა ცნობითა ზემხედველითა.
  226 ქალი მზეებრ სჭვრეტს ყოველთა ცნობითა ბრძნად მხედველითა.
233 227  
234   უკუდგეს და თაყვანისსცეს მეფემან და მისთა სპათა,
  228 უკუდგეს და თაყვანის-სცეს მეფემან და მისთა სპათა,
235 229 დალოცეს და მეფედ დასვეს, ქება უთხრეს სხვაგნით სხვათა,
236 230 ბუკსა ჰკრეს და წინწილანი დაატკბობდეს მათთა ხმათა.
237 231 ქალი ტირს და ცრემლსა აფრქვევს, ხრის ყორნისა ბოლო-ფრთათა.
238 232  
239   მამისა ტახტსა საჯდომად თავი არ ეღირსებოდა,
  233 მამისა ტახტსა საჯდომად თავი არ ეღირსებოდა,
240 234 ამად ტირს, ბაღი ვარდისა ცრემლითა აივსებოდა;
241 235 მეფე სწვრთის: „მამა ყოველი ძისაგან ითავსებოდა,
242 236 ამისად ქმნამდის დამწველი ცეცხლი არ დამევსებოდა“.
243 237  
244 238 უბრძანა: „ნუ სტირ, ასულო, ისმინე ჩემი თხრობილი:
245 239 დღეს შენ ხარ მეფე არაბეთს, ჩემგან ხელმწიფედ ხმობილი,
246   აქათგან ესე სამეფო შენია მართ მონდობილი.
247   ხარმცა ბრძნად მქმნელი საქმისა, იყავ წყნარი და ცნობილი!
  240 აქათგან ესე სამეფო შენია მართ მონდობილი.
  241 ხარმცა ბრძნად მქმნელი საქმისა, იყავ წყნარი და ცნობილი!
248 242  
249   ვარდთა და ნეხვთა ვინათგან მზე სწორად მოეფინების,
  243 ვარდთა და ნეხვთა ვინათგან მზე სწორად მოეფინების,
250 244 დიდთა და წვრილთა წყალობა შენმცა ნუ მოგეწყინების!
251   უხვი ახსნილსა დააბამს, იგი თვით ების, ვინ ების.
  245 უხვი ახსნილსა დააბამს, იგი თვით ების, ვინ ების.
252 246 უხვად გასცემდი, ზღვათაცა შესდის და გაედინების.
253 247  
254   მეფეთა შიგან სიუხვე, ვით ედემს ალვა, რგულია;
  248 მეფეთა შიგან სიუხვე, ვით ედემს ალვა, რგულია:
255 249 უხვსა მორჩილობს ყოველი, იგიცა, ვინ ორგულია;
256 250 სმა-ჭამა – დიდად შესარგი, დება რა სავარგულია?!
257   რასაცა გასცემ, შენია, რაც არა, დაკარგულია!“
  251 რასაცა გასცემ, შენია; რაც არა, დაკარგულია!“
258 252  
259 253 ამა მამისა სწავლასა ქალი ბრძნად მოისმინებდა,
260   ყურსა უპყრობდა, ისმენდა, წვრთასა არ მოიწყინებდა;
261   მეფე მასა და მღერასა იქს, მეტად მოილხინებდა;
  254 ყურსა უპყრობდა, ისმენდა,წვრთასა არ მოიწყინებდა;
  255 მეფე მასა და მღერასა იქს, მეტად მოილხინებდა;
262 256 თინათინ მზესა სწუნობდა, მაგრა მზე თინათინებდა.
263 257  
264 258 მოიხმო მისი გამზრდელი, ერთგული, ნაერთგულევი,
265 259 უბრძანა: „ჩემი საჭურჭლე, შენგან დანაბეჭდულევი,
266   მომართვი ჩემი ყველაი, ჩემი ნაუფლისწულევი!
  260 მომართვი ჩემი ყველაი, ჩემი ნაუფლისწულევი“.
267 261 მოართვეს, გასცა უზომო, უანგარიშო, ულევი.
268 262  
269 263 მას დღე გასცემს ყველაკასა სივაჟისა მოგებულსა,
270 264 რომე სრულად ამოაგებს მცირესა და დიდებულსა.
271   მერმე ბრძანა: „ვიქ საქმესა, მამისაგან სწავლებულსა,
272   ჩემსა ნუვინ ნუ დამალავს საჭურჭლესა დადებულსა!
  265 მერმე ბრძანა: „ვიქ საქმესა, მამისაგან სწავლებულსა,
  266 ჩემსა ნუვინ ნუ დამალავს საჭურჭლესა დადებულსა“.
273 267  
274 268 უბრძანა: „წადით, გახსენით, რაცა სად საჭურჭლენია!
275 269 ამილახორო, მოასხი რემა, ჯოგი და ცხენია!“
276 270 მოიღეს, გასცა უზომო, სიუხვე არ მოსწყენია.
277   ლარსა ხვეტდიან ლაშქარნი, მართ ვითა მეკობრენია.
  271 ლარსა ხვეტდიან ლაშქარნი, მართ ვითა მეკობრენია.
278 272  
279 273 ალაფობდეს საჭურჭლესა მისსა, ვითა ნათურქალსა,
280   მას ტაიჭსა არაბულსა, ქვენაბამსა, ნასუქალსა,
  274 მას ტაიჭსა არაბულსა, ქვე-ნაბამსა, ნასუქალსა;
281 275 რომე ჰგვანდა სიუხვითა ბუქსა, ზეცით ნაბუქალსა;
282 276 არ დაარჩენს ცალიერსა არ ყმასა და არცა ქალსა.
283 277  
284   დღე ერთ გარდახდა პურობა, სმა-ჭამა იყო, ხილობა,
  278 დღე ერთ გარდახდა. პურობა, სმა-ჭამა იყო, ხილობა,
285 279 ნადიმად მსხდომთა ლაშქართა მუნ დიდი შემოყრილობა.
286 280 მეფემან თავი დაჰკიდა და ჰქონდა დაღრეჯილობა.
287   ნეტარ, რა უმძიმს, რა სჭირსო?“ შექმნეს ამისი ცილობა.
  281 ნეტარ, რა უმძიმს, რა სჭირსო?“- შექმნეს ამისი ცილობა.
288 282  
289   თავსა ზის პირმზე ავთანდილ, მჭვრეტთაგან მოსანდომია,
  283 თავსა ზის პირ-მზე ავთანდილ, მჭვრეტთაგან მოსანდომია,
290 284 სპათა სპასპეტი, ჩაუქი, ვითა ვეფხი და ლომია;
291   ვაზირი ბერი სოგრატი თვით მას თანავე მჯდომია.
292   თქვეს, თუ: „რა უმძიმს მეფესა, ანუ რად ფერი ჰკრთომია?“
  285 ვაზირი ბერი სოგრატი თვით მასთანავე მჯდომია.
  286 თქვეს, თუ: „რა უმძიმს მეფესა, ანუ რად ფერი ჰკრთომია?“.
293 287  
294   თქვეს, თუ: „მეფე ცუდსა რასმე გონებასა ჩავარდნილა,
  288 თქვეს, თუ: „ მეფე ცუდსა რასმე გონებასა ჩავარდნილა,
295 289 თვარა აქა სამძიმარი მათი ყოლა არა ქმნილა“.
296   ავთანდილ თქვა: „სოგრატ, ვჰკითხოთ, გვითხრას, ვინმცა შეგვეცილა?
  290 ავთანდილ თქვა: „სოგრატ, ვჰკითხოთ, გვითხრას, რადმცა  შეგვეცილა?
297 291 ვჰკადროთ რამე სალაღობო, რასათვისმცა გაგვაწბილა?“
298 292  
299 293 ადგეს სოგრატ და ავთანდილ ტანითა მით კენარითა,
300   თითო აივსეს ჭიქები, მივლენ ქცევითა წყნარითა,
301   წინა მიუსხდეს მუხლმოყრით, პირითა მოცინარითა.
  294 ითო აივსეს ჭიქები, მივლენ ქცევითა წყნარითა,
  295 წინა მიუსხდეს მუხლ-მოყრით, პირითა მოცინარითა.
302 296 ვაზირი ლაღობს ენითა, წყლიანად მოუბნარითა:
303 297  
304   დაგიღრეჯია, მეფეო, აღარ გიცინის პირიო.
  298 დაგიღრეჯია, მეფეო, აღარ გიცინის პირიო.
305 299 მართალ ხარ: წახდა საჭურჭლე თქვენი მძიმე და ძვირიო,
306   ყველასა გასცემს ასული თქვენი საბოძვარხშირიო;
  300 ყველასა გასცემს ასული თქვენი საბოძვარ-ხშირიო;
307 301 ყოლამცა მეფედ ნუ დასვი! თავსა რად უგდე ჭირიო?“
308 302  
309 303 რა მეფემან მოისმინა, გაცინებით შემოხედნა,
310 304 გაუკვირდა: ვით მკადრაო, ან სიტყვანი ვით გაბედნა?!
311   კარგა ჰქმენო, – დაუმადლა, ბრძანებანი უიმედნა, –
312   ჩემი ზრახვა სიძუნწისა, ტყუის, ვინცა დაიყბედნა!
  305 კარგა ჰქმენო, – დაუმადლა,  ბრძანებანი უიმედნა, –
  306 ჩემი ზრახვა სიძუნწისა, ტყუის, ვინცა დაიყბედნა!
313 307  
314   ეგე არ მიმძიმს, ვაზირო, ესეა, რომე მწყენია:
315   სიბერე მახლავს, დავლიენ სიყმაწვილისა დღენია;
316   კაცი არ არის, სითგანცა საბრძნებელი ჩვენია,
  308 ეგე არ მიმძიმს, ვაზირო, ესეა, რომე მწყენია:
  309 სიბერე მახლავს, დავლიენ სიყმაწვილისა დღენია,
  310 კაცი არ არის, სითგანცა საბრძნებელი ჩვენია,
317 311 რომე მას ჩემგან ესწავლნეს სამამაცონი ზნენია.
318 312  
319   ერთაი მიზის ასული, ნაზარდი სათუთობითა;
320   ღმერთმან არ მომცა ყმაშვილი, – ვარ საწუთროსა მობითა, –
321   ანუმცა მგვანდა მშვილდოსნად, ანუმობურთობითა;
  313 ერთაი მიზის ასული, ნაზარდი სათუთობითა;
  314 ღმერთმან არ მომცა ყმა-შვილი, – ვარ საწუთროსა მობითა, –
  315 ანუმცა მგვანდა მშვილდოსნად, ანუ კვლა ბურთობითა;
322 316 ცოტასა შემწევს ავთანდილ ჩემგანვე ნაზარდობითა“.
323 317  
324 318 ყმა მეფისა ბრძანებასა ლაღი წყნარად მოისმენდა,
325   თავმოდრეკით გაიღიმნა, გაცინება დაუშვენდა,
326   თეთრთა კბილთა გამომკრთალსა შუქსა ველა მოაფენდა.
327   მეფე ჰკითხავს: „რას იცინი, ანუ ჩემგან რა შეგრცხვენდა?“
  319 თავ-მოდრეკით გაიღიმნა, გაცინება დაუშვენდა,
  320 თეთრთა კბილთა გამომკრთალსა შუქსა ველა მოაფენდა.
  321 მეფე ჰკითხავს: „რას იცინი, ანუ ჩემგან რა შეგრცხვენდა?“
328 322  
329   კვლა უბრძანა: „თავსა ჩემსა, რას იცინი, რა დამგმეო?“
330   ყმამან ჰკადრა: მოგახსენებ და ფარმანი მიბოძეო,
  323 კვლა უბრძანა: „თავსა ჩემსა, რას იცინი, რად ამგმეო?“
  324 ყმამან ჰკადრა:მოგახსენებ და ფარმანი მიბოძეო,
331 325 რაცა გკადრო, არ გეწყინოს, არ გარისხდე, არ გასწყრეო,
332 326 არ გამხადო კადნიერად, არ ამიკლო ამაზეო“.
333 327  
334 328 უბრძანა: „რადმცა ვიწყინე თქმა შენგან საწყინარისა!“
335 329 ფიცა მზე თინათინისა, მის მზისა მოწუნარისა.
336 330 ავთანდილ იტყვის: „დავიწყო კადრება საუბნარისა:
337   ნუ მოჰკვეხ მშვილდოსნობასა, თქმა სჯობს სიტყვისა წყნარისა.
  331 ნუ მოჰკვეხ მშვილდოსნობასა, თქმა სჯობს სიტყვისა წყნარისა.
338 332  
339   მიწაცა თქვენი ავთანდილ თქვენ წინა მშვილდოსანია;
340   ნაძლევი დავდვათ, მოვასხნეთ მოწმად თქვენნივე სპანია;
341   მოაპარეზედ ვინ მგავსო? – ცუდნიღა უკუთქმანია.
  333 მიწაცა თქვენი ავთანდილ თქვენ წინა მშვილდოსანია;
  334 ნაძლევი დავდვათ, მოვასხნეთ მოწმად თქვენნივე ყმანია;
  335 მოაპარეზედ ვინ მგავსო? – ცუდნიღა უკუთქმანია.
342 336 გარდამწყვედელი მისიცა ბურთი და მოედანია!“
343 337  
344   მეფე ლაღი და წყლიანი გამხიარულდა მეტადრე,
345   სიცილით უთხრა ავთანდილს: „შვილად გზრდი, მით შემეკადრე;
346   იცი, არ გიწყენ, გაზრდილო, მით შემომიხვე ზედადრე:
347   თუ არ გასწბილდე, მაჯობო, ბედი გეყოფის ბედადრე.
348    
349   „მე არ შეგარჩენ შენ ჩემსა მაგისა დაცილებასა.
350   ბრძანე, ვისროლოთ, ნუ იქო შედრეკილობა-კლებასა.
351   კარგთა აცთასა ვიქმოდეთ მოწმად ჩვენ თანა ხლებასა,
  338 „მე არ შეგარჩენ შენ ჩემსა მაგისა დაცილებასა.
  339 ბრძანე, ვისროლოთ, ნუ იქო შედრეკილობა-კლებასა,
  340 კარგთა ყმათასა ვიქმოდეთ მოწმად ჩვენთანა ხლებასა,
352 341 მერმე გამოჩნდეს მოედანს, ვისძი უთხრობდენ ქებასა!“
353 342  
354 343 ავთანდილცა დამორჩილდა, საუბარი გარდასწყვიდეს,
355 344 იცინოდეს, ყმაწვილობდეს, საყვარლად და კარგად ზმიდეს,
356 345 ნაძლევიცა გააჩინეს, ამა პირსა დაასკვნიდეს:
357   ვინცა იყოს უარესი, თავშიშველი სამ დღე ვლიდეს!“
  346 ვინცა იყოს უარესი, თავ-შიშველი სამ დღე ვლიდეს!“
358 347  
359 348 მონადირეთა უბრძანა: „მინდორნი მოიარენით,
360   დასცევით ჯოგი ნადირთა, თავნი ამისთვის არენით!
361   ლაშქარნი სამზოდ აწვივნეს: „მოდით და მოიჯარენით!
362   გაყარეს სმა და ნადიმი; მუნ ამოდ გავიხარენით.
363    
  349 დასცევით ჯოგი ნადირთა, თავნი ამისთვის არენით“.
  350 ლაშქარნი სამზოდ აწვივნეს: „მოდით და მოიჯარენით“.
  351 გაყარეს სმა და ნადიმი. მუნ ამოდ გავიხარენით.
  352 როსტევან მეფისაგან და ავთანდილისაგან ნადირობა
364 353 დილასა ადრე მოვიდა იგი ნაზარდი სოსანი,
365   ძოწეულითა მოსილი, პირად ბროლბალახშოსანი,
366   პიროქრო რიდე ეხვია, შვენოდა ქარქაშოსანი,
367   მეფესა გასლვად აწვევდა, მოდგა თეთრტაიჭოსანი.
  354 ძოწეულითა მოსილი, პირად ბროლბალახშოსანი,
  355 პირ-ოქრო რიდე ეხვია, შვენოდა ქარქაშოსანი,
  356 მეფესა გასლვად აწვევდა, მოდგა თეთრ-ტაიჭოსანი.
368 357  
369 358 შეეკაზმა მეფე, შეჯდა, ნადირობას გამოვიდეს;
370   მგრგვლივ მინდორსა მოსდგომოდეს, ალყად გარე შემოჰკრვიდეს,
371   ზეიმი და ზარი იყო, სპანი ველთა დაჰფარვიდეს;
  359 მგრგვლივ მინდორსა მოსდგომოდეს, ალყად გარე შემოჰკრვიდეს;
  360 ზეიმი და ზარი იყო, სპანი ველთა დაჰფარვიდეს,
372 361 ნაძლევისა მათისათვის ისროდეს და ერთგან სრვიდეს.
373 362  
374   უბრძანა: „მონა თორმეტი მოდით, ჩვენ თანა ვლიდითა,
  363 უბრძანა: „მონა თორმეტი მოდით, ჩვენთანა ვლიდითა,
375 364 მშვილდსა ფიცხელსა მოგვცემდით, ისარსა მოგვართმიდითა,
376 365 ნაკრავსა შეადარებდით, ნასროლსა დასთვალვიდითა!“
377   დაიწყო მოსლა ნადირმან ყოვლთა მინდორთა კიდითა.
  366 დაიწყო მოსლა ნადირმან ყოვლთა მინდორთა კიდითა.
378 367  
379   მოვიდა ჯოგი ნადირთა ანგარიშმიუწდომელი:
380   ირემი, თხა და კანჯარი, ქურციკი მაღლად მხლტომელი.
  368 მოვიდა ჯოგი ნადირთა ანგარიშმიუწდომელი:
  369 ირემი, თხა და კანჯარი, ქურციკი მაღლად მხლტომელი.
381 370 მას პატრონ-ყმანი გაუხდეს, ჭვრეტადმცა სჯობდა რომელი!
382 371 აჰა მშვილდი და ისარი და მკლავი დაუშრომელი!
383 372  
384 373 ცხენთა მათთა ნატერფალნი მზესა შუქთა წაუხმიდეს.
385   მიხოცდეს და მისროდეს, მინდორს სისხლა მიასხმიდეს,
386   რა ისარი დაელივის, მონანიყე მიართმიდეს.
  374 მიხოცდეს და მისროდეს, მინდორს სისხლა მიასხმიდეს,
  375 რა ისარი დაელივის, მონანი-ყე მიართმიდეს.
387 376 მხეცნი, მათგან დაკოდილნი, წაღმა ბიჯსა ვერ წასდგმიდეს.
388 377  
389 378 იგი ველი გაირბინეს, ჯოგი წინა შემოისხეს,
390   დახოცეს და ამოწყვიდეს, ცათა ღმერთი შეარისხეს,
391   ველნი წითლად შეეღებნეს, ნადირთაგან სისხლი ისხეს.
  379 დახოცეს და ამოწყვიდეს, ცათა ღმერთი შეარისხეს,
  380 ველნი წითლად შეეღებნეს,ნადირთაგან სისხლი ისხეს.
392 381 ავთანდილის შემხედველთა: „ჰგავსო ალვას, ედემის ხეს“.
393 382  
394 383 იგი მინდორი დალიეს, მართ მათგან განარბენია,
395   მინდორსა იქით წყალი დის და წყლისა პირსა ტყენია.
  384 მინდორსა იქით წყალი დის და წყლისა პირსა ტყენია.
396 385 ნადირნი ტყესა შეესწრნეს, სადა ვერა რბის ცხენია.
397 386 იგი მაშვრალნი ორნივე მოსწყდეს, რაზომცა მხნენია.
398 387  
399   ერთმანერთსა, თუ: „მე გჯობო“, სიცილით ეუბნებოდეს,
  388 ერთმანერთსა თუ: „მე გჯობო“, სიცილით ეუბნებოდეს,
400 389 ამხანაგობდეს, ლაღობდეს, იქით და აქათ დგებოდეს.
401 390 მერმე მოვიდეს მონანი, რომელნი უკან ჰყვებოდეს,
402   უბრძანეს: „თქვითო მართალი, ჩვენ თქვენგან არ გვთნებოდეს!
  391 უბრძან: „თქვითო მართალი, ჩვენ თქვენგან არ გვთნებოდეს“.
403 392  
404 393 მონათა ჰკადრეს: „მართალსა გკადრებთ და ნუ გემცთარებით;
405 394 მეფეო, ყოლა ვერ ვიტყვით შენსა მაგისად დარებით,
406   აწეცა დაგვხოც, ვერა ჰგავ, – ვერა ვერ მოგეხმარებით, –
  395 აწეცა დაგვხოც, ვერა ჰგავ, – ვერა ვერ მოგეხმარებით, –
407 396 ვისგან ნაკრავნი გვინახვან მხეცნი ვერ წაღმა წარებით.
408 397  
409   ორთავე ერთგან მოკლული ყველაი ასჯერ ოცია,
  398 ორთავე ერთგან მოკლული ყველაი ასჯერ ოცია,
410 399 მაგრა ავთანდილს ოცითა უფროსი დაუხოცია:
411   არ დასცთომია ერთიცა, რაც ოდენ შეუტყოცია,
  400 არ დასცთომია ერთიცა, რაც ოდენ შეუტყოცია,
412 401 თქვენი მრავალი მიწითა დასვრილი გაგვიხოცია“.
413 402  
414   მეფესა ესე ამბავი უჩს ვითა მღერა ნარდისა,
  403 მეფესა ესე ამბავი უჩს, ვითა მღერა ნარდისა,
415 404 უხარის ეგრე სიკეთე მისისა განაზარდისა,
416 405 აქვს მიჯნურობა ამისი, ვითა ბულბულსა ვარდისა,
417   სიცილით ლაღობს, მიეცა გულით ამოსლა დარდისა.
  406 სიცილით ლაღობს, მიეცა გულით ამოსლა დარდისა.
418 407  
419 408 იგი ორნივე საგრილად გარდახდეს ძირსა ხეთასა.
420 409 ლაშქართა შექმნეს მოდენა, მოდგეს უფროსნი ბზეთასა.
421 410 ახლოს უთქს მონა თორმეტი, უმხნესი სხვათა მხნეთასა.
422 411 თამაშობდეს და უჭვრეტდეს წყალსა და პირსა ტყეთასა.
423 412 ნახვა არაბთა მეფისაგან მის ყმისა ვეფხისტყაოსნისა
424    
425 413 ნახეს, უცხო მოყმე ვინმე ჯდა მტირალი წყლისა პირსა,
426   შავი ცხენი სადვითა ჰყვა ლომსა და ვითა გმირსა,
  414 შავი ცხენი სადვითა ჰყვა ლომსა და ვითა გმირსა,
427 415 ხშირად ესხა მარგალიტი ლაგამ-აბჯარ-უნაგირსა.
428 416 ცრემლსა ვარდი დაეთრთვილა, გულსა მდუღრად ანატირსა.
429 417  
430   მას ტანსა კაბა ემოსა, გარეთმა ვეფხის ტყავისა,
  418 მას ტანსა კაბა ემოსა, გარე-თმა ვეფხის ტყავისა,
431 419 ვეფხის ტყავისა ქუდივე იყო სარქმელი თავისა,
432 420 ხელთა ნაჭედი მათრახი ჰქონდა უსხოსი მკლავისა;
433 421 ნახეს და ნახვა მოუნდა უცხოსა სანახავისა.
434 422  
435   მეფემან ბრძანა: „ვინ არის უცხო პირად და ტანადო?“
436   უბრძანა ერთსა მონასა: „წადი ფიცხლად და ჯანადო,
437   «გიბრძანებს, უთხარ, ვერა გცნობ ჩემთა ლაშქართა თანადო,
438   ვინცა ხარ, მოდი წინაშე შენ ჩვენგან მონაყვანადო!»“
439    
440   წავიდა მონა საუბრად მის ყმისა გულმდუღარისად,
441   თავჩამოგდებით მტირლისა, არ ჭვრეტით მოლიზღარისად, –
442   მუნვე წვიმს წვიმა ბროლისა, ჰგია გიშრისა ღარი სად,
  423 წავიდა მონა საუბრად მის ყმისა გულ-მდუღარისად,
  424 თავ-ჩამოგდებით მტირლისა, არ ჭვრეტით მოლიზღარისად, –
  425 მუნვე წვიმს წვიმა ბროლისა, ჰგია გიშრისა ღარი სად,–
443 426 ახლოს მივიდა, მოსცალდა სიტყვისა თქმად აღარისად.
444 427  
445 428 ვერა ჰკადრა საუბარი, მონა მეტად შეუზარდა,
446 429 დიდხან უჭვრეტს გაკვირვებით, თუცა გული უმაგარდა;
447   მოახსენა: „გიბრძანებსო“, ახლოს მიდგა, დაუწყნარდა.
  430 მოახსენა: „გიბრძანებსო“, ახლოს მიდგა, დაუწყნარდა.
448 431 იგი ტირს და არა ესმის მისგან, გაუუმეცარდა.
449 432  
450 433 მის მონისა არა ესმა სიტყვა, არცა ნაუბარი,
451 434 მათ ლაშქართა ზახილისა იყო ერთობ უგრძნობარი,
452   უცხოდ რამე ამოსკვნდა გული ცეცხლთა ნადებარი,
  435 უცხოდ რამე ამოსკვნდა გული ცეცხლთა ნადებარი,
453 436 ცრემლსა სისხლი ერეოდა, გასდის, ვითა ნაგუბარი.
454 437  
455   სხვაგან ქნის მისი გონება მისმან თავისა წონამან.
  438 სხვაგან ქნის მისი გონება, მისმან თავისა წონამან!
456 439 ესე მეფისა ბრძანება ერთხელ კვლა ჰკადრა მონამან.
457 440 არცა დააგდო ტირილი, არცა რა გაიგონა მან,
458   არცა გახლიჩა ბაგენი, თავი ვარდისა კონამან.
  441 არცა გახლიჩა ბაგეთათ თავი ვარდისა კონამან.
459 442  
460 443 რა პასუხი არა გასცა, მონა გარე შემობრუნდა,
461 444 როსტანს ჰკადრა: „შემიტყვია, იმას თქვენი არა უნდა;
462   თვალნი მზეებრ გამირეტნა, გული მეტად შემიძრწუნდა,
463   ვერ ვასმინე საუბარი, მით დავყოვნე ხანი მუნ, და-“.
  445 თვალნი მზეებრ გამირეტდეს, გული მეტად შემიძრწუნდა,
  446 ვერ ვასმინე საუბარი, მით დავყოვნე ხანი მუნ, და-
464 447  
465   მეფე გაჰკვირდა, გა-ცა-წყრა, გული უც მისთვის მწყრომარე,
  448 მეფე გაჰკვირდა, გა-ცა-წყრა, გული უც მისთვის მწყრომარე;
466 449 გაგზავნა მონა თორმეტი მისი წინაშე მდგომარე,
467 450 უბრძანა: „ხელთა აიღეთ აბჯარი თქვენ საომარე,
468   მიდით და აქა მომგვარეთ, ვინ არის იქი მჯდომარე!
  451 მიდით და აქა მომგვარეთ, ვინ არის იქი მჯდომარე“.
469 452  
470 453 მონანი მიდგეს, მივიდეს, გახდა აბჯრისა ჩხარია;
471   მაშინღა შეკრთა იგი ყმა, ტირს, მეტად გულმდუღარია,
472   თვალნი მოარნა ყოველგნით, ნახა ლაშქრისა ჯარია,
473   ერთხელ ესე თქვა: „ვა მეო“, სხვად არას მოუბარია.
  454 მაშინღა შეკრთა იგი ყმა, ტირს, მეტად გულ-მდუღარია,
  455 თვალნი მოარნა ყოველგნით, ნახა ლაშქართა ჯარია,
  456 ერთხელ ესე თქვა: „ვა მეო“, სხვად არას მოუბარია.
474 457  
475 458 თვალთა ხელი უკუივლო, ცხელნი ცრემლნი მოიწურნა,
476 459 ხრმალ-კაპარჭი მოიმაგრა, მკლავნი გაიმამაცურნა,
477   ცხენსა შეჯდა, – მონათამცა საუბარნი რად იყურნა! –
  460 ცხენსა შეჯდა, – მონათამცა საუბარნი რად იყურნა! –
478 461 სხვასა მხარსა გაემართა, მათი ჭირი არ განკურნა.
479 462  
480 463 მონათა ხელი გამართეს მის ყმისა შესაპყრობელად.
481   მან, გლახ, იგინი დახადნა მტერთაცა საწყალობელად:
482   ჰკრა ერთმანერთსა, დახოცნა თავსა ხელაუპყრობელად,
483   ზოგსა გადაჰკრის მათრახი ქვე მკრდამდის გასაპობელად.
  464 მან, გლახ, იგინი, დახადნა მტერთაცა საწყალობელად:
  465 ჰკრა ერთმანერთსა, დახოცნა თავსა ხელ-აუპყრობელად,
  466 ზოგსა გადაჰკრის მათრახი ქვე  მკრდამდის გასაპობელად.
484 467  
485 468 მეფე გაწყრა, გაგულისდა, ლაშქარნიცა შეუზახნა;
486   მან მდევართა მიწევნამდის არ უჭვრიტა, არცა ნახნა,
487   რაზომნიცა მიეწივნეს, ყველა მკვდართა დაასახნა,
488   კაცი კაცსა შემოსტყორცა, როსტან ამად ივაგლახნა.
  469 მან მდევართა მიწევნამდის არ უჭვრიტა, არცა ნახნა,
  470 რაზომნიცა მიეწივნეს, ყლნი მკვდართა დაასახნა,
  471 კაცი კაცსა შემოსტყორცა, როსტან ამად ივაგლახნა.
489 472  
490 473 შესხდეს მეფე და ავთანდილ მის ყმისა მისაწეველად.
491 474 იგი ლაღი და უკადრი მივა ტანისა მრხეველად,
492 475 ტაიჭი მიუქს მერანსა, მიეფინების მზე ველად,
493   შეიგნა მისლა მეფისა მისად უკანამდეველად.
  476 შეიგნა მისლა მეფისა მისად უკანა მდეველად.
494 477  
495   რა ცნა, მეფე მოვიდაო, ჰკრა მათრახი მისსა ცხენსა,
  478 რა ცნა, მეფე მოვიდაო, ჰკრა მათრახი მისსა ცხენსა.
496 479 მასვე წამსა დაიკარგა, არ უნახავს თვალსა ჩვენსა,
497 480 ჰგვანდა ქვესკნელს ჩაძრომილსა ანუ ზეცად ანაფრენსა;
498 481 ეძებდეს და ვერ ჰპოვებდეს კვალსა მისგან წანარბენსა.
499 482  
500   კვალი ძებნეს და უკვირდა ვერპოვნა ნაკვალევისა,
501   აგრე კვალწმიდად წახდომა კაცისა, ვითა დევისა;
  483 კვალი ძებნეს და უკვირდა ვერ-პოვნა ნაკვალევისა,
  484 აგრე კვალ-წმიდად წახდომა კაცისა, ვითა დევისა;
502 485 ლაშქარნი მკვდართა სტიროდეს, სწრაფა აქვს წყლულთა ხვევისა.
503 486 მეფემან ბრძანა: „ვნახეო მიზეზი ლხინთა ლევისა“.
504 487  
505   ბრძანა: „ღმერთსა მოეწყინა აქამდისი ჩემი შვება,
506   ამად მიყო სიმწარითა სიამისა დანავღლება,
507   სიკვდილამდის დამაწყლულა, ვერვის ძალუც განკურნება.
  488 ბრძანა: „ღმერთსა მოეწყინა აქამდისი ჩემი შვება,
  489 ამად მიყო სიისა სიმწარითა დანავღლება,
  490 სიკვდილამდის დამაწყლულა, ვერვის ძალ-უც განკურნება.
508 491 მასვე მადლი! ესე იყო წადილი და მისი ნება“.
509 492  
510 493 ესე თქვა და შემობრუნდა, დაღრეჯილი წამოვიდა,
511 494 არცაღა ჰკრა ასპარეზსა, ვამი ვამსა მოურთვიდა;
512 495 ყველაკაი მოიშალა, სადაცა ვინ მხეცთა სრვიდა;
513 496 ზოგთა თქვეს, თუ: „მართალია“, ზოგი, ღმერთო, უზრახვიდა.
514 497  
515 498 მეფე საწოლს შემოვიდა სევდიანი, დაღრეჯილი;
516   მისგან კიდე არვინ შეჰყვა, ავთანდილ უჩს ვითა შვილი.
517   ყველაკაი გაიყარა, ჯალაბი ჩანს არდაჯრილი.
  499 მისგან კიდე არვინ შეჰყვა, ავთანდილ უჩს ვითა შვილი.
  500 ყველაკაი გაიყარა, ჯალაბი ჩანს არ-დაჯრილი.
518 501 გაბედითდა სიხარული, ჩაღანა და ჩანგი ტკბილი.
519 502  
520   თინათინს ესმა ეგეთი მამისა დაღრეჯილობა;
  503 თინათინს ესმა მამისა ეგეთი დაღრეჯილობა,
521 504 ადგა და კარსა მივიდა, ჰქონდა მზისაცა ცილობა,
522   მოლარე ხმო, უბრძანა: „ძილია თუ ღვიძილობა?“
523   მან მოახსენა: „დაღრეჯით ზის, სჭირსო ფერშეცვლილობა.
  505 მოლარე ხმო, უბრძანა: „ძილია, თუ ძილობა?“
  506 მან მოახსენა: „დაღრეჯით ზის, სჭირსო ფერ-შეცვლილობა.
524 507  
525   ერთიღა ახლავს ავთანდილ, წინაშე უზის სკამითა;
  508 ერთიღა ახლავს ავთანდილ, წინაშე უზის სკამითა;
526 509 უცხო ყმა ვინმე უნახავს, ასრე დაღრეჯით ამით-ა“.
527   თინათინ ბრძანა: „აწ წავალ, შესლა არ ჩემგან ჟამით-ა,
  510 თინათინ ბრძანა: „აწ წავალ, შესლა არ ჩემგან ჟამით-ა,
528 511 მიკითხოს, ჰკადრე: იყო-თქო აქა ერთითა წამითა“.
529 512  
530   ხანი გამოხდა, იკითხა: „ნეტარ, რასა იქს ქალიო,
  513 ხანი გამოხდა, იკითხა: „ნეტარ, რასა იქს ქალიო,
531 514 ჩემი ლხინი და ჯავარი, ჩემი სოფლისა წყალიო?“
532   მოლარე კადრებს: „მოვიდა აწყაღა ფერნამკრთალიო,
  515 მოლარე კადრებს: „მოვიდა აწყაღა ფერ-ნამკრთალიო,
533 516 დაღრეჯით გცნა და მიბრუნდა წინაშე მომავალიო“.
534 517  
535   უბრძანა, თუ: „წადი, უხმე! უმისობა ვით გავსძლეო?
  518 უბრძანა, თუ: „წადი, უხმე! უმისობა ვით გავსძლეო?
536 519 მოახსენე: «რად დაჰბრუნდი შენ, მამისა სიცოცხლეო?
537 520 მოდი, ჭმუნვა გამიქარვე, გულსა წყლულსა მეწამლეო,
538 521 გითხრა ჩემი სამიზეზო, მე თუ ლხინთა რად დავლეო»“.
539 522  
540 523 თინათინ ადგა, მივიდა, მიჰყვა მამისა ნებასა,
541   უგავს პირისა სინათლე მთვარისა მოვანებასა,
  524 უგავს პირისა სინათლე მთვარისა მოვანებასა.
542 525 მამამან გვერდსა დაისვა, აკოცებს ნება-ნებასა,
543 526 უბრძანა: „მახლავ რად არა, რად მელი მოყვანებასა?“
544 527  
545 528 ქალმან ჰკადრა: „ხელმწიფეო, დაღრეჯილსა ვინცა გცნობდეს,
546 529 ვინმცა გნახა კადნიერად, რაზომ გინდა ამაყობდეს!
547 530 თქვენნი აგრე დაღრეჯანი მნათობთაცა დაამხობდეს!
548 531 კაცმან საქმე მოიგვაროს, ვეჭვ, ჭმუნვასა ესე სჯობდეს“.
549 532  
550 533 უბრძანა: „შვილო, რაზომცა მჭირს საქმე სავაგლახია,
551 534 შენი ჭვრეტა და სიახლე ლხინადვე დამისახია,
552 535 მომქარვებელი სევდისა, მართ ვითა მუფარახია.
553 536 ვეჭვ, რა სცნა, შენცა მამართლო, ჩემი სულთქმა და ახია.
554 537  
555   უცხოსა და საკვირველსა ყმასა რასმე გარდვეკიდე,
556   მისმან შუქმან გაანათლა სამყარო და ხმელთა კიდე.
  538 უცხოსა და საკვირველსა ყმასა რასმე გარდვეკიდე,
  539 მისმან შუქმან გაანათლა სამყარო და ხმელთა კიდე.
557 540 რა უმძიმდა, არ ვიცოდი, ან ტიროდა ვისთვის კიდე;
558 541 ჩემად ნახვად არ მოვიდა, გავგულისდი, წავეკიდე.
559 542  
560   მე რა მნახა, ცხენსა შეჯდა, თვალთა ცრემლნი მოიხოცნა,
561   შესაპყრობლად შეუზახენ, სპანი სრულად დამიხოცნა,
  543 მე რა მნახა, ცხენსა შეჯდა, თვალთა ცრემლნი მოიხოცნა.
  544 შესაპყრობლად შეუზახენ, სპანი სრულად დამიხოცნა,
562 545 ვითა ეშმა დამეკარგა, არ კაცურად გარდამკოცნა,
563   ჯერთცა ესე არა ვიცი, ცხადი იყო, თუ მეოცნა.
  546 ჯერთცა ესე არა ვიცი, ცხადი იყო, თუ მეოცნა.
564 547  
565   აწ ესე მიკვირს, რა იყო, ანუ რა ვნახე და რული!
  548 აწ ესე მიკვირს, რა იყო, ანუ რა ვნახე და რული!
566 549 მან დამიხოცა ლაშქარი, ადინა სისხლი ღვარული.
567 550 კაცთა ხორცისად ვით ითქმის ისრე თვალთაგან ფარული?!
568 551 უცილოდ ღმერთსა მოვსძულდი აქამდის მე მხიარული.
569 552  
570   ტკბილნი მისნი წყალობანი ბოლოდ ასრე გამემწარნეს,
  553 ტკბილნი მისნი წყალობანი ბოლოდ ასრე გამემწარნეს,
571 554 დამავიწყდეს, რაცა დღენი მხიარულსა წამეარნეს.
572 555 ყოვლმან პირმან ვაგლახ მიყოს, ვეღარავინ მინეტარნეს,
573 556 სადამდისცა დღენი მესხნენ, ვეღარამან გამახარნეს!“
574 557  
575 558 ქალმან ჰკადრა: „მოგახსენებ მე სიტყვასა დანაყბედსა:
576   ჰე, მეფეო! რად ემდურვი ანუ ღმერთსა, ანუ ბედსა?
577   რად დასწამებ სიმწარესა ყოველთათვის ტკბილად მხედსა?
  559 ჰე მეფეო! რად ემდურვი ანუ ღმერთსა, ანუ ბედსა?
  560 რად დასწამებ სიმწარესა ყოველთათვის ტკბილად მხედსა?
578 561 ბოროტიმცა რად შეექმნა კეთილისა შემოქმედსა?
579 562  
580   მე ამას ვარჩევ: მეფე ხარ, მეფეთა ზედა მფლობელი,
581   შორს არის თქვენი საზღვარი, ბრძანებამიუთხრობელი.
582   გაგზავნე კაცი ყოველგან, მისთა ამბავთა მცნობელი,
583   ადრე სცნობ, არის იგი ყმა შობილი, თუ უშობელი.
584    
585   თუ ყოფილა იგი მოყმე ხორციელი, ხმელთა მვლელად,
586   მას ნახვიდა სხვაცა ვინმე, გამოჩნდების მასწავლელად.
587   თუ არ ეშმა გჩვენებია ლხინთა შენთა შემცვლელ-მშლელად;
588   სევდისაგან მოიცალე, რად შექმნილ ხარ მოუცლელად?“
589    
590   როსტანს სიტყვა ასულისა მოეწონა, ეკეთაცა;
591   პირი ხელით დაუჭირა, გარდაკოცნა კვლა და კვლაცა;
592   უბრძანა, თუ: „დაგმორჩილდე, რაცა მითხრა, აგრე ვქმნაცა;
593   იგივეა მხსნელი ჩემი, ვინცა მიწა გამაკაცა“.
  563 მე ამას ვარჩევ: მეფე ხარ, მეფეთა ზედა მფლობელი,
  564 შორს არის თქვენი საზღვარი, ბრძანება-მიუთხრობელი.
  565 გაგზავნე კაცი, ყოველგნით მისთა ამბავთა მცნობელი,
  566 ადრე სცნობ, არის იგი ყმა შობილი, თუ უშობელი.
594 567  
595 568 მოასხნეს კაცნი, გაგზავნნეს ოთხთავე ცისა კიდეთა,
596 569 უბრძანეს: „წადით, პატიჟთა თავიმცა რად დარიდეთა?
597 570 მონახეთ, ძებნეთ იგი ყმა, სხვად ნურად მოიცლიდეთა,
598 571 მისწერეთ წიგნი, სადაცა ვერ მისწვდეთ, ვერ მიხვიდეთა“.
599 572  
600 573 კაცნი წავიდეს, იარეს მართ ერთი წელიწადია,
601 574 მონახეს, ძებნეს იგი ყმა, იკითხეს კვლა და კვლა დია,
602 575 ვერცა თუ ნახეს ნახული ღმრთისაგან დანაბადია,
603 576 ცუდად მაშვრალნი მოვიდეს, მათსავე გულსა ზადია.
604 577  
605 578 მონათა ჰკადრეს: „მეფეო, ჩვენ ხმელნი მოვიარენით,
606   მაგრა ვერ ვპოვეთ იგი ყმა, მით ვერა გავიხარენით,
607   მისსა მნახავსა სულდგმულსა კაცსა ვერ შევეყარენით,
608   ჩვენ ვერა გარგეთ, საქმენი სხვანი რა მოიგვარენით!
  579 მაგრა ვერ ვპოვეთ იგი ყმა, მით ვერა გავიხარენით,
  580 მისსა მნახავსა სულ-დგმულსა კაცსა ვერ შევეყარენით,
  581 ჩვენ ვერა გარგეთ, საქმენი სხვანი რამ ოიგვარენით“.
609 582  
610 583 მეფე ბრძანებს: „მართალ იყო ასული და ჩემი ძეო,
611 584 ვნახე რამე ეშმაკისა სიცუდე და სიბილწეო,
612 585 ჩემად მტერად წამოსრული, გარდმოჭრილი ზეცით ზეო.
613 586 გამიშვია შეჭირვება, არა მგამა ყოლა მეო“.
614 587  
615   ესე თქვა და სიხარულით თამაშობა ადიადა;
616   მგოსანი და მუშაითი უხმეს, პოვეს რაცა სადა;
617   დია გასცა საბოძვარი, ყველა დარბაზს შემოხადა;
618   მისი მსგავსი სიუხვითა ღმერთმან სხვამცა რა დაბადა!
619    
  588 ესე თქვა და სიხარულით თამაშობა ადიადა.
  589 მგოსანი და მუშაითი უხმეს, პოვეს რაცა სადა.
  590 დია გასცა საბოძვარი, ყველა დარბაზს შემოხადა.
  591 მისი მსგავსი სიუხვითა ღმერთმან სხვამცა რა დაბადა!
  592 თინათინისაგან ავთანდილის გაგზავნა მის ყმის საძებრად
620 593 ავთანდილ ჯდა მარტო საწოლს, ეცვა ოდენ მართ პერანგი,
621 594 იმღერდა და იხარებდა, წინა ედგა ერთი ჩანგი.
622   შემოვიდა მას წინაშე თინათინის მონა ზანგი,
  595 შემოვიდა მას წინაშე თინათინის მონა ზანგი;
623 596 მოახსენა: „გიბრძანებსო ტანი ალვა, პირი მანგი“.
624 597  
625   ავთანდილს მიხვდა მოსმენა საქმისა სანატრელისა,
  598 ავთანდილს მიხვდა მოსმენა საქმისა სანატრელისა,
626 599 ადგა და კაბა ჩაიცვა, მჯობი ყოვლისა ჭრელისა;
627 600 უხარის შეყრა ვარდისა, არ ერთგან შეუყრელისა.
628   ამოა ჭვრეტა ტურფისა, სიახლე საყვარელისა!
  601 ამოა ჭვრეტა ტურფისა, სიახლე საყვარელისა!
629 602  
630   ავთანდილ ლაღი, უკადრი მივა, არვისგან რცხვენოდა,
631   მას ნახავს, ვისთა ვამთაგან ცრემლი მრავალჯერ სდენოდა;
632   იგი უებრო ქუშად ჯდა, ელვისა მსგავსად შვენოდა;
633   მთვარესა მისთა შუქთაგან უკუნი გარდაჰფენოდა.
  603 ავთანდილ ლაღი, უკადრი, მივა, არვისგან რცხვენოდა,
  604 მას ნახავს, ვისთა ვამთაგან ცრემლი მრავალ-ჯერ სდენოდა.
  605 იგი უებრო ქუშად ჯდა, ელვისა მსგავსად შვენოდა,
  606 მთვარესა მისთა შუქთაგან უკუნი გარდაჰფენოდა.
634 607  
635   გაძრცვისა ტანსა ემოსნეს ყარყუმნი უსაპირონი,
636   ებურნეს მოშლით რიდენი, ფასისა თქმად საჭირონი,
  608 გაძრცვისა ტანსა ემოსნეს ყარყუმნი უსაპირონი,
  609 ებურნეს მოშლით რიდენი, ფასისა თქმად საჭირონი;
637 610 შვენოდეს შავნი წამწამნი, გულისა გასაგმირონი,
638   მას თეთრსა ყელსა ეიდნეს გრძლად თმანი არუხშირონი.
  611 მას თეთრსა ყელსა ეხვივნეს გრძლად თმანი არ-უხშირონი.
639 612  
640   დაღრეჯით იყო მჯდომარე ძოწეულითა რიდითა,
  613 დაღრეჯით იყო მჯდომარე ძოწეულითა რიდითა;
641 614 ავთანდილს უთხრა დაჯდომა წყნარად, ცნობითა მშვიდითა.
642   მონამან სელნი დაუდგნა, დაჯდა კრძალვით და რიდითა.
643   პირისპირ პირსა უჭვრეტდა, სავსე ლხინითა დიდითა.
  615 მონამან სელნი დაუდგნა, დაჯდა კრძალვით და რიდითა;
  616 პირის-პირ პირსა უჭვრეტდა, სავსე ლხინითა დიდითა.
644 617  
645   ქალმა უბრძანა: „ზარი მლევს მე ამისისა თხრობისა;
646   მწადდა არათქმა, რომლისა ღონე არა მაქვს თმობისა,
  618 ქალმა უბრძანა: „ზარი მლევს მე ამისისა თხრობისა;
  619 მწადდა არა თქმა, რომლისა ღონე არა მაქვს თმობისა;
647 620 მაგრა იცია მიზეზი შენისა აქა ხმობისა,
648 621 რად ვზი ქუშად და დაღრეჯით ასრე მიხდილი ცნობისა?“
649 622  
650 623 ყმამან ჰკადრა: „საზაროსა ჩემგან თქმაღა ვით იქმნების?
651 624 მზესა მთვარე შეეყაროს, დაილევის, და-ცა-ჭნების;
652 625 აზრად არად აღარა მცალს, თავი ჩემი მეგონების,
653 626 თქვენვე ბრძანეთ, რაცა გიმძიმს, ანუ რაცა გეკურნების“.
654 627  
655   ქალმან უთხრა საუბარი კეკლუცსიტყვად, არ დუხჭირად;
  628 ქალმან უთხრა საუბარი კეკლუც-სიტყვად, არ დუხჭირად;
656 629 იტყვის: „თუცა აქანამდის ჩემგან შორს ხარ დანამჭირად,
657   მიკვირს, მოგხვდა წამისყოფით საქმე შენგან საეჭვი რად,
  630 მიკვირს, მოგხვდა წამის ყოფით საქმე შენგან საეჭვი რად,
658 631 მაგრა გითხრა პირველ ხვალმე, სენი მე მჭირს რაცა ჭირად.
659 632  
660   გახსოვს, ოდეს შენ და როსტანს მინდორს მხეცი დაგეხოცა,
661   ყმა გენახა უცხო ვინმე, რომე ცრემლი მოეხოცა?
  633 გახსოვს, ოდეს შენ და როსტანს მინდორს მხეცი დაგეხოცა,
  634 ყმა გენახა უცხო ვინმე, რომე ცრემლი მოეხოცა,
662 635 მას უკანით გონებამან მისმან ასრე დამამხოცა,
663 636 შენ გენუკევ მონახვასა, კიდით კიდე მოლახო ცა.
664 637  
665   აქანამდის ნაუბარსა თუცა ვერას ვერ გეტყვია,
666   მაგრა შორით სიყვარული შენგან ჩემი შემიტყვია,
  638 ,,აქანამდის ნაუბარსა თუცა ვერას ვერ გეტყვია,
  639 მაგრა შორით სიყვარული შენგან ჩემი შემიტყვია,
667 640 ვიცი, რომე გაუწყვედლად თვალთათ ცრემლი გისეტყვია,
668 641 შეუპყრიხარ სიყვარულსა, გული შენი დაუტყვია.
669 642  
670   ასრე გითხრა, სამსახური ჩემი გმართებს ამად ორად:
671   პირველ, ყმა ხარ, ხორციელი არვინ გვყავს შენად სწორად,
672   მერმე, ჩემი მიჯნური ხარ, დასტურია, არ ნაჭორად;
673   წადი, იგი მოყმე ძებნე, ახლოს იყოს, თუნდა შორად!
  643 ასრე გითხრა, სამსახური ჩემი გმართებს ამად ორად:
  644 პირველ ყმა ხარ, ხორციელი არვინ გვყავს შენად სწორად,
  645 მერმე ჩემი მიჯნური ხარ, დასტურია, არ ნაჭორად;
  646 წადი, იგი მოყმე ძებნე, ახლოს იყოს თუნდა შორად.
674 647  
675   შენგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო გაამყარე;
676   რომე დამხსნა შეჭირვება, ეშმა ბილწი ასაპყარე;
677   გულსა გარე საიმედო ია მორგე, ვარდი ყარე;
678   მერმე მოდი, ლომო, მზესა, შეგეყრები, შემეყარე!
  648 შენგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო გაამყარე,
  649 რომე დამხსნა შეჭირვება, ეშმა ბილწი ასაპყარე.
  650 გულსა გარე საიმედო ია მორგე, ვარდი ყარე,
  651 მერმე მოდი, ლომო, მზესა შეგეყრები, შემეყარე.
679 652  
680   სამსა ძებნე წელიწადსა იგი შენი საძებარი;
681   ჰპოო, მოდი გამარჯვებით, მხიარულად მოუბარი;
682   ვერა ჰპოებ, დავიჯერებ, იყო თურე უჩინარი;
  653 სამსა ძებნე წელიწადსა იგი შენი საძებარი;
  654 ჰპოო, მოდი გამარჯვებით, მხიარულად მოუბარი;
  655 ვერა ჰპოებ, დავიჯერებ, იყო თურე უჩინარი,
683 656 კოკობი და უფურჭვნელი ვარდი დაგხვდე დაუმჭნარი.
684 657  
685   ფიცით გითხრობ: შენგან კიდე თუ შევირთო რაცა ქმარი,
  658 ფიცით გითხრობ: შენგან კიდე თუ შევირთო რაცა ქმარი,
686 659 მზეცა მომხვდეს ხორციელი, ჩემთვის კაცად შენაქმარი,
687 660 სრულად მოვსწყდე სამოთხესა, ქვესკნელს ვიყო დასანთქმარი,
688   შენი მკლვიდეს სიყვარული, გულსა დანა ასაქმარი!
  661 შენი მკლვიდეს სიყვარული, გულსა დანა ასაქმარი“.
689 662  
690 663 მოახსენა ყმამან: „მზეო, ვინ გიშერი აწამწამე,
691   სხვა პასუხი რამცა გკადრე, ანუ რამცა შევიწამე?
  664 სხვა პასუხი რამცა გკადრე, ანუ რამცა შევიწამე,
692 665 მე სიკვდილსა მოველოდი, შენ სიცოცხლე გამიწამე,
693 666 ვითა მონა, სამსახურად განაღამცა წავე, წა-, მე!“
694 667  
695 668 კვლაცა ჰკადრა: „აჰა, მზეო, რათგან ღმერთმან მზედ დაგბადა,
696   მით გმორჩილობს, ზეციერი მნათობია რაცა სადა;
697   მე რომ თქვენგან მოვისმინე წყალობანი, მედიადა.
  669 მით გმორჩილობს ზეციერი მნათობია რაცა სადა;
  670 მე რომ თქვენგან მოვისმინე წყალობანი, მედიადა,
698 671 ვარდი ჩემი არ დაჭნების, შუქი შენი იეფად-ა“.
699 672  
700   კვლა შეჰფიცეს ერთმანერთსა, დააპირეს ესე პირი,
701   გასალდეს და გაამრავლეს საუბარი სიტყვახშირი.
  673 კვლა შეჰფიცეს ერთმანერთსა, დააპირეს ესე პირი;
  674 გასალდეს და გაამრავლეს საუბარი სიტყვა-ხშირი,
702 675 გაადვილდა, აქანამდის გარდეხადა რაცა ჭირი,
703   თეთრთა კბილთა გამოჰკრთების თეთრი ელვა ვითა ჭვირი.
  676 თეთრთა კბილთა გამოჰკრთების თეთრი ელვა ვითა ჭვირი.
704 677  
705   ერთგან დასხდეს, ილაღობეს, საუბარი ასად აგეს,
  678 ერთგან დასხდეს, ილაღობეს, საუბარი ასად აგეს;
706 679 ბროლ-ბალახში შეხვეული და გიშერი ასადაგეს;
707   ყმა ეტყვის, თუ: „შენთა მჭვრეტთა თავი ხელი, ა, სად აგეს!
  680 ყმა ეტყვის თუ: „შენთა მჭვრეტთა თავი ხელი ა, სად აგეს!
708 681 ცეცხლთა, შენგან მოდებულთა, გული ჩემი ასადაგეს“.
709 682  
710   ყმა წავიდა, სიშორესა თუცა მისსა ვერ გასძლებდა,
  683 ყმა წავიდა, სიშორესა თუცა მისსა ვერ გასძლებდა;
711 684 უკუღმავე იხედვიდა, თვალთა რეტად აყოლებდა.
712 685 ბროლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს, ტანსა მჭევრსა ათრთოლებდა,
713 686 გული ჰქონდა გულისათვის, სიყვარულსა ავალებდა.
714 687  
715 688 თქვა: „მზეო, ვარდსა სიშორე შენი დამაჩნდეს ეს ადრე,
716   ბროლი და ლალი გასრულ ვარ ქარვისა უყვითლესადრე.
717   მაშინ რაღა ვქმნა, ვერჭვრეტა რა მომხვდეს კვლა უგრძესადრე!
718   ხამს მოყვრისათვის სიკვდილი, ესე მე დამიც წესადრე“.
  689 ბროლი და ლალი გასრულვარ ქარვისა უყვითლესად-რე;
  690 მაშინ რაღა ვქმნა, ვერ-ჭვრეტა რა მომხვდეს კვლა უგრძესად-რე!
  691 ხამს მოყვრისათვის სიკვდილი, ესე მე დამიც წესად-რე“.
719 692  
720 693 საწოლს დაწვა, ტირს, მტირალსა ცრემლი ძნელად ეხოცების,
721   ვითა ვერხვი ქარისაგან, ირხევის და იკეცების;
  694 ვითა ვერხვი ქარისაგან ირხევის და იკეცების;
722 695 რა მილულნის, სიახლევე საყვარლისა ეოცების,
723   შეკრთის, დიდნი დაიზახის, მით პატიჟი ეოცების.
  696 შეკრთის, დიდნი დაიზახის, მით პატიჟი ეოცების.
724 697  
725 698 მოშორვება საყვარლისა მას შეჰქმნოდა მისად ღაზოდ,
726   ცრემლსა ვითა მარგალიტსა სწვიმს ვარდისა დასანაზოდ.
  699 ცრემლსა, ვითა მარგალიტსა სწვიმს ვარდისა დასანაზოდ;
727 700 რა გათენდა, შეეკაზმა მისთა მჭვრეტთა სალამაზოდ,
728 701 ცხენსა შეჯდა, გაემართა, დარბაზს მივა სადარბაზოდ.
729 702  
730 703 დარბაზს ეჯიბი შეგზავნა, მართ მისგან შენარონია,
731 704 შესთვალა: „გკადრებ, მეფეო, მე ესე გამიგონია:
732 705 ყოველი პირი მიწისა თქვენ ხრმლითა დაგიმონია,
733   აწ, თუ სჯობს, ესე ამბავი ცნან, რაცა გარემონია.
  706 აწ თუ სჯობს, ესე ამბავი ცნან რაცა გარემონია.
734 707  
735   მე წავიდე, მოვიარო, ვილაშქრო და ვინაპირო,
  708 მე წავიდე, მოვიარო, ვილაშქრო და ვინაპირო,
736 709 თინათინის ხელმწიფობა მტერთა თქვენთა გულსა ვჰგმირო,
737   მორჩილქმნილთა გავახარო, ურჩი ყოვლი ავატირო,
  710 მორჩილ-ქმნილ გავახარო, ურჩი ყოვლი ავატირო,
738 711 ძღვენნი გკადრნე ზედა-ზედა, არ სალამი დავაძვირო“.
739 712  
740 713 მეფესა ეთქვა ამისი დიადი მადრიელობა,
741   ებრძანა: „ლომო, არა გჭირს შენ ომთა გადრეკელობა,
742   აწ მაგა შენსა თათბირსა ჰგავსო შენივე ქველობა.
  714 ებრძანა: „ლომო, არა გჭირს შენ ომთა გარდუხდელობა,
  715 აწ მაგა შენსა თათბირსა ჰგავსო შენივე ქველობა,
743 716 წა, მაგრა მომხვდეს, რაღა ვქმნა, თუ სიშორისა გრძელობა!“
744 717  
745   ყმა შევიდა, თაყვანისცა, მადლი რამე მოახსენა:
746   ხელმწიფეო, მიკვირს, ქება რად იკადრეთ ჩემი თქვენა!
747   აწ ნუთუ კვლა იშორისა ღმერთმან ბნელი გამითენა,
748   პირი თქვენი მხიარული მხიარულსა კვლა მიჩვენა!
  718 ყმა შევიდა, თაყვანი სცა, მადლი რამე მოახსენა:
  719 ხელმწიფეო, მიკვირს, ქება რად იკადრეთ ჩემი თქვენა,
  720 აწ ნუთუმცა კვლა ნახვითა ღმერთმან ბნელი გამითენა,
  721 პირი თქვენი მხიარული მხიარულსა კვლა მიჩვენა“.
749 722  
750   მეფე ყელსა მოეხვია, გარდაკოცნა ვითა შვილი;
751   სხვა მათებრი არ ყოფილა არ გამზრდელი, არ გაზრდილი!
  723 მეფე ყელსა მოეიდა, გარდაკოცნა ვითა შვილი,
  724 სხვა მათებრი არ ყოფილა არ გამზრდელი, არ გაზრდილი;
752 725 ყმა ადგა და წამოვიდა, მას დღე მათი ჩანს გაყრილი;
753 726 როსტან მისთვის აატირა გონიერი გული, ლბილი.
754 727  
755   გამოემართა ავთანდილ, მოყმე მხნე, ლაღად მავალი.
756   ოც დღე იარა, ღამეცა დღე ზედაწართო მრავალი.
757   იგია ლხინი სოფლისა, იგია ნივთი და ვალი.
758   არ მისცილდების თინათინ მისი მას, ვისგან სწვავ ალი.
  728 გამოემართა ავთანდილ, მოყმე მხნე, ლაღად მავალი,
  729 ოც დღე იარა, ღამეცა დღეზედა წართო მრავალი.
  730 იგია ლხინი სოფლისა, იგია ნივთი და ვალი,
  731 არ მისცილდებ თინათინ მისი მას, ვისგან სწვავ ალი.
759 732  
760 733 რა მოვიდა, სიხარული შიგან გახდა სამეფოსა;
761 734 მოეგებნეს დიდებულნი, ძღვენსა სძღვნიდეს იეფოსა;
762   იგი პირმზე არ მოსცების სიარულსა სასწრაფოსა;
763   მიხვდეს მყოფნი მას წინაშე სიხარულსა სადაფოსა.
  735 იგი პირ-მზე არ მოსცების სიარულსა სასწრაფოსა,
  736 მიხვდეს მყოფნი მას წინაშე სიხარულსა სადაფოსა.
764 737  
765   ქალაქი ჰქონდა მაგარი საზაროდ სანაპიროსა;
766   გარე კლდე იყო, გიამბობ ზღუდესა უქვიკიროსა;
  738 ქალაქი ჰქონდა მაგარი საზაროდ სანაპიროსა,
  739 გარე კლდე იყო, გიამბობ, ზღუდესა უქვიკიროსა,
767 740 ყმამან მუნ დაყო სამი დღე ამოსა სანადიროსა,
768 741 გაზრდილი მისი შერმადინ დაისვა სავაზიროსა.
769 742  
770 743 უბრძანა: „აჰა, შერმადინ, ამად მე შენგან მრცხვენიან,
771   ჩემნი საქმენი ყოველნი გცოდნიან, გაგივლენიან,
772   მაგრა არ იცი აქამდის, რანიცა ცრემლნი მდენიან!
  744 ჩემნი საქმენი ყოველნი გცოდნიან გაგივლენიან,
  745 მაგრა არ იცი, აქამდის რანიცა ცრემლნი მდენიან!
773 746 მე ვისგან მქონდეს პატიჟნი, აწ მასვე მოულხენიან.
774 747  
775   მე მოუკლავ თინათინის სურვილსა და სიყვარულსა,
776   ხელი ცრემლი ასოვლებდის ნარგისთაგან ვარდსა ზრულსა,
  748 მე მოუკლავარ თინათინის სურვილსა და სიყვარულსა;
  749 რემლი ცხელი ასოვლებდის ნარგისთაგან ვარდსა ზრულსა;
777 750 ვერ ვაჩენდი აქანამდის ჭირსა ჩემგან დაფარულსა,
778   აწ მიბრძანა საიმედო, ამად მხედავ მხიარულსა.
  751 აწ მიბრძანა საიმედო, ამად მხედავ მხიარულსა.
779 752  
780   მიბრძანა: «მიცან ამბავი მის ყმისა დაკარგულისა,
781   მოხვიდე, სრულვქმნა მაშინღა შენი წადილი გულისა,
782   ქმარი არ მინდა უშენო, მომხვდეს ხისაცა რგულისა!»
  753 მიბრძანა: მიცან ამბავი მის ყმისა დაკარგულისა,
  754 მოხვიდე, სრულ-ვქმნა მაშინღა შენი წადილი გულისა,
  755 ქმარი არ მინდა უშენო, მომხვდეს ხისაცა რგულისა»,
783 756 მომცა წამალი გულისა, აქამდის დადაგულისა.
784 757  
785   პირველ, ყმა ვარ, წასლა მინდა პატრონისა სამსახურად,
786   ხამს მეფეთა ერთგულობა, ყოფა გვმართებს ყმასა ყმურად,
787   მერმე, ცეცხლი დაუვსია, აღარა მწვავს გულსა მურად.
788   ხამს, თუ კაცი არ შეუდრკეს, ჭირს მიუხდეს მამაცურად.
  758 პირველ ყმა ვარ, წასლა მინდა პატრონისა სამსახურად –
  759 ხამს მეფეთა ერთგულობა, ყოფა გვმართებს ყმასა ყმურად;
  760 მერმე ცეცხლი დაუვსია, აღარა მწვავს გულსა მურად,
  761 ხამს, თუ კაცი არ შეუდრკეს ჭირს, მიუხდეს მამაცურად.
789 762  
790   ვართ უმოყვრესნი მე და შენ ყოველთა პატრონ-ყმათასა,
791   ამისთვის გნუკევ სმენასა შენ ამა ჩემთა ხმათასა:
  763 ვართ უმოყვრესნი მე და შენ ყოველთა პატრონ-ყმათასა,
  764 ამისთვის გნუკევ სმენასა შენ ამა ჩემთა ხმათასა;
792 765 ჩემ წილ დაგაგდებ პატრონად, თავადად ჩემთა სპათასა,
793   ამა საქმესა ვერა ვიქ მე განდობასა სხვათასა.
  766 ამა საქმესა ვერა ვიქმ ე განდობასა სხვათასა.
794 767  
795   ლაშქართა და დიდებულთა ალაშქრებდი, ჰპატრონობდი,
796   დარბაზს კაცსა გაჰზავნიდი და ამბავსა მათსა სცნობდი,
  768 ლაშქართა და დიდებულთა ალაშქრებდი, ჰპატრონობდი;
  769 დარბაზს კაცსა გაჰზავნიდი და ამბავსა მათსა სცნობდი;
797 770 წიგნსა სწერდი ჩემ მაგიერ, უფასოსა ძღვენსა სძღვნობდი,
798   აქა სადმე არყოფასა ჩემსა მათმცა რად აგრძნობდი!
  771 აქა სადმე არ-ყოფასა ჩემსა მათმცა რად აგრძნობდი!
799 772  
800   ლაშქრობა და ნადირობა შენი ჩემსა დაასახე,
  773 ლაშქრობა და ნადირობა შენი ჩემსა დაასახე,
801 774 აქათ სამ წელ მომიცადე, ხვაშიადი შემინახე,
802 775 მე ნუთუმცა შემოვბრუნდი, ალვა ჩემი არ დაჭნა ხე,
803   არ მოვბრუნდე, მომიგლოვე, მიტირე და მივაგლახე!
  776 არ მოვბრუნდე, მომიგლოვე, მიტირე და მივაგლახე.
804 777  
805   მაშინღა ჰკადრე მეფესა არ საქმე სასურვალია,
806   აცნობე ჩემი სიკვდილი, – იყავ მართ ვითა მთრვალია,
807   მიხვდა-თქო საქმე, რომელი ყოვლთათვის გარდუვალია.
808   გლახაკთა მიეც საჭურჭლე, ოქრო, ვერცხლი და რვალია!
  778 მაშინღა ჰკადრე მეფესა არ საქმე სასურვალია,
  779 აცნობე ჩემი სიკვდილი – იყავ მართ ვითა მთრვალია;
  780 მიხვდა-თქო საქმე, რომელი ყოვლთათვის გარდუვალია,
  781 გლახაკთა მიეც საჭურჭლე, ოქრო, ვერცხლი და რვალია.
809 782  
810   მაშინ უფრო მომეხმარე, ამისგანცა უფრო მხნედრე;
811   ნუთუ ადრე დამივიწყო? მახსენებდ ზედა-ზედრე!
  783 მაშინ უფრო მომეხმარე ამისგანცა უფრო მხნედ-რე,
  784 ნუთუ ადრე დამივიწყო? მახსენებდ ზედა-ზედ-რე!
812 785 მეტად კარგად დამიურვე, სული ჩემი შეივედრე,
813   ზრდანი ჩემნი მოიგონენ, გული შენი მოიმდედრე!
  786 ზრდანი ჩემნი მოიგონენ, გული შენი მოიმდედრე“.
814 787  
815 788 რა მონამან მოისმინა, გაუკვირდა, შეეზარა,
816   თვალთათ, ვითა მარგალიტი ცხელი ცრემლი გარდმოყარა,
  789 თვალთათ, ვითა მარგალიტი ცრემლი ცხელი გარდმოყარა;
817 790 მოახსენა: „უშენომან გულმან რამცა გაიხარა!
818   ვიცი, რომე არ დასდგები, მაგას გიშლი ამად არა.
  791 ვიცი, რომე არ დასდგები, მაგას გიშლი ამად არა.
819 792  
820   «ჩემად ნაცვლად დაგაგდებო», – ესე სიტყვა ვით მიბრძანე?
821   რაგვარა ვქმნა პატრონობა, რამც გიფერე, რამც გიგვანე?
  793 ჩემად ნაცვლად დაგაგდებო, – ესე სიტყვა  ვით მიბრძანე?
  794 რაგვარა ვქმნა პატრონობა? რამც გიფერე, რამც გიგვანე?
822 795 შენ მარტოსა გიგონებდე, მემცა მიწა ვიაკვანე!
823   სჯობს, ორნივე გავიპარნეთ, წამოგყვები, წამიტანე!
  796 სჯობს ორნივე გავიპარნეთ, წამოგყვები, წამიტანე“.
824 797  
825 798 ყმამან უთხრა: „მომისმინე, მართლად გითხრობ, არა ჭრელად:
826 799 რა მიჯნური ველთა რბოდეს, მარტო უნდა გასაჭრელად;
827   მარგალიტი არვის მიხვდეს უსასყიდლო უვაჭრელად;
  800 მარგალიტი არვის მიხვდეს უსასყიდლოდ,  უვაჭრელად,
828 801 კაცი ცრუ და მოღალატე ხამს ლახვრითა დასაჭრელად.
829 802  
830   ვისმცა უთხარ ხვაშიადი? შენგან კიდე არვინ ვარგა;
831   უშენოსა პატრონობა ვის მივანდო, ვინ იქს კარგა?
832   სანაპირო გაამაგრე, მტერმან ახლოს ვერ იბარგა!
  803 ვისმცა უთხარ ხვაშიადი, შენგან კიდე არვინ ვარგა,
  804 უშენოსა პატრონობა ვის მივანდო, ვინ იქს კარგა?
  805 სანაპირო გაამაგრე, მტერმან ახლოს ვერ იბარგა,
833 806 კვლა ნუთუმცა შემოვიქეც, ღმერთმან სრულად არ დამკარგა.
834 807  
835   განგებაა, სწორად მოჰკლავს, ერთი იყოს, თუნდა ასი;
  808 განგებაა, სწორად მოჰკლავს, ერთი იყოს, თუნდა ასი;
836 809 მარტოობა ვერას მიზამს, მცავს თუ ცისა ძალთა დასი;
837   აქათ სამ წელ არ მოვიდე, მაშინ გმართებს გლოვა, ფლასი;
  810 აქათ სამ წელ არ მოვიდე, მაშინ გმართებს გლოვა, ფლასი,
838 811 წიგნსა მოგცემ, გმორჩილობდეს, ვინცა იყოს ჩემი ხასი“.
839   წიგნი ავთანდილისა ყმათა თანა
840    
841   დაწერა, თუ: „ჩემნო ყმანო, გამზრდელნო და ზოგნო ზრდილნო,
842   ერთგულნო და მისანდონო, ამას ზედა გამოცდილნო,
843   თქვენ, ჩემისა საწადლსა მიდგომილნო, ვითა ჩრდილნო,
844   წიგნი ჩემი მოისმინეთ, ყოვლნო ერთგან შემოხდილნო!
  812 წიგნი ავთანდილისა თავის ყმათა თანა
  813 დაწერა თუ: „ჩემნო ყმანო, გამზრდელნო და ზოგნო ზრდილნო,
  814 ერთგულნო და მისანდონო, ამას ზედა გამოცდილნო,
  815 თქვენ ჩემისა საწადლსა მიდგომილნო, ვითა ჩრდილნო,
  816 წიგნი ჩემი მოისმინეთ, ყოვლნო, ერთგან შემოყრილნო!
845 817  
846   მიწაცა თქვენი ავთანდილ, ისმინეთ, გიწერ მე რასა:
847   თვით ვიქ ხელითა ჩემითა ამა წიგნისა წერასა,
848   ცოტასა ხანსა ვარჩიე გაჭრა სმასა და მღერასა,
849   პურად და საჭმლად მივენდვ ჩემსა მშვილდსა და ცერასა.
  818 მიწაცა თქვენი ავთანდილ, ისმინეთ, გიწერ მე რასა,
  819 თვით ვიქ ხელითა ჩემითა ამა  წიგნისა წერასა;
  820 ცოტასა ხანსა ვარჩიე გაჭრა სმასა და მღერასა,
  821 პურად და საჭმლად მივენდვ ჩემსა მშვილდსა და  ცერასა.
850 822  
851   საქმე რამე მიც თავისა ზე სადმე გარდსახვეწელი,
852   დავყო მარტოდ და ღარიბად ესე წლეული მე წელი;
  823 საქმე რამე მიც თავისა ზე სადმე  გარდსახვეწელი,
  824 დავყო მარტოდ და ღარიბად ესე წლეული მე წელი,
853 825 გემუდარები ამისთვის, ვარ თქვენი შემომხვეწელი,
854 826 მე დამახვედროთ სამეფო მტერთაგან დაულეწელი.
855 827  
856   მე შერმადინ დამიგდია, ჩემად კერძად პატრონობდეს,
857   სიკვდილსა და სიცოცხლესა სადამდისცა ჩემსა სცნობდეს;
  828 მე შერმადინ დამიგდია, ჩემად კერძად პატრონობდეს,
  829 სიკვდილსა და სიცოცხლესა სადამდისცა ჩემსა სცნობდეს,
858 830 ყოვლთა მზეებრ მოგეფინოს, ვარდს არ ზრვიდეს, არ აჭნობდეს,
859   შემცოდესა ყველაკასა ვითა ცვილსა დაადნობდეს.
  831 შემცოდესა ყველაკასა,ვითა ცვილსა, დაადნობდეს.
860 832  
861   თქვენცა იცით, გამიზრდია ვითა ძმა და ვითა შვილი;
862   ამას ასრე მორჩილობდით, არს ვითამც ავთანდილი,
863   ბუკსა იკრას, აქნევინეთ ყოვლი საქმე, ჩემგან ქმნილი;
  833 თქვენცა იცით,  გამიზრდია, ვითა ძმა და  ვითა შვილი;
  834 ამას ასრე მორჩილობდით, არს ვითამც ავთანდილი;
  835 ბუკსა იკრას, აქნევინეთ ყოვლი საქმე, ჩემგან ქმნილი;
864 836 მე თუ დრომდის არ მოვიდე, გლოვა გმართებს, არ სიცილი“.
865 837  
866   ესე წიგნი გაასრულა წყლიანმან და სიტყვანაზმა,
867   წელთა ოქრო შემოირტყა, საღარიბოდ შეეკაზმა,
  838 ესე წიგნი გაასრულა წყლიანმან და სიტყვა-ნაზმა;
  839 წელთა ოქრო შემოირტყა, საღარიბოდ მოეკაზმა,
868 840 ბრძანა: „მინდორს შევჯდებიო“, ლაშქარიცა დაერაზმა;
869 841 მასვე წამსა წამოვიდა, შინა ხანი არა დაზმა.
870 842  
871   ბრძანა: „წადით ყველაკაი, აქა მმხრედ არვინ მინა“.
  843 ბრძანა: „წადით ყველაკაი, აქა მმხრედ არვინ მინა“.
872 844 მონებიცა მოიშორვა, თავი გაითავისწინა,
873   მარტო გარე შემობრუნდა, შამბი შიგან გაირბინა.
874   მიწყივ მისად საგონებლად მისი მკლელი თინათინ-ა.
  845 მარტო გარე შემობრუნდა, შამბი შიგან გაირბინა,
  846 მიწყივ მისად საგონებლად მისი მკლელი თინათინ-ა.
875 847  
876   იგი ველი გაირბინა, ლაშქართაგან გაეკიდა;
  848 იგი ველი გაირბინა, ლაშქართაგან გაეკიდა.
877 849 ვინმცა ნახა სულიერმან, ანუ ვინმცა წაეკიდა?
878   ვის მახვილი ვერას ავნებს, მისი მკლველი გაეკიდა;
  850 ვის მახვილი ვერას ავნებს, მისი მკლვი გაეკიდა,
879 851 მისგან ტვირთი კაეშნისა ტვირთად ვარგად აეკიდა.
880 852  
881 853 რა ლაშქართა ინადირეს და პატრონი მოითვალეს,
882   იგი პირმზე ვეღარ პოვეს, პირი მათი იფერმკთალეს,
883   მათსა დიდსა სიხარულსა სმძიმილი ანაცვალეს,
  854 იგი პირ-მზე ვეღარ პოვეს, პირი მათი იფერმკთალეს;
  855 მათსა დიდსა სიხარულსა სმძიმარი ანაცვალეს,
884 856 ყოვლგან რბოდეს საძებარად, ვინცა იყო უცხენმალეს.
885 857  
  858 “ღმერთი, ლომო, შენად ნაცვლად სხვასა ვისცა დანერგვიდეს!“
  859 დარბოდეს და სხვაგნით სხვათა მოამბეთა  მოასხმიდეს;
  860 ვეღარა ცნეს მისი საქმე, გაიარა აქათ კიდეს,
  861 მისნი სპანი გულ-მოკლულნი ცრემლსა ცხელსა გარდმოჰყრიდეს.
  862  
886 863 შერმადინ ერთგან შეყარნა ხასნი და დიდებულები,
887   უჩვენა იგი უსტარი, ამბავი მისი თქმულები.
888   რა მოისმინეს, ყველაი დარჩა გულდანაწყლულები;
  864 უჩვენა იგი უსტარი, ამბავი მისი თქმულები;
  865 რა მოისმინეს, ყველაი დარჩა გულ-დანაწყლულები,
889 866 თავსა იცემდეს, არ იყო გული უცრემლო, ულები.
890 867  
891   ყოვლთა ჰკადრეს: „თუცა ყოფა ჩვენ უმისოდ გვეარმისცა,
892   უშენოსა საჯდომი და ტახტი მისი ვისმცა მისცა?
893   განაღამცა გმორჩილობდით, თუ გვიბრძანო რაცა ვისცა!“
894   იგი მონა აპატრონეს, ყველაკამან თაყვანისცა.
895   ავთანდილისაგან ტარიელის ძებნად წასლვა
896    
  868 ყოვლთა ჰკადრეს: „თუცა ყოფა ჩვენ უმისოდ გვეარმისცა,
  869 უშენოსა საჯდომი და ტახტი მისი ვისმცა მისცა?
  870 განაღამცა გმორჩილობდით, თუ გვიბრძანო რაცა ვისცა!“
  871 იგი მონა აპატრონეს, ყველაკამან თაყვანი-სცა.
  872 ავთანდილისაგან ის ყმის ძებნად წასლვა
897 873 ამ საქმესა მემოწმების დიონოსი ბრძენი, ეზროს:
898   საბრალოა, ოდეს ვარდი დაეთრთვილოს, და-ცა-ეზროს.
  874 საბრალოა, ოდეს ვარდი დაეთრთვილოს, და-ცა-ეზროს;
899 875 ვის ბალახში არა ჰგვანდეს და ლერწამი ტანად ეზროს,
900   იგი სადმე გაღარიბდეს, საყოფთაგან იაბეზროს.
  876 იგი სადმე გაღარიბდეს, საყოფთაგან იაბეზროს.
901 877  
902   ავთანდილ იგი მინდორი ოთხახმით გარდაიარა,
  878 ავთანდილ იგი მინდორი ოთხ-ახმით გარდაიარა,
903 879 დააგდო ზღვარი არაბთა, სხვათ ზღვართა არე იარა,
904 880 მაგრა მის მზისა გაყრამან სიცოცხლე გაუზიარა;
905   თქვა: „თუ მე მასმცა ვეახლ, აწ ცხელსა ცრემლსა ვღვრი არა“.
  881 თქვა: „თუ მე მასმცა ვეახლ, აწ ცხელსა ცრემლსა ვღვრი არა“.
906 882  
907 883 ახალმან ფიფქმან დათოვა, ვარდი დათრთვილა, დანასა;
908   მოუნდის გულსა დაცემა, ზოგჯერ მიმართის დანასა;
909   თქვის: „ჭირი ჩემი სოფელმან ოთხმოცდაათი ანასა,
  884 მოუნდის გულსა დაცემა, ზოგჯერ მიმართის დანასა;
  885 თქვის: „ჭირი ჩემი სოფელმან ოთხმოცდაათი ანასა,
910 886 მოვშორდი ლხინსა ყველასა, ჩანგსა, ბარბითსა და ნასა!“
911 887  
912   ვარდი, მის მზისა გაყრილი, უფრო და უფრო ჭნებოდა,
913   გულსა უთხრის, თუ: „დათმეო“, ამად არ დია ბნდებოდა.
914   უცხო-უცხოთა ადგილთა საძებრად იარებოდა,
915   მგზავრთა ჰკითხვიდის ამბავთა, მათ თანაემოყვრებოდა.
  888 ვარდი მის მზისა გაყრილი უფრო და უფრო ჭნებოდა,
  889 გულსა უთხრის თუ: „დათმეო“, ამად არ დია ბნდებოდა.
  890 უცხო უცხოთა ადგილთა საძებრად იარებოდა.
  891 მგზავრთა ჰკითხვიდის ამბავთა, მათ თანა-ემოყვრებოდა.
916 892  
917   მუნ ეძებს, ცრემლი მტირალსა სდის ზღვათა შესართავისად;
918   უჩნდის ქვეყანა ტახტად და მკლავი სადებლად თავისად;
919   თქვის: „საყვარელო, მოგშორდი, გული შენ დაგრჩა, ვთქვა ვისად?
  893 მუნ ეძებს, ცრემლი მტირალსა სდის ზღვათა შესართავისად.
  894 უჩნდის ქვეყანა ტახტად და მკლავი სადებლად თავისად.
  895 თქვის: „საყვარელო, მოგშორდი გული შენ დაგრჩა, ვთქვა ვისად?
920 896 შენთვის სიკვდილი მეყოფის ლხინად ჩემისა თავისად“.
921 897  
922 898 ყოვლი პირი ქვეყანისა მოვლო, სრულად მოიარა,
923   ასრე რომე ცასა ქვეშე არ დაურჩა არ არა,
924   მაგრა იგი მის ამბისა მსმენელსაცა ვერ მიმხვდარა.
  899 ასრე რომე ცასა ქვეშე არ დაურჩა, არ არა;
  900 მაგრა იგი მის ამბისა მსმენელსაცა ვერ მიმხვდარა,
925 901 ამას შიგან წელიწადი სამი სამ თვედ მიიყარა.
926 902  
927 903 მიხვდა რასმე ქვეყანასა უგემურსა, მეტად მქისსა,
928   თვე ერთ კაცსა ვერა ნახავს, ვერას შვილსა ადამისსა,
929   იგი ჭირი არ უნახავს არ რამინს და არცა ვისსა,
930   დღე და ღამე იგონებდის საყვარელსა მასვე მისსა.
  904 თვე ერთ კაცსა ვერა ნახავს, ვერას შვილსა ადამისსა;
  905 იგი ჭირი არ უნახავს არ რამინს და არცა ვისსა,
  906 დღე და ღამე იგონებდ საყვარელსა მასვე მისსა.
931 907  
932   მას მიხვდა წვრი სადგურად მაღლისა მთისა დიდისა,
933   გამოჩნდა მუნით მინდორი, სავალი დღისა შვიდისა.
  908 მას მიხვდა წვრი სადგურად მაღლისა მთისა დიდისა,
  909 გამოჩნდა მუნით მინდორი, სავალი დღისა შვიდისა;
934 910 მის მთისა ძირსა წყალი დის, არად სანდომი ხიდისა,
935 911 ორგნითვე ტყესა შეეკრა ნაპირი წყლისა კიდისა.
936 912  
937 913 ზედ წაადგა, შეექცევის, დროთა, დღეთა ანგარიშობს;
938   თვენი ესხნეს ორანიღა, ამად სულთქვამს, არა იშობს;
939   ვა თუ საქმე გამიმჟღავნდეს! – კვლა ამისთვის გულმოშიშობს, –
940   ავსა კარგად ვერვინ შესცვლის, თავსა ახლად ვერვინ იშობს“.
  914 თვენი ესხნეს ორანიღა, ამად სულთქვამს, ამად იშობს;
  915 ვა თუ საქმე გამიმჟღავნდეს! – კვლა ამისთვის გულ-მოშიშობს, –
  916 ავსა კარგად ვერვინ შესცვლის, თავსა ახლად ვერვინ იშობს“.
941 917  
942   საგონებელი შეექმნა, დადგა საქმისა მრჩეველად,
  918 საგონებელი შეექმნა, დადგა საქმისა მრჩეველად.
943 919 თქვა: „თუ დავბრუნდე, ეზომი ხანი რად დავყავ მე ველად?
944   ჩემსა რა ვჰკადრო მნათობსა, ვიყავ რად დღეთა მლეველად;
945   მისი ვერა ვცნა ჭორადცა, ვარ ვისთა გზათა მკვლეველად?
  920 ჩემსა რა ვჰკადრო მნათობსა, ვიყავ რად დღეთა მლეველად,
  921 მისი ვერა ვცნა ჭორადცა, ვარ ვისთა გზათა მკვლეველად?
946 922  
947   თუ არ დავბრუნდე, საძებრად დავყვნე სხვანიცა ხანანი,
  923 თუ არ დავბრუნდე, საძებრად დავყვნე სხვანიცა ხანანი,
948 924 რომელსა ვეძებ, ვერა ვცნნე ამბავნი მე მისთანანი,
949 925 დრო გარდაუწყდეს შერმადინს, მიხვდენ ღაწვისა ბანანი,
950   მივიდეს, ჰკადრნეს მეფესა საქმენი დასაგვანანი,
  926 მივიდეს, ჰკადრნეს მეფესა საქმენი დასაგვანანი!“
951 927  
952   უამბოს ჩემი სიკვდილი, თვით ჩემგან დავედრებული,
953   მათ შექმნან გლოვა-ტირილი, ქმნან საქმე გამწარებული,
954   მერმე მივიდე ცოცხალი მე, სხვაგან სადმე რებული!“
955   ამას იგონებს ტირილით გონებაშეიწრებული.
  928 უამბოს ჩემი სიკვდილი, თვით ჩემგან დავედრებული;
  929 მათ შექმნან გლოვა-ტირილი, ქმნან საქმე გამწარებული;
  930 მერმე მივიდე ცოცხალი მე, სხვაგან სადმე რებული!“
  931 ამას იგონებს ტირილით გონება-შეიწრებული.
956 932  
957   იტყვის: „ღმერთო, სამართალნი შენნი ჩემთვის რად ამრუდენ?
958   მე ეზომნი სიარულნი კიდე რად, გლახ, გამიცუდენ?
959   გულით ჩემით სიხარულნი აჰფხვრენ, ჭირნი დააბუდენ;
  933 იტყვის: „ღმერთო, სამართალნი შენნი ჩემთვის რად ამრუდენ,
  934 მე ეზომნი სიარულნი კიდე რად, გლახ, გამიცუდენ,
  935 გულით ჩემით სიხარულნი აჰფხვრენ, ჭირნი დააბუდენ?
960 936 დღეთა ჩემთა ცრემლნი ჩემნი ვერაოდეს დავიყუდენ“.
961 937  
962 938 კვლაცა იტყვის: „დათმობა სჯობს“, და თავსავე ეუბნების:
963   დღეთა მეტად ნუ მოჰკვდები, გული ჩემი ნუ დადნების,
  939 დღეთა მეტად ნუ მოჰკვდები, გული ჩემი ნუ დადნების,
964 940 უღმრთოდ ვერას ვერ მოვაწევ, ცრემლი ცუდად მედინების,
965   განგებასა ვერვინ შესცვლის, არსაქმნელი არ იქმნების.
  941 განგებასა ვერვინ შესცვლის, არ-საქმნელი არ იქმნების.
966 942  
967   ყოვლნი არსნი ცათქვეშეთნი ერთობ სრულად მომივლიან,
968   მაგრა საქმე მის კაცისა ვერასადა შემიგნიან;
969   უღონიოდ მართალ იყვნეს, რომელთაცა ქაჯად თქვიან.
970   აწ ტირილი არას მარგებს, ცუდად ცრემლნი რასა მდიან?
  943 ყოვლნი არსნი ცათ ქვეშეთნი ერთობ სრულად მომივლიან,
  944 მაგრა საქმე მის კაცისა ვერა სადა შემიგნიან;
  945 უღონიოდ მართალ იყვნეს, რომელთაცა ქაჯად თქვიან,
  946 აწ ტირილი არას მარგებს, ცუდად ცრემლნი რასა მდიან!
971 947  
972   მთით ჩამოვიდა ავთანდილ, გავლნა წყალი და ტყენია,
973   მინდორს აცორვებს ტაიჭსა, შეჟღრენით მონაწყენია.
  948 მთით ჩამოვიდა ავთანდილ, გავლ წყალი და ტყენია;
  949 მინდორს აცორვებს ტაიჭსა, შეჟღრენით მონაწყენია:
974 950 გასცუდებოდეს მკლავნი და მისნი სიამაყენია,
975 951 ბროლისა ველსა სტურფობდეს გიშრისა მუნ საყენია.
976 952  
977   მობრუნება დააპირა, სულთქვნა, მერმე ივაგლახა,
  953 მობრუნება დააპირა, სულთქვნა, მერმე ივაგლახა,
978 954 მას მინდორსა დაემართა, გზა თვალითა გამოსახა;
979 955 თვესა ერთსა სულიერი კაცი არსად არ ენახა,
980 956 მხეცნი იყვნეს საშინელნი, მაგრა არა შეუზახა.
981 957  
982   თუცა მხეცქმნილი ავთანდილ გულამოსკვნით და კვნესით-ა,
  958 თუცა მხეც-ქმნილი ავთანდილ გულ-ამოსკვნით და კვნესით-ა,
983 959 ეგრეცა ჭამა მოუნდის ადამის ტომთა წესითა,
984   ისრითა მოკლ ნადირი, როსტომის მკლავუგრძესითა,
  960 ისრითა მოკლის ნადირი, როსტომის მკლავ-უგრძესითა,
985 961 შამბისა პირსა გარდახდა, ცეცხლი დააგზო კვესითა.
986 962  
987   ცხენსა მისცა საძოვარი, ვირე წვადი შეიწოდეს;
  963 ცხენსა მისცა საძოვარი, ვირე წვადი შეიწოდეს;
988 964 ექვსნი რამე ცხენოსანნი, ნახა, მისკენ მოვიდოდეს;
989   თქვა, თუ: „ჰგვანან მეკობრეთა, თვარა კარგი რამც იცოდეს!
990   აქა კაცი ხორციელი კვლა ყოფილა არაოდეს.
  965 თქვა თუ: „ჰგვანან მეკობრეთა, თვარა კარგი რამც იცოდეს!
  966 აქა კაცი ხორციელი კვლა ყოფილა არაოდეს.
991 967  
992   ხელთა ჰქონდა ისარ-მშვილდ, მათკე მივა მხიარული.
993   ორთა კაცთა წვეროსანთა ყმა მოჰყვანდა უწვერული,
994   თავსა იყო დაკოდილი, შეებნიდა სისხლსა გული,
  968 ხელთა ჰქონდა მშვილდ-ისარი, მათკე მივა მხიარული.
  969 ორთა კაცთა წვეროსანთა ყმა მოჰყვანდა უწვერული;
  970 თავსა იყო დაკოდილი, შეებნიდა სისხლსა გული;
995 971 ტიროდეს და იჭირვოდეს, ცოტა ედგა მას, გლახ, სული.
996 972  
997   უყივლა, თუ: „ძმანო, ვინ ხართ? მეკობრეთა დაგამსგავსენ!“
998   მათ მიუგეს: „დაგვიწყნარდი, გვიშველე რა, ცეცხლნი ავსენ,
  973 უყივლა თუ: „ძმანო, ვინ ხართ? მეკობრეთა დაგამსგავსენ!“
  974 მათ მიუგეს: „დაგვიწყნარდი, გვიშველე რა, ცეცხლნი ავსენ;
999 975 ვერა გვარგო, მოგვიმატენ, ჭირნი ჭირთა მოგვისავსენ,
1000   სატირელნი მოგვიტირენ, ღაწვნი შენცა დაიმხავსენ!
  976 სატირელნი მოგვიტირენ, ღაწვნი შენცა დაიმხავსენ“.
1001 977  
1002   ავთანდილ მიდგა, ეუბნა მათ კაცთა გულმდუღარეთა;
  978 ავთანდილ მიდგა, ეუბნა მათ კაცთა გულ-მდუღარეთა;
1003 979 მათ უთხრეს მათი ამბავი ტირილით მოუბარეთა:
1004   ჩვენ ვართო ძმანი სამნივე, მით ვიდენთ ცრემლთა მწარეთა,
1005   დია გვაქვს ციხე-ქალაქი ხატაეთს არემარეთა.
  980 ჩვენ ვართო ძმანი სამნივე, მით ვიდენთ ცრემლთა მწარეთა,
  981 დია გვაქვს ციხე-ქალაქი ხატაეთს არე-მარეთა.
1006 982  
1007   კარგი გვესმა სანადირო, ნადირობას წამოვედით,
1008   გვყვეს ლაშქარნი უთვალავნი, წყლისა პირსა გარდავხედით,
  983 კარგი გვესმა სანადირო, ნადირობას წამოვედით;
  984 გვყვეს ლაშქარნი უთვალავნი, წყლისა პირსა გარდავხედით;
1009 985 სანადირო მოგვეწონა, თვესა ერთსა არ წავედით,
1010   ვხოცდით მხეცსა უზომოსა მინდორით და მთით და ქედით.
  986 ვხოცთ მხეც უზომოსა მინდორით და მთით და ქედით.
1011 987  
1012   ჩვენ, სამთა ძმათა, ჩვენ თანა მესროლნი დავაწბილენით,
1013   მით ერთმანერთსა სამნივე ჩვენ კიდე დავეცილენით:
1014   «მე უკეთ მოვჰკლავ, მე გჯობო», სიტყვანი ვავაქილენით,
1015   ვერ გავაჩინეთ მართალი, ვისარჩლეთ, ვითაკილენით.
  988 ჩვენ სამთა ძმათა ჩვენთანა მესროლნი დავაწბილენით;
  989 მით ერთმანერთსა სამნივე ჩვენ კიდე დავეცილენით;
  990 «მე უკეთ მოვჰკლავ, მე გჯობო», სიტყვანი ვავაქილენით;
  991 ვერ გავაჩინეთ მართალი, ვისარჩლეთ ვითაკილენით.
1016 992  
1017   დღეს ავყარენით ლაშქარნი, სავსენი ირმის ტყავითა,
1018   ვთქვით: «გავაჩინოთ მართალი, ვინ სჯობთ თავისა მკლავითა,
1019   თავსა ვეალნეთ მარტონი, დავდგეთ მართ ოდენ თავითა,
1020   თვითდანახულსა მოვჰკლვიდეთ, ნუ ვსრით დამნახავითა!»
  993 დღეს ავყარენით ლაშქარნი, სავსენი ირმის ტყავითა,
  994 ვთქვით: «გავაჩინოთ მართალი, ვინ სჯობთ თავისა მკლავითა,
  995 თავსა ვეალნეთ მარტონი, დავდგეთ მართ ოდენ თავითა,
  996 თვით დანახულსა მოვჰკლვიდეთ, ნუ ვსრით დამნახავითა».
1021 997  
1022   ჩვენ ვიახლენით სამთავე სამნივე მეაბჯრენია,
1023   ლაშქართა წასლა უბრძანეთ, მით არას მოაზრენია,
  998 ჩვენ ვიახლენით სამთავე სამნივე მეაბჯრენია,
  999 ლაშქართა წასლა უბრძანეთ, მით არას მოაზრენია;
1024 1000 მოვინადირეთ მინდორი, ისი ტყენი და ღრენია,
1025   დავხოცეთ მხეცი, მფრინველი აცა ზე გარდაგვფრენია.
  1001 დავხოცეთ მხეცი, მფრინველი, აცა ზე გარდაგვფრენია.
1026 1002  
1027   ანაზდა მოყმე გამოჩნდა კუშტი, პირგამქუშავია,
1028   ზედა ჯდა შავსა ტაიჭსა, – მერანი რამე შავია,
1029   თავსა და ტანსა ემოსა გარეთმა ვეფხის ტყავია,
  1003 ანაზდა მოყმე გამოჩნდა კუშტი, პირ-გამქუშავია;
  1004 ზედა ჯდა შავსა ტაიჭსა, – მერანი რამე შავია,–
  1005 თავსა და ტანსა ემოსა გარე-თმა ვეფხის ტყავია,
1030 1006 ჯერთ მისი მსგავსი შვენება კაცთაგან უნახავია.
1031 1007  
1032   უჭვრიტეთ, მისთა ელვათა შუქნი ძლივ გავიცადენით,
1033   ვთქვით, თუ: «მზეაო ქვეყნად, ნუ ვეუბნებით ცად ენით!»
  1008 “ვუჭვრიტეთ, მისთა ელვათა შუქნი ძლივ გავიცადენით;
  1009 ვთქვით თუ: «მზეაო ქვეყნად, ნუ ვეუბნებით ცად ენით!»
1034 1010 მისი მოგვინდა შეპყრობა, ვჰკადრეთ და შევეცადენით,
1035 1011 ასრე სულთქმით და ვაებით მით ვართ, ცრემლისაცა დენით.
1036 1012  
1037   მე, უხუცესმან, უმცროსთა კაცი დავსთხოვე ქენებით;
1038   ჩემმან შედეგმან ტაიჭი მისი მით აქო ხსენებით;
1039   ამან მართ ოდენ მორევნა გვითხრა, უალეთ ჩვენ ნებით,
  1013 მე უხუცესმან უმცროსთა კაცი დავსთხოვე ქენებით;
  1014 ჩემმან შედეგმან ტაიჭი მისი მით აქო ხსენებით;
  1015 ამან მართ ოდენ მორევნა გვითხრა, უალეთ ჩვენ ნებით,
1040 1016 მივმართეთ, იგი აგრევე წყნარად მივა და შვენებით.
1041 1017  
1042   ბროლმან, ლალსა გარეულმან, ვარდნი თხელნი ანატიფნა,
1043   იგი ტკბილნი გონებანი ჩვენთვის მეტად გააყიფნა:
  1018 ბროლმან, ლალსა გარეულმან, ვარდნი თხელნი ანატიფნა;
  1019 იგი ტკბილნი გონებანი ჩვენთვის მეტად გააყიფნა;
1044 1020 არ აგვიხვნა, არცა დაგვსხნა, ყოლა არად ამოგვკრიფნა,
1045 1021 მისნი მკვახედ მოუბარნი მათრახითა შეგვამწიფნა!
1046 1022  
1047   უმცროსსა ძმასა მივეცით, უფროსნი დავეზიდენით;
1048   ხელი მოჰკიდა, «დადეგო», ესეცა ჰკადრა კიდ ენით;
  1023 უმცროსსა ძმასა მივეცით, უფროსსა დავეზიდენით;
  1024 ხელი მოჰკიდა, «დადეგო!» ესეცა ჰკადრა კიდ ენით;
1049 1025 მან ხრმალსა ხელი არ მიჰყო, ჩვენ ამად დავერიდენით,
1050 1026 თავსა გარდაჰკრა მათრახი, ვნახეთ სისხლისა კი დენით.
1051 1027  
1052   მით ერთითა მათრახითა თავი ასრე გარდაჰფრიწა,
1053   ვითა მკვდარი უსულოქმნა, ვითა მიწა დაამიწა,
1054   მისი რასმე მკადრებელი მოამდაბლა, მოაიწა,
  1028 მით ერთითა მათრახითა თავი ასრე გარდაჰფრიწა,
  1029 ვითა მკვდარი უსულო ქმნა, ვითა მიწა დაამიწა,
  1030 მისი რასმე მკადრებელი მოამდაბლა, მოაიწა,
1055 1031 თვალთა წინა წაგვივიდა ლაღი, კუშტი, ამაყი, წა-!
1056 1032  
1057   აღარ დაბრუნდა, წავიდა წყნარად და აუჩქარებლად,
1058   აგერა მივა, ნახეო, იგი მზეებრ და მთვარებლად“.
  1033 აღარ დაბრუნდა, წავიდა წყნარად და აუჩქარებლად;
  1034 აგერა მივა, ნახეო, იგი მზეებრ და მთვარებლად“;
1059 1035 შორს უჩვენებდეს ავთანდილს მტირალნი გაუხარებლად,
1060 1036 ოდენ ჩნდა შავი ტაიჭი მისი მის მზისა მარებლად.
1061 1037  
1062   აჰა, მიხვდა ავთანდილსა ღაწვთა ცრემლით არდათოვნა,
1063   რათგან ცუდად არ წაუხდა მას ეზომი გარეთ ყოვნა.
1064   კაცსა მიხვდეს საწადელი, რას ეძებდეს, მისი პოვნა,
  1038 აჰა, მიხვდა ავთანდილსა ღაწვთა ცრემლით არ-დათოვნა,
  1039 რათგან ცუდად არ წაუხდა მას ეზომი გარეთ ყოვნა;
  1040 კაცსა მიხვდეს საწადელი, რას ეძებდეს, მისი პოვნა,
1065 1041 მაშინ მისგან აღარა ხამს გარდასრულთა ჭირთა ხსოვნა.
1066 1042  
1067   უთხრა, თუ: ძმანო, ვარ ვინმე ღარიბი უადგილოსა,
1068   მე იმა ყმისა საძებრად მოვშორდი საგაზრდილოსა,
1069   აწ თქვენგან მივხვდი საქმესა ყოლა არსაადვილოსა, .
1070   ღმერთიმცა ნურას ნუღარ იქს თქვენსა დასაღრეჯილოსა!
  1043 უთხრა თუ:ძმანო, ვარ ვინმე ღარიბი უადგილოსა,
  1044 მე იმა ყმისა საძებრად მოვშორდი საგაზრდილოსა,
  1045 აწ თქვენგან მივხვდი საქმესა ყოლა არ-საადვილოსა,
  1046 ღმერთიმცა ნურას ნუღარ იქს თქვენსა დასაღრეჯილოსა!
1071 1047  
1072   ვითა მე მივხვდი წადილსა, ჩემს გულისა ნებასა,
1073   აგრემცა ღმერთი ნურას იქს ძმისა თქვენისა ვნებასა!“
  1048 ვითა მე მივხვდი წადილსა, ჩემს გულისა ნებასა,
  1049 აგრემცა ღმერთი ნურას იქს ძმისა თქვენისა ვნებასა!“
1074 1050 უჩვენა მისი სადგომი: „მიდითო ნება-ნებასა,
1075   ჩრდილსა გარდასვით მაშვრალი, მიეცით მოსვენებასა!
  1051 ჩრდილსა გარდასვით, მაშვრალი მიეცით მოსვენებასა“.
1076 1052  
1077 1053 ესე უთხრა და წავიდა, ცხენი გაქუსლა დეზითა,
1078   ვითა გავაზი გაფრინდა, არგაშვებული ხეზითა,
1079   ან მთვარე, მზისა შემყრელი, მზე სინათლითა ზეზითა.
  1054 ვითა გავაზი გაფრინდა, არ გაშვებული ხეზითა,
  1055 ან მთვარე, მზისა შემყრელი, მზე სინათლითა ზეზითა;
1080 1056 დაივსო ცეცხლი შემწველი მისითა მან მიზეზითა.
1081 1057  
1082 1058 მიეწურა, იგონებდა, ახლოს შეყრა ვითა აგოს:
1083   საუბარმან უმეცარმან შმაგი უფრო გააშმაგოს!
  1059 საუბარმან უმეცარმან შმაგი უფრო გააშმაგოს!
1084 1060 ხამს, თუ კაცმან გონიერმან ძნელი საქმე გამოაგოს,
1085   არსიწყნარე გონებისა მოიძულოს, მოიძაგოს.
  1061 არ-სიწყნარე გონებისა მოიძულოს, მოიძაგოს.
1086 1062  
1087   რათგან ისი არის სადმე უცნობოდ და ისრე რეტად,
  1063 რათგან ისი არის სადმე უცნობოდ და ისრე რეტად,
1088 1064 რომე კაცსა არ მიუშვებს საუბრად და მისად ჭვრეტად,
1089 1065 მივეწევი, შევიყრებით ერთმანერთის ცემა-ჟლეტად,
1090   ანუ მოვჰკლავ, ანუ მომკლავს, დაიმალვის მეტისმეტად.
  1066 ანუ მოკლავ, ანუ მომკლავს, დაიმალვის მეტის-მეტად.
1091 1067  
1092   ავთანდილ იტყვის: „ეზომნი ჭირნიმცა რად ვაცუდენი?
1093   რაცაღა არის, არ არის, თუმცა არ ედგნეს ბუდენი;
  1068 ავთანდილ იტყვის: „ ეზომნი ჭირნიმცა რად ვაცუდენი,
  1069 რაცაღა არის, არა რის, თუმცა არ ედგნეს ბუდენი;
1094 1070 სადაცა მივა, მივიდეს, რამცა მოვლიდეს ზღუდენი,
1095   მუნაღა ვძებნნე ღონენი ჩემნი არდასამრუდენი“.
  1071 მუნაღა ვძებნნე ღონენი ჩემნი არ-დასამრუდენი“.
1096 1072  
1097   წინა-უკანა იარნეს ორნი დღენი და ღამენი,
1098   დღისით და ღამით მაშვრალნი, არ საჭამადთა მჭამენი,
1099   არსადა ხანი არ დაყვეს, ერთნი თვალისა წამენი.
1100   მათ თვალთა ცრემლნი სდიოდეს, მინდორთა მოსალამენი.
  1073 წინა-უკანა იარნეს ორნი დღენი და ღამენი,
  1074 დღისით და ღამით მაშვრალნი, არ საჭამადთა მჭამენი;
  1075 არსადა ხანი არ დაყვეს, ერთნი თვალისა წამენი,
  1076 მათ თვალთა ცრემლნი სდიოდეს, მინდორთა მოსალამენი.
1101 1077  
1102   დღისით ვლეს და საღამოჟამ გამოუჩნდეს დიდნი კლდენი,
1103   კლდეთა შიგან ქვაბნი იყვნეს, ძირსა წყალი ჩანადენი,
  1078 დღისით ვლეს და საღამო-ჟამ გამოუჩნდეს დიდნი კლდენი,
  1079 კლდეთა შიგან ქვაბნი იყვნეს, ძირსა წყალი ჩანადენი,
1104 1080 წყლისა პირსა, არ ითქმოდა, შამბი იყო თუ რასდენი,
1105   ხე დიდრონი, თვალუწდომი, მაღლა კლდემდის ანაყრდენი.
  1081 ხე დიდრონი, თვალ-უწდომი, მაღლა კლდემდის ანაყრდენი.
1106 1082  
1107   მან ყმამან ქვაბსა მიმართა, გავლნა წყალი და ტყენია;
1108   ავთანდილ ცხენსა გარდახდა, მონახნა დიდნი ხენია;
  1083 მან ყმამან ქვაბსა მიმართა, გავლნა წყალი და კლდენია;
  1084 ავთანდილ ცხენსა გარდახდა, მონახნა დიდნი ხენია,
1109 1085 მას ზედა ჭვრეტად გავიდა, ძირსა დააბა ცხენია,
1110   მუნით უჭვრეტდა, იგი ყმა მივა ცრემლმინადენია.
  1086 მუნით უჭვრეტდა; იგი ყმა მივა ცრემლ-მინადენია.
1111 1087  
1112 1088 რა ტყენი გავლნა მან ყმამან, მოსილმან ვეფხის ტყავითა,
1113 1089 ქვაბისა კარსა გამოდგა ქალი ჯუბითა შავითა,
1114 1090 ატირდა მაღლად ცრემლითა, ზღვათაცა შესართავითა,
1115 1091 იგი ყმა ცხენსა გარდახდა, ყელსა მოეჭდო მკლავითა.
1116 1092  
1117   იგი ტევრი გაეხშირა დანაგლეჯსა მათსა თმასა,
1118   ერთმანერთსა ეხვეოდეს ყმა ქალსა და ქალი ყმასა;
1119   იზახდიან, მოსთქმიდიან, მოსცემდიან კლდენი ხმასა.
  1093 ყმამან უთხრა: „დაო ასმათ, ხიდნი ზღვასა ჩაგვიცვივდეს;
  1094 ვეღარ მივხვდით ჟამიერად ჩვენ ვისიცა ცეცხლნი გვწვიდეს“;
  1095 ესე თქვა და მკერდსა ხელნი იკრნა, ცრემლნი გარდმოსწვიმდეს,
  1096 ქალი შებნდა, მოეხვია, ერთმანერთსა სისხლი სწმიდეს.
  1097  
  1098 იგი ტევრი გაეხშირა დანაგლეჯსა მათსა თმასა;
  1099 ერთმანერთსა ეხვეოდეს: ყმა ქალსა და ქალი ყმასა,
  1100 იზახდიან, მოსთქმიდიან, მოსცემდიან კლდენი ხმასა,
1120 1101 ავთანდილ სჭვრეტს გაკვირვებით მათსა ეგრე ქცევა-ზმასა.
1121 1102  
1122   სული დაიღო მან ქალმან, დათმო გულისა წყლულობა,
  1103 სული დაიღო მან ქალმან, დათმო გულისა წყლულობა,
1123 1104 ქვაბს შეიყვანა ტაიჭი, მოჰხადა აკაზმულობა,
1124   მას ყმასა შეჰხსნა, შეიღო აბჯრისა წელმორტყმულობა;
  1105 მას ყმასა შეჰხსნა, შეიღო აბჯრისა წელ-მორტყმულობა;
1125 1106 შინა შევიდეს, მას დღესა გარდახდა გამოსრულობა.
1126 1107  
1127   ავთანდილს უკვირს, „ამბავი ისი თუ ვცნაო მე რითა?!“
1128   გათენდა, ქალი გამოდგა, მოსილი მითვე ფერითა,
1129   შავსა აუდვა ლაგამი, სწმედდა რიდისა წვერითა,
  1108 ავთანდილს უკვირს: „ამბავი ისი თუ ვცნაო მე რითა?!“
  1109 გათენდა, ქალი გამოდგა, მოსილი მითვე ფერითა;
  1110 შავსა აუდვა ლაგამი, სწმედდა რიდისა წვერითა,
1130 1111 შეკაზმა, მოაქვს აბჯარი წყნარად, არ რამე ჩხერითა.
1131 1112  
1132   მის მოყმისა წესი იყო, მეტსა თურე არა ეჯდა.
  1113 მის მოყმისა წესი იყო, მეტსა თურე არა ეჯდა.
1133 1114 ქალი ტირს და მკერდსა იცემს, თმისა ტევრსა გაიგლეჯდა;
1134   ერთმანერთსა მოეხვივნეს, აკოცა და ცხენსა შეჯდა;
1135   ალი, აგრე დაღრეჯილი, კვლა უფრორე დაიღრეჯდა.
  1115 ერთმანერთსა მოეხვივნეს, აკოცა და ცხენსა შეჯდა,
  1116 ასმათ, აგრე დაღრეჯილი, კვლა უფრორე დაიღრეჯდა.
1136 1117  
1137   ავთანდილ ახლოს კვლა ნახა სახე მისივე, კაცისა,
1138   ულვაშაშლილი, წვერგამო, „ნუთუ მზეაო, თქვა, ცისა!
1139   ეყნოსა სული ალვისა, ქართაგან მონატაცისა;
  1118 ავთანდილ ახლოს კვლა ნახა სახე მისივე კაცისა,
  1119 ულვაშ-აშლილი, წვერ-გამო, „ნუთუ მზეაო, თქვა, ცისა?
  1120 ეყნოსა სული ალვისა, ქართაგან მონატაცისა,
1140 1121 ასრე უჩს მოკლვა ლომისა, მართ ვითა ლომსა – ვაცისა.
1141 1122  
1142 1123 მასვე გზასა წამოვიდა, რომე გუშინ შეეარა,
1143   შამბი გავლო, გაეშორა, თავი მინდორს გააგარა.
  1124 შამბი გავლო, გაეშორა, თავი მინდორს გააგარა;
1144 1125 ავთანდილ სჭვრეტს გაკვირვებით, მალვით ხესა მოეფარა,
1145   თქვა, თუ: „ღმერთმან ესე საქმე მეტად კარგად მომიგვარა.
  1126 თქვა თუ: „ღმერთმან ესე საქმე მეტად კარგად მომიგვარა.
1146 1127  
1147   აწ ამას ჩემთვის ღმრთისაგან სხვა საქმე რა ვაჯობინო?
  1128 აწ ამას ჩემთვის ღმრთისაგან სხვა საქმე რა ვაჯობინო?
1148 1129 ქალი შევიპყრა, მის ყმისა ამბავი ვაამბობინო,
1149   ჩემიცა უთხრა ყველაი, მართალი გავაბრჭობინო,
1150   მას ყმასა ხრმალი არა ვჰკრა, არცას დავსობინო“.
1151    
  1130 ჩემიცა უთხრა ყველაი, მართალი გავაბრჭობინო,
  1131 მას ყმასა ხრმალი არა ვჰკრა, არც მისი დავსობინო“.
  1132 ამბავი ავთანდილისა, ასმათს რომ ეუბნების ქვაბშიგან
1152 1133 ჩამოვიდა, ცხენი ახსნა, მისგან ხესა გამობმული,
1153   ზედა შეჯდა, გაემართა, ქვაბი დახვდა კარგახმული:
1154   მუნით ქალი გამოიჭრა გულმდუღარე, ცრემლდასხმული,
1155   ეგონა, თუ: დაბრუნდაო პირი ვარდი, ბროლბაკმული.
  1134 ზედა შეჯდა, გაემართა, ქვაბი დახვდა კარ-გახმული;
  1135 მუნით ქალი გამოიჭრა გულ-მდუღარე, ცრემლ-დასხმული,
  1136 ეგონა თუ: დაბრუნდაო პირი ვარდი, ბროლ-ბაკმული.
1156 1137  
1157   ვერ იცნა, – სახე არ ჰგვანდა მისი მის ყმისა სახესა,
1158   ფიცხლა გაიქცა, მიმართა ზახილით კლდესა და ხესა;
1159   ყმა გარდაიჭრა, დააბა, ვითა კაკაბი მახესა;
1160   ხმას სცემდეს კლდენი ქალისა ზახილსა მუნ ერთსახესა.
  1138 ვერ იცნა, – სახე არ ჰგვანდა მისი მის ყმისა სახესა;
  1139 ფიცხლა გაიქცა, მიმართა ზახილით კლდესა და ხესა;
  1140 ყმა გარდაიჭრა, დააბა, ვითა კაკაბი მახესა,
  1141 ხმას სცემდეს კლდენი ქალისა ზახილსა მუნ ერთ-სახესა.
1161 1142  
1162 1143 მას ყმასა თავი არ მისცა, ჭვრეტადცა ებილწებოდა,
1163   ვითა კაკაბი არწივსა ქვეშე მი და მო ძრწებოდა,
  1144 ვითა კაკაბი არწივსა ქვეშე, მიდამო ძრწებოდა,
1164 1145 ტარიელს ვისმე უზახდა მწედ, თუცა არ ემწებოდა,
1165 1146 ავთანდილ მუხლთა უყრიდა, თითითა ეხვეწებოდა.
1166 1147  
1167   ეტყოდა. „სულე! რამც გიყავ? კაცი ვარ, ადამიანი!
1168   უფეროქმნილნი მინახვან ვარდნი და ისი იანი,
1169   მისი რა მითხარ, ვინ არის ტანსარო, პირბაკმიანი,
  1148 ეტყოდა: „სულე! რამც გიყავ? კაცი ვარ, ადამიანი;
  1149 უფერო-ქმნილნი მინახვან ვარდნი და ისი იანი;
  1150 მისი რამ ითხარ, ვინ არის ტან-სარო, პირ-ბაკმიანი?
1170 1151 სხვად არას გიზამ, ნუ გეშის, ნუ ჰყივი აგრე ხმიანი“.
1171 1152  
1172 1153 ქალი ეტყოდა ტირილით, სარჩელი უგავს ბრჭობასა:
1173   თუ არ შმაგი ხარ, დამეხსენ; შმაგი ხარ, მოდი ცნობასა!
  1154 თუ არ შმაგი ხარ, დამეხსენ; შმაგი ხარ, მოდი ცნობასა;
1174 1155 აწ მეტად ძნელსა საქმესა მნუკევ ადვილად თხრობასა;
1175   ცუდად ნუ სცთები, ნუ ელი მაგა ამბისა მბობასა!
  1156 ცუდად ნუ სცთები, ნუ ელი მაგა ამბისა მბობასა“.
1176 1157  
1177 1158 კვლა ეტყვის: „ყმაო, რა გინდა, ანუ მენუკევ მე რასა?
1178   მაგა საქმსა ვერა იქს ვერცა კალამი წერასა.
1179   შენ ერთხელ იტყვი, «მითხარო», მე ასჯერ გითხრობ «ვერასა».
1180   ვითა სიცილი ტირილსა, მიჯობს ვაგლახი მღერასა“.
  1159 მაგა საქმსა ვერა იქს ვერცა კალამი წერასა;
  1160 შენ ერთხელ იტყვი: «მითხარო», მე ასჯერ გითხრობ «ვერასა»;
  1161 ვითა სიცილი ტირილსა, ვაგლახი მიჯობს მღერასა“.
1181 1162  
1182   ქალო, არ იცი, სით მოვალ, რა ჭირნი მომითმენიან,
  1163 ქალო, არ იცი სით მოვალ, რა ჭირნი მომითმენიან;
1183 1164 ოდითგან ვეძებ ამბავთა, ესე არვისგან მსმენიან;
1184   შენ მიპოვნიხარ, სიტყვანი ჩემნი რაზომცა გწყენიან,
1185   ვერ დაგეხსნები, მიამბე, ჩემგან ნუღარა გრცხვენიან!
  1165 შენ მიპოვნიხარ; სიტყვანი ჩემნი რაზომცა გწყენიან,
  1166 ვერ დაგეხსნები, მიამბე, ჩემგან ნუღარა გრცხვენიან“.
1186 1167  
1187 1168 ქალმან უთხრა: „რას შეგესწარ, მე ვინ ვარ და ანუ შენო?
1188   მზე არ მახლავს, შეგეტყვების, თრთვილო, ასრე მით მაწყენო!
  1169 მზე არ მახლავს, შეგეტყვების, თრთვილო, ასრე მით მაწყენო;
1189 1170 გრძელი სიტყვა საწყინოა, ასრე მოკლედ მოგახსენო:
1190 1171 ვერასათვის ვერ გიამბობ, რაცა გინდა, იგი ქმენო!“
1191 1172  
1192 1173 კვლაცა ჰკითხა ზენარობით, მიუყარნა მუხლნი წინა,
1193   მაგრა ვერა ვერ დაჰყარა, მუდარობა მოეწყინა,
  1174 მაგრა ვერა ვერ დაჰყარა, მუდარობა მოეწყინა;
1194 1175 პირსა ზედა გაგულისდა, თვალთა სისხლი მოედინა,
1195   ადგა, თმთა წამოზიდნა, ყელსა დანა დააბრჯინა.
  1176 ადგა, თმთა წამოზიდნა, ყელსა დანა დააბრჯინა.
1196 1177  
1197   ეგრე უთხრა: „მე ეზომი ჯავრი ვითა შეგარჩინო,
1198   რაგვარა თუ ამატირო, ცრემლი ცუდად დამადინო?
1199   გიჯობს, მითხრა, ამის მეტი მართ აღარა არ გაწყინო,
1200   თვარა, ღმერთმან მტერი ჩემი მოკლას, ვითა მოგაკვდინო!“
  1178 ეგრე უთხრა: „მე ეზომი ჯავრი ვითა შეგარჩინო?
  1179 რაგვარა თუ ამატირო, ცრემლი ცუდად დამადინო!
  1180 გიჯობს, მითხრა; ამის მეტი მართ აღარა არ გაწყინო,
  1181 თვარა ღმერთმან მტერი ჩემი მოკლას, ვითა მოგაკვდინო!“
1201 1182  
1202   ქალმან უთხრა: „ეგე ღონე მოიგონე მტად ავი:
1203   თუ არ მომკლავ, არ მოვკვდები, მრთელი ვარ და მოუკლავი.
  1183 ქალმან უთხრა: „ეგე ღონე მოიგონე მტად ავი:
  1184 თუ არ მომკლავ, არ მოვკვდები, მრთელი ვარ და მოუკლავი;
1204 1185 რად რა გითხრა, სადამდისცა ვიყო ჭირთა უნახავი?
1205 1186 კვლა თუ მომკლავ, სასაუბროდ აღარ მედგას ზედა თავი“.
1206 1187  
1207 1188 კვლა ეტყვის: „ყმაო, რად მპოვე, ვინ მეუბნები მე, ვინო?
1208   ეგე ამბავი ცოცხალსა ნებითა ვერ მათქმევინო!
  1189 ეგე ამბავი ცოცხალსა ნითა ვერ მათქმევინო!
1209 1190 მე თავი ჩემი ნებითა ჩემითა მოგაკლვევინო,
1210   ვითა უსტარი ბედითი ადვილად დაგახევინო.
  1191 ვითა უსტარი ბედითი, ადვილად დაგახევინო.
1211 1192  
1212   ჩემი სიკვდილი შენ ჩემად პატიჟად ნურად გგონია,
  1193 ჩემი სიკვდილი შენ ჩემად, პატიჟად ნურად გგონია,
1213 1194 მით რომე დამხსნი ტირილსა, შემშრების ცრემლთა ფონია;
1214   ჩალად მიჩს ყოვლი სოფელი, მისთვისვე შემიწონია;
1215   ვერ გიცნობ, ვინ ხარ, ვის გითხრნე სიტყვანი მისანდონია?“
  1195 ჩალად მიჩს ყოვლი სოფელი, მისთვისვე შემიწონია.
  1196 ვერ გიცნობ; ვინ ხარ, ვის გითხრნე სიტყვანი მისანდონია?“
1216 1197  
1217   ყმამან თქვა, თუ: „არ ეგების აწ ამისი ასრე თქმევა,
  1198 ყმამან თქვა თუ: „არ ეგების აწ ამისი ასრე თქმევა,
1218 1199 სხვასა რასმე მოგონება, სჯობს საქმისა გამორჩევა“.
1219   გაუშვა და ცალკე დაჯდა, ტირს, დაწყო ცრემლთა ფრქვევა,
1220   ქალსა უთხრა: „გაგარისხე, აწ, ესე თქვი, ვით დავრჩე, ვა!“
  1200 გაუშვა და ცალკე დაჯდა, ტირს, დაწყო ცრემლთა ფრქვევა;
  1201 ქალსა უთხრა: „გაგარისხე, აწ არიცი, ვით დავრჩე, ვა!“
1221 1202  
1222   ქალი დაუჯდა კუშტგვარად, ქუშობს, ჯერთ არ დამტკბარია;
  1203 ქალი დაუჯდა კუშტ-გვარად, ქუშობს, ჯერთ არ დამტკბარია;
1223 1204 ავთანდილ ქვე ზის ტირილად, აღარას მოუბარია;
1224 1205 ვარდისა ბაღსა მოგუბდა ცრემლისა საგუბარია.
1225   კვლა იქით ქალი ატირდა, მისთვის გულნალმობარია.
  1206 კვლა იქით ქალი ატირდა, მისთვის გულ-ნალმობარია.
1226 1207  
1227   ყმა მტირალი შეებრალა, ამად ცრემლნი ცხელნი ღვარნა,
  1208 ყმა მტირალი შეებრალა, ამად ცხელნი ცრემლნი ღვარნა,
1228 1209 მაგრა უჯდა უცხოს უცხო, არ ბაგენი აუბარნა;
1229   ყმამან ცნა, თუ: „გონებანი ჩქარნი ჩემთვის დააწყნარნა“.
1230   ცრემლდენილი შეეხვეწა, ადგა, მუხლნი მიუყარნა.
  1210 ყმამან ცნა თუ: „გონებანი ჩქარნი ჩემთვის დააწყნარნა“.
  1211 ცრემლ-დენილი შეეხვეწა, ადგა, მუხლნი მიუყარნა.
1231 1212  
1232   უთხრა: „ვიცი, აღარ ვარგ ხარ შენ აწ ჩემად დასადობლად,
1233   გაგარისხე, დარჩომი ვარ ღარიბად და ამად ობლად;
  1213 უთხრა: „ვიცი, აღარ ვარგხარ, შენ აწ ჩემად დასადობლად;
  1214 გაგარისხე, დარჩომივარ ღარიბად და ამად ობლად;
1234 1215 აწ ეგრეცა თავი ჩემი დამიც შენთვის დასანდობლად,
1235   ამად რომე შეცოდება შვიდგზის თქმულა შესანდობლად.
  1216 ამად რომე შეცოდება შვიდ-გზის თქმულა შესანდობლად.
1236 1217  
1237   თავი ჩემი სამსახურად თუცა ავად მოგაწონე,
1238   მიჯნურისა შებრალება ხამს, ესეცა გაიგონე!
  1218 თავი ჩემი სამსახურად თუცა ავად მოგაწონე,
  1219 მიჯნურისა შებრალება ხამს, ესეცა გაიგონე;
1239 1220 სხვაგნით ყოვლგნით უღონო ვარ, არვინ არის ჩემი ღონე;
1240 1221 სულთა მოგცემ გულისათვის, სხვა მეტიმცა რა გაქონე!“
1241 1222  
1242   რა ქალსა მიხვდა ყმისაგან მიჯნურობისა სმინება,
1243   გულამოხვინჩვით დაიწყო ასკეცა ცრემლთა დინება,
1244   კვლა გაამრავლა ზახილით ტირილი, არგაცინება.
1245   ავთანდლს ღმერთმან წადილი მისცა, გულისა ლხინება.
  1223 რა ქალსა მიხვდა ყმისაგან მიჯნურობისა სმინება,
  1224 გულ-ამოხვინჩვით დაიწყო ას-კეცა ცრემლთა დინება;
  1225 კვლა გაამაღლა ზახილით ტირილი, არ გაცინება.
  1226 ავთანდლს ღმერთმან წადილი მისცა, გულისა ლხინება.
1246 1227  
1247   იტყვის, თუ: „ამა სიტყვითა მას ფერი შეეცვალების,
1248   ვისთვისმე ხელი უცილოდ, მას ცრემლი ემალმალების“.
1249   კვლა უთხრა: „დაო, მიჯნური მტერთაცა შეებრალების;
  1228 იტყვის თუ: „ამა სიტყვითა მას ფერი შეეცვალების,
  1229 ვისთვისმე ხელი უცილოდ მას ცრემლი ემალმალების“.
  1230 კვლა უთხრა: „დაო, მიჯნური მტერთაცა შეებრალების,
1250 1231 ესეცა იცი, სიკვდილსა თვით ეძებს, არ ეკრძალების.
1251 1232  
1252   ვარ მიჯნური, ხელი ვინმე, გაუძლებლად სულთა დგმისად,
1253   ჩემმან მზემან გამომგზავნა საძებარად იმა ყმისად,
1254   ღრუბელიცა ვერ მიხვდების მე მისრულ ვარ სადა, მი-, სად!
1255   გული თქვენი მიპოვნია, მისი შენა, შენი მისად.
  1233 ვარ მიჯნური, ხელი ვინმე, გაუძლებლად სულთა დგმისად;
  1234 ჩემმან მზემან გამომგზავნა საძებარად იმა ყმისად;
  1235 ღრუბელიცა ვერ მიხვდების, მე მისრულვარ სადა, მი-, სად;
  1236 გული თქვენი მიპოვნია, მისი შენა, შენი მისად
1256 1237  
1257   მისი სახე გულსა ჩემსა ხატად ასრე გამოვხატე,
1258   მისთვის ხელმან, გამოჭრილმან ლხინი ჩემი ვაალქატე.
1259   ორისაგან ერთი მიყავ: ტყვემქმენ ანუ მააზატე,
1260   ან მაცოცხლე, ანუ მომკალ, ჭირი ჭირსა მომიმატე!
  1238 მისი სახე გულსა ჩემსა ხატად ასრე გამოვხატე,
  1239 მისთვის ხელმან, გამოჭრილმან, ლხინი ჩემი ვაალქატე;
  1240 ორისაგან ერთი მიყავ: ტყვე-მქმენ, ანუ მააზატე,
  1241 ან მაცოცხლე, ანუ მომკალ, ჭირი ჭირსა მომიმატე“.
1261 1242  
1262 1243 ქალმან უთხრა ყმასა სიტყვა პირველისა უამესი:
1263   ეგე სიტყვა მოიგონე დია რამე უკეთესი.
1264   წეღან საქმე მტერობისა გულსა ჩემსა ამოსთესი,
  1244 ეგე სიტყვა მოიგონე დია რამე უკეთესი;
  1245 წეღან საქმე მტერობისა გულსა ჩემსა შთამოსთესი,
1265 1246 აწ მოყვარე გიპოვნივარ, დისაგანცა უფრო დესი.
1266 1247  
1267   მაშა რათგან მიჯნურობა შენად ღონედ მოიგონე,
1268   არ ეგების, ამას იქით თუცა თავი არ გამონე,
  1248 მაშა რათგან მიჯნურობა შენად ღონედ მოიგონე,
  1249 არ ეგების, ამას იქით თუცა თავი არ გამონე;
1269 1250 არ შენ მოგეც თავი ჩემი, დაგაბნიე, დაგაღონე;
1270   შენთვის მოვკვდე, ამისებრი მემცა საქმე რა ვღონე!
  1251 შენთვის მოვკვდე, ამისებრი მემცა საქმე რა ვღონე!
1271 1252  
1272   აწ რაცა გითხრა, თუ ამა საქმესა დამმორჩილდები,
1273   რასაცა ეძებ, მიხვდები, უცილოდ არ ასცილდები;
1274   თუ არ მოისმენ, ვერ ჰპოვებ, რაზომცა ცრემლსა მილდები,
1275   მოგხვდების მდურვა სოფლისა, მოჰკვდები, გა-ცა-სწბილდები“.
1276   არაკი ავთანდილისა, ასმათს რომ უბრძანა
  1253 აწ რაცა გითხრა, თუ ამა საქმესა დამმორჩილდები,
  1254 რასაცა ეძებ, მიხვდები, უცილოდ არ ასცილდები;
  1255 თუ არ მოისმენ, ვერ ჰპოვებ, რაზომცა ცრემლსა მილდები,
  1256 მოგხვდების მდურვა სოფლისა, მოჰკვდები გა-ცა-სწბილდები“.
1277 1257  
1278 1258 ყმამან უთხრა: „ეგე საქმე ამას ჰგავსო, არა სხვასა:
1279 1259 ორნი კაცნი მოდიოდეს სადაურნი სადმე გზასა,
1280 1260 უკანამან წინა ნახა ჩავარდნილი შიგან ჭასა,
1281 1261 ზედ მიადგა, ჩაჰყიოდა, ტირს, იზახის ვაგლახ-ვასა.
1282 1262  
1283   ეგრე უთხრა: «ამხანაგო, იყავ მანდა, მომიცდიდე,
1284   წავალ თოკთა მოსახმელად, მწადსო, თუმცა ამოგზიდე».
  1263 ეგრე უთხრა: «ამხანაგო, იყავ მანდა, მომიცდიდე,
  1264 წავალ თოკთა მოსახმელად, მწადსო, თუმცა ამოგზიდე»;
1285 1265 მას ქვეშეთსა გაეცინნეს, გაუკვირდა მეტად კიდე,
1286 1266 შემოჰყივლა: «არ გელოდე, სად გაგექცე, სად წავიდე?»
1287 1267  
1288   აწ, დაო, შენთა ხელთაა ჩემი საბელი ყელისა,
1289   რააცა მიზამ, შენ იცი, შე წამალი ხელისა,
1290   ხვად უღონოა შენოდ ჩემიპყრობ ხელისა,
1291   თვარა ვისმც ექმნა გვარლითა შეკრა თავისა მრთელისა!“
  1268 აწ, დაო, შენთა ხელთაა ჩემი საბელი ყელისა,
  1269 ხვად უღონოა შენოდ ემგან აღპყრობა ხელისა;
  1270 რააცა მიზამ, შენ იცი, შენ წამალი ხელისა;
  1271 თვარა ვისმც ექმნა გვარლითა შეკრა თავისა მრთელისა!“
1292 1272  
1293 1273 ქალმან უთხრა: „მომეწონა, ყმაო, შენი ნაუბარი.
1294 1274 ხარ უცილოდ კარგი ვინმე, მოყმე, ბრძენთა საქებარი;
1295 1275 ხარ ვინათგან აქანამდის მაგა ჭირთა დამთმობარი,
1296 1276 რაცა გითხრა, მომისმინე, გიპოვნია საძებარი.
1297 1277  
1298   იმა მოყმისა ამბავი არსადა არ იპოვების;
1299   თვით თუ არ გითხრობს, არ ითქმის, არვისგან დაიხსოვნების;
  1278 იმა მოყმისა ამბავი არსადა არ იპოვების;
  1279 თვით თუ არ გითხრობს, არ ითქმის, არ ვისგან დაიჯერების;
1300 1280 მოილოდინე, მოვიდეს, რაზომცა დაგეყოვნების,
1301   დადუმდი, ვარდსა ნუ აზრობ, ცრემლითა ნუ ითოვნების!
  1281 დადუმდი, ვარდსა ნუ აზრობ, ცრემლითა ნუ ითოვნების.
1302 1282  
1303   გითხრა, თუ ცოდნა გწადიან მისისა შენ სახელისა:
  1283 გითხრა, თუ ცოდნა გწადიან ჩვენისა შენ სახელისა:
1304 1284 ტარიელ არის სახელი იმა მოყმისა ხელისა;
1305 1285 მე ასმათ მქვიან, რომელსა წვა მაქვს ცეცხლისა ცხელისა,
1306 1286 სულთქმა სულთქმისა ბევრისა, მაშა თუ არ ერთხელისა.
1307 1287  
1308   ამის მეტსა ვერას გითხრობ მე სიტყვასა ამისთანსა:
  1288 ამის მეტსა ვერას გითხრობ მე სიტყვასა ამისთანსა:
1309 1289 ისი მინდორს არონინებს ტანსა მჭევრსა, მემაჯანსა,
1310   ვჭამ, გლახ, მარტო ნადირისა მისგან ხორცსა მონატანსა,
  1290 ჭამ, გლახ, მარტო ნადირისა მისგან ხორცსა მონატანსა,
1311 1291 აწვე მოვა, არა ვიცი, თუ დაჰყოვნის დიდსა ხანსა.
1312 1292  
1313   ამას გვედრებ, მოიცადო, თავი სხვაგან არსად არო;
1314   რა მოვიდეს, შევეხვეწო, ნუთუ ვით რა მოვაგვარო,
1315   ერთმანერთსა შეგამეცნე, თავი შენი შევაყვარო,
  1293 ამას გვედრებ, მოიცადო თავი სხვაგან არსად არო;
  1294 რა მოვიდეს, შევეხვეწო; ნუთუ ვით რა მოვაგვარო;
  1295 ერთმანერთსა შეგამეცნე, თავი შენი შევაყვარო,
1316 1296 თვით გიამბოს საქმე მისი, საყვარელსა გაახარო“.
1317 1297  
1318 1298 ქალსა ყმამან მოუსმინა, დამორჩილდა, დართო ნება.
1319   ამას ზედა მოიხედეს, ხევით ესმა ჩხაპუნება;
  1299 ამას ზედა მოიხედეს, ხევით ესმა ჩხაპუნება;
1320 1300 მთვარე წყალსა გამოსრული ნახეს, შუქთა მოვანება,
1321 1301 უკურიდნეს, აღარა ქმნეს მუნ ხანისა დაყოვნება.
1322 1302  
1323   ქალმან უთხრა: „ყმაო, ღმერთმან მოგცა ჟამად, რაცა გინა,
1324   მაგრა თავი უჩინოქმენ, დამალული იყავ შინა;
  1303 ქალმან უთხრა: „ყმაო, ღმერთმან მოგცა, ჟამად, რაცა გინა,
  1304 მაგრა თავი უჩინო ქმენ, დამალული იყავ შინა;
1325 1305 იმა ყმისა მეუნებლე ხორციელი არავინ-ა;
1326 1306 ნუთუ ვით რა მოვაგვარო, შენი ნახვა არ ეწყინა“.
1327 1307  
1328 1308 ავთანდილ ქვაბსა დამალა ქალმან მალვითა მალითა.
1329   იგი ყმა ცხენსა გარდახდა, შვენოდა კაპარჭ-ხრმალითა;
  1309 იგი ყმა ცხენსა გარდახდა, შვენოდა კაპარჭ-ხრმალითა,
1330 1310 ატირდეს მაღლად ცრემლითა, ზღვათაცა შესამალითა,
1331 1311 ავთანდილ სარკმლით უჭვრეტდა ჭვრეტითა იდუმალითა.
1332 1312  
1333   ამარტისფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან.
  1313 ამარტის ფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან.
1334 1314 დიდხან იტირეს ყმამან და მან ქალმან შაოსანამან;
1335   შეხსნა, შეიღო აბჯარი, ცხენიცა შეიყვანა მან;
  1315 შეხსნა, შეიღო აბჯარი, ცხენიცა შეიყვანა მან,
1336 1316 დადუმდეს, ცრემლნი მოჰკვეთნა შავმან გიშრისა დანამან.
1337 1317  
1338   ავთანდილ სარკმლით უჭვრეტდა, ტყვე, სარკმლით ნააზატები.
  1318 ავთანდილ სარკმლით უჭვრეტდა, ტყვე, საკნით ნააზატები.
1339 1319 მან ქალმან ქვეშე დაუგო ვეფხის ტყავისა ნატები;
1340   მას ზედა დაჯდა იგი ყმა, სულთქვამს ჭირმონამატები,
  1320 მას ზედა დაჯდა იგი ყმა, სულთქვამს ჭირ-მონამატები,
1341 1321 სისხლისა ცრემლსა გაეწნა შუა გიშრისა სატები.
1342 1322  
1343   მან ქალმან ხელყო კვესითა გზება ცეცხლისა ნელისა,
  1323 მან ქალმან ხელ-ყო კვესითა გზება ცეცხლისა ნელისა.
1344 1324 ეგონა ჭამა ხორცისა შემწვრისა, შეუქნელისა;
1345   მიუპყრა, ერთი ახლიჩა, ქმნაა საქმისა ძნელისა,
  1325 მიუპყრა, ერთი ახლიჩა, ქმნაა საქმისა ძნელისა,
1346 1326 ძალი არ ჰქონდა, დაუწყო გამოყრა უცოხნელისა.
1347 1327  
1348 1328 ცოტად მიწვა, მიიძინა, თუცა ყოლა ვერა მეტი;
1349   შეკრთა, დიდნი დაიზახნა, წამოვარდა ვითა რეტი,
  1329 შეკრთა, დიდნი დაიზახნა, წამოიჭრა ვითა რეტი,
1350 1330 იზახდის და წამ-წამ იკრის გულსა ლოდი, თავსა კეტი.
1351   ცალკერძ ზის და პირსა იხოკს ქალი მისი შენაჭვრეტი.
  1331 ცალ-კერძ ზის და პირსა იხოკს ქალი მისი შენაჭვრეტი.
1352 1332  
1353   რად დაჰბრუნდი? – მოახსენა, – მითხარ, რაცა წაგეკიდა!“
  1333 რად დაჰბრუნდი? – მოახსენა, – მითხარ, რაცა წაგეკიდა!“
1354 1334 მან უბრძანა: „მონადირე მეფე ვინმე გარდმეკიდა,
1355 1335 ჰყვეს ლაშქარნი უთვალავნი, ბარგი მძიმედ აეკიდა,
1356 1336 იგი მინდორს ნადირობდა, დაეფანჩა მარეკი, და-.
1357 1337  
1358   სევდად მეცა კაცთა ნახვა, ცეცხლი უფრო გავიალე,
1359   არ მივეო ახლოს შეყრად, თავი ჩემი შევიწყალე,
1360   მათგან მწყრალი შემოვბრუნდი, ტყესა შიგან დავიმალე.
1361   თქვ: ნუთუმცა უკუმრიდა, რა გათენდეს, წავალ ხვალე“.
  1338 სევდად მეცა კაცთა ნახვა, ცეცხლი უფრო გავიალე:
  1339 არ მივეო ახლოს შეყრად, თავი ჩემი შევიწყალე;
  1340 მათგან მრთალი შემოვბრუნდი, ტყესა შიგან დავიმალე.
  1341 თქვ: ნუთუმცა უკუმრიდა, რა გათენდეს, წავალ ხვალე“.
1362 1342  
1363   ქალსა ცრემლი გადმოსცვივდა ასნაკეცი, ბევრისბევრად;
  1343 ქალსა ცრემლი გადმოსცვივდა ას-ნაკეცი, ბევრის-ბევრად;
1364 1344 მოახსენა: „მხეცთა თანა იარები მარტო ტევრად,
1365   არას კაცსა არ იახლებ საუბრად და შემაქცევრად;
1366   მას მაგითა ვერა არგებ, დღეთა შენთა ცუდად ლევ რად?
  1345 არას კაცსა არ იახლებ საუბრად და შემაქცევრად,
  1346 მას მაგითა ვერა არგებ, დღეთა შენთა ცუდად ლევ რად?
1367 1347  
1368   ყოვლი პირი ქვეყანისა ერთობ სრულად მოგივლია,
1369   ერთი კაცი შემაქცევრად შენად ვითა დაგელია,
1370   გეახლოს და არ გაშმაგდე, თუცა ჭირი არ გაკლია.
  1348 ყოვლი პირი ქვეყანისა ერთობ სრულად მოგივლია.
  1349 ერთი კაცი შემაქცევრად შენად ვითა დაგელია?
  1350 გეახლოს და არ გაშმაგდე, თუცა ჭირი არ გაკლია;
1371 1351 შენ მოჰკვდე და იგი წახდეს, ესე შენთვის რა მადლია?“
1372 1352  
1373 1353 უბრძანა: „დაო, ეგეა მსგავსი შენისა გულისა,
1374 1354 მაგრა არ არის ქვეყანად წამალი ამა წყლულისა!
1375   ვის ძალუც პოვნა კაცისა, თვით სოფლად არმოსრულისა?
  1355 ვის ძალ-უც პოვნა კაცისა, თვით სოფლად არ-მოსრულისა,
1376 1356 ჩემი ლხინია სიკვდილი, გაყრა ხორცთა და სულისა.
1377 1357  
1378   ღმერთმან სხვაცა ეტლსა ჩემსა რაცა კაცი რად დაბადა,
  1358 ღმერთმან სხვაცა ეტლსა ჩემსა რაცა კაცი რად დაბადა,
1379 1359 სიახლე და საუბარი თუმცა მისი მე მეწადა!
1380 1360 ვინმცა გასძლნა ჭირნი ჩემნი, ანუ ვინმცა შეეცადა?
1381 1361 შენგან კიდე ხორციელი, დაო, მივის არასადა“.
1382 1362  
1383 1363 ქალმან ჰკადრა: „არ გამიწყრე, ვიშიშვი და ვიაჯ დია;
1384   რათგან ღმერთსა ვაზირობა შენი ჩემზედ მოუგდია,
1385   ვერ დავმალავ, უკეთესი რაცა საქმე გამიცდია.
1386   არა ვარგა უსაზომო, თავი ზომსა გარდგიხდია.
  1364 რათგან, ღმერთსა ვაზირობა შენი ჩემზედ მოუგდია,
  1365 ვერ დავმალავ უკეთესსა, რაცა საქმე გამიცდია.
  1366 არა ვარგა უსაზომო, თავი ზომსა გარდგიხდია.
1387 1367  
1388   მისი მძებნელი იყომცა ჭკუითა მეტისმეტითა;
1389   შენ კაცთა ნაცვლად ნადირთა ახლავ ცნობითა რეტითა;
1390   სჯობს, ერთი კაცი იახლო, ილხენდე მისით ჭვრეტითა.
1391   ვით იადონი არ მოჰკვდე ბულბულოს თესლთა კვნეტითა“.
1392    
1393   ყმამან უთხრა: „რას მენუკვ, არა ვიცი, გამიცხადე!
  1368 ყმამან უთხრა: „რას მენუკვ, არა ვიცი, გამიცხადე.
1394 1369 კაცი ჩემად სამსახურად უღმრთოდ მემცა ვით დავბადე!
1395 1370 ღმერთსა ჩემი უბედობა უნდა, მემცა რას ვეცადე!
1396   განაღამცა გავნადირდი, თავი ასრე გავიხადე“.
  1371 განაღამცა გავნადირდი, თავი ასრე გავიხადე“.
1397 1372  
1398 1373 ქალმან კვლა ჰკადრა: „გაგსაჯე მეტითა შეგონებითა,
1399 1374 მაგრა თუ კაცი მოგგვარო, მოგყვეს თავისა ნებითა,
1400   იგი გეახლოს, ილხენდე მისითა შემეცნებითა,
1401   ფიცე, არ მოჰკლა, არ იყო, არ, სავნებლისა ვნებითა!
  1375 იგი გეახლოს, ილხენდე მისითა შემეცნებითა;
  1376 ფიცე, არ მოჰკლა, არ იყო, არ-სავნებლისა ვნებითა“.
1402 1377  
1403   მან ურძანა: „თუ მიჩვენებ, ვნახავ, დიდად გავიხარებ,
  1378 ყმამან უთხრა: „თუ მიჩვენებ, ვნახავ, დიდად გავიხარებ,
1404 1379 სიყვარულმან მისმან, ვისთვის ხელი მინდორს თავსა ვარებ,
1405   არას უზამ უგემურსა, არა ოდეს გავამწარებ;
  1380 არას უზამ უგემურსა, არა ოდეს გავამწარებ;
1406 1381 რაცა ჩემგან ეამების, ვაამებ და შევიყვარებ“.
1407    
  1382 შეყრა ტარიელისა და ავთანდილისა
1408 1383 ქალი ადგა და წავიდა მის ყმისა მოსაყვანებლად;
1409   არ ეწყინაო“, უამბობს, არს მისად მაგულვანებლად,
  1384 არ ეწყინაო“, უამბობს, არს მისად მაგულვანებლად,
1410 1385 ხელი მოჰკიდა, მოჰყვანდა, ვით მთვარე მოსავანებლად;
1411 1386 იგი რა ნახა ტარიელ, თქვა მზისა დასაგვანებლად.
1412 1387  
1413 1388 გამოეგება ტარიელ, მართებს ორთავე მზე დარად,
1414   ანუ ცით მთვარე უღრუბლო შუქთა მოჰფენდეს ქვე ბარად,
1415   რომე მათ თანა ალვისა ხეცა ვარგ იყო ხედ არად,
1416   ჰგვანდეს შვიდთავე მნათობთა, სხვადმცა რისად ვთქვ მე და რად!
  1389 ანუ ცით მთვარე, უღრუბლო შუქთა მოჰფენდეს ქვე ბარად;
  1390 რომე მათთანა ალვისა ხეცა ვარგიყო ხედ არად,
  1391 ჰგვანდეს შვიდთავე მნათობთა, სხვადმცა რისად ვთქვ მე და რად!
1417 1392  
1418 1393 მათ აკოცეს ერთმანერთსა, უცხოობით არ დარიდეს,
1419   ვარდსა ხლეჩდეს, ბაგეთაგან კბილნი თეთრნი გამოსჭვირდეს,
1420   ყელი ყელსა გადააჭდეს, ერთმანერთსა აუტირდეს,
  1394 ვარდსა ხლეჩდეს, ბაგეთაგან კბილნი თეთრნი გამოსჭვირდეს;
  1395 ყელი ყელსა გადააჭდეს, ერთმანერთსა აუტირდეს,
1421 1396 ქარვად შექმნნეს იაგუნდნი მათნი, თუცა ლალად ღირდეს.
1422 1397  
1423   მობრუნდეს, ყმამან ავთანდილს ხელი შეუპყრა ხელითა,
1424   ერთგან დასხდეს და იტირეს დიდხან ცრემლითა ცხელითა.
1425   ასმათი სულსა უღებდა სიტყვითა საკვირველითა:
1426   თავთა ნუ დახოცთ, ნუ ბნელიქთ მზესა თქვენითა ბნელითა!
  1398 მობრუნდეს; ყმამან ავთანდილს ხელი შეუპყრა ხელითა,
  1399 ერთგან დასხდეს და იტირეს დიდხან ცრემლითა ცხელითა;
  1400 ასმათი სულსა უღებდა, სიტყვითა საკვირველითა:
  1401 თავთა ნუ დახოცთ, ნუ ბნელ-იქთ მზესა თქვენითა ბნელითა“.
1427 1402  
1428   ტარიელის ვარდი იყო დათრთვილული, არ დაზრული;
  1403 ტარიელის ვარდი იყო დათრთვილული, არ-დაზრული;
1429 1404 ყმასა უთხრა: „მესწრაფების, მითხარ შენი დაფარული,
1430   ვინ ხარ, ანუ სით მოსრულ ხარ, სადაური, სით მოსრული?
  1405 ვინ ხარ, ანუ სით მოსრულხარ, სადაური, სით მოსრული?
1431 1406 მე სიკვდილსა აღარ ვახსოვ, ვარ მისგანცა განწირული“.
1432 1407  
1433 1408 ავთანდილ გასცა პასუხი, სიტყვები ლამაზებია:
1434   ლომო და გმირო ტარიელ, ვის თავი გინაზებია,
  1409 ლომო და გმირო ტარიელ, ვის თავი გინაზებია:
1435 1410 მე ვარ არაბი, არაბეთს არს ჩემი დარბაზებია,
1436   მიჯნურობითა დამწვარ ვარ, ცეცხლი უშრეტი მგზებია.
  1411 მიჯნურობითა დამწვარვარ, ცეცხლი უშრეტი მგზებია.
1437 1412  
1438   მე პატრონისა ჩემისა ასული შემყვარებია;
1439   თვით მეფედ მათად მას ხედვენ მონები მკლავმაგრებია.
1440   თუცა არ მიცნობ, გინახავ, თუ ვითა გაზრებია,
1441   გახსოვსცა, ოდეს დახოცე მონები არსაპყრებია?
  1413 მე პატრონისა ჩემისა ასული შემყვარებია;
  1414 თვით მეფედ მათად მას ხედვენ მონები მკლავ-მაგრებია.
  1415 თუცა არ მიცნობ, გინახავ, თუ ვითა გაზრებია,
  1416 გახსოვსცა, ოდეს დახოცე მონები არ-საპყრებია?
1442 1417  
1443   შენ მინდორს გნახეთ გაჭრილი, ჩვენ ზედა გარდგეკიდენით,
1444   პატრონი ჩემი გაგიწყრა, ჩვენ ხაფად წაგეკიდენით,
1445   გიხმეთ, არ მოხვე, ლაშქარნი უკანა გამოგკიდენით,
  1418 შენ მინდორს გნახეთ გაჭრილი, ჩვენ ზედა გარდგეკიდენით,
  1419 პატრონი ჩემი გაგიწყრა, ჩვენ ხაფად წაგეკიდენით:
  1420 გიხმეთ, არ მოხვე, ლაშქარნი უკანა გამოგკიდენით,
1446 1421 შენ ველნი წითლად შეღებენ სრულად სისხლისა კი დენით.
1447 1422  
1448   ყველაკასა მათრახითა თავი უხრმლოდ გარდაჰკვეთეთ.
  1423 ყველაკასა მათრახითა თავი უხრმლოდ გარდაჰკვეთეთ.
1449 1424 მეფე შეჯდა, დაგვეკარგე, კვალი შენი ვერ მოვკვეთეთ,
1450   ვითა ქაჯი დაგვემალე, მონებიცა დავაფეთეთ,
  1425 ვითა ქაჯი დაგვემალე, მონებიცა დავაფეთეთ;
1451 1426 ამან უფრო დაგვაშმაგნა, თავი სრულად გავაშეთეთ.
1452 1427  
1453   ჭმუნვა შეექმნა, თქვენც იცით, ხელმწიფე ნებიერია.
  1428 ჭმუნვა შეექმნა, თქვენც იცით, ხელმწიფე ნებიერია.
1454 1429 მოგნახეს, გძებნეს ყოველგან, მათ რუკა დაუწერია,
1455   ვერ ნახეს შენი ნახული ვერცა ყმა, ვერცა ბერია;
  1430 ვერ ნახეს შენი ნახავი ვერცა ყმა, ვერცა ბერია;
1456 1431 აწ გამომგზავნა, რომელსა ვერ მზე ჰგავს, ვერ ეთერია.
1457 1432  
1458   მიბრძანა: «მიცან ამბავი მის ყმისა წახდომილისა,
  1433 მიბრძანა: «მიცან ამბავი მის ყმისა წახდომილისა,
1459 1434 მაშინ ვარ მქმნელი საქმისა, მის შენგან მონდომილისა».
1460 1435 სამ წლამდის მითხრა დადენა უმისოდ ცრემლთა მილისა.
1461   არ გიკვირს, გავსძლ ვერჭვრეტა მისისა მე ღიმილისა?!
  1436 არ გიკვირს, გავსძლ ვერ-ჭვრეტა მისისა მე ღიმილისა?!
1462 1437  
1463   აქანამდის მნახავიცა კაცი შენი არ მენახა;
  1438 აქანამდის მნახავიცა კაცი შენი არ მენახა;
1464 1439 თურქნი ვნახენ, რომე თქვენთვის სიტყვა რამე გაემკვახა;
1465   მათრახითა ჩამოგეგდო, ერთი მკვდართა დაგესახა;
1466   მათ მასწავლეს, ძმა რომელთა სულმობრძავი სამე, გლახ, ა“.
  1440 მათრახითა ჩამოგეგდო ერთი, მკვდართა დაგესახა;
  1441 მათ მასწავლეს, ძმა რომელთა სულ-მობრძავი სამე გლახ, ა“.
1467 1442  
1468 1443 ტარიელსცა აეხსენა ომი მათი მაშინდელი,
1469   იტყვის: „მახსოვს ეგე საქმე, თუცა არის ადრინდელი;
  1444 იტყვის: „მახსოვს ეგე საქმე, თუცა არის ადრინდელი;
1470 1445 ერთგან გნახენ ნადირობას შენ და შენი მე გამზრდელი;
1471   მით ვტიროდი, მომეგონა მე, გლახ, ჩემი წამწყმედელი.
  1446 მით ვტიროდი, მომეგონა მე, გლახ, ჩემი წამწყმედელი.
1472 1447  
1473   რას მაქნევდით, რა გინდოდა, ერთმაერთსა რითა ვჰგვანდით?!
  1448 რას მაქნევდით, რა გინდოდა, ერთმაერთსა რითა ვჰგვანდით?
1474 1449 თქვენ მორჭმულნი სთამაშობდით, ჩვენ მტირალნი ღაწვთა ვბანდით.
1475 1450 რა მონანი შესაპყრობლად მომწიენით, გაჰგულვანდით,
1476   აწ ვეჭვ, რომე ჩემად ნაცვლად თანა მკვდართა წაიტანდით.
  1451 აწ ვეჭვ, რომე ჩემად ნაცვლად თანა მკვდართა მიიტანდით.
1477 1452  
1478   მოვიხედენ, მომეწია; რა პატრონი შენი ვნახე,
  1453 მოვიხედენ, მომეწია, რა პატრონი შენი ვნახე,
1479 1454 ხელმწიფობით შემებრალნეს, ამად ხელი არ შევახე,
1480   თვალთა წინა გამოვექეც, მეტი არა შეუზახე.
1481   ჩემი ცხენი უჩინოსა ჰგავს და სხვასმცა რას ვასახე!
  1455 თვალთა წინა გამოვექეც, მეტი არა შეუზახე;
  1456 ჩემი ცხენი უჩინოსა ჰგავს და სხვასმცა რას ვასახე!
1482 1457  
1483   კაცმან ვერ ასწრას თვალისა დაფახვა, დაწამწამება,
1484   მას გავექცევი, ვისგანცა ჩემი არა ვცნა ამება.
  1458 კაცმან ვერ ასწრას თვალისა დაფახვა, დაწამწამება,
  1459 მას გავექცევი ვისგანცა ჩემი არა ვცნა ამება;
1485 1460 მათ თურქთა მიღმა გამეგო მე არას არ შეწამება,
1486 1461 ავად შვენოდა მორევნა და ჩემი დათამამება.
1487 1462  
1488   აწ ვაშად მოხვე, მეამა ნახვა შენისა პირისა,
1489   ტანად სარო და პირად მზე, მამაცად მსგავსი გმირისა!
1490   მაგრა გარჯილ ხარ, არა ხარ გარდაუხდელი ჭირისა:
1491   ძნელია პოვნა კაცისა ღმრთივ ზეცით განაწირისა!
  1463 აწ ვაშად მოხვე, მეამა ნახვა შენისა პირისა!
  1464 ტანად სარო და პირად მზე, მამაცად მსგავსი გმირისა,
  1465 მაგრა გარჯილხარ, არა ხარ გარდაუხდელი ჭირისა.
  1466 ძნელია პოვნა კაცისა ღმრთივ ზეცით განაწირისა!
1492 1467  
1493 1468 ავთანდილ უთხრა: „ვით მაქებ საქები ბრძენთა ენისა?
1494   მაგისად ნაცვლად რამც იყავ ღირსი ქებისა თქვენისა!
  1469 მაგისად ნაცვლად რამც იყავ ღირსი ქებისა თქვენისა!
1495 1470 სახე ხარ მზისა ერთისა, ზეცით მნათისა ზენისა,
1496 1471 რათგან ვერ შეგცვლის პატიჟი ეგზომთა ცრემლთა დენისა.
1497 1472  
1498   ამა დღემან დამავიწყა, გული ჩემი ვინ დაბინდა;
1499   დამიგდია სამსახური, იგი იქმნას, რაცა გინდა;
1500   იაგუნდი ეგრეცა სჯობს, ათასჯერმცა მინა მინდა;
  1473 ამა დღემან დამავიწყა, გული ჩემი ვინ დაბინდა;
  1474 დამიგდია სამსახური, მისი, იქმნას, რაცა გინდა;
  1475 იაგუნდი ეგრეცა სჯობს, ათასჯერმცა მინა მინდა,
1501 1476 შენ გეახლო სიკვდილამდის, ამის მეტი არა მინდა!“
1502 1477  
1503 1478 ტარიელ უთხრა: „მე შენი გული აწ მემხურვალების;
1504 1479 მიკვირს, თუ ნაცვლად მაგისად შენ ჩემი რა გევალების!
1505 1480 მაგრა წესია, მიჯნური მიჯნურსა შეებრალების,
1506   შენ საყვარელსა გაგყარო, ესე რა გენაცვალების!
  1481 შენ საყვარელსა გაგყარო, ესე რა გენაცვალების!
1507 1482  
1508   წამოსრულ ხარ ჩემად ძებნად, პატრონისა სამსახურად;
1509   ღმერთმან ქმნა და გიპოვნივარ, შენცა ცდილ ხარ მამაცურად.
1510   მაგრა ჩემსა რა გიამბობს, გამოჭრილ ვარ ასრე თუ რად!
  1483 წამოსრულხარ ჩემად ძებნად, პატრონისა სამსახურად;
  1484 ღმერთმან ქმნა და გიპოვნივარ, შენცა ცდილხარ მამაცურად.
  1485 მაგრა ჩემსა რა გიამბობს, გამოჭრილვარ ასრე თუ რად!
1511 1486 მე თუ ვიტყვი, დამწვავს ცეცხლი ცხელი, შემიქს ალად, მურად“.
1512 1487  
1513   ასმათ უთხრა: „ლომო, ცრემლით მაგა ცეცხლსა რა ერგების!
  1488 ასმათ უთხრა: „ცრემლით, ლომო, მაგა ცეცხლსა რა ერგების!
1514 1489 მე ვითა ვთქვა წვევა თქმისა, რათგან ეგრე არ ეგების!
1515 1490 ვხედავ, ესე ხელი ვინმე მოყმე შენთვის წაეგების,
1516 1491 ცნას მიზეზი შენთა წყლულთა, ქმნას, რა ღონე აეგების.
1517 1492  
1518   მეხვეწებოდა, ლამოდა ჩემგან რასამე სმენასა;
1519   ნუ ყოს ღმერთმან, გაძლება მემცა ვით მივეც ენასა!
1520   თუ რას სცნობს, ვეჭო ამისგან თქვენსა რასამე ლხენასა.
  1493 მეხვეწებოდა, ლამოდა ჩემგან რასამე სმენასა;
  1494 ნუ ყოს ღმერთმან, გაძლება მემცა ვით მივეც ენასა!
  1495 თუ რას სცნობს, ვეჭო ამისგან თქვენსა რასამე ლხენასა.
1521 1496 არს უკეთესი, რაცაღა სწადს განგებასა ზენასა“.
1522 1497  
1523   ამას დაყმუნდა ტარიელ, დამწვარი დაავლებული;
1524   ასმათს უბრძანა: „მას აქათ შენ ხარ ჩემ თანა ხლებული;
  1498 ამას დაყმუნდა ტარიელ დამწვარი, დაავლებული;
  1499 ასმათს უბრძანა: „მას აქათ შენ ხარ ჩემთანა ხლებული;
1525 1500 რად არა იცი, უწამლო არს ლები ესე ლებული!
1526 1501 კვლა ესე ყმა მწვავს მტირალი, ცრემლითა დავალებული.
1527 1502  
1528   კაცმან ვით პოვოს, ღმრთისაგან რაცა არდანაბადია!
1529   მით გული ჩემი სახმილმან აწ ასრე დანაბა დია;
1530   კვლა გზასა მიკრავს, მიჭირავს, მითქს ბადე დანაბადია;
1531   აწ ხელთა, ნაცვლად ლხინისა, ჩალა მაქვს და ნაბადია.
1532    
1533   მაგრა ღმერთმან მოწყალემან მით ცნობითა ერთით მზითა
1534   ორი მისი მოწყალება დღესცა მომცა ამა გზითა:
1535   პირველ, შეჰყრის მოყვარულთა ჩემით რათმე მიზეზითა,
1536   კვლა ნუთუმცა სრულად დამწვა ცეცხლთა ცხელთა ანაგზითა“.
1537    
1538   ყმასა უთხრა: „ვინცა კაცმან იძმოს ანუ და-ცა-იდოს,
1539   ხამს, მისთვის სიკვდილსა და ჭირსა თავი არ დარიდოს;
1540   ღმერთმან ერთი რთ აცხოვნოს, თუ მეორე არ წაწყმიდოს!
  1503 ყმასა უთხრა: „ვინცა კაცმან ძმა იძმოს, უ დაცა იდოს,
  1504 ხამს თუ, მისთვის სიკვდილსა და ჭირსა თავი არ დარიდოს:
  1505 ღმერთმან ერთი რთ აცხოვნოს, თუ მეორე არ წაწყმიდოს!
1541 1506 შენ ისმენდი, მე გიამბობ, რაცა გინდა წამეკიდოს“.
1542 1507  
1543 1508 ასმათს უთხრა: „მოდი, მოჯე, თანა წყალი მოიტანე,
1544 1509 დაბნედილსა მაპკურებდი, გული მითა გარდამბანე;
1545 1510 მკვდარი მნახო, დამიტირე, სულთქმა გაათანისთანე,
1546   მე სამარე გამითხარე, აქა მიწა მიაკვანე!
  1511 მე სამარე გამითხარე, აქა მიწა მიაკვანე“.
1547 1512  
1548   ღილჩახსნილი საამბობლად დაჯდა, მხარნი ამოყარნა;
  1513 ღილ-ჩახსნილი საამბობლად დაჯდა, მხარნი ამოყარნა;
1549 1514 ვითა მზე ჯდა მოღრუბლებით, დიდხან შუქნი არ ადარნა;
1550   ვერ გაახვნა სასაუბროდ, მან ბაგენი გაამყარნა,
  1515 ვერ გაახვნა სასაუბროდ მან ბაგენი, გაამყარნა,
1551 1516 მერმე სულთქვნა, დაიზახნა, ცრემლნი ცხელნი გარდმოყარნა.
1552 1517  
1553   მოსთქვამს: „ჰაჲჰაჲ, საყვარელო, ჩემო, ჩემთვის დაკარგულ,
  1518 მოსთქვამს: „ჰა, საყვარელო, ჩემო, ჩემთვის დაკარგულ,
1554 1519 იმედო და სიცოცხლეო, გონებაო, სულო, გულო,
1555   ვინ მოგკვეთა, არა ვიცი, ხეო, ედემს დანერგულო!
  1520 ვინ მოგკვეთა, არა ვიცი, ხეო, ედემს დანერგულო?
1556 1521 ცეცხლმან ცხელმან ვით ვერ დაგწვა, გულო, ასჯერ დადაგულო?!“
1557   ტარიელისაგან თავის ამბის მბობა, ოდეს ავთანდილს უამბო
1558    
  1522 ტარიელისაგან თავის ამბის მბობა ოდეს ავთანდილს უამბო
1559 1523 ისმენდი, მიეც გონება ჩემთა ამბავთა სმენასა,
1560   საუბართა და საქმეთა ვითა ძლივ ვათქმევ ენასა!
1561   იგი, ვინ ხელმქმნა, მოველი მისგან აროდეს ლხენასა,
1562   ვისგან შეუცავ სევდაა, სისხლისა ღვართა დენასა.
  1524 საუბართა და საქმეთა, ვითა ძლივ ვათქმევ ენასა;
  1525 იგი, ვინ ხელ-მქმნა, მოველი მისგან აროდეს ლხენასა,
  1526 ვისგან შეუცავ სევდაა, სისხლისა ღვართა დენასა.
1563 1527  
1564   ინდოეთს შვიდთა მეფეთა ყოვლი კაცი ხართ მცნობელი:
  1528 ინდოეთს შვიდთა მეფეთა ყოვლი კაცი ხართ მცნობელი:
1565 1529 ექვსი სამეფო ფარსადანს ჰქონდა, თვით იყო მპყრობელი,
1566 1530 უხვი, მდიდარი, უკადრი, მეფეთა ზედა მფლობელი,
1567 1531 ტანად ლომი და პირად მზე, ომად მძლე, რაზმთა მწყობელი.
1568 1532  
1569   მამა ჩემი ჯდა მეშვიდე, მეფე მებრძოლთა მზარავი,
1570   სარიდან ერქვა სახელად, მტერთა სრვად დაუფარავი;
  1533 მამა-ჩემი ჯდა მეშვიდე, მეფე მებრძოლთა მზარავი,
  1534 სარიდან ერქვა სახელად, მტერთა სრვად დაუფარავი;
1571 1535 ვერვინ ჰკადრებდის წყენასა, ვერ ცხადი, ვერცა მპარავი;
1572   ნადირობდის და იშვებდის საწუთროგაუმწარავი.
  1536 ნადირობდის და იშვებდის საწუთრო-გაუმწარავი.
1573 1537  
1574   ხალვა მოსძულდა, შეექმნა გულს კაეშანთა ჯარები.
  1538 ხალვა მოსძულდა, შეექმნა გულს კაეშანთა ჯარები.
1575 1539 თქვა: «წამიღია მტერთაგან ძლევით ნაპირთა არები,
1576 1540 ყოვლგნით გამისხმან, მორჭმით ვზი, მაქვს ზეიმი და ზარები»;
1577 1541 ბრძანა: «წავალ და მეფესა ფარსადანს შევეწყნარები».
1578 1542  
1579   ფარსადანს წინა დაასკვნა გაგზავნა მოციქულისა,
  1543 ფარსადანს წინა დაასკვნა გაგზავნა მოციქულისა.
1580 1544 შესთვალა: «შენ გაქვს მეფობა ინდოეთისა სრულისა;
1581 1545 აწ მე მწადს, თქვენსა წინაშე მეცა ვცნა ძალი გულისა,
1582 1546 სახელი დარჩეს ჩემისა ერთგულად ნამსახურისა».
1583 1547  
1584   ფარსადან შექმნა ზეიმი ამა ამბისა მცნობელმან.
  1548 ფარსადან შექმნა ზეიმი ამა ამბისა მცნობელმან.
1585 1549 შესთვალა: «ღმერთსა მადლობა შევსწირე ხმელთა მფლობელმან,
1586 1550 რათგან ეგე ჰქმენ მეფემან, ჩემებრ ინდოეთს მპყრობელმან.
1587   აწ მოდი, ასრე პატივგცე, ვითა ძმამან და მშობელმან».
  1551 აწ მოდი, ასრე პატივ გცე, ვითა ძმამან და მშობელმან».
1588 1552  
1589   ერთი სამეფო საკარგვად, უბოძა ამირბარობა.
1590   თვით ამირბარსა ინდოეთს აქვს ამირსპასალარობა.
1591   მეფედ რა დაჯდა, არა აქვს ხელისა მიუმწვდარობა;
  1553 ერთი სამეფო, საკარგვად, უბოძა ამირბარობა.
  1554 თვით ამირბარსა ინდოეთს აქვს ამირ-სპასალარობა.
  1555 მეფედ რა დაჯდა, არა სჭირს ხელისა მიუმწვდარობა;
1592 1556 სხვად პატრონია, მართ ოდენ არა აქვს კეისარობა.
1593 1557  
1594   თვით მეფემან მამა ჩემი დაიჭირა სწორად თავსა.
  1558 თვით მეფემან მამა-ჩემი დაიჭირა სწორად თავსა.
1595 1559 თქვა: «ჩემებრი ამირბარი, ნაძლევი ვარ, ვისმცა ჰყავსა!»
1596 1560 ლაშქრობდის და ნადირობდის, აძლევდიან მტერნი ზავსა.
1597 1561 მას არა ვჰგავ ასრე, ვითა მე სხვა კაცი არა მგავსა.
1598 1562  
1599   ძე არ ესვა მეფესა და დედოფალსა მზისა დარსა,
  1563 ძე არ ესვა მეფესა და დედოფალსა მზისა დარსა,
1600 1564 ჭმუნვა ჰქონდა, ჟამი იყო, მით აეხვნეს სპანი ზარსა.
1601   ვა, კრულია დღემცა იგი, მე მივეცი ამირბარსა!
  1565 ვა, კრულია დღემცა იგი, მე მივეცი ამირბარსა!
1602 1566 მეფემან თქვა: «შვილად გავზრდი, თვით ჩემივე გვარი არსა».
1603 1567  
1604   მეფემან და დედოფალმან მიმიყვანეს შვილად მათად,
  1568 მეფემან და დედოფალმან მიმიყვანეს შვილად მათად,
1605 1569 საპატრონოდ მზრდიდეს სრულთა ლაშქართა და ქვეყანათად,
1606 1570 ბრძენთა მიმცეს სასწავლელად ხელმწიფეთა ქცევა-ქმნათად;
1607   მოვიწიფე, დავემსგავსე მზესა თვალად, ლომსა ნაკვთად.
  1571 მოვიწიფე, დავემსგავსე მზესა თვალად, ლომსა ნაკვთად.
1608 1572  
1609   ასმათ, შენცა ხარ მოწამე ჩემისა ფერმიხდილისა,
1610   მზესა მე ვსჯობდი შვენებით, ვით ბინდსა ჟამი დილისა;
  1573 ასმათ, შენცა ხარ მოწამე ჩემისა ფერ-მიხდილისა,
  1574 მზესა მე ვსჯობდი შვენებით, ვით ბინდსაჟამი დილისა;
1611 1575 იტყოდეს ჩემნი მნახავნი: «მსგავსია ედემს ზრდილისა».
1612 1576 აწ მაშინდლისა ჩემისა სახე ვარ ოდენ ჩრდილისა.
1613 1577  
1614   მე ხუთისა წლისა ვიყავ, დაორსულდა დედოფალი“.
  1578 მე ხუთისა წლისა ვიყავ, დაორსულდა დედოფალი“.
1615 1579 ესე რა თქვა, ყმამან სულთქვნა, ცრემლით ბრძანა: „შობა ქალი“.
1616   დაბნედასა მიეწურა, ასმათ ასხა გულსა წყალი;
1617   თქვა: „მაშინვე მზესა ჰგვანდა, აწ მედების ვსგან ალი!
  1580 დაბნედასა მიეწურა, ასმათ ასხა გულსა წყალი:
  1581 თქვა: „მაშინვე მზესა ჰგვანდა, აწ მედების ვსგან ალი!
1618 1582  
1619   წიგნი წიგნსა ეცემოდა, დედოფალი ოდეს შობდა,
1620   მოციქული მოციქულსა, ინდოეთი სრულად სცნობდა;
1621   მზე და მთვარე განცხრებოდეს, სიხარულით ცა ნათობდა;
1622   ყოვლი არსად შემოსრული მხიარულად თამაშობდა.
1623    
1624   ქება არ ითქმის ენითა, აწ ჩემგან ნაუბარითა.
  1583 ქება არ ითქმის ენითა, აწ ჩემგან ნაუბარითა.
1625 1584 ფარსადან დაჯდა ხარებად ზეიმითა და ზარითა;
1626   ყოვლგნით მოვიდეს მეფენი ნიჭითა მრავალგვარითა.
1627   საჭურჭლე გასცეს, აივსნეს ლაშქარნი საბოძვარითა.
  1585 ყოვლგნით მოვიდეს მეფენი ნიჭითა მრავალ-გვარითა.
  1586 საჭურჭლე გასცეს; აივსნეს ლაშქარნი საბოძვარითა.
1628 1587  
1629   საშობელი გაიყარა, ზრდა დაგვიწყეს მე და ქალსა.
  1588 საშობელი გაიყარა, ზრდა დაგვიწყეს მე და ქალსა.
1630 1589 მართ მაშინვე ჰგვანდა იგი მზისა შუქთა ნასამალსა.
1631   უყვარდით და სწორად უჩნდით მეფესა და დედოფალსა.
1632   აწ ვახსენებ, ვისგან ჩემი დაუდაგავს გული ალსა“.
  1590 უყვარდით და სწორად უჩნდით მეფესა და დედოფალსა.
  1591 აწ ვახსენებ, ვისგან ჩემი დაუდაგავს გული ალსა!
1633 1592  
1634 1593 ყმა დაბნდა, რა სახელისა ხსენებასა მიეწურა;
1635 1594 ავთანდილსცა აეტირა, მისმან ცეცხლმან გულსა მურა;
1636   ქალმან სულად მოაქცია, მკერდსა წყალი დააპკურა.
  1595 ქალმან სულად მოაქცია, მკერდსა წყალი დააპკურა;
1637 1596 თქვა: „ისმენდი, მაგრა ჩემი სიკვდილისა დღე დასტურ-ა.
1638 1597  
1639   მას ქალსა ნესტან-დარეჯან იყო სახელად ხმობილი.
  1598 მას ქალსა ნესტან-დარეჯან იყო სახელად ხმობილი.
1640 1599 შვიდისა წლისა შეიქმნა ქალი წყნარი და ცნობილი,
1641   მთვარისა მსგავსი, მზისაგან ვენებით ვერშეფრობილი;
1642   მისსა ვით გასძლებს გაყრასა გული ალმასი, წობილი!
  1600 მთვარისა მსგავსი, შვენებით მზისაგან ვერ-შეფრობილი;
  1601 მისსა ვით გასძლებს გაყრასა გული ალმასი, წობილი!
1643 1602  
1644   იგი ასრე მოიწიფა, მე შემეძლო შესლვა ომსა;
  1603 იგი ასრე მოიწიფა, მე შემეძლო შესლვა ომსა;
1645 1604 მეფე ქალსა ვით ხედვიდა მეფობისა ქმნისა მწთომსა,
1646   მამასავე ხელთა მიმცეს, რა შევიქმენ ამა ზომსა;
  1605 მამასავე ხელთა მიმცეს; რა შევიქმენ ამა ზომსა,
1647 1606 ვბურთობდი და ვნადირობდი, ვით კატასა ვხოცდი ლომსა.
1648 1607  
1649   მეფემან სახლი ააგო შიგან საყოფი ქალისა:
  1608 მეფემან კოშკი ააგო, შიგან საყოფი ქალისა;
1650 1609 ქვად ფაზარი სხდა, კუბო დგა იაგუნდისა, ლალისა,
1651   პირსა ბაჩა და საბანლად სარაჯი ვარდისწყალისა;
1652   იგი მუნ იყვის, მედების ვისგან სახმილი ალისა.
  1610 პირსა ბაჩა, საბანლად სარაჯი ვარდის წყალისა;
  1611 იგი მუნ იყვის, მედების ვისგან სახმილი ალისა!
1653 1612  
1654   დღე და ღამე მუჯამრითა ეკმეოდის ალვა თლილი;
1655   ზოგჯერ კოშკს ჯდის, ზოგჯერ ბაჩას ჩამოვიდის, რა დგის ჩრდილი.
  1613 დღე და ღამე მუჯამრითა ეკმეოდის ალვა თლილი;
  1614 ზოგჯერ კოშკს ჯდის, ზოგჯერ ბაჩას ჩამოვიდის, რა დგის ჩრდილი.
1656 1615 დავარ იყო და მეფისა, ქვრივი, ქაჯეთს გათხოვილი,
1657 1616 მას სიბრძნისა სასწავლელად თვით მეფემან მისცა შვილი.
1658 1617  
1659   სრა ედგა მოფარდაგული ოქსინოთა და შარდითა;
  1618 სრა ედგა მოფარდაგული ოქსინოთა და შარდითა;
1660 1619 ვერვინ ვხედევდით, შეიქმნა პირითა მინა-ვარდითა;
1661 1620 ასმათ და ორნი მონანი ჰყვიან, იმღერდის ნარდითა;
1662 1621 მუნ იზრდებოდის ტანითა, გაბაონს განაზარდითა.
1663 1622  
1664   თხუთმეტისა წლისა ვიყავ, მეფე მზრდიდა ვითა შვილსა;
  1623 თხუთმეტისა წლისა ვიყავ, მეფე მზრდიდა ვითა შვილსა;
1665 1624 დღისით ვიყვი მას წინაშე, გამიშვებდის არცა ძილსა;
1666 1625 ძალად ლომსა, თვალად მზესა, ტანად ვჰგვანდი ედემს ზრდილსა,
1667 1626 სროლასა და ასპარეზსა აქებდიან ჩემგან ქმნილსა.
1668 1627  
1669   რა მინდორს შევჯდი, ზარითა ხმა იყვის ბუკთა ცემისა;
1670   თანამყვის სპისა სიმრავლე, მსგავსი ფუტკრისა რემისა;
1671   ჭვრეტად ქალ-ყმები დაჯრილი დგის თემისა და თემისა;
1672   ვინ მნახის, ეყვის ერთ წლამდის კვეხა ნახვისა ჩემისა.
1673    
1674   მოსრნის მხეცნი და ნადირნი ისარმან ჩემმან სრეულმან,
1675   მერმე ვიბურთი მოედანს, მინდორით შემოქცეულმან,
1676   შევიდი, შევქმნი ნადიმი, ნიადაგ ლხინსა ჩვეულმან,
1677   აწ საწუთროსა გამყარა პირმან ბროლბალახშეულმან!
  1628 მოსრნის მხეცნი და ნადირნი ისარმან ჩემმან სრეულმან,
  1629 მერმე ვიბურთი მოედანს, მინდორით შემოქცეულმან;
  1630 შევიდი, შევქმნი ნადიმი, ნიადაგ ლხინსა ჩვეულმან;
  1631 აწ საწუთროსა გამყარა პირმან ბროლ-ბალახშეულმან!
1678 1632  
1679   მამა მომიკვდა, მოვიდა დღე სიკვდილისა, ვიშისა;
  1633 მამა მომიკვდა, მოვიდა დღე სიკვდილისა ვიშისა;
1680 1634 ქმნა გაუცუდდა ფარსადანს ნიშატისა და ნიშისა;
1681 1635 მათ გაეხარნეს, ვის ზარი დალევდის მისგან შიშისა;
1682 1636 ერთგულთა შექმნეს ვაება, მტერთა – ხსენება იშისა.
1683 1637  
1684   მე წელიწდამდის ბნელსა ვჯე საწუთროგაცუდებული,
1685   დღისით და ღამით ვვაებდი, ვერვისგან სულდაღებული;
  1638 მე წელიწდამდის ბნელსა ვჯე საწუთრო-გაცუდებული,
  1639 დღისით და ღამით ვვაებდი, ვერვისგან სულ-დაღებული;
1686 1640 გაყვანად ხასნი მოვიდეს, მითხრეს მეფისა მცნებული,
1687   ებრძანა: «შვილო ტარიელ, ნუ ხარ შავითა ღებული!
  1641 ებრძანა: «შვილო ტარიელ, ნუ ხარ შავითა ღებული.
1688 1642  
1689   ჩვენ უფრო გვტკივის იგი, ვინ დაგვაკლდა სწორად თავისა».
  1643 «ჩვენ უფრო გვტკივის იგი, ვინ დაგვაკლდა სწორად თავისა».
1690 1644 ასი ებოძა საჭურჭლე, ებრძანა ახდა შავისა,
1691 1645 ბოძება მისეულისა სრულისა საკარგავისა:
1692   «შენ გქონდეს ამირბარობა, ქმნა მისვე საურავისა!»
  1646 «შენ გქონდეს ამირბარობა, ქმნა მისვე საურავისა».
1693 1647  
1694   ავენთი, დამწვეს მამისა სახმილთა დაუშრტობელთა;
1695   უკანის გამომიყვანეს ხასთა მათ წინამდგომელთა;
1696   გამოსლვისათვის ზეიმი შექმნეს ინდოეთს მფლობელთა,
  1648 ავენთი, დამწვეს მამისა სახმილთა დაუშრტობელთა;
  1649 უკანის გამომიყვანეს ხასთა მათ წინა-მდგომელთა;
  1650 გამოსლვისათვის ზეიმი შექმნეს ინდოეთს მფლობელთა.
1697 1651 შორს მომეგებნეს, მაკოცეს პატივით ვითა მშობელთა.
1698 1652  
1699   მათ საჯდომთა ახლოს დამსვეს, პატივს მცემდეს ძისა დარად,
  1653 მათ საჯდომთა ახლოს დამსვეს, პატივს მცემდეს ძისა დარად.
1700 1654 მის ხელისა საურავი მათ ორთავე მითხრეს წყნარად;
1701 1655 ურჩ ვექმენ და მისეულთა წესთა ქცევა მიჩნდა ზარად.
1702   არ მომეშვნეს, დავმორჩილდი, თაყვანისვეც ამირბარად.
  1656 არ მომეშვნეს, დავმორჩილდი, თაყვანი-მეც ამირბარად.
1703 1657  
1704   თავადობინდოთა და რავალთაცა მქონ სხვათა;
1705   ვნაპირობდი, თუ ვინ იყვის ავნებელი ჩემთ სპათა.
1706   ხალვად ვჯდი ვიხარებდი, ზა შევქმნი მღერა-სმათა;
1707   პათა ვმოსდი, ვნადირობდი, ქებთქვიან ჩემთა ქმნათა“.
  1658 “აღარვიცი, დამვიწყდეს, თუცა დიადი წელია;
  1659 გიამბო ჩემი ამბავი, განა რაზომცა ძნელია!
  1660 ცრუ მუხთალი სოფელიწყივ ვისა ქმნელა,
  1661 მისთა ნაკვესთა წინწალი დამეცანგრძლად მწველია“.
1708 1662 ამბავი ტარიელის გამიჯნურებისა, პირველ რომ გამიჯნურდა
1709    
1710   კვლა დაიწყო თქმა ამბისა მან, რა ხანი მოიტირა:
1711   დღესა ერთსა მე და მეფე მოვიდოდით, გვენადირა;
1712   მიბრძანა, თუ: «ქალი ვნახოთ!» ხელი ხელსა დამიჭირა.
1713   მის ჟამისა მხსენებელი მე სულდგმული არ გიკვირა?!
  1663 კვლა დაიწყო თქმა ამბისა მან, რა ხანი მოიტირა:
  1664 დღესა ერთსა მე და მეფე მოვიდოდით, გვენადირა;
  1665 მიბრძანა, თუ: «ქალი ვნახოთ», ხელი ხელსა დამიჭირა;.
  1666 მის ჟამისა მხსენებელი მე სულდგმული არ გიკვირა?
1714 1667  
1715   მეფემან ახმა დურაჯთა მითხრა მიტანად ქალისა,
1716   გამოუხვენ და წავედით ჩემად სადებლად ალისა;
1717   მაშინ დავიწყე გარდახდა მე საწუთროსა ვალისა.
  1668 მეფემან ახმა დურაჯთა მითხრა მიტანად ქალისა;
  1669 გამოუხვენ და წავედით ჩემად სადებლად ალისა;
  1670 მაშინ დავიწყე გარდახდა მე საწუთროსა ვალისა,
1718 1671 ალმასისა ხამს ლახვარი ლახვრად გულისა სალისა!
1719 1672  
1720   ბაღჩა ვნახე უტურფესი ყოვლისავე სალხინოსა:
  1673 ბაღჩა ვნახე უტურფესი ყოვლისავე სალხინოსა:
1721 1674 მფრინველთაგან ხმა ისმოდა უამესი სირინოსა;
1722   მრავლად იყო სარაჯები ვარდისწყლისა აბანოსა.
  1675 მრავლად იყო სარაჯები ვარდის წყლისა აბანოსა.
1723 1676 კარსა ზედა მოჰფარვიდა ფარდაგები ოქსინოსა.
1724 1677  
1725   ვიცოდი, სწადდა არვისგან ნახვა მის მზისა დარისა,
  1678 ვიცოდი, სწადდა არვისგან ნახვა მის მზისა დარისა,
1726 1679 მე გარე ვდეგ და მეფემან შევლო ფარდაგი კარისა;
1727 1680 ვერას ვხედევდი, ოდენ ხმა მესმოდა საუბარისა.
1728 1681 ასმათს უბრძანა გამოხმა დურაჯთა ამირბარისა.
1729 1682  
1730   ასმათ ფარდაგსა აზიდნა, გარე ვდეგ მოფარდაგულსა;
1731   ქალსა შევხედენ, ლახვარი მეცა ცნობასა და გულსა.
1732   მოვიდა, მივსცე დურაჯნი, მთხოვა ცეცხლითა დაგულსა.
1733   ვამე, მას აქათ სახმილსა დაუწვავ ნიადაგულსა!
  1683 ასმათ ფარდაგსა აზიდნა, გარე ვდეგ მოფარდაგულსა;
  1684 ქალსა შევხედენ, ლახვარი მეცა ცნობასა და გულსა,
  1685 მოვიდა, მივსცე დურაჯნი, მთხოვა ცეცხლითა დაგულსა.
  1686 ვამე, მას აქათ სახმილსა დაუწვავ ნიადაგულსა!
1734 1687  
1735   აწ წახდეს იგი ნათელნი, მზისაცა მოწუნარენი!
  1688 აწ წახდეს იგი  ნათელნი, მზისაცა მოწუნარენი“,
1736 1689 მისი ვერ გასძლო ხსენება, დაბნდა და სულთქვნა მწარენი;
1737   ყმა და ასმათი ტიროდეს, ხმას სცემდეს იგი არენი,
1738   ჭმუნვით თქვეს: „მკლავნი ცუდ ქმნილან, ვა, გმირთა მემუქარენი!“
  1690 ყმა და ასმათი ტიროდეს, ხმას სცემდეს იგი არენი.
  1691 ჭმუნვით თქვეს: „მკლავნი ცუდ ქმნილან, ვა, გმირთა მემუქარენი!“
1739 1692  
1740 1693 ასმათმან წყალი დაასხა, ცნობად მოვიდა ტარია,
1741   დიდხან ვერა თქვა, სევდამან გული შეუპყრა, დარია;
1742   დაჯდა და მწარედ სულთითქვნა, ცრემლი მიწასა გარია,
1743   თქვა: „ჩემგან მისი ხსენება, ვამე, რა დიდი ზარია!
  1694 დიდხან ვერა თქვა, სევდამან გული შეუპყრა დარია:
  1695 დაჯდა და მწარედ სულთ-ითქვნა, ცრემლი მიწასა გარია,
  1696 თქვა: „ჩემგან მისი ხსენება, ვამე, რა დიდი ზარია!
1744 1697  
1745   მიმნდონი საწუთროსანი მისთა ნივთთაგან რჩებიან,
  1698 მიმნდონი საწუთროსანი მისთა ნივთთაგან რჩებიან;
1746 1699 იშვებენ, მაგრა უმუხთლოდ ბოლოდ ვერ მოურჩებიან;
1747   ვაქებ ჭკუასა ბრძენთასა, რომელნი ეურჩებიან.
1748   ისმენდი ჩემთა ამბავთა, თუ სულნი შე-ღა-მრჩებიან!
  1700 ვაქებ ჭკუასა ბრძენთასა, რომელნი ეურჩებიან;
  1701 ისმენდი ჩემთა ამბავთა, თუ სულნი შე-ღა-მრჩებიან.
1749 1702  
1750   დურაჯნი მივსცენ, გავიღე სხვა ვერა გზაღა თავისა,
  1703 დურაჯნი მივსცენ, გავიღე სხვა ვერა გზაღა თავისა,
1751 1704 დავეცი, დავბნდი, წამიხდა ძალი მხართა და მკლავისა,
1752   რა სულად მოვე, შემესმა ხმა ტირილისა და ვისა:
1753   გარემომრტყმოდეს ჯალაბნი, ვითა ჩამსხდომნი ნავისა.
  1705 რა სულად მოვე, შემესმა ხმა ტირილისა და ვისა;
  1706 გარე მომრტყმოდეს ჯალაბნი, ვითა ჩამსხდომნი ნავისა.
1754 1707  
1755   შიგან ვწევ დიდთა დარბაზთა ტურფითა საგებელითა,
  1708 შიგან ვწევ დიდთა დარბაზთა ტურფითა საგებელითა,
1756 1709 ზედ დამტიროდეს მეფენი ცრემლითა უშრობელითა,
1757 1710 პირსა იხოკდეს ხელითა, ღაწვისა გამპობელითა.
1758 1711 მუყრნი მოასხნეს, სენითა მთქვეს გამაბელზებელითა.
1759 1712  
1760   მე რა მნახა თვალახმული, მეფე ყელსა მომეხვია,
1761   ცრემლით მითხრა: «შვილო, შვილო, ცოცხალ ხარღა? სიტყვა თქვია!»
1762   მე პასუხი ვერა გავეც, ვითა შმაგი შევკრთი დია,
  1713 მე რა მნახა თვალ-ახმული, მეფე ყელსა მომეხვია;
  1714 ცრემლით მითხრა: «შვილო, შვილო, ცოცხალ ხარ-ღა? სიტყვა თქვია!»
  1715 მე პასუხი ვერა გავეც, ვითა შმაგი, შევკრთი დია;
1763 1716 კვლა დავეცი დაბნედილი, გულსა სისხლი გარდმეთხია.
1764 1717  
1765   სრულნი მუყრნი და მულიმნი მე გარეშემომცვიდიან;
  1718 სრულნი მუყრნი და მულიმნი მე გარე შემომცვიდიან;
1766 1719 მათ ხელთა ჰქონდა მუსაფი, ყოველნი იკითხვიდიან;
1767   მტერდაცემული ვეგონე, არ ვიცი, რას ჩმახვიდიან.
  1720 მტერ-დაცემული ვეგონე, არ ვიცი, რას ჩმახვიდიან.
1768 1721 სამ დღემდის ვიყავ უსულოდ, ცეცხლნი უშრეტნი მწვიდიან.
1769 1722  
1770   აქიმნიცა იკვირვებდეს: «ესე სენი რაგვარია?
  1723 აქიმნიცა იკვირვებდეს: «ესე სენი რაგვარია?
1771 1724 სამკურნალო არა სჭირს რა, სევდა რამე შემოჰყრია».
1772   ზოგჯერ შმაგად წამოვიჭრი, სიტყვა მცთარი წამერია.
1773   დედოფალი, ზღვასა შეიქს, მას რომ ცრემლი დაუღვრია.
  1725 ზოგჯერ შმაგად წამოვიჭრი, სიტყვა მცთარი წამერია,
  1726 დედოფალი, ზღვასა შეიქს, მას რომ ცრემლი დაუღვრია».
1774 1727  
1775   სამსა დღესა დარბაზს ვიყავ არ ცოცხალი, არცა მკვდარი;
  1728 სამსა დღესა დარბაზს ვიყავ, არ ცოცხალი, არცა მკვდარი;
1776 1729 მერმე ცნობა მომივიდა, მივხვდი რასმე მიუმხვდარი;
1777   ვთქვი, თუ: «ჰაჲჰაჲ, რაშიგან ვარ მე სიცოცხლეგარდამხდარი!»
  1730 ვთქვი, თუ: «ჰა რაშიგან ვარ მე, სიცოცხლე-გარდამხდარი!».
1778 1731 თმობა ვსთხოვე შემოქმედსა, ვჰკადრე სიტყვა სამუდარი.
1779 1732  
1780   ვთქვი, თუ: «ღმერთო, ნუ გამწირავ, აჯა ჩემი შეისმინე,
1781   მომეც ძალი დათმობისა, ცოტად ვით აღმადგინე,
  1733 ვთქვი, თუ: «ღმერთო, ნუ გამწირავ, აჯა ჩემი შეისმინე,
  1734 მომეც ძალი დათმობისა, ცოტად ვითმე აღმადგინე,
1782 1735 აქა ყოფა გამამჟღავნებს, სახლსა ჩემსა მიმაწვინე!»
1783 1736 მანვე ქმნა და მო-რე-ვჯობდი, გული წყლული გავარკინე.
1784 1737  
1785   ზე წამოვჯე. მეფისასა კაცი დია მოვიდოდა,
  1738 ზე წამოვჯე. მეფისასა კაცი დია მოვიდოდა.
1786 1739 ახარებდეს: «წამოჯდაო», დედოფალი გამორბოდა;
1787   მეფე მორბის თავშიშველი, არ იცოდა, რას იქმოდა,
  1740 მეფე მორბის თავ-შიშველი, არ იცოდა, რას იქმოდა,
1788 1741 იგი ღმერთსა ადიდებდა, სხვა ყველაი უჩუმოდა.
1789 1742  
1790   იქით და აქათ მომისხდეს, მახვრიტეს სახვრეტელია;
  1743 იქით და აქათ მომისხდეს, მახვრიტეს სახვრეტელია;
1791 1744 მე მოვახსენე: «პატრონო, გული აწ უფრო მრთელია;
1792 1745 ცხენსა შეჯდომა მწადიან, ვნახნე წყალნი და ველია».
1793   ცხენი მომგვარეს, შე-ცა-ვჯე, მეფე ჩემ თანა მვლელია.
  1746 ცხენი მომგვარეს, შე-ცა-ვჯე, მეფე ჩემთანა მვლელია.
1794 1747  
1795   გამოვედით, მოვიარეთ მოედანს და წყლისა პირსა;
  1748 გამოვედით, მოვიარეთ მოედანს და წყლისა პირსა;
1796 1749 ჩემსა მივე, დავაბრუნვე, მეფე მომყვა სახლთა ძირსა.
1797   შინა მვე, უარ გავხე, სხვა დამერთო ჭირი ჭირსა;
1798   ვთქვი, თუ: «მოვკვდე, ბედი ჩემი ამის მეტსა რას ღირსა!»
  1750 შინა მვე, უარ გავხე, სხვა დამერთო ჭირი ჭირსა;
  1751 ვთქვი, თუ: «მოვკვდე, ბედი ჩემი ამის მეტსა რასღა ღირს-ა!»
1799 1752  
1800   ზაფრანისფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან,
1801   გული უფრორე დამიჭრა ათიათასმან დანამან.
1802   საწოლის მეკრე შემოდგა, მოლარე გაიყვანა მან;
1803   ვთქვი, თუ: «რა იცის ამბავი, ნეტარ, ან იმან, ან ამან?»
  1753 ზაფრანის ფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან,
  1754 გული უფრორე დამიჭრა ათიათასმან დანამან;
  1755 საწოლის მეკრე შემოდგა, მოლარე გაიყვანა მან,
  1756 ვთქვი თუ: «რა იცის ამბავი, ნეტარ, ან იმან, ან ამან?»
1804 1757  
1805   «მონააო ასმათისი». – «რა იცისო, – ვარქვი, – ჰკითხე!»
  1758 «მონააო ასმათისი» – «რა იცისო, – ვარქვი, – ჰკითხე».
1806 1759 შემოვიდა, სააშიკო წიგნი მომცა, წავიკითხე;
1807 1760 გამიკვირდა, სხვად ვითამცა ვქმენ გულისა მწველთა სითხე?
1808   მისგან ეჭვი არა მქონდა, სევდად მაწვა გულსა მით ხე.
  1761 მისგან ეჭვი არა მქონდა, სევდად მაწვა გულსა მით ხე.
1809 1762  
1810   მე გამიკვირდა: «სით უყვარ, ანუ ვით მკადრებს თხრობასა?
  1763 მე გამიკვირდა, «სით უყვარ, ანუ ვით მკადრებს თხრობასა?
1811 1764 მიუყოლობა არ ვარგა, დამწამებს უზრახობასა,
1812   ჩემგან იმედსა გარდასწყვეს, მერმე დამიწყებს გმობასა».
1813   დავწერე, რაცა პასუხად მართებდა აშიკობასა.
  1765 ჩემგან იმედსა გარდასწყვეს, მერმე დამიწყებს გმობასა».
  1766 დავწერე, რაცა პასუხად მართებდა აშიკობასა.
1814 1767  
1815   დღენი გამოხდეს, მე გული უფრორე დამწვეს კვლავ ალთა,
1816   ვეღარ უჭვრეტდი ლაშქართა, მინდორს თამაშად მავალთა;
1817   დარბაზს ვერ მივე; მკურნალთა დაიწყეს მოსლა მრავალთა,
  1768 დღენი გამოხდეს, მე გული უფრორე დამწვეს კვლავ ალთა;
  1769 ვეღარ უჭვრეტდი ლაშქართა, მინდორს თამაშად მავალთა,
  1770 დარბაზს ვერ მივე; მკურნალთა დაიწყეს მოსლა მრავალთა,
1818 1771 მაშინ დავიწყე გარდახდა სოფლისა ლხინთა და ვალთა.
1819 1772  
1820   მათ ვერა მარგეს, მე გულსა ბინდი დამეცა ბნელისა,
1821   სხვამან ვერავინ შემატყო დება ცეცხლისა ცხელისა;
1822   სისხლი დამწამეს; მეფემან ბრძანა გახსნევა ხელისა.
  1773 მათ ვერა მარგეს, მე გულსა ბინდი დამეცა ბნელისა,
  1774 სხვამან ვერავინ შემატყო დება ცეცხლისა ცხელისა;
  1775 სისხლი დამწამეს; მეფემან ბრძანა გახსნევა ხელისა,
1823 1776 გავიხსენ ფარვად პატიჟთა, არვისგან საეჭველისა.
1824 1777  
1825   ხელგახსნილი, სევდიანი, საწოლს ვიყავ თავისწინა;
1826   ჩემი მონა შემოვიდა, შევხედე, თუ თქვას: «რა მინა».
1827   «მონააო ასმათისი», შემოყვანა უთხარ შინა.
1828   გულსა შინა დაუზრახე: «რა მპოვაო, ანუ ვინ-ა?!»
  1778 ხელ-გახსნილი, სევდიანი, საწოლს ვიყავ თავის წინა;
  1779 ჩემი მონა შემოვიდა, შევხედე, თუ თქვას, რა მინა.
  1780 «მონააო ასმათისი». შემოყვანა უთხარ შინა.
  1781 გულსა შინა დაუზრახე: «რა მპოვაო, ანუ ვინ-ა?!»
1829 1782  
1830   მონამან წიგნი მომართვა, მე წავიკითხე ნებასა;
1831   წიგნსა შევატყვ, ლამოდა შეყრისა მოსწრაფებასა;
  1783 მონამან წიგნი მომართვა, მე წავიკითხე ნებასა;
  1784 წიგნსა შევატყვ, ლამოდა შეყრისა მოსწრაფებასა;
1832 1785 პასუხად გავეც: «ჟამია, მართალ ხარ გაკვირვებასა;
1833 1786 მოვალ, თუ მიხმობ, მე ნუ მეჭვ მოსლვისა დაზარებასა».
1834 1787  
1835   გულსა ვარქვი, თუ: «ლახვარნი ეგე ვით დაგაღონებენ?
1836   ამირბარი ვარ, ხელმწიფე, სრულად ინდონი მმონებე;
  1788 გულსა ვარქვი თუ: «ლახვარნი ეგე ვით  დაგაღონებენ?
  1789 ამირბარი ვარ, ხელმწიფე, სრულად ინდონი მმონებე;
1837 1790 აზრად შეიქმან, საქმესა ათასჯერ შეაწონებენ,
1838 1791 თუ შეიგებენ, მე მათთა არეთა არ მარონებენ».
1839 1792  
1840   კაცი მოვიდა მეფისა: «სწადსო ამბისა სმინება».
1841   მოყვანა უთხარ; ებრძანა: «ქმნაცა სისხლისა დინება?»
  1793 კაცი მოვიდა მეფისა: «სწადსო, ამბისა სმინება».
  1794 მოყვანა უთხარ; ებრძანა: «ქმნაცა სისხლისა დინება?»
1842 1795 მე ვჰკადრე: «ხელი გავიხსენ, დამიწყო მოჯობინება,
1843 1796 წინაშე მოვალ, ამისთვის კვლა უფრო მმართებს ლხინება».
1844 1797  
1845   დარბაზს მივე, მეფე ბრძანებს: «ამის მეტსა ნუ იქ, აბა!»
1846   ცხენსა შემსვა უკაპარჭო, წელთა არა არ შემაბა,
1847   შეჯდა, ქორნი მოუტივნა, დურაჯები დაინაბა,
1848   მშვილდოსანნი გასაგანნა, იტყოდიან: «შაბა, შაბა!»
  1798 დარბაზს მივე მეფე ბრძანებს: «ამის მეტსა ნუ იქ, აბა!»
  1799 ცხენსა შემსვა უკაპარჭო, წელთა არა არ შემაბა;
  1800 შეჯდა, ქორნი მოუტივნა, დურაჯები დაინაბა.
  1801 მშვილდოსანნი გასაგანნა, იტყოდიან: «შაბა, შაბა!»
1849 1802  
1850   შინა დავსხედით ნადიმად მას დღესა მინდორს რებულნი;
1851   მომღერალნი და მუტრიბნი არ იყვნეს სულდაღებულნი;
  1803 შინა დავსხედით ნადიმად მას დღესა მინდორს რებულნი;
  1804 მომღერალნი და მუტრიბნი არ იყვნეს სულ-დაღებულნი;
1852 1805 მეფემან გასცნა მრავალნი თვალნი, ღარიბად ქებულნი.
1853 1806 აუვსებელნი არ დარჩეს მას დღესა მათნი ხლებულნი.
1854 1807  
1855   ვეცდებოდი, არა მცალდა სევდისაგან თავის კრძალვად;
  1808 ვეცდებოდი, არა მცალდა სევდისაგან თავის კრძალვად;
1856 1809 ვიგონებდი, ცეცხლი უფრო მედებოდა გულსა ალვად;
1857 1810 ჩემნი სწორნი წავიტანენ, ჩემსა დავჯე, მთქვიან ალვად,
1858 1811 შევქმენ სმა და ნადიმობა პატიჟთა და ჭირთა მალვად.
1859 1812  
1860   მოლარემან შინაურმან ყურსა მითხრა ნაუბარი:
1861   «ქალი ვინმე იკითხავსო: «ინახვისმცა ამირბარი?»
1862   ზეწარითა მოუბურავს პირი, ბრძენთა საქებარი».
  1813 მოლარემან შინაურმან ყურსა მითხრა ნაუბარი:
  1814 ქალი ვინმე იკითხავსო: «ინახვისა ამირბარი?»
  1815 ზეწარითა მოუბურავს პირი, ბრძენთა საქებარი;’’
1863 1816 ვარქვი: «საწოლს წაიყვანე, ჩემგან არის ნახმობარი».
1864 1817  
1865   ავდეგ, მსხდომნი ნადიმობად აემზადნეს ასაყრელად;
1866   შართი უთხარ: «ნუ ასდგებით, მოვალ ხანსა დაუზმელად»;
1867   გამოვე და საწოლს შევე, მონა მოდგა კარს მცველად.
1868   გული მივეც თმობაქმნათა აუგისა საკრძალველად.
  1818 ავდეგ, მსხდომნი ნადიმობად აემზადნეს ასაყრელად;
  1819 შართი უთხარ: «ნუ ასდგებით, მოვალ ხანსა დაუზმელად»;
  1820 გამოვე და საწოლს შევე, მონა დადგა კარს მცველად.
  1821 გული მივეც თმობა-ქმნათა აუგისა საკრძალველად.
1869 1822  
1870   კარსა შევდეგ, ქალი წინა მომეგება, თაყვანისმცა;
1871   მითხრა: «მოსლა თქვენს წინაშე კურთხეულ არს, ვინცა ღირსმც-ა!»
  1823 კარსა შევდეგ, ქალი წინა მომეგება, თაყვანის-მცა;
  1824 მითხრა: «მოსლა თქვენს წინაშე კურთხეულ არს, ვინცა ღირსმც-ა!»
1872 1825 გამიკვირდა, მიჯნურისა თაყვანება ექმნა ვისმცა?
1873   ვთქვი: «არ იცის იჯნურობა; თუმც იცოდა, წყნარად ზისმცა».
  1826 ვთქვი: «არ იცის აშიკობა; თუმც იცოდა, წყნარად ზისმცა!»
1874 1827  
1875   შევე, დავჯე ტახტსა ზედა, ქალი მოდგა ნოხთა პირსა,
  1828 შევე, დავჯე ტახტსა ზედა, ქალი მოდგა ნოხთა პირსა;
1876 1829 ჩემსა ახლოს დასაჯდომლად თავი მისი არ აღირსა;
1877 1830 ვარქვი: «მანდა რად ზი შენ, თუ სიყვარული ჩემი გჭირსა?»
1878   მან პასუხი არა მითხრა, ჩემთვის ჰგვანდა სიტყვაძვირსა.
  1831 მან პასუხი არა მითხრა, ჩემთვის ჰგვანდა სიტყვა-ძვირსა.
1879 1832  
1880   მითხრა: «დღე ეგე სირცხვილად, მედების გულსა ალობა:
1881   გგონია ჩემგან წინაშე მაგისთვის მომავალობა,
  1833 მითხრა: «დღე ეგე სირცხვილად მედების გულსა ალობა:
  1834 გგონია, ჩემგან წინაშე მაგისთვის მომავალობა,
1882 1835 მაგრა აწ მიდებს იმედსა შენგან ცდისაღა მალობა.
1883 1836 ამას თუ ღირს ვარ, ვერ ვიტყვი, მაკლია ღმრთისა წყალობა».
1884 1837  
1885   ადგა, მითხრა: «თქვენს კრძალვასა ჩემთვის ცნობა უბნევია;
1886   ნუ მეჭვ, რაცა პატრონისა ბრძანებასა უთქმევია,
1887   ეზომ დიდსა შემართება გულსა მისსა უთნევია;
1888   ამა წიგნმან გაგაგონოს, ჩემთვის ვისცა უქნევია.
  1838 ადგა, მითხრა: «თქვენს კრძალვასა ჩემგან ცნობა უბნევია;
  1839 ნუ მეჭვ, რაცა პატრონისა ბრძანებასა უთქმევია;
  1840 ეზომ დიდ შემართება გულსა მისსა უთნევია,
  1841 ამა წიგნმან გაგაგონოს, ჩემთვის ვისცა უქნევია»’’.
1889 1842 წიგნი ნესტან-დარეჯანისა საყვარელსა თანა მოწერილი პირველი
1890    
1891 1843 წიგნი ვნახე, მისი იყო, ვისი მდაგავს ცეცხლი გულსა;
1892   მოეწერა მზისა შუქსა: «ნუ დაიჩენ, ლომო, წყლულსა!
  1844 მოეწერა მზისა შუქსა: «ნუ დაიჩენ, ლომო, წყლულსა;
1893 1845 მე შენი ვარ, ნუ მოჰკვდები, მაგრა ბნედა ცუდი მძულსა.
1894   აწ ასმათი მოგახსენებს ყველაკასა ჩემგან თქმულსა.
  1846 აწ ასმათი მოგახსენებს ყველაკასა ჩემგან თქმულსა».
1895 1847  
1896   ბედითი ბნედა, სიკვდილი რა მიჯნურობა გგონია?
1897   სჯობს, საყვარელსა უჩვენნე საქმენი საგმირონია!
1898   ხატაეთს მყოფნი ყველნი ჩვენნი სახარაჯონია,
1899   აწ მათნი ჯავრნი ჩვენ ზედა ჩვენგან არ დასათმონია!
  1848 «ბედითი ბნედა, სიკვდილი რა მიჯნურობა გგონია?
  1849 სჯობს, საყვარელსა უჩვენნე საქმენი საგმირონია:
  1850 ხატაეთს მყოფნი ყველნი ჩვენნი სახარაჯონია,
  1851 აწ მათნი ჯავრნი ჩვენზედა ჩვენგან არ დასათმონია!
1900 1852  
1901   შენგან ჩემისა ქმრობისა წინასც ვიყავ მნდომია,
1902   მაგრა აქამდის საუბრად კვლა ჟამი არ მომხდომია,
1903   ძოღან ხელქმნილსა გიჭვრეტდი კუბოსა შიგან მჯდომია,
1904   მანდა ყველაი მასმია, რაცა შენ გარდაგხდომია.
  1853 «შენგან ჩემისა ქმრობისა წინასც ვიყავ მნდომია,
  1854 მაგრა აქამდის საუბრად კვლა ჟამი არ მომხდომია,
  1855 ძოღან ხელ-ქმნილსა გიჭვრეტდი კუბოსა შიგან მჯდომია,
  1856 მანდა, ყველაი მასმია, რაცა შენ გარდაგხდომია.
1905 1857  
1906   მართლად გითხრობ, მომისმინე ესე, რაცა მოგახსენე:
1907   წა, შეები ხატაელთა, თავი კარგად გამაჩვენე!
1908   გიჯობს, ცუდად ნუღარა სტირ, ვარდი კვლამცა რად დასტენე?
1909   მზემან მეტი რაღა გიყოს, აჰა, ბნელი გაგითენე!»
  1858 «მართლად გითხრობ, მომისმინე ესე, რაცა მოგახსენე:
  1859 წა, შეები ხატაელთა, თავი კარგად გამაჩვენე;
  1860 გიჯობს, ცუდად ნუღარა სტირ, ვარდი კვლამცა რად დასტენე,
  1861 მზემან მეტი რაღა გიყოს, აჰა, ბნელი გაგითენე».
1910 1862  
1911   ასმათი მეუბნებოდა უშიშრად, არ მეკრძალვოდა;
1912   ჩემი რა გითხრა, რა ვიყავ, ლხინი რა დამეთვალვოდა!
1913   გული მი და მო მიარდა, კრთებოდა და მეალვოდა;
  1863 ასმათი მეუბნებოდა უშიშრად, არ მეკრძალვოდა;
  1864 ჩემი რა გითხრა, რა ვიყავ, ლხინი რა დამეთვალვოდა;
  1865 გული მი და მო მიარდა, კრთებოდა და მეალვოდა
1914 1866 მით პირი ჩემი გაბროლდა და ღაწვი გამელალვოდა“.
1915 1867 წიგნი ტარიელისა საყვარელსა თანა მიწერილი პირველი
1916    
1917 1868 თვალთა დავიდევ უსტარი მე მისგან მონაწერია.
1918 1869 პასუხად ვსწერდი: «მთვარეო, შენმცა მზე ვით მოგერია?
1919 1870 მე ღმერთმან იგი ნუ მომცეს, რაც არა შენი ფერია!
1920   სიზმრად მგონია, დარჩომა ჩემი ვერ დამიჯერია».
  1871 სიზმრად მგონია, დარჩომა ჩემი ვერ დამიჯერია!»
1921 1872  
1922   ასმათს უთხარ: «მე პასუხსა ამის მეტსა ვერ მივხვდები;
1923   ესე ჰკადრე: «რათგან, მზეო, ჩემთვის ნათლად აღმოხდები,
  1873 ასმათს უთხარ: «მე პასუხსა ამის მეტსა ვერ მივხვდები;
  1874 ესე ჰკადრე: «რათგან მზეო, ჩემთვის ნათლად აღმოხდები,
1924 1875 აჰა, მკვდარი გამაცოცხლე, ამას იქით აღარ ვბნდები,
1925   რასაცაღა სამსახურსა, ვტყუი, თუღა ვერიდები».
  1876 რასაცაღა სამსახურსა, ვტყუი, თუღა ვერიდები».
1926 1877  
1927   ასმათ მითხრა: «მე მიბრძანა, ესე ვქმნათო, ესე სჯობდეს:
1928   ვინცა გნახოს, ჩემგან მისსა საუბარსა ვერა სცნობდეს,
  1878 ასმათ მითხრა: «მე მიბრძანა, ესე ვქმნათო, ესე სჯობდეს,
  1879 ვინცა გნახოს, ჩემგან მისსა საუბარსა ვერა სცნობდეს;
1929 1880 ჩემად ნახვად მოვიდოდეს, შენ ვითამცა გაშიკობდეს;
1930   და-ცა-მვედრა: «ამირბარსა უთხარ, ასრე ნამუსობდეს!»
  1881 და-ცა-მვედრა: ამირბარსა უთხარ, ასრე ნამუსობდეს».
1931 1882  
1932   მეკეთა ესე თათბირი, სიბრძნე გულისა მისისა,
  1883 მეკეთა ესე თათბირი, სიბრძნე გულისა მისისა;
1933 1884 მისი, მზესაცა რიდება ჰქონდის ნახვისა ვისისა;
1934 1885 მისგან მომეცა მოსმენა არ საუბრისა მქისისა,
1935 1886 ვისთა შუქთაგან უკუნსა ჰგვანდის სინათლე დღისისა.
1936 1887  
1937   ასმათს მვართვი რჩეული თვალი ოქროსა ჯამითა;
1938   მან მითხრა: «არა არ მინდა, ვარ გამაძღარი ამითა».
1939   ერთი აიღო ბეჭედი, მართ აწონილი დრამითა:
  1888 ასმათს მვართვი რჩეული თვალი ოქროსა ჯამითა;
  1889 მან მითხრა: «არა, არ მინდა, ვარ გამაძღარი ამითა».
  1890 ერთი აიღო ბეჭედი, მართ აწონილი დრამითა.
1940 1891 «ესე კმა ნიშნად, სავსე ვარ სხვად ხელის შესაბამითა».
1941 1892  
1942   ქალი ადგა, წამოვიდა, მე ლახვართა გულსა მრიდეს,
1943   ლხინმან ბნელი გამინათლა, დაშრტეს, ცეცხლნი რომე მწვიდეს;
1944   შევე, დავჯე ნადიმადვე, ჩემნი სწორნი სადა სმიდეს,
  1893 ქალი ადგა, წამოვიდა; მე ლახვართა გულსა მრიდეს;
  1894 ლხინმან ბნელი გამინათლა; დაშრტეს, ცეცხლნი რომე მწვიდეს;
  1895 შევე დავჯე ნადიმადვე, ჩემნი სწორნი სადა სმიდეს.
1945 1896 მხიარულმან საბოძვარი გავეც, ზამი გაადიდეს“.
1946 1897 წიგნი ტარიელისა ხატაელთა თანა და კაცის გაგზავნა
1947    
1948   გავგზავნე კაცი ხატაეთს და წიგნი ჩემმაგიერი;
  1898 «გავგზავნე კაცი ხატაეთს და წიგნი ჩემ-მაგიერი;»
1949 1899 მივსწერე: «მეფე ინდოთა არისმცა ღმრთულებრ ძლიერი!
1950 1900 მათი ერთგული გაძღების ყოველი სული მშიერი,
1951   ვინცა ურჩექმნას, იქმნების თავისა არმადლიერი.
  1901 ვინცა ურჩ ექმნას, იქმნების თავისა არ-მადლიერი
1952 1902  
1953 1903 ჩვენნო ძმანო და პატრონნო, თქვენგან არ გავიმწარებით;
1954   ესე რა ნახოთ ბრძანება, აქამცა მოიარებით!
1955   თქვენ თუ არ მოხვალთ, ჩვენ მოვალთ, ზედა არ მოგეპარებით.
1956   სჯობს, რომე გვნახნეთ, თავისა სისხლთა ნუ ეზიარებით!»
  1904 ესე რა ნახოთ ბრძანება, აქამცა მოიარებით.
  1905 თქვენ თუ არ მოხვალთ,ჩვენ მოვალთ, ზედა არ მოგეპარებით.
  1906 სჯობს, რომე გვნახნეთ, თავისა სისხლთა ნუ ეზიარებით».
1957 1907  
1958   კაცნი გავგზავნენ, მე გულსა უფრო მომეცა ლხინები,
  1908 «კაცნი გავგზავნენ, მე გულსა უფრო მომეცა ლხინები,
1959 1909 დარბაზს ვიშვებდი, დამევსო ცეცხლი წვად მოუთმინები;
1960 1910 მაშინ სოფელმან საწუთრო მიუხვის, რაცა ვინები,
1961   აწ ხელმქმნა, რომე საახლოდ მხეცთაცა მოვეწყინები.
  1911 აწ ხელ-მქმნა, რომე საახლოდ მხეცთაცა მოვეწყინები.
1962 1912  
1963   პირველ გაჭრისა პირება, მერმე დაწყნარდეს ცნობანი;
1964   ჩემთა სწორთაგან იყვნიან ჩემ წინა ნადიმობანი,
  1913 «პირველ გაჭრისა პირება,მერმე დაწყნარდეს ცნობანი ;
  1914 ჩემთა სწორთაგან იყვნიან ჩემ წინა ნადიმობანი,
1965 1915 მაგრა დამშლიდეს ლხინთაგან სურვილთა დიადობანი;
1966   ზოგჯერ შემცვიან სევდათა, ვთქვნი საწუთროსა გმობანი.
1967    
1968   დღესა ერთსა საწოლს მოვე მეფისა სრით წამოსრული,
  1916 ზოგჯერ შემცვიან სევდათა, ვთქვნი საწუთროსა გმობანი»
  1917 ნესტანისაგან ტარიელის ხმობა
  1918 «დღესა ერთსა საწოლს მოვე მეფისა სრით წამოსრული,
1969 1919 ვჯე და მასვე ვიგონებდი, არ მიეცა თვალთა რული;
1970 1920 წიგნი მქონდა საიმედო, ამად ვიყავ მხიარული;
1971 1921 კარის მცველმან მონა უხმო, უთხრა საქმე დაფარული.
1972 1922  
1973   «მონააო ასმათისი», საწოლს უთხარ შემოყვანა.
  1923 «მონააო ასმათისი», საწოლს უთხარ შემოყვანა.
1974 1924 მოეწერა: «გიბრძანებსო», ვისი მესვა გულსა დანა.
1975   ლხინმან ბნელი გამინათლა, ამიფოლხვა ჯაჭვთა მანა.
1976   წავე, მონა წავიტანე, რამცა უთხარ ამისთანა!
  1925 ლხინმან ბნელი გამინათლა, ამიფოლხვა ჯაჭვთა მანა,
  1926 წავე, მონა წავიტანე, რამცა უთხარ ამისთანა!
1977 1927  
1978   ბაღჩა შევვლე, არა დამხვდა კაცი ჩემი მოუბნარი;
1979   ქალი წინა მომეგება მხიარული, მოცინარი,
  1928 ბაღჩა შევვლე, არა დამხვდა კაცი ჩემი მოუბნარი;
  1929 ქალი წინა მომეგება მხიარული, მოცინარი;
1980 1930 მითხრა: «ვაშად ამოგიღე, არ გასვია გულსა ნარი,
1981   მოდი, ნახე ვარდი შენი უფრჭვნელი და დაუმჭნარი
  1931 მოდი, ნახე ვარდი შენი უფრჭვნელი და დაუმჭნარი.
1982 1932  
1983   ამიგდო ქალმან ფარდაგი მძიმე თავისა ძალითა,
1984   სადა დგა კუბო შემკული ბაახშითა და ლალითა;
1985   შიგან ჯდა იგი პირითა მზისაებრ ელვამკრთალითა,
  1933 ამიგდო ქალმან ფარდაგი მძიმე თავისა ძალითა,
  1934 სადა დგა კუბო შემკული ბაახშითა და ლალითა;
  1935 შიგან ჯდა იგი პირითა მზისაებრ ელვა-მკრთალითა,
1986 1936 მე შემომხედნის ლამაზად მის მელნის ტბისა თვალითა.
1987 1937  
1988   დიდხან ვდეგ და არა მითხრა სიტყვა მისსა მონასურსა,
  1938 დიდხან ვდეგ და არა მითხრა სიტყვა მისსა მონასურსა,
1989 1939 ოდენ ტკბილად შემომხედნის ვითამცა რა შინაურსა;
1990   ასმათ უხმო, მოიუბნეს, ქალი მოდგა, მითხრა ყურსა:
  1940 ასმათ უხმო, მოიუბნეს; ქალი მოდგა, მითხრა ყურსა;
1991 1941 «აწ წადიო, ვერას გითხრობს», მე კვლა მიმცა ალმან მურსა.
1992 1942  
1993   ასმათ გამომყვა, წამოვე, ფარდაგი გამოვიარე,
  1943 ასმათ გამომყვა, წამოვე, ფარდაგი გამოვიარე,
1994 1944 ვთქვი: «საწუთროო, ვის წეღან გული დარმანთა მიარე,
1995 1945 მაშინ მოგეცა იმედი, ლხინი რად გამიზიარე?»
1996 1946 გულმან გაყრისა სიძნელე კვლა უფრო დამიტია-რე!
1997 1947  
1998   ასმათ ლხინსა მიქადებდა, ჩავიარეთ შიგან ბაღი;
1999   მითხრა: «ეგრე წასლისათვის ნუ გაჩნია გულსა დაღი,
2000   სიმძიმილის ერდო დახაშ, სიხარულის კარი აღი!
2001   სირცხვილი აქვს საუბრისა, მერმე თავსა ჰკრძალავს ლაღი».
  1948 ასმათ ლხინსა მიქადებდა, ჩავიარეთ შიგან ბაღი;
  1949 მითხრა: «ეგრე წასლისათვის ნუ გაჩნია გულსა დაღი,
  1950 სიმძიმილთა ერდო დახაშ, სიხარულის კარი აღი;
  1951 სირცხვილი აქვს საუბრისა, მერმე თავსა ჰკრძალავს ლაღი.
2002 1952  
2003   მე უთხარ: «დაო, შენგან ვეჭვ ამა გულისა წამალსა;
2004   ზენაარ, სულთა ნუ გამყრი, ამბითა შრეტდი ამ ალსა,
2005   ჩემ თანა წიგნსა ნუ გასწყვედ შენ ზედა-ზედა მავალსა!
  1953 მე უთხარ: «დაო, შენგან ვეჭვ ამა გულისა წამალსა;
  1954 ზენაარ, სულთა ნუ გამყრი, ამბითა შრეტდი ამ ალსა;
  1955 ჩემთანა წიგნსა ნუ გასწყვედ შენ ზედა-ზედა მავალსა;
2006 1956 თუ რას სცნობ ჩემთვის, არა ვეჭვ მე შენგან, არ, დანამალსა».
2007 1957  
2008   შევჯე, წამოვე, მდიოდა ნაკადი ცრემლთა მილისა;
2009   საწოლს შემოვე, ხელქმნილსა ღონე არ მქონდა ძილისა,
  1958 შევჯე, წამოვე, მდიოდა ნაკადი ცრემლთა მილისა;
  1959 საწოლს შემოვე, ხელ-ქმნილსა ღონე არ მქონდა ძილისა,
2010 1960 ბროლი და ლალი შევიქმენ მე ულურჯესი ლილისა;
2011   ღამე მერჩია, მეწადა არგათენება დილისა“.
2012   წიგნი ხატაელთა მეფისა, ტარიელის წინაშე მოწერილი
2013    
2014   ხატაეთს მყოფნი მოვიდეს, მათგან მოსლვისა დრონია,
  1961 ღამე მერჩია, მეწადა არ-გათენება დილისა“.
  1962 წიგნი ხატაელთა მეფისა ტარიელის წინაშე მოწერილი
  1963 ხატაეთს მყოფნი მოვიდეს, მათგან მოსლვისა დრონია;
2015 1964 სიტყვანი შემოეთვალნეს ლაღნი და უკადრონია:
2016   «არც რამე ჩვენ ვართ ჯაბანნი, არც ციხეუმაგრონია,
2017   ვინ არის თქვენი ხელმწიფე, ჩვენ ზედა რა პატრონია?
  1965 «არც რამე ჩვენ ვართ ჯაბანნი, არც ციხე-უმაგრონია,
  1966 ვინ არის თქვენი ხელმწიფე, ჩვენზედა რა პატრონია?
2018 1967  
2019   მოეწერა: «რამაზ მეფე წიგნსა გიწერ ტარიერსა.
2020   გამიკვირდა, რა ეწერა წიგნსა შენგან მონაწერსა!
  1968 მოეწერა: «რამაზ მეფე წიგნსა გიწერ ტარიერსა;
  1969 გამიკვირდა, რა ეწერა წიგნსა შენგან მონაწერსა:
2021 1970 რაგვარა თუ მანდა გეხმე, ვინ ვჰპატრონობ ბევრსა ერსა?
2022   ამის მეტსა ნუმცა ვნახავ კვლაღა წიგნსა შენმიერსა!»
  1971 ამის მეტსა ნუმცა ვნახავ კვლაღა წიგნსა შენმიერსა».
2023 1972  
2024   უბრძანე წვევა ლაშქართა, გავგზავნე მარზაპანია.
  1973 “ვუბრძანე წვევა ლაშქართა, გავგზავნე მარზაპანია:
2025 1974 იგი ვარსკვლავთა ურიცხვი მოკრბეს ინდოთა სპანია,
2026   შორით და ახლოთ ყველაი მართ ჩემკე მონასხპანია,
  1975 შორით და ახლოთ ყველაი მართ ჩემკე მონასხპანია,
2027 1976 ერთობ ლაშქრითა აივსო მინდორი, კლდე, კაპანია.
2028 1977  
2029   ფიცხლა მოვიდეს, არ ექმნა მათ შინა ხანდაზმულობა;
  1978 ფიცხლა მოვიდეს, არ ექმნა მათ შინა ხან-დაზმულობა;
2030 1979 აღლუმი ვნახე, მეკეთა ლაშქართა მოკაზმულობა,
2031 1980 სიჩაუქე და სიკეთე, კეკლუცად დარაზმულობა,
2032   ტაიჭთა მათთა სიმალე, აბჯრისა ხვარაზმულობა.
  1981 ტაიჭთა მათთა სიმალე, აბჯართა ხვარაზმულობა.
2033 1982  
2034   ავმართე დროშა მეფისა ალმითა წითელ-შავითა,
  1983 ავმართე დროშა მეფისა, ალმითა წითელ-შავითა,
2035 1984 დილასა ვბრძანე გამართვა ლაშქრითა უთვალავითა,
2036   თავსა ვტიროდი, ვიტყოდი ბედითა მეტად ავითა:
2037   «მზე თუ არ ვნახო, არ ვიცი, ვიარო ვითა და ვითა!»
  1985 თავსა ვტიროდი, ვიტყოდი ბედითა მეტად ავითა:
  1986 «მზე თუ არ ვნახო, არ ვიცი, ვიარო ვითა და ვითა».
2038 1987  
2039   შინა მოვე, დაღრეჯილსა გულსა სევდა მიიეფდა,
2040   თვალთა, ვითა საგუბარი, ცხელი ცრემლი გარდმომჩქეფდა.
  1988 შინა მოვე, დაღრეჯილსა გულსა სევდა მიიეფდა,
  1989 თვალთა, ვითა საგუბარი, ცხელი ცრემლი გარდმომჩქეფდა,
2041 1990 «ბედი ჩემი უბედური, – ვთქვი, თუ, – ჯერთცა ვერ გამეფდა!
2042   ხელმან ვარდი რად იხელთა, რათგან ასრე ვერ მოჰკრეფდა?»
2043    
  1991 ხელმან ვარდი რად იხელთა, რათგან ასრე ვერ მოჰკრეფდა?»’’
  1992 ტარიელისა და ნესტანის პირის-პირ შეყრა
2044 1993 მონა შემოდგა, მივეცი საქმესა გაკვირვებულსა;
2045   ასმათის წიგნი მომართვა მე, მეტად შეჭირვებულსა,
  1994 ასმათის წიგნი მომართვა მე, მეტად შეჭირვებულსა.
2046 1995 ეწერა: «გიხმობს შენი მზე შენ, მისთვის მოსურვებულსა,
2047   მოდი, სჯობს მანდა ტირილსა, საქმესა ბედით-ვებულსა».
  1996 მოდი, სჯობს მანდა ტირილსა, საქმესა ბედით ვებულსა».
2048 1997  
2049   ვითა მართებდა, ეგზომი რამცა ვით გავიხარეო!
  1998 ვითა მართებდა, ეგზომი რამცა ვით გავიხარეო!
2050 1999 შეღამდა, წავე, ბაღისა მე კარი შევიარეო;
2051 2000 სად ასმათ პირველ მენახა, მუნვე ჩნდა მდგომიარეო,
2052 2001 სიცილით მითხრა: «წამოვლე, მოგელის ლომსა მთვარეო».
2053 2002  
2054   შემავლო სახლი ნაგები კეკლუცად ბანისბანითა;
2055   გამოჩნდა მთვარე ნათლითა გარე შუქმონავანითა,
  2003 შემავლო სახლი. ნაგები კეკლუცად ბანის-ბანითა;
  2004 გამოჩნდა მთვარე ნათლითა გარე შუქ-მონავანითა,
2056 2005 ფარდაგსა შიგან მჯდომარე შესამოსლითა მწვანითა,
2057   საკრძალავი და ღარიბი, უცხო პირითა, ტანითა.
  2006 საკრძალავი და ღარიბი, უცხო პირად და ტანითა.
2058 2007  
2059   შევე, წავდეგ ნოხთა პირსა, მე დამიწყო ცეცხლმან შრეტად,
  2008 შევე, წავდეგ ნოხთა პირსა, მე დამიწყო ცეცხლმან შრეტად,
2060 2009 გულსა ბნელი გამინათლდა, ზედა ლხინი ადგა სვეტად.
2061 2010 მას ბალიში შემოეგდო, მზისა შუქსა სჯობდა მეტად,
2062 2011 ჩემგან პირსა იფარვიდა, აიხედნის წამის ჭვრეტად.
2063 2012  
2064   უბრძანა, თუ: «მოახსენე, ასმათ, დაჯდეს, ამირბარსა!»
  2013 უბრძანა თუ: «მოახსენე, ასმათ, დაჯდეს, ამირბარსა!»
2065 2014 მან ბალიში დამართებით დადვა მას მზედ საქებარსა.
2066 2015 დავჯე, მივეც გულსა ლხინი, საწუთროსა დამგმობარსა;
2067   მიკვირს, სულნი რადღა მიდგან, ვიტყვი მისგან ნაუბარსა!
  2016 მიკვირს, სულნი რადღა მიდგან, ვიტყვი მისგან ნაუბარსა.
2068 2017  
2069   მიბრძანა: «ძოღან გეწყინა გაშვება უუბარისა,
  2018 მიბრძანა: «ძოღან გეწყინა გაშვება უუბარისა,
2070 2019 მზემან გაყრითა დაგაჭნე, ვითა ყვავილი ბარისა:
2071   დაგსჯიდა დენა ცრემლისა, ნარგისთა ნაგუბარისა,
  2020 დაგსჯიდა დენა ცრემლისა, ნარგისთა ნაგუბარისა,
2072 2021 მაგრა ხამს ჩემგან სირცხვილი და რიდი ამირბარისა.
2073 2022  
2074   თუცა მართებს დედაკაცსა მამაცისა დიდი კრძალვა,
2075   მაგრა მეტად უარეა არათქმა და ჭირთა მალვა:
2076   მე თუ ზეპირ მიცინია, ქვე-ქვე მითქვამს იდუმალ ვა;
  2023 «თუცა მართებს დედაკაცსა მამაცისა დიდი კრძალვა,
  2024 მაგრა მეტ უარეა არა-თქმა და ჭირთა მალვა:
  2025 მე თუ ზე-პირ მიცინია, ქვე-ქვე მითქვამს იდუმალ ვა;
2077 2026 ძოღან ქალი გამოვგზავნე, ვქმენ მართლისა შემოთვალვა.
2078 2027  
2079   ერთმანერთისა, მას აქათ, რაცა ორთავე ვიცითა,
  2028 «ერთმანერთისა მას აქათ, რაცა ორთავე ვიცითა,
2080 2029 აწცა მიცოდი საშენოდ მითვე პირითა მტკიცითა;
2081   ამას შესჯერდი დიდითა ზენარით და ფიცითა.
  2030 ამას შესჯერდი დიდითა ზენარით და ფიცითა.
2082 2031 გეცრუო, ღმერთმან მიწა მქმნას, ნუმცა ცხრითავე ვზი ცითა!
2083 2032  
2084   წა, შეები ხატაელთა, ილაშქრე და ინაპირე;
2085   ღმერთმან ქმნას და გაგიმარჯვდეს, მორჭმულმანცა ჩემ კერძ ირე!
2086   მაგრა რა ვქმნა, კვლაცა ნახვა მომხვდებოდეს შენი ვირე?
2087   გული მომეც გაუყრელად, ჩემი შენთვის დაიჭირე!»
  2033 «წა, შეები ხატაელთა, ილაშქრე და ინაპირე;
  2034 ღმერთმან ქმნას და გაგიმარჯვდეს, მორჭმულმცა ჩემ კერძ ირე.
  2035 მაგრა რა ვქმნა, კვლაცა ნახვა მომხვდებოდეს შენი ვირე,
  2036 გული მომეც გაუყრელად, ჩემი შენთვის დაიჭირე».
2088 2037  
2089   მოვახსენე: «არ მეწყალვის თავი შენთვის დასაწველად,
  2038 მოვახსენე: «არ მეწყალვის თავი შენთვის დასაწველად,
2090 2039 მაგრა რათგან დამარჩინე, არ გამოსჩნდი ჩემად მკლველად,
2091   შენ სინათლედ თვალთა ჩემთა, მიჩნდე მზეებრ სანახველად,
  2040 შენ სინათლედ თვალთა ჩემთა მიჩნდე მზეებრ სანახველად,
2092 2041 აწ შევება ხატაელთა, მუნ გამოვჩნდე ლომი ქველად.
2093 2042  
2094   აწ რასაცა მე მაღირსებ, ხორციელი არა ღირსა;
2095   მოწყალება იჩქითია ღმრთისა, ამად არა მკვირსა;
  2043 «აწ რასაცა მე მაღირსებ, ხორციელი არა ღირსა;
  2044 მოწყალება იჩქითია, ღმრთისა ამად არა მკვირსა;
2096 2045 შენთა შუქთა შემომადგამ, ბნელსა გულსა ზედა მჭვირსა,
2097 2046 შენი ვიყო, სადამდისცა დამიყოფდეს მიწა პირსა».
2098 2047  
2099   ზედა წიგნსა საფიცარსა შევფიცე და შემომფიცა,
  2048 ზედა წიგნსა საფიცარსა შევფიცე და შემომფიცა;
2100 2049 მისგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო დაამტკიცა:
2101   «უშენოსა მოწონება ვისიცაო გულსა მიცა,
  2050 «უშენოსა მოწონება ვისიცაო გულსა მიცა,
2102 2051 ღმერთი მომკლავს, ამას იქით თავსა ვეტყვი, ამას ვსწვრთიცა».
2103 2052  
2104   დავყავ ხანი მას წინაშე, ერთმანერთსვეუბენით,
2105   ვჭამეთ ამო ხილი რამე, სიტყვანიცტკბილნი ვთქვენით,
2106   მერე ავდეგ წამოსავლად ტირილით და ცრემლთა დენით.
  2053 დავყავ ხანი მას წინაშე, სიტყვანიცტკბილნი ვთქვენით,
  2054 ვჭამეთ ამო ხილი რამე, ერთმანერთსვეუბენით,
  2055 მერე ავდეგ წამოსავლად ტირილით და ცრემლთა დენით,
2107 2056 მისთა შუქთა შვენებანი ნათლად მადგეს გულსა ფენით.
2108 2057  
2109   მეძნელებოდა სიშორე მისი, ბროლ-ბალახშ-მინისა.
  2058 მეძნელებოდა სიშორე მისი ბროლ-ბალახშ-მინისა.
2110 2059 მე გამიახლდა სოფელი, მქონდა სიმრავლე ლხინისა;
2111 2060 ჩემად ჩნდა იგი სინათლე ეთერით მზედ ნაჩინისა,
2112 2061 აწ მიკვირს, მისსა გამყრელსა გული მიც კლდისა ტინისა!“
2113   ტარიელისაგან ხატაეთს წასლა და დიდი ომი
2114    
2115   დილასა შევჯე, უბრძანე: «ჰკარით ბუკსა და ნობასა!»
  2062 ტარიელისაგან ხატაეთს წასლა და დიდი ომი
  2063 დილასა შევჯე, უბრძანე: «ჰკარით ბუკსა და ნობასა».
2116 2064 სრულთა სპათასა ვერ გითხრობ არ შესასხდომლად მზობასა.
2117   ლომმან მივმართე ხატაეთს, ვერვინ მირახავს ხდლობასა,
  2065 ლომმან მივმართე ხატაეთს, ვერვინ მირახავს ხდლობასა,
2118 2066 უგზოსა ვლიდეს ლაშქარნი, არ გაივლიდეს გზობასა.
2119 2067  
2120   დავაგდე ზღვარი ინდოთა, მევლო პაშტაი ხანია;
  2068 ,,დავაგდე ზღვარი ინდოთა; მევლო პაშტაი ხანია,
2121 2069 რამაზის კაცი მემთხვია, ვინ ხატაეთის ხანია,
2122 2070 მან მითხრა მოციქულობა გულისა მოსაფხანია:
2123   «ჩვენთა მგელთაცა დასჭამენ თქვენნი, ინდოთა, თხანია».
  2071 «ჩვენთა მგელთაცა დასჭამენ, თქვენნი, ინდოთა თხანია».
2124 2072  
2125   მე შემომძღვნეს რამაზისგან ძღვნად საჭურჭლე საშინელი,
2126   ითხრს: «გკადრებს: «ნუ ამოგვწყვედ, არის შენგან არსაქმნელი,
  2073 მე შემომძღვნეს რამაზისგან ძღვნად საჭურჭლე საშინელი;
  2074 «გითხრობს, გკადრებს: «ნუ ამოგვწყვედ, არის შენგან არ-საქმნელი,
2127 2075 ზენაარი გამოგვიღე, მით გვაბია ყელსა წნელი,
2128 2076 მოურბევლად მოგახსენნეთ თავნი, შვილნი, საქონელი.
2129 2077  
2130   რაცა შეგცოდეთ, შეგვინდვ, თვით ჩვენვე შეგვინანია;
  2078 «რაცა შეგცოდეთ, შეგვინდვ, თვით ჩვენვე შეგვინანია;
2131 2079 თუ ღმრთულებრ შეგვიწყალებდეთ, აქა ნუ მოვლენ სპანია;
2132   ქვეყანა ჩვენი არ ასწყდეს, რისხვით არ დაგვტყდენ ცანია:
2133   შენ მოგცეთ ციხე-ქალაქი, მოგყვენ ცოტანი ყმანია!»
  2080 ქვეყანა ჩვენი არ ასწყდეს, რისხვით არ დაგვტყდენ ცანია;
  2081 შენ მოგცეთ ციხე-ქალაქი, მოგყვენ ცოტანი ყმანია».
2134 2082  
2135   გვერდსა დავისხენ ვაზირნი, ვიუბნეთ, გავიზრახენით;
2136   მითხრეს, თუ: «ხარო ყმაწვილი, ბერნი მით გკადრებთ, გლახ, ენით:
  2083 გვერდსა დავისხენ ვაზირნი, ვიუბნეთ, გავიზრახენით;
  2084 მითხრეს თუ: «ხარო ყმაწვილი, ბერნი მით გკადრებთ გლახ ენით:
2137 2085 არიან მეტად მუხთალნი, – ჩვენ ერთხელ კვლაცა ვნახენით, –
2138 2086 არამცა მოგკლეს ღალატად, არამცა ვივაგლახენით!
2139 2087  
2140   ჩვენ ამას ვარჩევთ, წახვიდე კარგითა მართ მამაცითა,
  2088 «ჩვენ ამას ვარჩევთ, წახვიდე კარგითა მართ მამაცითა,
2141 2089 ლაშქარნი ახლოს გეკიდნენ, სცნობდენ ამბავსა კაცითა;
2142   გულმართლად იყვნენ, მიენდვ, აფიცე ღმრთითა და ცითა,
2143   არ დაგმორჩილდენ, შერისხდი რისხვითა კვლადაკვლაცითა!»
  2090 გულ-მართლად იყვნენ, მიენდვ, აფიცე ღმრთითა და ცითა,
  2091 არ დაგმორჩილდენ, შერისხდი რისხვითა, კვლა და კვლაცითა».
2144 2092  
2145   მეკეთა ესე თათბირი, ვაზირთა ნავაზირები;
  2093 მეკეთა ესე თათბირი, ვაზირთა ნავაზირები;
2146 2094 შევსთვალე: «რამაზ მეფეო, ვცან შენი დანაპირები;
2147   სიკვდილსა გიჯობს სიცოცხლე, დაგვიდგამს ვერ ქვიკირები;
  2095 სიკვდილსა გიჯობს სიცოცხლე, დაგვიდგამს ვერ ქვიკირები;
2148 2096 ლაშქართა დავყრი, ცოტათა წამოვალ, შენ კერძ ვირები».
2149 2097  
2150   მათ ლაშქართაგან სამასნი კარგნი მოყმენი, ქველანი,
2151   თანაწამომყვეს, წა-ცა-ვე, დავყარენ სპანი ყველანი,
  2098 მათ ლაშქართაგან სამასნი კარგნი მოყმენი, ქველანი,
  2099 თანა წამომყვეს, წა-ცა-ვე, დავყარენ სპანი ყველანი,
2152 2100 დავვედრე: «სადა მე მევლოს, ვლენით იგივე ველანი,
2153 2101 ახლოს მომდევდით, მიშველეთ, გიხმობ, თუ მინდენ შველანი».
2154 2102  
2155   სამ დღე ვიარე, მემთხვია სხვა კაცი მისვე ხანისა.
  2103 სამ დღე ვიარე, მემთხვია სხვა კაცი მისვე ხანისა.
2156 2104 კვლა ეძღვნა უცხო მრავალი შესამოსელი ტანისა,
2157 2105 ებრძანა: «მწადსო სიახლე შენ ლაღისა და ჯანისა,
2158 2106 რა შეგეყარო, მაშინ სცნა კვლა ძღვნობა ამისთანისა».
2159 2107  
2160   კვლაცა ეთქვა: «მართალია ზომ ჩემი მონახსენი,
2161   მე თვთ წინამოგეგებვი, მესწრაფების ნახვა შენი».
2162   მოვახსენე: «დია ღმერთო, ბრძანება ვქმენ მეცა თქვენი,
2163   ტკბილად ვნახოთ ერთმანერთი, ვიყვნეთ ვითა მამა-ძენი!»
  2108 კვლაცა ეთქვა: «მართალია ზომ ჩემი მონახსენი,
  2109 მე თვთ წინა მოგეგებვი, მესწრაფების ნახვა შენი».
  2110 მოვახსენე: «დია, ღმერთო, ბრძანება ვქმენ მეცა თქვენი,
  2111 ტკბილად ვნახოთ ერთმანერთი, ვიყვნეთ ვითა მამა-ძენი».
2164 2112  
2165   მუნით წასული ჩამოვხე ტევრისა რასმე კიდესა;
  2113 მუნით წასული ჩამოვხე ტევრისა რასმე კიდესა;
2166 2114 კვლა მოციქულნი მოვიდეს, სალამად არ დამრიდესა;
2167   წინა ტურფათა ტაიჭთა ძღვნად ჩემთვის მოზიდვიდესა:
  2115 წინა ტურფათა ტაიჭთა ძღვნად ჩემთვის მოზიდვიდესა.
2168 2116 «შენსა ნახვასა მეფენი, – თქვეს, – მართლად ინატრიდესა».
2169 2117  
2170   მითხრეს: «მეფე მოგახსენებს, მეცა შენ კერძ ვიარები,
  2118 მითხრეს: «მეფე მოგახსენებს, მეცა შენ კერძ ვიარები,
2171 2119 სახლით ჩემით წამოსრული ხვალე ადრე შეგეყრები».
2172 2120 მოციქულნი დავაყენენ, ხარგა დავდგი, არ მაზრები,
2173   მეტად ამოდ უალერსე, ერთგან დაწვეს ვით მაყრები.
  2121 მეტად ამოდ უალერსე, ერთგან დაწვეს ვით მაყრები.
2174 2122  
2175   კარგი საქმე კაცსა ზედა აზომ თურე არ წახდების:
  2123 კარგი საქმე კაცსა ზედა აზომ თურე არ წახდების:
2176 2124 ერთი კაცი უკმო-რე-სწყდა, მოდგა, მალვით მეუბნების:
2177 2125 «დიდი მაცო თქვენი ვალი, ჩემგან ძნელად გარდიხდების,
2178   გაწირვა და დავიწყება ჩემგან თქვენი არ იქნების.
  2126 გაწირვა და დავიწყება ჩემგან თქვენი არ იქნების.
2179 2127  
2180   მე მამისა თქვენისაგან ვარ ცოტაი განაზარდი.
  2128 «მე მამისა თქვენისაგან ვარ ცოტაი განაზარდი.
2181 2129 თქვენი მესმა საღალატო, საცნობელად გამოვვარდი;
2182   მკვდარი მიმძიმ სანახავად ტანი მჭევრი, პირი ვარდი,
2183   ყველასავე მოგახსენებ, გამიგონე, დამიწყნარდი!
  2130 მკვდარი მიმძიმ სანახავად, ტანი მჭევრი, პირი ვარდი,
  2131 ყველასავე მოგახსენებ, გამიგონე დამიწყნარდი.
2184 2132  
2185   რომე ცუდად არ მოღორდე, ისი კაცნი გღალატობენ,
  2133 «რომე ცუდად არ მოღორდე, ისი კაცნი გღალატობენ,
2186 2134 ერთგან შენთვის დამალულნი სპანი ასჯერ ათასობენ;
2187 2135 კვლა სხვაგან გითქს სამი ბევრი, ასრე ფიცხლად მით გიხმობენ,
2188 2136 აწვე თავსა არ ეწევი, ფათერაკსა შეგასწრობენ.
2189 2137  
2190   მეფე ცოტათ გეგებვის, ვის მჭვრეტნი ვერ გელევიან;
  2138 «მეფე ცოტათ მოგეგებვის, ვის მჭვრეტნი ვერ გელევიან;
2191 2139 მალვით ჩაიცმენ აბჯარსა, მიენდო, მით გეთნევიან;
2192   კვამლსა შეიქმან, ლაშქარნი ყოველგნით მოგეხვევიან.
  2140 კვამლსა შეიქმენ ლაშქარნი, ყოველგნით მოგეხვევიან.
2193 2141 რა ერთსა გცემდენ ათასნი, ეგრეცა მოგერევიან».
2194 2142  
2195   მას კაცსა ამოდ ვეუბნ და მადლსა გარდვიხდიდია:
  2143 მას კაცსა ამოდ ვეუბნ და მადლსა გარდვიხდიდია:
2196 2144 «რომე არ მოვკვდე, შემოგზღო, შენ ამას ინატრიდია;
2197   აწ ამხანაგთა არ გიგრძნან, წადი, მათ თანა მიდია,
2198   თუ დაგივიწყო, უთუოდ მემცა ვარ განაკიდია!»
  2145 აწ ამხანაგთა არ გიგრძნან, წადი, მათთანა მიდია,
  2146 თუ დაგივიწყო, უთუოდ მემცა ვარ განაკიდია!».
2199 2147  
2200   არვის გავნდვ სულდგმულსა, დავმალე ვითა ჭორია.
2201   რაცა იქმნების, იქმნების, ყოვლი თათბირი სწორია!
2202   მაგრა სპათაკე გავგზავნე კაცი, გზა თუცა შორია,
2203   შევსთვალე: «ფიცხლად წამოდით, მოგრაგნეთ მთა და გორია!»
  2148 არვის გავნდვ სულ-დგმულსა, დავმალე ვითა ჭორია.
  2149 რაცა იქმნების, იქმნების, ყოვლი თათბირი სწორია.
  2150 მაგრა სპათაკე გავგზავნე კაცი, გზა თუცა შორია,
  2151 შევსთვალე: «ფიცხლად წამოდით, მოგრაგნეთ მთა და გორია».
2204 2152  
2205   მე დილასა მოციქულთა სიტყვა ტკბილი შეუთვალე:
2206   «რამაზს ჰკადრეთ: მოგეგებვი, მოდი, მოვალ მეცა მალე».
2207   ნახევარ დღე სხვა ვიარე, ჭირსა თავი არ ვაკრძალე,
2208   განგებაა, დღესცა მომკლავს, ქვემცა სადა დავიმალე?!
  2153 მე დილასა მოციქულთა სიტყვა ტკბილი შეუთვალე;
  2154 რამაზს ჰკადრეთ: «მოგეგებვი, მოდი, მოვალ მეცა მალე».
  2155 ნახევარ დღე სხვა ვიარე, ჭირსა თავი არ ვაკრძალე.
  2156 განგებაა, დღესცა მომკლავს, ქვემცა სადა დავიმალე.
2209 2157  
2210   ქედსა რასმე გარდავადეგ, მინდორს მტვერი დავინახე;
2211   ვთქვი, თუ: «მოვა რამაზ მეფე, ჩემთვის უდგამს თუცა მახე,
  2158 ქედსა რასმე გარდავადეგ, მინდორს მტვერი დავინახე;
  2159 ვთქვი თუ: «მოვა რამაზ მეფე; ჩემთვის უდგამს თუცა მახე,
2212 2160 ჩემი გაჰკვეთს ხორცსა მათსა ხრმალი ბასრი, შუბი ახე».
2213   მაშინ უთხარ სპათა ჩემთა, სახე დიდი დაუსახე.
  2161 მაშინ უთხარ სპათა ჩემთა, სახე დიდი დაუსახე.
2214 2162  
2215   ვთქვი, თუ: «ძმანო, ისი კაცნი ჩვენ ღალატსა გვიდგებიან,
  2163 ვთქვი თუ: «ძმანო, ისი კაცნი ჩვენ ღალატსა გვიდგებიან,
2216 2164 მკლავთა თქვენთა სიმაგრენი ამისთვისმცა რად დალბიან?
2217 2165 ვინცა მოკვდეს მეფეთათვის, სულნი მათნი ზეცას რბიან.
2218 2166 აწ შევებნეთ ხატაელთა, ხრმალნი ცუდად რას გვაბიან!»
2219 2167  
2220   უბრძანე ჩაცმა აბჯრისა ლაღმან სიტყვითა ხაფითა;
  2168 “ვუბრძანე ჩაცმა აბჯრისა, ლაღმან სიტყვითა ხაფითა;
2221 2169 დავეკაზმენით საომრად ჯაჭვითა, ჯავშან-ქაფითა,
2222   რაზმი დავაწყვ, მიმართე, წავე დიდითა სწრაფითა;
  2170 რაზმი დავაწყვ, მიმართე, წავე დიდითა სწრაფითა,
2223 2171 მას დღესა ჩემი მებრძოლი ჩემმანვე ხრმალმან დაფითა.
2224 2172  
2225   მივეახლენით, შეგვატყვეს მათ ტანსა აბჯარცმულობა;
  2173 ,,მივეახლენით, შეგვატყვეს მათ ტანსა აბჯარ-ცმულობა;
2226 2174 კაცი მოვიდა, მომართვა მეფისა მოციქულობა;
2227   ეთქვა, თუ: «ჟამად გვაჩნია ჩვენ თქვენი არორგულობა,
2228   აბჯრითა გხედავთ, შეგვქმნია აწ ამად გულნაკლულობა».
  2175 ეთქვა თუ: «ჟამად გვაჩნია ჩვენ თქვენი არ-ორგულობა,
  2176 აბჯრითა გხედავთ, შეგვქმნია აწ ამად გულ-ნაკლულობა».
2229 2177  
2230   შევსთვალე, თუ: «მეცა ვიცი, რაცა ჩემთვის გაგიგია;
2231   თქვენ რასაცა სთათბირობდით, არ იქმნების, არ, იგია!
2232   ბრძანეთ, მოდით, შეებენით, ვითა წესი და რიგია!
2233   მეცა თქვენად დასახოცლად ხრმალსა ხელი დამიგია».
  2178 შევსთვალე თუ: «მეცა ვიცი, რაცა ჩემთვის გაგიგია;
  2179 თქვენ რასაცა სთათბირობდით, არ იქმნების, არ იგია;
  2180 ბრძანეთ, მოდით, შეგვებენით, ვითა წესი და რიგია,
  2181 მეცა თქვენად დასახოცლად ხელი რმალსა დამიგია».
2234 2182  
2235   რა მივიდა მოციქული, კვლაცა რადღა გამოგზავნეს!
  2183 რა მივიდა მოციქული, კვლაცა რადღა გამოგზავნეს!
2236 2184 კვამლი შექმნეს ლაშქართათვის, დამალული გაამჟღავნეს;
2237   სამალავით გამოვიდეს, თავნი ორგნით აქარავნეს,
2238   შექმნეს რაზმი მრავალკეცი, თუცა, ღმერთო, ვერა მავნეს.
  2185 სამალავით გამოვიდეს, თავნი ორგნით აქარავნეს.
  2186 შექმნეს რაზმი მრავალ-კეცი, თუცა, ღმერთო, ვერა მავნეს.
2239 2187  
2240   შუბი ვსთხოვე, ხელი ჩავყავ მუზარადის დასარქმელად;
  2188 შუბი ვსთხოვე, ხელი ჩავყავ მუზარადის დასარქმელად;
2241 2189 საომარად ატეხილი ვიყავ მათად გამტეხელად;
2242   ერთსა წავსწყდი უტევანსა, წავგრძელდი და წავე გრძელად.
  2190 ერთსა წავსწყდი უტევანსა, წავგრძელდი და წავე გრძელად;
2243 2191 მათ ურიცხვი რაზმი ეწყო, წყნარად დგეს და აუშლელად.
2244 2192  
2245   ახლოს მივე, შემომხედნეს, «შმაგიაო», ესე თქვესა.
2246   მუნ მივმართე მკლავმაგარმან, სად უფროსი ჯარი დგესა;
2247   კაცს შუბი ვჰკარ, ცხენი დავეც, მართ ორნივე მიჰხდეს მზესა;
2248   შუბი გატყდა, ხელი ჩავყავ: «ვაქებ, ხრმალო, ვინცა გლესა
  2193 ახლოს მივე, შემომხედნეს, «შმაგიაო», ესე თქვესა,
  2194 მუნ მივმართე მკლავ-მაგარმან, სად უფროსი ჯარი დგესა;
  2195 კაცს შუბი ვჰკარ, ცხენი დავეც, მართ ორნივე მიჰხდეს მზესა,
  2196 შუბი გატყდა, ხელი ჩავყავ, ვაქებ, ხრმალო, ვინცა გლესა.
2249 2197  
2250   შიგან ასრე გავერიე, გლონის ჯოგსა ვითა ქორი,
  2198 შიგან ასრე გავერიე, გნოლის ჯოგსა ვითა ქორი,
2251 2199 კაცი კაცსა შემოვსტყორცი, ცხენ-კაცისა დავდგი გორი;
2252   კაცი, ჩემგან განატყორცი, ბრუნავს ვითა ტანაჯორი,
2253   ერთობ სრულად ამოვწყვიდე წინაკერძი რაზმი ორი.
  2200 კაცი, ჩემგან განატყორცი ბრუნავს ვითა ტანაჯორი,
  2201 ერთობ სრულად ამოვწყვიდე წინა კერძი რაზმი ორი.
2254 2202  
2255   ერთობილნი მომეხვივნეს, მგრგვლივ შეიქმნა ომი დიდი;
2256   ვჰკრი რასაცა, ვერ დამიდგის, სისხლსა მჩქეფრსა ამოვღვრიდი;
  2203 ,,ერთობილნი მომეხვივნეს, მგრგვლივ შეიქმნა ომი დიდი;
  2204 ვჰკრი რასაცა, ვერ დამიდგის, სისხლსა მჩქეფრსა ამოვღვრიდი;
2257 2205 ცხენსა კაცი გაკვეთილი მანდიკურად გარდავჰკიდი.
2258   სითც ვიყვი, გამექციან, მათ შჰქმნია ჩემი რიდი.
  2206 სითც ვიყვი, გამექციან, მათ შჰქმნია ჩემი რიდი.
2259 2207  
2260   საღამოჟამ დაიზახნა ქედით მათმან დარაჯამან:
  2208 საღამო-ჟამ დაიზახნა ქედით მათმან დარაჯამან;
2261 2209 «ნუღარა სდგათ, წაედითო, კვლა მოგვხედნა რისხვით ცამან:
2262   მოვა მტვერი საშინელი, შეგვაშინა ამად ამან,
2263   ნუთუ სრულად ამოგვწყვიდნეს უთვალავმან, ბევრმან სპამან».
  2210 მოვა მტვერი საშინელი, შეგვაშინა ამად ამან,
  2211 ნუთუ სრულად ამოგვწყვიდნეს უთვალავმან, ბევრმან სპამან!»
2264 2212  
2265   ჩემნი ლაშქარნი, რომელნი წამომეტანნეს მე არა,
2266   რა ეცნა წამოსულ იყვნეს, ღამეწამორთვით ეარა;
  2213 ჩემნი ლაშქარნი, რომელნი წამომეტანნეს მე არა,
  2214 რა ეცნა, წამოსულიყვნეს, ღამე-წამორთვით ეარა;
2267 2215 ვერ დაიტევდა მინდორი და არე მთათა ეარა,
2268 2216 გამოჩნდეს, სცემდეს ტაბლაკსა, ბუკმან ხმა გააზეარა.
2269 2217  
2270   იგი ნახეს, გასაქცევლად გაემართნეს, შევჰკივლენით;
  2218 იგი ნახეს, გასაქცევლად გაემართნეს; შევჰკივლენით;
2271 2219 ველნი, ჩვენგან ნაომარნი, ომითავე გარდავვლენით.
2272 2220 რამაზ მეფე ჩამოვაგდე, ერთმანერთსა გავეხრმლენით,
2273 2221 მისნი სპანი ყველაკანი დავიპყრენით, არ მოვკლენით.
2274 2222  
2275   უკანანიცა ლაშქარნი მოესწრნეს მათ გაქცეულთა,
  2223 უკანანიცა ლაშქარნი მოესწრნეს მათ გაქცეულთა,
2276 2224 დაუწყეს პყრობა, ჩამოყრა შეშინებულთა, ძლეულთა;
2277   ძილისა მიხვდა ნაცვალი ძილმკრთალთა, ღამეთეულთა;
  2225 ძილისა მიხვდა ნაცვალი ძილ-მკრთალთა, ღამე-თეულთა,
2278 2226 ტყვეთა მრთელთაცა არ აკლდა კვნესა, მართ ვითა სნეულთა.
2279 2227  
2280   მას ადგილსა ნაომარსა გარდავხედით მოსვენებად.
2281   ხელსა ხრმლითა დავეკოდე, წყლულად მჩნდა, არ ნაღებად;
  2228 მას ადგილსა ნაომარსა გარდავხედით მოსვენებად.
  2229 ხელსა ხრმლითა დავეკოდე, წყლულად მჩნდა არ-ნაღებად;
2282 2230 ჩემნი სპანი მოვიდიან საჭვრეტლად და ჩემად ქებად,
2283   ვერ იტყვიან ვერმიმხვდარნ ქებასაცა მოხსენებად.
  2231 ვერ იტყვიან, ვერ მიმხვდარნ ქებასაცა მოხსენებად.
2284 2232  
2285   ერთსა კაცსა ეყოფოდეს, დიდებანი რომე მჭირდეს;
  2233 ერთსა კაცსა ეყოფოდეს, დიდებანი რომე მჭირდეს;
2286 2234 ზოგთა შორით დამლოციან, ზოგნი კოცნად გამიპირდეს;
2287   რომელთაცა გავეზარდე, დიდებულნი ამიტირდეს,
2288   ჩემგან ხრმლითა განაკვეთი ნახეს, მეტად გაუკვირდეს.
  2235 რომელთაცა გავეზარდე, დიდებულნი, ამიტირდეს,
  2236 ჩემგან ხრმლითა განაკვეთი ნახეს, მეტად გაუკვირდეს.
2289 2237  
2290   გავგზავნენ ყოვლგან ლაშქარნი, ალაფი ავაღებინე,
2291   ერთობ სავსენი მოვიდეს, თავი ვალაღებინე;
2292   სისხლა მებრძოლთა ჩემთასა მინდორი შევაღებინე,
2293   არ ვჰბრძოლე, კარი ქალაქთა უომრად გავაღებინე.
  2238 გავგზავნენ ყოვლგან ლაშქარნი, ალაფი ავაღებინე,
  2239 ერთობ სავსენი მოვიდეს, თავი ავალაღებინე,
  2240 სისხლა მებრძოლთა ჩემთასა მინდორი შევაღებინე,
  2241 არ ვჰბრძოლე, კარი ქალაქთა უომრად გავაღებინე.
2294 2242  
2295 2243 რამაზს ვარქვი: «შემიგნია საქმე შენი სამუხთალე,
2296 2244 აწ ეგრეცა შეპყრობილმან თავი გამოიმართალე,
2297 2245 სიმაგრეთა ნუ ამაგრებ, ყველა ხელთა მომათვალე,
2298   თვარა შენი შეცოდება მემცა ზედა რად წავსთვალე?»
  2246 თვარა შენი შეცოდება მემცა ზედა რად წავსთვალე?».
2299 2247  
2300   რამაზ მითხრა: «აღარ არის ამის მეტი ჩემი ღონე,
  2248 რამაზ მითხრა: «აღარ არის ამის მეტი ჩემი ღონე,
2301 2249 ერთი ჩემი დიდებული მომეც, ზედა მაპატრონე,
2302   ციხოვანთა გაუგზავნო, საუბარი გამიგონე,
2303   ხელთა მოგცემ ყველაკასა, განაღამცა შენ გაქონე!»
  2250 ციხოვანთა გაუგზავნო, საუბარი გამიგონე,
  2251 ხელთა მოგცემ ყველაკასა, განაღამცა შენ გაქონე!».
2304 2252  
2305   მივეც ერთი დიდებული, თანა სპანი წავატანენ,
  2253 მივეც ერთი დიდებული, თანა ყმანი წავატანენ,
2306 2254 ციხოვანნი ერთობილნი ჩემს წინაშე მოვიყვანენ,
2307 2255 ხელთა მომცნეს სიმაგრენი, ომნი ასრე შევანანენ,
2308   საჭურჭლენი სიმრავლითა რასმცა ვითა დავაგვანენ!
  2256 საჭურჭლენი სიმრავლითა რასმცა ვითა დავაგვანენ!
2309 2257  
2310   მაშინღა შევე ხატაეთს მოვლად და მოსათვალავად;
  2258 მაშინღა შევე ხატაეთს მოვლად და მოსათვალავად;
2311 2259 კლიტენი საჭურჭლეთანი მომართვნეს დაუმალავად;
2312   ქვეყანა ჩავსხი, უბრძანე: «იყვენით თქვენ უკრძალავად,
2313   მზემან არ დაგწვენ, იცოდით, დაგყარენ გაუგვალავად».
  2260 ქვეყანა ჩავსხი, უბრძანე: «იყვენით თქვენ უკრძალავად,
  2261 მზემან არ დაგწვენ, იცოდით, დაგყარენ გაუგვალავად».
2314 2262  
2315   საჭურჭლენი გარდავნახენ თავის-თავის, კიდისკიდე;
2316   უცხოფერთა საჭურჭლეთა, დავშვრები, თუ მოვსთვალვიდე;
2317   ერთგან ვნახე საკვირველი ყაბაჩა და ერთი რიდე,
2318   თუმცა ნახე, სახელისა ცოდნასაცა ინატრიდე!
  2263 საჭურჭლენი გარდავნახენ თავის-თავის, კიდის-კიდე.
  2264 უცხო ფერთა საჭურჭლეთა, დავშვრები, თუ მოვსთვალვიდე;
  2265 ერთგან ვნახე საკვირველი ყაბაჩა და ერთი რიდე,
  2266 თუმცა ნახე, სახელისა ცოდნასაცა ინატრიდე.
2319 2267  
2320   ვერა შევიგენ, რა იყო ანუ ნაქმარი რაულად!
2321   ვისცა უჩვენი, უკვირდის, ღმრთისაგან თქვის სასწაულად;
2322   არცა ლარულად ჰგებოდა მას ქსელი, არ ორხაულად;
2323   სიმტკიცე ჰგვანდა ნაჭედსა, ვთქვი ცეცხლთა შენართაულად.
  2268 ვერა შევიგენ, რა იყო, ანუ ნაქმარი რაულად.
  2269 ვისცა უჩვენი, უკვირდის, ღმრთისაგან თქვის სასწაულად;
  2270 არცა ლარულად ჰგებოდა მას ქსელი, არ ორხაულად,
  2271 სიმტკიცე ჰგვანდა ნაჭედსა; ვთქვი ცეცხლთა შენართაულად.
2324 2272  
2325   იგი საძღვნოდ მისად დავსხენ, ვისი შუქი მანათობდა;
2326   მეფისათვის დავარჩიე, საარმაღნოდ რაცა სჯობდა:
2327   ჯორ-აქლემი ათჯერ ასი, ყველაკაი წვივმაგრობდა,
2328   ატვირთული გაუგზავნე, ამბავსაცა კარგსა სცნობდა“.
2329   წიგნი ტარიელისა ინდოთ მეფის წინაშე
2330    
  2273 იგი საძღვნოდ მისად დავსხენ, ვისი შუქი მანათობდა.
  2274 მეფისათვის დავარჩიე, საარმაღნოდ რაცა სჯობდა;
  2275 ჯორ-აქლემი ათჯერ ასი,–ყველაკაი წვივ-მაგრობდა,–
  2276 ატვირთული გაუგზავნე, ამბავსაცა კარგსა სცნობდა“.
  2277 წიგნი ტარიელისა ინდოთ მეფის წინაშე და გამარჯვებით შემოქცევა
2331 2278 წიგნი დავწერე: «მეფეო, სვემცაა თქვენი სვიანად!
2332   მე ხატაელთა მიმუხთლეს, – თუცა მათ ეცა ზიანად,
2333   ჩემი ამბავი დასტური ამად გაცნობე გვიანად;
2334   მეფე შევიპყარ, მოგივალ მე ალაფიან-ტყვიანად».
  2279 მე ხატაელთა მიმუხთლეს, – თუცა მათ ეცა ზიანად;
  2280 ჩემი ამბავი დასტური ამად გაცნობე გვიანად,
  2281 მეფე შევიპყარ, მოგივალ მე ალაფიანტყვიანად».
2335 2282  
2336   რა ყველაი დავიურვე, ხატაეთით გავემგზავრე,
  2283 რა ყველაი დავიურვე, ხატაეთით გავემგზავრე,
2337 2284 წამოვიხვენ საჭურჭლენი, სახელმწიფო დავიავრე,
2338 2285 ვერ მოვეყავ აქლემითა, აზავრები ვააზავრე,
2339 2286 მოვირჭვენ და მოვივლინე, რაცა მწადდა, აგრე ვყავ-რე.
2340 2287  
2341   ხატაეთისა ხელმწიფე მომყვანდა შეპყრობილია.
  2288 ხატაეთისა ხელმწიფე მომყვანდა შეპყრობილია.
2342 2289 ინდოეთს მივე, მეგება ჩემი გამზრდელი ტკბილია;
2343   რა ქება მითხრა, არ ითქმის, ჩემგან სათქმელად წბილია.
  2290 რა ქება მითხრა, არ ითქმის, ჩემგან სათქმელად წბილია!
2344 2291 ხელი გამიხსნა, შემომკრა მან სახვეველი ლბილია.
2345 2292  
2346   ედგნეს ტურფანი კარავნი მოედანს ჩამოდგომილსა,
  2293 ედგნეს ტურფანი კარავნი მოედანს ჩამოდგომილსა,
2347 2294 საუბრისა და ჭვრეტისა ჩემისა მას მონდომილსა.
2348 2295 მას დღესა ედვა ნადიმი მას შიგან გარდახდომილსა;
2349 2296 მიალერსებდა, მიჭვრეტდა წინაშე ახლოს ჯდომილსა.
2350 2297  
2351   მას ღამით ვსხედით ნადიმად, მუნ ამოდ გავიხარენით,
  2298 მას ღამით ვსხედით ნადიმად, მუნ ამოდ გავიხარენით,
2352 2299 დილასა ქალაქს შევედით, მოედნით ავიყარენით;
2353 2300 მეფემან ბრძანა: «ლაშქარნი უხმენით, შემოჯარენით,
2354 2301 დღეს ხატაელი მიჩვენეთ, ტყვენიცა შემომგვარენით!»
2355 2302  
2356   რამაზ მეფე მას წინაშე შეპყრობილი მოვიყვანე;
2357   ტკბილად ნახა ხელმწიფემან, ვითა შვილი სააკვანე,
  2303 რამაზ მეფე მას წინაშე შეპყრობილი მოვიყვანე;
  2304 ტკბილად ნახა ხელმწიფემან, ვითა შვილი სააკვანე.
2358 2305 ორგული და მოღალატე ნამსახურსა დავაგვანე,
2359   ესე არის მამაცისა მეტისმეტი სიგულვანე!
  2306 ესე არის მამაცისა მეტის-მეტი სიგულვანე.
2360 2307  
2361   მას მეფესა ხატაელსა უმასპინძლა, უალერსა,
  2308 მას მეფესა ხატაელსა უმასპინძლა, უალერსა,
2362 2309 ჟამიერად უბრძანებდის საუბარსა მათსა ფერსა.
2363 2310 ცისკრად მიხმეს, მიბრძანებდეს მე სიტყვასა ლმობიერსა:
2364   «შეუნდობო ხატაელსა, მას აქამდის შენამტერსა».
  2311 «შეუნდობო ხატაელსა, მას აქამდის შენამტერსა?»
2365 2312  
2366   მე ვჰკადრე: «ღმერთი ვინათგან შეუნდობს შეცოდებულსა,
2367   უყავით თქვენცა წყალობა მას ღონეგაცუდებულსა!»
2368   რამაზს უბრძანეს: «იცოდი, გაგგზავნი შეწყალებულსა,
2369   მაგრა ნუ გნახავთ კვლაცაღა ჩვენ წინა გაწბილებულსა!»
  2313