2 ტექსტის შედარება - ვეფხისტყაოსანი 2009-1966

2009 = 1966
     
რომელმან შექმნა სამყარო ძალითა მით ძლიერითა,   რომელმან შექმნა სამყარო ძალითა მით ძლიერითა,
ზეგარდმო არსნი სულითა ყვნა ზეცით მონაბერითა,   ზეგარდმო არსნი სულითა ყვნა ზეცით მონაბერითა,
ჩვენ, კაცთა, მოგვცა ქვეყანა, გვაქვს უთვალავი ფერითა,   ჩვენ, კაცთა, მოგვცა ქვეყანა, გვაქვს უთვალავი ფერითა,
მისგან არს ყოვლი ხელმწიფე სახითა მისმიერითა. <> მისგან არს ყოვლი ხელმწიფე სახითა მის მიერითა.
  =  
ჰე, ღმერთო ერთო, შენ შეჰქმენ სახე ყოვლისა ტანისა, <> ჰე ღმერთო ერთო, შენ შეჰქმენ სახე ყოვლისა ტანისა,
შენ დამიფარე, ძლევა მეც დათრგუნვად მე სატანისა, = შენ დამიფარე, ძლევა მეც დათრგუნვად მე სატანისა,
მომეც მიჯნურთა სურვილი, სიკვდიმდე გასატანისა, <> მომეც მიჯნურთა სურვილი, სიკვდიმდე გასატანისა,
ცოდვათა შესუბუქება, მუნ თანაწასატანისა.   ცოდვათა შესუბუქება, მუნ თანა  წასატანისა.
  =  
ვის შვენის, – ლომსა, – ხმარება შუბისა, ფარ-შიმშერისა,   ვის შვენის, – ლომსა, – ხმარება შუბისა, ფარ-შიმშერისა,
– მეფისა მზის თამარისა, ღაწვბალახშ-თმაგიშერისა, – <> – მეფისა მზის თამარისა, ღაწვ-ბალახშ, თმა-გიშერისა, –
მას, არა ვიცი, შევრთო შესხმა ხოტბისა შერისა?!   მას, არა ვიცი, შევჰკადრო შესხმა ხოტბისა, შერისა?
მისთა მჭვრეტელთა ყანდისა მირთმა ხამს, მართ მიშერისა. = მისთა მჭვრეტელთა ყანდისა მირთმა ხამს, მართ მიშერისა.
     
თამარს ვაქებდეთ მეფესა სისხლისა ცრემლდათხეული, <> თამარს ვაქებდეთ მეფესა სისხლისა ცრემლ-დათხეული,
ვთქვენი ქებანი ვისნი მე არავად გამორჩეული.   ვთქვენი ქებანი ვისნი მე არ-ავად გამორჩეული.
მელნად ვიხმარე გიშრის ტბა და კალმად მნა რხეული,   მელნად ვიხმარე გიშრის ტბა და კალმად მ ნა რხეული,
ვინცა ისმინოს, დაესვას ლახვარი გულსა ხეული. = ვინცა ისმინოს, დაესვას ლახვარი გულსა ხეული.
     
მიბრძანეს მათად საქებრად თქმა ლექსებისა ტკბილისა,   მიბრძანეს მათად საქებრად თქმა ლექსებისა ტკბილისა,
ქება წარბთა და წამწამთა, თმათა და ბაგე-კბილისა,   ქება წარბთა და წამწამთა, თმათა და ბაგე-კბილისა,
ბროლ-ბალახშისა თლილისა, მის მიჯრით მიწყობილისა.   ბროლ-ბალახშისა თლილისა, მის მიჯრით მიწყობილისა.
გასტეხს ქვასაცა მაგარსა გვრდემლი ტყვიისა ლბილისა. <> გასტეხს ქვასაცა მაგარსა გვრდემლი ტყვიისა ლბილისა.
  =  
აწ ენა მინდა გამოთქმად, გული და ხელოვანება, –   აწ ენა მინდა გამოთქმად, გული და ხელოვანება, –
ძალი მომეც და შეწევნა, შენგნით მაქვს, მივსცე გონება; <> ძალი მომეც და შეწევნა შენგნით მაქვს, მივსცე გონება;
მით შევეწივნეთ ტარიელს, ტურფადცა უნდა ხსენება;   მით შევეწივნეთ ტარიელს, ტურფადცა უნდა ხსენება,
მათ სამთა გმირთა მნათობთა სჭირს ერთმანერთის მონება. = მათ სამთა გმირთა მნათობთა სჭირს ერთმანერთის მონება.
     
მო, დავსხდეთ, ტარიელისთვის ცრემლი გვდის შეუშრობლი; <> მო, დავსხდეთ, ტარიელისთვის ცრემლი გვდის შეუშრობლი;
მისებრი მართ დაბადებით ვინმცა ყოფილა შობილი! = მისებრი მართ დაბადებით ვინმცა ყოფილა შობილი!
დავჯე, რუსთველმან გავლექსე, მისთვის გულლახვარსობილი, <> დავჯე, რუსთველმან გავლექსე, მისთვის გულ-ლახვარ-სობილი,
აქამდის ამბად ნათქვამი, აწ მარგალიტი წყობილი.   აქამდის ამბად ნათქვამი, აწ მარგალიტი წყობილი.
  =  
მე, რუსთველი, ხელობითა ვიქ საქმესა ამადარი: <> მე, რუსთველი, ხელობითა ვიქ საქმესა ამა დარი:
ვის მორჩილობს ჯარი სპათა, მისთვის ვხელობ მისთვის მკვდარი;   ვის მორჩილობს ჯარი სპათა, მისთვის ვხელობ, მისთვის მკვდარი;
დაუძლურდი, მიჯნურთათვის კვლა წამალი არსით არი,   დაუძლურდი, მიჯნურთათვის კვლა წამალი არსით არი,
ანუ მომცეს განკურნება, ანუ მიწა მე სამარი. = ანუ მომცეს განკურნება, ანუ მიწა მე სამარი.
     
ესე ამბავი სპარსული, ქართულად ნათარგმანები,   ესე ამბავი სპარსული, ქართულად ნათარგმანები,
ვით მარგალიტი ობოლი, ხელისხელ საგოგმანები, <> ვით მარგალიტი ობოლი, ხელის-ხელ საგოგმანები,
ვპოვე და ლექსად გარდავთქვი, საქმე ვქმენ საჭოჭმანები, = ვპოვე და ლექსად გარდავთქვი, საქმე ვქმენ საჭოჭმანები,
ჩემმან ხელმქმნელმან დამმართოს ლაღმან და ლამაზმა ნები. <> ჩემმან ხელ-მქმნელმან დამმართოს ლაღმან და ლამაზმა ნები.
  =  
თვალთა, მისგან უნათლოთა, ენატრამცა ახლად ჩენა; <> თვალთა მისგან უნათლოთა, ენატრამცა ახლად ჩენა;
აჰა, გული გამიჯნურდა, მიხვდომია ველთა რბენა! = აჰა, გული გამიჯნურდა, მიხვდომია ველთა რბენა!
მიაჯეთ ვინ, ხორცთა დაწვა კმარის, მისცეს სულთა ლხენა.   მიაჯეთ ვინ, ხორცთა დაწვა კმარის, მისცეს სულთა ლხენა.
სამთა ფერთა საქებელთა ლამის, ლექსთა უნდა ლენა. <> სამთა ფერთა საქებელთა ლამის ლექსთა უნდა ლენა.
  =  
რაცა ვისა ბედმან მისცეს, დასჯერდეს და მას უბნობდეს: <> რაცა ვის ა ბედმან მისცეს, დასჯერდეს და მას უბნობდეს:
მუშა მიწყივ მუშაკობდეს, მეომარი გულოვნობდეს; = მუშა მიწყივ მუშაკობდეს, მეომარი გულოვნობდეს;
კვლა მიჯნურსა მიჯნურობა უყვარდეს და გამოსცნობდეს,   კვლა მიჯნურსა მიჯნურობა უყვარდეს და გამოსცნობდეს,
არცა ვისგან დაწუნოს, არცა სხვასა უწუნობდეს. <> არცა ვისგან დაწუნოს, არცა სხვასა უწუნობდეს.
  =  
შაირობა პირველადვე სიბრძნისაა ერთი დარგი,   შაირობა პირველადვე სიბრძნისაა ერთი დარგი,
საღმრთო, საღმრთოდ გასაგონი, მსმენელთათვის დიდი მარგი,   საღმრთო, საღმრთოდ გასაგონი, მსმენელთათვის დიდი მარგი,
კვლა აქაცა ეამების, ვინცა ისმენს კაცი ვარგი;   კვლა აქაცა ეამების, ვინცა ისმენს კაცი ვარგი;
გრძელი სიტყვა მოკლედ ითქმის, შაირია ამად კარგი.   გრძელი სიტყვა მოკლედ ითქმის, შაირია ამად კარგი.
     
ვითა ცხენსა შარა გრძელი და გამოსცდის დიდი რბევა,   ვითა ცხენსა შარა გრძელი და გამოსცდის დიდი რბევა,
მობურთალსა – მოედანი, მართლად ცემა, მარჯვედ ქნევა,   მობურთალსა – მოედანი, მართლად ცემა, მარჯვედ ქნევა,
მართ აგრევე მელექსესა – ლექსთა გრძელთა თქმა და ხევა,   მართ აგრევე მელექსესა – ლექსთა გრძელთა თქმა და ხევა,
რა მისჭირდეს საუბარი და დაუწყოს ლექსმან ლევა. <> რა მისჭირდეს საუბარი და დაუწყოს ლექსმან ლევა...
  =  
მაშინღა ნახეთ მელექსე და მისი მოშაირობა,   მაშინღა ნახეთ მელექსე და მისი მოშაირობა,
რა ვეღარ მიხვდეს ქართულსა, დაუწყოს ლექსმან ძვირობა,   რა ვეღარ მიხვდეს ქართულსა, დაუწყოს ლექსმან ძვირობა,
არ შეამოკლოს ქართული, არა ქმნას სიტყვამცირობა, <> არ შეამოკლოს ქართული, არა ქმნას სიტყვა-მცირობა,
ხელმარჯვედ სცემდეს ჩოგანსა, იხმაროს დიდი გმირობა.   ხელ მარჯვედ სცემდეს ჩოგანსა, იხმაროს დიდი გმირობა.
  =  
მოშაირე არა ჰქვიან, თუ სადმე თქვას ერთი, ორი;   მოშაირე არა ჰქვიან, თუ სადმე თქვას ერთი, ორი;
თავი ყოლა ნუ ჰგონია მელექსეთა კარგთა სწორი;   თავი ყოლა ნუ ჰგონია მელექსეთა კარგთა სწორი;
განაღა თქვას ერთი, ორი, უმსგავსო და შორი-შორი,   განაღა თქვას ერთი, ორი, უმსგავსო და შორი-შორი,
მაგრა იტყვის: „ჩემი სჯობსო“, უცილობლობს ვითა ჯორი.   მაგრა იტყვის: „ჩემი სჯობსო“, უცილობლობს ვითა ჯორი.
     
მეორე ლექსი, ცოტაი ნაწილი მოშაირეთა, <> მეორე ლექსი ცოტაი, ნაწილი მოშაირეთა,
არ ძალუც სრულქმნა სიტყვათა, გულისა გასაგმირეთა,   არ ძალუც სრულ-ქმნა სიტყვათა, გულისა გასაგმირეთა,
ვამსგავსე მშვილდი ბედითი ყმაწვილთა მონადირეთა: = ვამსგავსე მშვილდი ბედითი ყმაწვილთა მონადირეთა:
დიდსა ვერ მოჰკლვენ, ხელად აქვს ხოცა ნადირთა მცირეთა.   დიდსა ვერ მოჰკლვენ, ხელად აქვს ხოცა ნადირთა მცირეთა.
     
მესამე ლექსი კარგია სანადიმოდ, სამღერელად, <> მესამე ლექსი კარგი რს სანადიმოდ, სამღერელად,
სააშიკოდ, სალაღობოდ, ამხანაგთა სათრეველად; = სააშიკოდ, სალაღობოდ, ამხანაგთა სათრეველად;
ჩვენ მათიცა გვეამების, რაცა ოდენ თქვან ნათელად.   ჩვენ მათიცა გვეამების, რაცა ოდენ თქვან ნათელად.
მოშაირე არა ჰქვიან, ვერას იტყვის ვინცა გრძელად.   მოშაირე არა ჰქვიან, ვერას იტყვის ვინცა გრძელად.
     
ხამს, მელექსე ნაჭირვებსა მისსა ცუდად არ აბრკმობდეს,   ხამს, მელექსე ნაჭირვებსა მისსა ცუდად არ აბრკმობდეს,
ერთი უჩნდეს სამიჯნურო, ერთსა ვისმე აშიკობდეს,   ერთი უჩნდეს სამიჯნურო, ერთსა ვისმე აშიკობდეს,
ყოვლსა მისთვის ხელოვნობდეს, მას აქებდეს, მას ამკობდეს, –   ყოვლსა მისთვის ხელოვნობდეს, მას აქებდეს, მას ამკობდეს, –
მისგან კიდე ნურა უნდა, – მისთვის ენამუსიკობდეს. <> მისგან კიდე ნურა უნდა, – მისთვის ენა-მუსიკობდეს.
  =  
ჩემი აწ ცანით ყველმან, მას ვაქებ, ვინცა მიქია; <> ჩემი აწ ცანით ყველმან, მას ვაქებ, ვინცა მიქია;
ესე მიჩს დიდად სახელად, არ თავი გამიქიქია! = ესე მიჩს დიდად სახელად, არ თავი გამიქიქია!
იგია ჩემი სიცოცხლე, უწყალო ვითა ჯიქია;   იგია ჩემი სიცოცხლე, უწყალო ვითა ჯიქია;
მისი სახელი შეფარვით ქვემორე მითქვამს, მიქია.   მისი სახელი შეფარვით ქვემორე მითქვამს, მიქია.
     
ვთქვა მიჯნურობა პირველი და ტომი გვართა ზენათა,   ვთქვა მიჯნურობა პირველი და ტომი გვართა ზენათა,
ძნელად სათქმელი, საჭირო გამოსაგები ენათა;   ძნელად სათქმელი, საჭირო გამოსაგები ენათა;
იგია საქმე საზეო, მომცემი აღმაფრენათა;   იგია საქმე საზეო, მომცემი აღმაფრენათა;
ვინცა ეცდების, თმობამცა ჰქონდა მრავალთა წყენათა.   ვინცა ეცდების, თმობამცა ჰქონდა მრავალთა წყენათა.
     
მას ერთსა მიჯნურობასა ჭკვიანნი ვერ მიხვდებიან,   მას ერთსა მიჯნურობასა ჭკვიანნი ვერ მიხვდებიან,
ენა დაშვრების, მსმენლისა ყურნიცა დავალდებიან;   ენა დაშვრების, მსმენლისა ყურნიცა დავალდებიან;
ვთქვნე ხელობანი ქვენანი, რომელნი ხორცთა ხვდებიან;   ვთქვნე ხელობანი ქვენანი, რომელნი ხორცთა ხვდებიან;
მართ მასვე ჰბაძვენ, თუ ოდე არ სიძვენ, შორით ბნდებიან. <> მართ მასვე ჰბაძვენ, თუ ოდე არ სიძვენ, შორით ბნდებიან.
  =  
მიჯნური შმაგსა გვიქვიან არაბულითა ენითა, <> მიჯნური შმაგსა გვიქვიან არაბულითა ენითა.
მით რომე შმაგობს მისისა ვერმიხვდომისა წყენითა;   მით რომე შმაგობს მისისა ვერ-მიხვდომისა წყენითა;
ზოგა აქვს საღმრთო სიახლე, დაშვრების აღმაფრენითა,   ზოგა აქვს საღმრთო სიახლე, დაშვრების აღმაფრენითა,
კვლა ზოგთა ქვეუც ბუნება კეკლუცთა ზედა ფრფენითა.   კვლა ზოგთა ქვე უც ბუნება კეკლუცთა ზედა ფრფენითა.
  =  
მიჯნურსა თვალად სიტურფე მართებს, მართ ვითა მზეობა,   მიჯნურსა თვალად სიტურფე მართებს, მართ ვითა მზეობა,
სიბრძნე, სიუხვე, სიმდიდრე, სიყმე და მოცალეობა, <> სიბრძნე, სიუხვე, სიმდიდრე, სიყმე და მოცალეობა.
ენა, გონება, დათმობა, მძლეთა მებრძოლთა მძლეობა. = ენა, გონება, დათმობა, მძლეთა მებრძოლთა მძლეობა.
ვისცა ეს სრულად არა სჭირს, აკლია მიჯნურთ ზნეობა.   ვისცა ეს სრულად არა სჭირს, აკლია მიჯნურთ ზნეობა.
     
მიჯნურობა არის ტურფა, საცოდნელად ძნელი გვარი;   მიჯნურობა არის ტურფა, საცოდნელად ძნელი გვარი;
მიჯნურობა სხვა რამეა, არ სიძვისა დასადარი:   მიჯნურობა სხვა რამეა, არ სიძვისა დასადარი:
იგი სხვაა, სიძვა სხვაა, შუა უზის დიდი ზღვარი,   იგი სხვაა, სიძვა სხვაა, შუა უზის დიდი ზღვარი,
ნუვინ გარევთ ერთმანერთსა, გესმის ჩემი ნაუბარი? <> ნუვინ გარევთ ერთმანერთსა! გესმის ჩემი ნაუბარი?
  =  
ხამს მიჯნური ხანიერი, არ მეძავი, ბილწი, მრუში,   ხამს მიჯნური ხანიერი, არ მეძავი, ბილწი, მრუში,
რა მოშორდეს მოყვარესა, გაამრავლოს სულთქმა, უში,   რა მოშორდეს მოყვარესა, გაამრავლოს სულთქმა, უში,
გული ერთსა დააჯეროს, კუშტი მიხვდეს, თუნდა ქუში;   გული ერთსა დააჯეროს, კუშტი მიხვდეს, თუნდა ქუში;
მძულს უგულო სიყვარული, ხვევნა-კოცნა, მტლაში-მტლუში. <> მძულს უგულო სიყვარული, ხვევნა, კოცნა, მტლაშიმტლუში.
  =  
მას ცოცხალი ნუ ელევის, რაცა პირველ შეუყვარდეს, +-  
ნუცა ლხინსა აუზვავდეს, ნუცა ჭირსა შეუზარდეს,    
მისთვის დასთმოს ყველაკაი, მისთვის ველთა გამოვარდეს,    
ნურა გავა, სოფელიცა მისი კერძი გარდაქარდეს.    
     
ამა საქმესა მიჯნური ნუ უხმობს მიჯნურობასა: = ამა საქმესა მიჯნური ნუ უხმობს მიჯნურობასა:
დღეს ერთი უნდეს, ხვალე სხვა, სთმობდეს გაყრისა თმობასა;   დღეს ერთი უნდეს, ხვალე სხვა, სთმობდეს გაყრისა თმობასა;
ესე მღერასა ბედითსა ჰგავს, ვაჟთა ყმაწვილობასა.   ესე მღერასა ბედითსა ჰგავს, ვაჟთა ყმაწვილობასა.
კარგი მიჯნური იგია, ვინ იქს სოფლისა თმობასა. <> კარგი მიჯნური იგია, ვინ იქს სოფლისა თმობასა.
  =  
არს პირველი მიჯნურობა არდაჩენა, ჭირთა მალვა, <> არს პირველი მიჯნურობა არ-დაჩენა ჭირთა, მალვა,
თავისწინა იგონებდეს, ნიადაგმცა ჰქონდა ხალვა,   თავის-წინა იგონებდეს, ნიადაგმცა ჰქონდა ხალვა,
შორით ბნედა, შორით კვდომა, შორით დაგვა, შორით ალვა, = შორით ბნედა, შორით კვდომა, შორით დაგვა, შორით ალვა,
დათმოს წყრომა მოყვრისაგან, მისი ჰქონდეს შიში, კრძალვა. <> დათმოს წყრომა მეფეთაგან, მისი ჰქონდეს შიში, კრძალვა.
  =  
ხამს, თავისსა ხვაშიადსა არვის თანა ამჟღავნებდეს, <> ხამს, თავისსა ხვაშიადსა არვისთანა ამჟღავნებდეს,
არ ბედითად „ჰაჲჰაჲ“ ზმიდეს, მოყვარესა აყივნებდეს,   არ ბედითად „ჰაის“ ზმიდეს, მოყვარესა აყივნებდეს,
არსით აჩნდეს მიჯნურობა, არასადა იფერებდეს, = არსით აჩნდეს მიჯნურობა, არასადა იფერებდეს,
მისთვის ჭირი ლხინად უჩნდეს, მისთვის ცეცხლსა მოიდებდეს.   მისთვის ჭირი ლხინად უჩნდეს, მისთვის ცეცხლსა მოიდებდეს.
     
მას უშმაგო ვით მიენდოს, ვინ მოყვარე გაამჩივნოს?   მას უშმაგო ვით მიენდოს, ვინ მოყვარე გაამჩივნოს?
ამის მეტი რამცა ირგო: მას ავნოს და თვითცა ივნოს.   ამის მეტი რამცა ირგო: მას ავნოს და თვითცა ივნოს.
რათამეღა ასახელოს, რა სიტყვითა მოაყივნოს?   რათამეღა ასახელოს, რა სიტყვითა მოაყივნოს?
რა გავა, თუ მოყვარესა კაცმან გული არ ატკივნოს! <> რა გავა, თუ მოყვარესა კაცმან გული არ ატკივნოს!
  =  
მიკვირს, კაცი რად იფერებს საყვარლისა სიყვარულსა:   მიკვირს, კაცი რად იფერებს საყვარლისა სიყვარულსა:
ვინცა უყვარს, რად აყივნებს მისთვის მკვდარსა, მისთვის წყლულსა?! <> ვინცა უყვარს, რად აყივნებს მისთვის მკვდარ, მისთვის წყლულსა?!
თუ არ უყვარს, რად არა სძულს? რად აყივნებს, რაცა სძულსა?! = თუ არ უყვარს, რად არა სძულს? რად აყივნებს, რაცა სძულსა?!
ავსა კაცსა ავი სიტყვა ურჩევნია სულსა, გულსა.   ავსა კაცსა ავი სიტყვა ურჩევნია სულსა, გულსა.
     
თუ მოყვარე მოყვრისათვის ტირს, ტირილსა ემართლების;   თუ მოყვარე მოყვრისათვის ტირს, ტირილსა ემართლების;
სიარული, მარტოობა შვენის, გაჭრად დაეთვლების;   სიარული, მარტოობა შვენის, გაჭრად დაეთვლების;
იგონებდეს, მისგან კიდე ნურა ოდეს მოეცლების; <> იგონებდეს, მისგან კიდე ნურაოდეს მოეცლების,
არ დააჩნდეს მიჯნურობა, სჯობს, თუ კაცა ეახლების.   არ დააჩნდეს მიჯნურობა, სჯობს, თუ კაცა ეახლების.
ამბავი პირველი როსტევან არაბთა მეფისა   ამბავი როსტევან არაბთა მეფისა
     
იყო არაბეთს როსტევან, მეფე ღმრთისაგან სვიანი, = იყო არაბეთს როსტევან, მეფე ღმრთისაგან სვიანი,
მაღალი, უხვი, მდაბალი, ლაშქარმრავალი, ყმიანი, <> მაღალი, უხვი, მდაბალი, ლაშქარ-მრავალი, ყმიანი.
მოსამართლე და მოწყალე, მორჭმული, განგებიანი, = მოსამართლე და მოწყალე, მორჭმული, განგებიანი,
თვით მეომარი უებრო, კვლა მოუბარი წყლიანი.   თვით მეომარი უებრო, კვლა მოუბარი წყლიანი.
     
სხვა ძე არ ესვა მეფესა, მართ ოდენ მარტოდ ასული,   სხვა ძე არ ესვა მეფესა, მართ ოდენ მარტოდ ასული,
სოფლისა მნათი მნათობი, მზისაცა დასთა დასული;   სოფლისა მნათი მნათობი, მზისაცა დასთა დასული;
მან მისთა მჭვრეტთა წაუღის გული, გონება და სული,   მან მისთა მჭვრეტთა წაუღის გული, გონება და სული,
ბრძენი ხამს მისად მაქებრად და ენა ბევრად ასული.   ბრძენი ხამს მისად მაქებრად და ენა ბევრად ასული.
     
მისი სახელი – თინათინ, არს ესე საცოდნარია!   მისი სახელი – თინათინ, არს ესე საცოდნარია!
რა გაიზარდა, გაივსო, მზე მისგან საწუნარია.   რა გაიზარდა, გაივსო, მზე მისგან საწუნარია.
მეფემან უხმნა ვაზირნი, თვით ზის ლაღი და წყნარია,   მეფემან უხმნა ვაზირნი, თვით ზის ლაღი და წყნარია,
გვერდსა დაისხნა, დაუწყო მათ ამო საუბნარია.   გვერდსა დაისხნა, დაუწყო მათ ამო საუბნარია.
     
უბრძანა: „გკითხავ საქმესა, ერთგან სასაუბნაროსა:   უბრძანა: „გკითხავ საქმესა, ერთგან სასაუბნაროსა:
რა ვარდმან მისი ყვავილი გაახმოს, დაამჭნაროსა,   რა ვარდმან მისი ყვავილი გაახმოს, დაამჭნაროსა,
იგი წავა და სხვა მოვა ტურფასა საბაღნაროსა;   იგი წავა და სხვა მოვა ტურფასა საბაღნაროსა;
მზე ჩაგვისვენდა, ბნელსა ვსჭვრეტთ, ღამესა ჩვენ უმთვაროსა. <> მზე ჩაგვისვენდა, ბნელსა ვსჭვრეტთ ღამესა უთენაროსა
  =  
მე გარდასრულ ვარ, სიბერე მჭირს, ჭირთა უფრო ძნელია, <> მე გარდასრულვარ, სიბერე მჭირს, ჭირთა უფრო ძნელია,
დღეს არა, ხვალე მოვკვდები, სოფელი ასრე მქმნელია; = დღეს არა, ხვალე მოვკვდები, სოფელი ასრე მქმნელია;
რაღაა იგი სინათლე, რასაცა ახლავს ბნელია?!   რაღაა იგი სინათლე, რასაცა ახლავს ბნელია?!
ჩემი ძე დავსვათ ხელმწიფედ, ვისგან მზე საწუნელია! <> ჩემი ძე დავსვათ ხელმწიფედ, ვისგან მზე საწუნელია“.
  =  
ვაზირთა ჰკადრეს: „მეფეო, რად ჰბრძანეთ თქვენი ბერობა?   ვაზირთა ჰკადრეს: „მეფეო, რად ჰბრძანეთ თქვენი ბერობა?
ვარდი თუ გახმეს, ეგრეცა გვმართებს აზომცა ჯერობა: <> ვარდი თუ გახმეს, ეგრეცა გვმართებს მისივე ჯერობა:
მისივე მეტობს ყველსა სული და ტურფაფერობა.   მისივე მეტობს ყვავილთა სული და ტურფა ფერობა.
მთვარესა მცხრალსა ვარსკვლავმან ვითამცა ჰკადრა მტერობა?! = მთვარესა მცხრალსა ვარსკვლავმან ვითამცა ჰკადრა მტერობა?!
     
მაგას ნუ ჰბრძანებთ, მეფეო, ჯერთ ვარდი არ დაგჭნობია, <> მაგას ნუ ჰბრძანებთ, მეფეო, ჯერთ ვარდი არ დაგჭნობია,
თქვენი თათბირი ავიცა სხვისა კარგისა მჯობია; = თქვენი თათბირი ავიცა სხვისა კარგისა მჯობია;
ხმდა განაღამცა საქმნელად, რაცა თქვენ გულსა გლმობია:   ხმდა განაღამცა საქმნელად, რაცა თქვენ გულსა გლმობია:
სჯობს და მას მიეც მეფობა, ვისგან მზე შენაფლობია! <> სჯობს და მას მიეც მეფობა, ვისგან მზე შენაფლობია.
  =  
თუცა ქალია, ხელმწიფედ მართ ღმრთისა დანაბადია; <> თუცა ქალია, ხელმწიფედ მართ ღმრთისა დანაბადია;
არ გათნევთ, იცის მეფობა, უთქვენოდ გვითქვამს კვლა დია; = არ გათნევთ, იცის მეფობა, უთქვენოდ გვითქვამს კვლა დია;
შუქთა მისთაებრ საქმეცა მისი მზებრ განაცხადია.   შუქთა მისთაებრ საქმეცა მისი მზებრ განაცხადია.
ლეკვი ლომისა სწორია, ძუ იყოს, თუნდა ხვადია“.   ლეკვი ლომისა სწორია, ძუ იყოს, თუნდა ხვადია“.
     
ავთანდილ იყო სპასპეტი, ძე ამირსპასალარისა, <> ავთანდილ იყო სპასპეტი, ძე ამირ-სპასალარისა,
საროსა მჯობი ნაზარდი, მსგავსი მზისა და მთვარისა, = საროსა მჯობი ნაზარდი, მსგავსი მზისა და მთვარისა,
ჯერთ უწვერული, სადარო ბროლ-მინა საცნობარისა; <> ჯერთ უწვერული, სადარო ბროლ-მინა საცნობარისა;
მას თინათინის შვენება ჰკლვიდის, წამწამთა ჯარისა.   მას თინათინის გონება ჰკლვიდის წამწამთა ჯარისა.
  =  
გულსა მისსა მიჯნურობა მისი ჰქონდა დამალულად;   გულსა მისსა მიჯნურობა მისი ჰქონდა დამალულად;
რა მოშორდის, ვერმჭვრეტელმან ვარდი შექმნის ფერნაკლულად; <> რა მოშორდის, ვერ-მჭვრეტელმან ვარდი შექმნის ფერ-ნაკლულად;
ნახის, ცეცხლი გაუახლდის, წყლული გახდის უფრო წყლულად. = ნახის, ცეცხლი გაუახლდის, წყლული გახდის უფრო წყლულად.
საბრალოა, სიყვარული კაცსა შეიქს გულმოკლულად! <> საბრალოა, სიყვარული კაცსა შეიქს გულ-მოკლულად!
  =  
რა მეფედ დასმა მეფემან ბრძანა მისისა ქალისა,   რა მეფედ დასმა მეფემან ბრძანა მისისა ქალისა,
ავთანდილს მიხვდა სიამე, ვსება სჭირს მის სოქალისა;   ავთანდილს მიხვდა სიამე, ვსება სჭირს მის სოქალისა;
თქვა: „ზედა-ზედა მომხვდების ნახვა მის ბროლ-ფიქალისა,   თქვა: „ზედა-ზედა მომხვდების ნახვა მის ბროლ-ფიქალისა,
ნუთუ ით ვპოვო წამალი მე ჩემი, ფერგამქრქალისა!“ <> ნუთუ ით ვპოვო წამალი მე ჩემი ფერ-გამქრქალისა!“
  =  
არაბეთს გასცა ბრძანება დიდმან არაბთა მფლობელმან:   არაბეთს გასცა ბრძანება დიდმან არაბთა მფლობელმან:
თინათინ ჩემი ხელმწიფედ დავსვი მე, მისმან მშობელმან; <> თინათინ ჩემი ხელმწიფედ დავსვი მე, მისმან მშობელმან;
მან გაანათლნეს ყოველნი, ვით მზემან მანათობელმან.   მან გაანათლნეს ყოველნი, ვით მზემან მანათობელმან.
მოდი და ნახეთ ყოველმან შემსხმელმან, შემამკობელმან!“   მოდი და ნახეთ ყოველმან შემსხმელმან, შემამკობელმან!“
  =  
მოვიდეს სრულნი არაბნი, ჯარი გამრავლდა ხასისა:   მოვიდეს სრულნი არაბნი, ჯარი გამრავლდა ხასისა:
ავთანდილ პირმზე, სპასპეტი ლაშქრისა ბევრათასისა, <> ავთანდილ პირ-მზე, სპასპეტი ლაშქრისა ბევრ-ათასისა,
ვაზირი სოგრატ, მოახლე მეფისა დასთა დასისა; = ვაზირი სოგრატ, მოახლე მეფისა დასთა დასისა;
მათ რომე დადგეს საჯდომი, თქვეს: „უთქმელია ფასისა!“   მათ რომე დადგეს საჯდომი, თქვეს: „უთქმელია ფასისა!“
     
თინათინ მიჰყავს მამასა პირითა მით ნათელითა, <> თინათინ მიჰყავს მამასა პირითა მით ნათელითა,
დასვა და თავსა გვირგვინი დასდგა თავისა ხელითა, = დასვა და თავსა გვირგვინი დასდგა თავისა ხელითა,
მისცა სკიპტრა და შემოსა მეფეთა სამოსელითა.   მისცა სკიპტრა და შემოსა მეფეთა სამოსელითა.
ქალი მზეებრ სჭვრეტს ყოველთა ცნობითა ზემხედველითა. <> ქალი მზეებრ სჭვრეტს ყოველთა ცნობითა ბრძნად მხედველითა.
  =  
უკუდგეს და თაყვანისსცეს მეფემან და მისთა სპათა, <> უკუდგეს და თაყვანის-სცეს მეფემან და მისთა სპათა,
დალოცეს და მეფედ დასვეს, ქება უთხრეს სხვაგნით სხვათა, = დალოცეს და მეფედ დასვეს, ქება უთხრეს სხვაგნით სხვათა,
ბუკსა ჰკრეს და წინწილანი დაატკბობდეს მათთა ხმათა.   ბუკსა ჰკრეს და წინწილანი დაატკბობდეს მათთა ხმათა.
ქალი ტირს და ცრემლსა აფრქვევს, ხრის ყორნისა ბოლო-ფრთათა.   ქალი ტირს და ცრემლსა აფრქვევს, ხრის ყორნისა ბოლო-ფრთათა.
     
მამისა ტახტსა საჯდომად თავი არ ეღირსებოდა, <> მამისა ტახტსა საჯდომად თავი არ ეღირსებოდა,
ამად ტირს, ბაღი ვარდისა ცრემლითა აივსებოდა; = ამად ტირს, ბაღი ვარდისა ცრემლითა აივსებოდა;
მეფე სწვრთის: „მამა ყოველი ძისაგან ითავსებოდა,   მეფე სწვრთის: „მამა ყოველი ძისაგან ითავსებოდა,
ამისად ქმნამდის დამწველი ცეცხლი არ დამევსებოდა“.   ამისად ქმნამდის დამწველი ცეცხლი არ დამევსებოდა“.
     
უბრძანა: „ნუ სტირ, ასულო, ისმინე ჩემი თხრობილი:   უბრძანა: „ნუ სტირ, ასულო, ისმინე ჩემი თხრობილი:
დღეს შენ ხარ მეფე არაბეთს, ჩემგან ხელმწიფედ ხმობილი,   დღეს შენ ხარ მეფე არაბეთს, ჩემგან ხელმწიფედ ხმობილი,
აქათგან ესე სამეფო შენია მართ მონდობილი. <> აქათგან ესე სამეფო შენია მართ მონდობილი.
ხარმცა ბრძნად მქმნელი საქმისა, იყავ წყნარი და ცნობილი!   ხარმცა ბრძნად მქმნელი საქმისა, იყავ წყნარი და ცნობილი!
  =  
ვარდთა და ნეხვთა ვინათგან მზე სწორად მოეფინების, <> ვარდთა და ნეხვთა ვინათგან მზე სწორად მოეფინების,
დიდთა და წვრილთა წყალობა შენმცა ნუ მოგეწყინების! = დიდთა და წვრილთა წყალობა შენმცა ნუ მოგეწყინების!
უხვი ახსნილსა დააბამს, იგი თვით ების, ვინ ების. <> უხვი ახსნილსა დააბამს, იგი თვით ების, ვინ ების.
უხვად გასცემდი, ზღვათაცა შესდის და გაედინების. = უხვად გასცემდი, ზღვათაცა შესდის და გაედინების.
     
მეფეთა შიგან სიუხვე, ვით ედემს ალვა, რგულია; <> მეფეთა შიგან სიუხვე, ვით ედემს ალვა, რგულია:
უხვსა მორჩილობს ყოველი, იგიცა, ვინ ორგულია; = უხვსა მორჩილობს ყოველი, იგიცა, ვინ ორგულია;
სმა-ჭამა – დიდად შესარგი, დება რა სავარგულია?!   სმა-ჭამა – დიდად შესარგი, დება რა სავარგულია?!
რასაცა გასცემ, შენია, რაც არა, დაკარგულია!“ <> რასაცა გასცემ, შენია; რაც არა, დაკარგულია!“
  =  
ამა მამისა სწავლასა ქალი ბრძნად მოისმინებდა,   ამა მამისა სწავლასა ქალი ბრძნად მოისმინებდა,
ყურსა უპყრობდა, ისმენდა, წვრთასა არ მოიწყინებდა; <> ყურსა უპყრობდა, ისმენდა,წვრთასა არ მოიწყინებდა;
მეფე მასა და მღერასა იქს, მეტად მოილხინებდა;   მეფე მასა და მღერასა იქს, მეტად მოილხინებდა;
თინათინ მზესა სწუნობდა, მაგრა მზე თინათინებდა. = თინათინ მზესა სწუნობდა, მაგრა მზე თინათინებდა.
     
მოიხმო მისი გამზრდელი, ერთგული, ნაერთგულევი,   მოიხმო მისი გამზრდელი, ერთგული, ნაერთგულევი,
უბრძანა: „ჩემი საჭურჭლე, შენგან დანაბეჭდულევი,   უბრძანა: „ჩემი საჭურჭლე, შენგან დანაბეჭდულევი,
მომართვი ჩემი ყველაი, ჩემი ნაუფლისწულევი! <> მომართვი ჩემი ყველაი, ჩემი ნაუფლისწულევი“.
მოართვეს, გასცა უზომო, უანგარიშო, ულევი. = მოართვეს, გასცა უზომო, უანგარიშო, ულევი.
     
მას დღე გასცემს ყველაკასა სივაჟისა მოგებულსა,   მას დღე გასცემს ყველაკასა სივაჟისა მოგებულსა,
რომე სრულად ამოაგებს მცირესა და დიდებულსა.   რომე სრულად ამოაგებს მცირესა და დიდებულსა.
მერმე ბრძანა: „ვიქ საქმესა, მამისაგან სწავლებულსა, <> მერმე ბრძანა: „ვიქ საქმესა, მამისაგან სწავლებულსა,
ჩემსა ნუვინ ნუ დამალავს საჭურჭლესა დადებულსა!   ჩემსა ნუვინ ნუ დამალავს საჭურჭლესა დადებულსა“.
  =  
უბრძანა: „წადით, გახსენით, რაცა სად საჭურჭლენია!   უბრძანა: „წადით, გახსენით, რაცა სად საჭურჭლენია!
ამილახორო, მოასხი რემა, ჯოგი და ცხენია!“   ამილახორო, მოასხი რემა, ჯოგი და ცხენია!“
მოიღეს, გასცა უზომო, სიუხვე არ მოსწყენია.   მოიღეს, გასცა უზომო, სიუხვე არ მოსწყენია.
ლარსა ხვეტდიან ლაშქარნი, მართ ვითა მეკობრენია. <> ლარსა ხვეტდიან ლაშქარნი, მართ ვითა მეკობრენია.
  =  
ალაფობდეს საჭურჭლესა მისსა, ვითა ნათურქალსა,   ალაფობდეს საჭურჭლესა მისსა, ვითა ნათურქალსა,
მას ტაიჭსა არაბულსა, ქვენაბამსა, ნასუქალსა, <> მას ტაიჭსა არაბულსა, ქვე-ნაბამსა, ნასუქალსა;
რომე ჰგვანდა სიუხვითა ბუქსა, ზეცით ნაბუქალსა; = რომე ჰგვანდა სიუხვითა ბუქსა, ზეცით ნაბუქალსა;
არ დაარჩენს ცალიერსა არ ყმასა და არცა ქალსა.   არ დაარჩენს ცალიერსა არ ყმასა და არცა ქალსა.
     
დღე ერთ გარდახდა პურობა, სმა-ჭამა იყო, ხილობა, <> დღე ერთ გარდახდა. პურობა, სმა-ჭამა იყო, ხილობა,
ნადიმად მსხდომთა ლაშქართა მუნ დიდი შემოყრილობა. = ნადიმად მსხდომთა ლაშქართა მუნ დიდი შემოყრილობა.
მეფემან თავი დაჰკიდა და ჰქონდა დაღრეჯილობა.   მეფემან თავი დაჰკიდა და ჰქონდა დაღრეჯილობა.
ნეტარ, რა უმძიმს, რა სჭირსო?“ შექმნეს ამისი ცილობა. <> ნეტარ, რა უმძიმს, რა სჭირსო?“- შექმნეს ამისი ცილობა.
  =  
თავსა ზის პირმზე ავთანდილ, მჭვრეტთაგან მოსანდომია, <> თავსა ზის პირ-მზე ავთანდილ, მჭვრეტთაგან მოსანდომია,
სპათა სპასპეტი, ჩაუქი, ვითა ვეფხი და ლომია; = სპათა სპასპეტი, ჩაუქი, ვითა ვეფხი და ლომია;
ვაზირი ბერი სოგრატი თვით მას თანავე მჯდომია. <> ვაზირი ბერი სოგრატი თვით მასთანავე მჯდომია.
თქვეს, თუ: „რა უმძიმს მეფესა, ანუ რად ფერი ჰკრთომია?“   თქვეს, თუ: „რა უმძიმს მეფესა, ანუ რად ფერი ჰკრთომია?“.
  =  
თქვეს, თუ: „მეფე ცუდსა რასმე გონებასა ჩავარდნილა, <> თქვეს, თუ: „ მეფე ცუდსა რასმე გონებასა ჩავარდნილა,
თვარა აქა სამძიმარი მათი ყოლა არა ქმნილა“. = თვარა აქა სამძიმარი მათი ყოლა არა ქმნილა“.
ავთანდილ თქვა: „სოგრატ, ვჰკითხოთ, გვითხრას, ვინმცა შეგვეცილა? <> ავთანდილ თქვა: „სოგრატ, ვჰკითხოთ, გვითხრას, რადმცა  შეგვეცილა?
ვჰკადროთ რამე სალაღობო, რასათვისმცა გაგვაწბილა?“ = ვჰკადროთ რამე სალაღობო, რასათვისმცა გაგვაწბილა?“
     
ადგეს სოგრატ და ავთანდილ ტანითა მით კენარითა,   ადგეს სოგრატ და ავთანდილ ტანითა მით კენარითა,
თითო აივსეს ჭიქები, მივლენ ქცევითა წყნარითა, <> ითო აივსეს ჭიქები, მივლენ ქცევითა წყნარითა,
წინა მიუსხდეს მუხლმოყრით, პირითა მოცინარითა.   წინა მიუსხდეს მუხლ-მოყრით, პირითა მოცინარითა.
ვაზირი ლაღობს ენითა, წყლიანად მოუბნარითა: = ვაზირი ლაღობს ენითა, წყლიანად მოუბნარითა:
     
დაგიღრეჯია, მეფეო, აღარ გიცინის პირიო. <> დაგიღრეჯია, მეფეო, აღარ გიცინის პირიო.
მართალ ხარ: წახდა საჭურჭლე თქვენი მძიმე და ძვირიო, = მართალ ხარ: წახდა საჭურჭლე თქვენი მძიმე და ძვირიო,
ყველასა გასცემს ასული თქვენი საბოძვარხშირიო; <> ყველასა გასცემს ასული თქვენი საბოძვარ-ხშირიო;
ყოლამცა მეფედ ნუ დასვი! თავსა რად უგდე ჭირიო?“ = ყოლამცა მეფედ ნუ დასვი! თავსა რად უგდე ჭირიო?“
     
რა მეფემან მოისმინა, გაცინებით შემოხედნა,   რა მეფემან მოისმინა, გაცინებით შემოხედნა,
გაუკვირდა: ვით მკადრაო, ან სიტყვანი ვით გაბედნა?!   გაუკვირდა: ვით მკადრაო, ან სიტყვანი ვით გაბედნა?!
კარგა ჰქმენო, – დაუმადლა, ბრძანებანი უიმედნა, – <> კარგა ჰქმენო, – დაუმადლა,  ბრძანებანი უიმედნა, –
ჩემი ზრახვა სიძუნწისა, ტყუის, ვინცა დაიყბედნა!   ჩემი ზრახვა სიძუნწისა, ტყუის, ვინცა დაიყბედნა!
  =  
ეგე არ მიმძიმს, ვაზირო, ესეა, რომე მწყენია: <> ეგე არ მიმძიმს, ვაზირო, ესეა, რომე მწყენია:
სიბერე მახლავს, დავლიენ სიყმაწვილისა დღენია;   სიბერე მახლავს, დავლიენ სიყმაწვილისა დღენია,
კაცი არ არის, სითგანცა საბრძნებელი ჩვენია,   კაცი არ არის, სითგანცა საბრძნებელი ჩვენია,
რომე მას ჩემგან ესწავლნეს სამამაცონი ზნენია. = რომე მას ჩემგან ესწავლნეს სამამაცონი ზნენია.
     
ერთაი მიზის ასული, ნაზარდი სათუთობითა; <> ერთაი მიზის ასული, ნაზარდი სათუთობითა;
ღმერთმან არ მომცა ყმაშვილი, – ვარ საწუთროსა მობითა, –   ღმერთმან არ მომცა ყმა-შვილი, – ვარ საწუთროსა მობითა, –
ანუმცა მგვანდა მშვილდოსნად, ანუმობურთობითა;   ანუმცა მგვანდა მშვილდოსნად, ანუ კვლა ბურთობითა;
ცოტასა შემწევს ავთანდილ ჩემგანვე ნაზარდობითა“. = ცოტასა შემწევს ავთანდილ ჩემგანვე ნაზარდობითა“.
     
ყმა მეფისა ბრძანებასა ლაღი წყნარად მოისმენდა,   ყმა მეფისა ბრძანებასა ლაღი წყნარად მოისმენდა,
თავმოდრეკით გაიღიმნა, გაცინება დაუშვენდა, <> თავ-მოდრეკით გაიღიმნა, გაცინება დაუშვენდა,
თეთრთა კბილთა გამომკრთალსა შუქსა ველა მოაფენდა.   თეთრთა კბილთა გამომკრთალსა შუქსა ველა მოაფენდა.
მეფე ჰკითხავს: „რას იცინი, ანუ ჩემგან რა შეგრცხვენდა?“   მეფე ჰკითხავს: „რას იცინი, ანუ ჩემგან რა შეგრცხვენდა?“
  =  
კვლა უბრძანა: „თავსა ჩემსა, რას იცინი, რა დამგმეო?“ <> კვლა უბრძანა: „თავსა ჩემსა, რას იცინი, რად ამგმეო?“
ყმამან ჰკადრა: მოგახსენებ და ფარმანი მიბოძეო,   ყმამან ჰკადრა:მოგახსენებ და ფარმანი მიბოძეო,
რაცა გკადრო, არ გეწყინოს, არ გარისხდე, არ გასწყრეო, = რაცა გკადრო, არ გეწყინოს, არ გარისხდე, არ გასწყრეო,
არ გამხადო კადნიერად, არ ამიკლო ამაზეო“.   არ გამხადო კადნიერად, არ ამიკლო ამაზეო“.
     
უბრძანა: „რადმცა ვიწყინე თქმა შენგან საწყინარისა!“   უბრძანა: „რადმცა ვიწყინე თქმა შენგან საწყინარისა!“
ფიცა მზე თინათინისა, მის მზისა მოწუნარისა.   ფიცა მზე თინათინისა, მის მზისა მოწუნარისა.
ავთანდილ იტყვის: „დავიწყო კადრება საუბნარისა:   ავთანდილ იტყვის: „დავიწყო კადრება საუბნარისა:
ნუ მოჰკვეხ მშვილდოსნობასა, თქმა სჯობს სიტყვისა წყნარისა. <> ნუ მოჰკვეხ მშვილდოსნობასა, თქმა სჯობს სიტყვისა წყნარისა.
  =  
მიწაცა თქვენი ავთანდილ თქვენ წინა მშვილდოსანია; <> მიწაცა თქვენი ავთანდილ თქვენ წინა მშვილდოსანია;
ნაძლევი დავდვათ, მოვასხნეთ მოწმად თქვენნივე სპანია;   ნაძლევი დავდვათ, მოვასხნეთ მოწმად თქვენნივე ყმანია;
მოაპარეზედ ვინ მგავსო? – ცუდნიღა უკუთქმანია.   მოაპარეზედ ვინ მგავსო? – ცუდნიღა უკუთქმანია.
გარდამწყვედელი მისიცა ბურთი და მოედანია!“ = გარდამწყვედელი მისიცა ბურთი და მოედანია!“
     
მეფე ლაღი და წყლიანი გამხიარულდა მეტადრე, <>  
სიცილით უთხრა ავთანდილს: „შვილად გზრდი, მით შემეკადრე;    
იცი, არ გიწყენ, გაზრდილო, მით შემომიხვე ზედადრე:    
თუ არ გასწბილდე, მაჯობო, ბედი გეყოფის ბედადრე.    
     
„მე არ შეგარჩენ შენ ჩემსა მაგისა დაცილებასა.   „მე არ შეგარჩენ შენ ჩემსა მაგისა დაცილებასა.
ბრძანე, ვისროლოთ, ნუ იქო შედრეკილობა-კლებასა.   ბრძანე, ვისროლოთ, ნუ იქო შედრეკილობა-კლებასა,
კარგთა აცთასა ვიქმოდეთ მოწმად ჩვენ თანა ხლებასა,   კარგთა ყმათასა ვიქმოდეთ მოწმად ჩვენთანა ხლებასა,
მერმე გამოჩნდეს მოედანს, ვისძი უთხრობდენ ქებასა!“ = მერმე გამოჩნდეს მოედანს, ვისძი უთხრობდენ ქებასა!“
     
ავთანდილცა დამორჩილდა, საუბარი გარდასწყვიდეს,   ავთანდილცა დამორჩილდა, საუბარი გარდასწყვიდეს,
იცინოდეს, ყმაწვილობდეს, საყვარლად და კარგად ზმიდეს,   იცინოდეს, ყმაწვილობდეს, საყვარლად და კარგად ზმიდეს,
ნაძლევიცა გააჩინეს, ამა პირსა დაასკვნიდეს:   ნაძლევიცა გააჩინეს, ამა პირსა დაასკვნიდეს:
ვინცა იყოს უარესი, თავშიშველი სამ დღე ვლიდეს!“ <> ვინცა იყოს უარესი, თავ-შიშველი სამ დღე ვლიდეს!“
  =  
მონადირეთა უბრძანა: „მინდორნი მოიარენით,   მონადირეთა უბრძანა: „მინდორნი მოიარენით,
დასცევით ჯოგი ნადირთა, თავნი ამისთვის არენით! <> დასცევით ჯოგი ნადირთა, თავნი ამისთვის არენით“.
ლაშქარნი სამზოდ აწვივნეს: „მოდით და მოიჯარენით!   ლაშქარნი სამზოდ აწვივნეს: „მოდით და მოიჯარენით“.
გაყარეს სმა და ნადიმი; მუნ ამოდ გავიხარენით.   გაყარეს სმა და ნადიმი. მუნ ამოდ გავიხარენით.
    როსტევან მეფისაგან და ავთანდილისაგან ნადირობა
დილასა ადრე მოვიდა იგი ნაზარდი სოსანი, = დილასა ადრე მოვიდა იგი ნაზარდი სოსანი,
ძოწეულითა მოსილი, პირად ბროლბალახშოსანი, <> ძოწეულითა მოსილი, პირად ბროლბალახშოსანი,
პიროქრო რიდე ეხვია, შვენოდა ქარქაშოსანი,   პირ-ოქრო რიდე ეხვია, შვენოდა ქარქაშოსანი,
მეფესა გასლვად აწვევდა, მოდგა თეთრტაიჭოსანი.   მეფესა გასლვად აწვევდა, მოდგა თეთრ-ტაიჭოსანი.
  =  
შეეკაზმა მეფე, შეჯდა, ნადირობას გამოვიდეს;   შეეკაზმა მეფე, შეჯდა, ნადირობას გამოვიდეს;
მგრგვლივ მინდორსა მოსდგომოდეს, ალყად გარე შემოჰკრვიდეს, <> მგრგვლივ მინდორსა მოსდგომოდეს, ალყად გარე შემოჰკრვიდეს;
ზეიმი და ზარი იყო, სპანი ველთა დაჰფარვიდეს;   ზეიმი და ზარი იყო, სპანი ველთა დაჰფარვიდეს,
ნაძლევისა მათისათვის ისროდეს და ერთგან სრვიდეს. = ნაძლევისა მათისათვის ისროდეს და ერთგან სრვიდეს.
     
უბრძანა: „მონა თორმეტი მოდით, ჩვენ თანა ვლიდითა, <> უბრძანა: „მონა თორმეტი მოდით, ჩვენთანა ვლიდითა,
მშვილდსა ფიცხელსა მოგვცემდით, ისარსა მოგვართმიდითა, = მშვილდსა ფიცხელსა მოგვცემდით, ისარსა მოგვართმიდითა,
ნაკრავსა შეადარებდით, ნასროლსა დასთვალვიდითა!“   ნაკრავსა შეადარებდით, ნასროლსა დასთვალვიდითა!“
დაიწყო მოსლა ნადირმან ყოვლთა მინდორთა კიდითა. <> დაიწყო მოსლა ნადირმან ყოვლთა მინდორთა კიდითა.
  =  
მოვიდა ჯოგი ნადირთა ანგარიშმიუწდომელი: <> მოვიდა ჯოგი ნადირთა ანგარიშმიუწდომელი:
ირემი, თხა და კანჯარი, ქურციკი მაღლად მხლტომელი.   ირემი, თხა და კანჯარი, ქურციკი მაღლად მხლტომელი.
მას პატრონ-ყმანი გაუხდეს, ჭვრეტადმცა სჯობდა რომელი! = მას პატრონ-ყმანი გაუხდეს, ჭვრეტადმცა სჯობდა რომელი!
აჰა მშვილდი და ისარი და მკლავი დაუშრომელი!   აჰა მშვილდი და ისარი და მკლავი დაუშრომელი!
     
ცხენთა მათთა ნატერფალნი მზესა შუქთა წაუხმიდეს.   ცხენთა მათთა ნატერფალნი მზესა შუქთა წაუხმიდეს.
მიხოცდეს და მისროდეს, მინდორს სისხლა მიასხმიდეს, <> მიხოცდეს და მისროდეს, მინდორს სისხლა მიასხმიდეს,
რა ისარი დაელივის, მონანიყე მიართმიდეს.   რა ისარი დაელივის, მონანი-ყე მიართმიდეს.
მხეცნი, მათგან დაკოდილნი, წაღმა ბიჯსა ვერ წასდგმიდეს. = მხეცნი, მათგან დაკოდილნი, წაღმა ბიჯსა ვერ წასდგმიდეს.
     
იგი ველი გაირბინეს, ჯოგი წინა შემოისხეს,   იგი ველი გაირბინეს, ჯოგი წინა შემოისხეს,
დახოცეს და ამოწყვიდეს, ცათა ღმერთი შეარისხეს, <> დახოცეს და ამოწყვიდეს, ცათა ღმერთი შეარისხეს,
ველნი წითლად შეეღებნეს, ნადირთაგან სისხლი ისხეს.   ველნი წითლად შეეღებნეს,ნადირთაგან სისხლი ისხეს.
ავთანდილის შემხედველთა: „ჰგავსო ალვას, ედემის ხეს“. = ავთანდილის შემხედველთა: „ჰგავსო ალვას, ედემის ხეს“.
     
იგი მინდორი დალიეს, მართ მათგან განარბენია,   იგი მინდორი დალიეს, მართ მათგან განარბენია,
მინდორსა იქით წყალი დის და წყლისა პირსა ტყენია. <> მინდორსა იქით წყალი დის და წყლისა პირსა ტყენია.
ნადირნი ტყესა შეესწრნეს, სადა ვერა რბის ცხენია. = ნადირნი ტყესა შეესწრნეს, სადა ვერა რბის ცხენია.
იგი მაშვრალნი ორნივე მოსწყდეს, რაზომცა მხნენია.   იგი მაშვრალნი ორნივე მოსწყდეს, რაზომცა მხნენია.
     
ერთმანერთსა, თუ: „მე გჯობო“, სიცილით ეუბნებოდეს, <> ერთმანერთსა თუ: „მე გჯობო“, სიცილით ეუბნებოდეს,
ამხანაგობდეს, ლაღობდეს, იქით და აქათ დგებოდეს. = ამხანაგობდეს, ლაღობდეს, იქით და აქათ დგებოდეს.
მერმე მოვიდეს მონანი, რომელნი უკან ჰყვებოდეს,   მერმე მოვიდეს მონანი, რომელნი უკან ჰყვებოდეს,
უბრძანეს: „თქვითო მართალი, ჩვენ თქვენგან არ გვთნებოდეს! <> უბრძან: „თქვითო მართალი, ჩვენ თქვენგან არ გვთნებოდეს“.
  =  
მონათა ჰკადრეს: „მართალსა გკადრებთ და ნუ გემცთარებით;   მონათა ჰკადრეს: „მართალსა გკადრებთ და ნუ გემცთარებით;
მეფეო, ყოლა ვერ ვიტყვით შენსა მაგისად დარებით,   მეფეო, ყოლა ვერ ვიტყვით შენსა მაგისად დარებით,
აწეცა დაგვხოც, ვერა ჰგავ, – ვერა ვერ მოგეხმარებით, – <> აწეცა დაგვხოც, ვერა ჰგავ, – ვერა ვერ მოგეხმარებით, –
ვისგან ნაკრავნი გვინახვან მხეცნი ვერ წაღმა წარებით. = ვისგან ნაკრავნი გვინახვან მხეცნი ვერ წაღმა წარებით.
     
ორთავე ერთგან მოკლული ყველაი ასჯერ ოცია, <> ორთავე ერთგან მოკლული ყველაი ასჯერ ოცია,
მაგრა ავთანდილს ოცითა უფროსი დაუხოცია: = მაგრა ავთანდილს ოცითა უფროსი დაუხოცია:
არ დასცთომია ერთიცა, რაც ოდენ შეუტყოცია, <> არ დასცთომია ერთიცა, რაც ოდენ შეუტყოცია,
თქვენი მრავალი მიწითა დასვრილი გაგვიხოცია“. = თქვენი მრავალი მიწითა დასვრილი გაგვიხოცია“.
     
მეფესა ესე ამბავი უჩს ვითა მღერა ნარდისა, <> მეფესა ესე ამბავი უჩს, ვითა მღერა ნარდისა,
უხარის ეგრე სიკეთე მისისა განაზარდისა, = უხარის ეგრე სიკეთე მისისა განაზარდისა,
აქვს მიჯნურობა ამისი, ვითა ბულბულსა ვარდისა,   აქვს მიჯნურობა ამისი, ვითა ბულბულსა ვარდისა,
სიცილით ლაღობს, მიეცა გულით ამოსლა დარდისა. <> სიცილით ლაღობს, მიეცა გულით ამოსლა დარდისა.
  =  
იგი ორნივე საგრილად გარდახდეს ძირსა ხეთასა.   იგი ორნივე საგრილად გარდახდეს ძირსა ხეთასა.
ლაშქართა შექმნეს მოდენა, მოდგეს უფროსნი ბზეთასა.   ლაშქართა შექმნეს მოდენა, მოდგეს უფროსნი ბზეთასა.
ახლოს უთქს მონა თორმეტი, უმხნესი სხვათა მხნეთასა.   ახლოს უთქს მონა თორმეტი, უმხნესი სხვათა მხნეთასა.
თამაშობდეს და უჭვრეტდეს წყალსა და პირსა ტყეთასა.   თამაშობდეს და უჭვრეტდეს წყალსა და პირსა ტყეთასა.
ნახვა არაბთა მეფისაგან მის ყმისა ვეფხისტყაოსნისა   ნახვა არაბთა მეფისაგან მის ყმისა ვეფხისტყაოსნისა
  +-  
ნახეს, უცხო მოყმე ვინმე ჯდა მტირალი წყლისა პირსა, = ნახეს, უცხო მოყმე ვინმე ჯდა მტირალი წყლისა პირსა,
შავი ცხენი სადვითა ჰყვა ლომსა და ვითა გმირსა, <> შავი ცხენი სადვითა ჰყვა ლომსა და ვითა გმირსა,
ხშირად ესხა მარგალიტი ლაგამ-აბჯარ-უნაგირსა. = ხშირად ესხა მარგალიტი ლაგამ-აბჯარ-უნაგირსა.
ცრემლსა ვარდი დაეთრთვილა, გულსა მდუღრად ანატირსა.   ცრემლსა ვარდი დაეთრთვილა, გულსა მდუღრად ანატირსა.
     
მას ტანსა კაბა ემოსა, გარეთმა ვეფხის ტყავისა, <> მას ტანსა კაბა ემოსა, გარე-თმა ვეფხის ტყავისა,
ვეფხის ტყავისა ქუდივე იყო სარქმელი თავისა, = ვეფხის ტყავისა ქუდივე იყო სარქმელი თავისა,
ხელთა ნაჭედი მათრახი ჰქონდა უსხოსი მკლავისა;   ხელთა ნაჭედი მათრახი ჰქონდა უსხოსი მკლავისა;
ნახეს და ნახვა მოუნდა უცხოსა სანახავისა.   ნახეს და ნახვა მოუნდა უცხოსა სანახავისა.
     
მეფემან ბრძანა: „ვინ არის უცხო პირად და ტანადო?“ <>  
უბრძანა ერთსა მონასა: „წადი ფიცხლად და ჯანადო,    
«გიბრძანებს, უთხარ, ვერა გცნობ ჩემთა ლაშქართა თანადო,    
ვინცა ხარ, მოდი წინაშე შენ ჩვენგან მონაყვანადო!»“    
     
წავიდა მონა საუბრად მის ყმისა გულმდუღარისად,   წავიდა მონა საუბრად მის ყმისა გულ-მდუღარისად,
თავჩამოგდებით მტირლისა, არ ჭვრეტით მოლიზღარისად, –   თავ-ჩამოგდებით მტირლისა, არ ჭვრეტით მოლიზღარისად, –
მუნვე წვიმს წვიმა ბროლისა, ჰგია გიშრისა ღარი სად,   მუნვე წვიმს წვიმა ბროლისა, ჰგია გიშრისა ღარი სად,–
ახლოს მივიდა, მოსცალდა სიტყვისა თქმად აღარისად. = ახლოს მივიდა, მოსცალდა სიტყვისა თქმად აღარისად.
     
ვერა ჰკადრა საუბარი, მონა მეტად შეუზარდა,   ვერა ჰკადრა საუბარი, მონა მეტად შეუზარდა,
დიდხან უჭვრეტს გაკვირვებით, თუცა გული უმაგარდა;   დიდხან უჭვრეტს გაკვირვებით, თუცა გული უმაგარდა;
მოახსენა: „გიბრძანებსო“, ახლოს მიდგა, დაუწყნარდა. <> მოახსენა: „გიბრძანებსო“, ახლოს მიდგა, დაუწყნარდა.
იგი ტირს და არა ესმის მისგან, გაუუმეცარდა. = იგი ტირს და არა ესმის მისგან, გაუუმეცარდა.
     
მის მონისა არა ესმა სიტყვა, არცა ნაუბარი,   მის მონისა არა ესმა სიტყვა, არცა ნაუბარი,
მათ ლაშქართა ზახილისა იყო ერთობ უგრძნობარი,   მათ ლაშქართა ზახილისა იყო ერთობ უგრძნობარი,
უცხოდ რამე ამოსკვნდა გული ცეცხლთა ნადებარი, <> უცხოდ რამე ამოსკვნდა გული ცეცხლთა ნადებარი,
ცრემლსა სისხლი ერეოდა, გასდის, ვითა ნაგუბარი. = ცრემლსა სისხლი ერეოდა, გასდის, ვითა ნაგუბარი.
     
სხვაგან ქნის მისი გონება მისმან თავისა წონამან. <> სხვაგან ქნის მისი გონება, მისმან თავისა წონამან!
ესე მეფისა ბრძანება ერთხელ კვლა ჰკადრა მონამან. = ესე მეფისა ბრძანება ერთხელ კვლა ჰკადრა მონამან.
არცა დააგდო ტირილი, არცა რა გაიგონა მან,   არცა დააგდო ტირილი, არცა რა გაიგონა მან,
არცა გახლიჩა ბაგენი, თავი ვარდისა კონამან. <> არცა გახლიჩა ბაგეთათ თავი ვარდისა კონამან.
  =  
რა პასუხი არა გასცა, მონა გარე შემობრუნდა,   რა პასუხი არა გასცა, მონა გარე შემობრუნდა,
როსტანს ჰკადრა: „შემიტყვია, იმას თქვენი არა უნდა;   როსტანს ჰკადრა: „შემიტყვია, იმას თქვენი არა უნდა;
თვალნი მზეებრ გამირეტნა, გული მეტად შემიძრწუნდა, <> თვალნი მზეებრ გამირეტდეს, გული მეტად შემიძრწუნდა,
ვერ ვასმინე საუბარი, მით დავყოვნე ხანი მუნ, და-“.   ვერ ვასმინე საუბარი, მით დავყოვნე ხანი მუნ, და-
  =  
მეფე გაჰკვირდა, გა-ცა-წყრა, გული უც მისთვის მწყრომარე, <> მეფე გაჰკვირდა, გა-ცა-წყრა, გული უც მისთვის მწყრომარე;
გაგზავნა მონა თორმეტი მისი წინაშე მდგომარე, = გაგზავნა მონა თორმეტი მისი წინაშე მდგომარე,
უბრძანა: „ხელთა აიღეთ აბჯარი თქვენ საომარე,   უბრძანა: „ხელთა აიღეთ აბჯარი თქვენ საომარე,
მიდით და აქა მომგვარეთ, ვინ არის იქი მჯდომარე! <> მიდით და აქა მომგვარეთ, ვინ არის იქი მჯდომარე“.
  =  
მონანი მიდგეს, მივიდეს, გახდა აბჯრისა ჩხარია;   მონანი მიდგეს, მივიდეს, გახდა აბჯრისა ჩხარია;
მაშინღა შეკრთა იგი ყმა, ტირს, მეტად გულმდუღარია, <> მაშინღა შეკრთა იგი ყმა, ტირს, მეტად გულ-მდუღარია,
თვალნი მოარნა ყოველგნით, ნახა ლაშქრისა ჯარია,   თვალნი მოარნა ყოველგნით, ნახა ლაშქართა ჯარია,
ერთხელ ესე თქვა: „ვა მეო“, სხვად არას მოუბარია.   ერთხელ ესე თქვა: „ვა მეო“, სხვად არას მოუბარია.
  =  
თვალთა ხელი უკუივლო, ცხელნი ცრემლნი მოიწურნა,   თვალთა ხელი უკუივლო, ცხელნი ცრემლნი მოიწურნა,
ხრმალ-კაპარჭი მოიმაგრა, მკლავნი გაიმამაცურნა,   ხრმალ-კაპარჭი მოიმაგრა, მკლავნი გაიმამაცურნა,
ცხენსა შეჯდა, – მონათამცა საუბარნი რად იყურნა! – <> ცხენსა შეჯდა, – მონათამცა საუბარნი რად იყურნა! –
სხვასა მხარსა გაემართა, მათი ჭირი არ განკურნა. = სხვასა მხარსა გაემართა, მათი ჭირი არ განკურნა.
     
მონათა ხელი გამართეს მის ყმისა შესაპყრობელად.   მონათა ხელი გამართეს მის ყმისა შესაპყრობელად.
მან, გლახ, იგინი დახადნა მტერთაცა საწყალობელად: <> მან, გლახ, იგინი, დახადნა მტერთაცა საწყალობელად:
ჰკრა ერთმანერთსა, დახოცნა თავსა ხელაუპყრობელად,   ჰკრა ერთმანერთსა, დახოცნა თავსა ხელ-აუპყრობელად,
ზოგსა გადაჰკრის მათრახი ქვე მკრდამდის გასაპობელად.   ზოგსა გადაჰკრის მათრახი ქვე  მკრდამდის გასაპობელად.
  =  
მეფე გაწყრა, გაგულისდა, ლაშქარნიცა შეუზახნა;   მეფე გაწყრა, გაგულისდა, ლაშქარნიცა შეუზახნა;
მან მდევართა მიწევნამდის არ უჭვრიტა, არცა ნახნა, <> მან მდევართა მიწევნამდის არ უჭვრიტა, არცა ნახნა,
რაზომნიცა მიეწივნეს, ყველა მკვდართა დაასახნა,   რაზომნიცა მიეწივნეს, ყლნი მკვდართა დაასახნა,
კაცი კაცსა შემოსტყორცა, როსტან ამად ივაგლახნა.   კაცი კაცსა შემოსტყორცა, როსტან ამად ივაგლახნა.
  =  
შესხდეს მეფე და ავთანდილ მის ყმისა მისაწეველად.   შესხდეს მეფე და ავთანდილ მის ყმისა მისაწეველად.
იგი ლაღი და უკადრი მივა ტანისა მრხეველად,   იგი ლაღი და უკადრი მივა ტანისა მრხეველად,
ტაიჭი მიუქს მერანსა, მიეფინების მზე ველად,   ტაიჭი მიუქს მერანსა, მიეფინების მზე ველად,
შეიგნა მისლა მეფისა მისად უკანამდეველად. <> შეიგნა მისლა მეფისა მისად უკანა მდეველად.
  =  
რა ცნა, მეფე მოვიდაო, ჰკრა მათრახი მისსა ცხენსა, <> რა ცნა, მეფე მოვიდაო, ჰკრა მათრახი მისსა ცხენსა.
მასვე წამსა დაიკარგა, არ უნახავს თვალსა ჩვენსა, = მასვე წამსა დაიკარგა, არ უნახავს თვალსა ჩვენსა,
ჰგვანდა ქვესკნელს ჩაძრომილსა ანუ ზეცად ანაფრენსა;   ჰგვანდა ქვესკნელს ჩაძრომილსა ანუ ზეცად ანაფრენსა;
ეძებდეს და ვერ ჰპოვებდეს კვალსა მისგან წანარბენსა.   ეძებდეს და ვერ ჰპოვებდეს კვალსა მისგან წანარბენსა.
     
კვალი ძებნეს და უკვირდა ვერპოვნა ნაკვალევისა, <> კვალი ძებნეს და უკვირდა ვერ-პოვნა ნაკვალევისა,
აგრე კვალწმიდად წახდომა კაცისა, ვითა დევისა;   აგრე კვალ-წმიდად წახდომა კაცისა, ვითა დევისა;
ლაშქარნი მკვდართა სტიროდეს, სწრაფა აქვს წყლულთა ხვევისა. = ლაშქარნი მკვდართა სტიროდეს, სწრაფა აქვს წყლულთა ხვევისა.
მეფემან ბრძანა: „ვნახეო მიზეზი ლხინთა ლევისა“.   მეფემან ბრძანა: „ვნახეო მიზეზი ლხინთა ლევისა“.
     
ბრძანა: „ღმერთსა მოეწყინა აქამდისი ჩემი შვება, <> ბრძანა: „ღმერთსა მოეწყინა აქამდისი ჩემი შვება,
ამად მიყო სიმწარითა სიამისა დანავღლება,   ამად მიყო სიისა სიმწარითა დანავღლება,
სიკვდილამდის დამაწყლულა, ვერვის ძალუც განკურნება.   სიკვდილამდის დამაწყლულა, ვერვის ძალ-უც განკურნება.
მასვე მადლი! ესე იყო წადილი და მისი ნება“. = მასვე მადლი! ესე იყო წადილი და მისი ნება“.
     
ესე თქვა და შემობრუნდა, დაღრეჯილი წამოვიდა,   ესე თქვა და შემობრუნდა, დაღრეჯილი წამოვიდა,
არცაღა ჰკრა ასპარეზსა, ვამი ვამსა მოურთვიდა;   არცაღა ჰკრა ასპარეზსა, ვამი ვამსა მოურთვიდა;
ყველაკაი მოიშალა, სადაცა ვინ მხეცთა სრვიდა;   ყველაკაი მოიშალა, სადაცა ვინ მხეცთა სრვიდა;
ზოგთა თქვეს, თუ: „მართალია“, ზოგი, ღმერთო, უზრახვიდა.   ზოგთა თქვეს, თუ: „მართალია“, ზოგი, ღმერთო, უზრახვიდა.
     
მეფე საწოლს შემოვიდა სევდიანი, დაღრეჯილი;   მეფე საწოლს შემოვიდა სევდიანი, დაღრეჯილი;
მისგან კიდე არვინ შეჰყვა, ავთანდილ უჩს ვითა შვილი. <> მისგან კიდე არვინ შეჰყვა, ავთანდილ უჩს ვითა შვილი.
ყველაკაი გაიყარა, ჯალაბი ჩანს არდაჯრილი.   ყველაკაი გაიყარა, ჯალაბი ჩანს არ-დაჯრილი.
გაბედითდა სიხარული, ჩაღანა და ჩანგი ტკბილი. = გაბედითდა სიხარული, ჩაღანა და ჩანგი ტკბილი.
     
თინათინს ესმა ეგეთი მამისა დაღრეჯილობა; <> თინათინს ესმა მამისა ეგეთი დაღრეჯილობა,
ადგა და კარსა მივიდა, ჰქონდა მზისაცა ცილობა, = ადგა და კარსა მივიდა, ჰქონდა მზისაცა ცილობა,
მოლარე ხმო, უბრძანა: „ძილია თუ ღვიძილობა?“ <> მოლარე ხმო, უბრძანა: „ძილია, თუ ძილობა?“
მან მოახსენა: „დაღრეჯით ზის, სჭირსო ფერშეცვლილობა.   მან მოახსენა: „დაღრეჯით ზის, სჭირსო ფერ-შეცვლილობა.
  =  
ერთიღა ახლავს ავთანდილ, წინაშე უზის სკამითა; <> ერთიღა ახლავს ავთანდილ, წინაშე უზის სკამითა;
უცხო ყმა ვინმე უნახავს, ასრე დაღრეჯით ამით-ა“. = უცხო ყმა ვინმე უნახავს, ასრე დაღრეჯით ამით-ა“.
თინათინ ბრძანა: „აწ წავალ, შესლა არ ჩემგან ჟამით-ა, <> თინათინ ბრძანა: „აწ წავალ, შესლა არ ჩემგან ჟამით-ა,
მიკითხოს, ჰკადრე: იყო-თქო აქა ერთითა წამითა“. = მიკითხოს, ჰკადრე: იყო-თქო აქა ერთითა წამითა“.
     
ხანი გამოხდა, იკითხა: „ნეტარ, რასა იქს ქალიო, <> ხანი გამოხდა, იკითხა: „ნეტარ, რასა იქს ქალიო,
ჩემი ლხინი და ჯავარი, ჩემი სოფლისა წყალიო?“ = ჩემი ლხინი და ჯავარი, ჩემი სოფლისა წყალიო?“
მოლარე კადრებს: „მოვიდა აწყაღა ფერნამკრთალიო, <> მოლარე კადრებს: „მოვიდა აწყაღა ფერ-ნამკრთალიო,
დაღრეჯით გცნა და მიბრუნდა წინაშე მომავალიო“. = დაღრეჯით გცნა და მიბრუნდა წინაშე მომავალიო“.
     
უბრძანა, თუ: „წადი, უხმე! უმისობა ვით გავსძლეო? <> უბრძანა, თუ: „წადი, უხმე! უმისობა ვით გავსძლეო?
მოახსენე: «რად დაჰბრუნდი შენ, მამისა სიცოცხლეო? = მოახსენე: «რად დაჰბრუნდი შენ, მამისა სიცოცხლეო?
მოდი, ჭმუნვა გამიქარვე, გულსა წყლულსა მეწამლეო,   მოდი, ჭმუნვა გამიქარვე, გულსა წყლულსა მეწამლეო,
გითხრა ჩემი სამიზეზო, მე თუ ლხინთა რად დავლეო»“.   გითხრა ჩემი სამიზეზო, მე თუ ლხინთა რად დავლეო»“.
     
თინათინ ადგა, მივიდა, მიჰყვა მამისა ნებასა,   თინათინ ადგა, მივიდა, მიჰყვა მამისა ნებასა,
უგავს პირისა სინათლე მთვარისა მოვანებასა, <> უგავს პირისა სინათლე მთვარისა მოვანებასა.
მამამან გვერდსა დაისვა, აკოცებს ნება-ნებასა, = მამამან გვერდსა დაისვა, აკოცებს ნება-ნებასა,
უბრძანა: „მახლავ რად არა, რად მელი მოყვანებასა?“   უბრძანა: „მახლავ რად არა, რად მელი მოყვანებასა?“
     
ქალმან ჰკადრა: „ხელმწიფეო, დაღრეჯილსა ვინცა გცნობდეს,   ქალმან ჰკადრა: „ხელმწიფეო, დაღრეჯილსა ვინცა გცნობდეს,
ვინმცა გნახა კადნიერად, რაზომ გინდა ამაყობდეს!   ვინმცა გნახა კადნიერად, რაზომ გინდა ამაყობდეს!
თქვენნი აგრე დაღრეჯანი მნათობთაცა დაამხობდეს!   თქვენნი აგრე დაღრეჯანი მნათობთაცა დაამხობდეს!
კაცმან საქმე მოიგვაროს, ვეჭვ, ჭმუნვასა ესე სჯობდეს“.   კაცმან საქმე მოიგვაროს, ვეჭვ, ჭმუნვასა ესე სჯობდეს“.
     
უბრძანა: „შვილო, რაზომცა მჭირს საქმე სავაგლახია,   უბრძანა: „შვილო, რაზომცა მჭირს საქმე სავაგლახია,
შენი ჭვრეტა და სიახლე ლხინადვე დამისახია,   შენი ჭვრეტა და სიახლე ლხინადვე დამისახია,
მომქარვებელი სევდისა, მართ ვითა მუფარახია.   მომქარვებელი სევდისა, მართ ვითა მუფარახია.
ვეჭვ, რა სცნა, შენცა მამართლო, ჩემი სულთქმა და ახია.   ვეჭვ, რა სცნა, შენცა მამართლო, ჩემი სულთქმა და ახია.
     
უცხოსა და საკვირველსა ყმასა რასმე გარდვეკიდე, <> უცხოსა და საკვირველსა ყმასა რასმე გარდვეკიდე,
მისმან შუქმან გაანათლა სამყარო და ხმელთა კიდე.   მისმან შუქმან გაანათლა სამყარო და ხმელთა კიდე.
რა უმძიმდა, არ ვიცოდი, ან ტიროდა ვისთვის კიდე; = რა უმძიმდა, არ ვიცოდი, ან ტიროდა ვისთვის კიდე;
ჩემად ნახვად არ მოვიდა, გავგულისდი, წავეკიდე.   ჩემად ნახვად არ მოვიდა, გავგულისდი, წავეკიდე.
     
მე რა მნახა, ცხენსა შეჯდა, თვალთა ცრემლნი მოიხოცნა, <> მე რა მნახა, ცხენსა შეჯდა, თვალთა ცრემლნი მოიხოცნა.
შესაპყრობლად შეუზახენ, სპანი სრულად დამიხოცნა,   შესაპყრობლად შეუზახენ, სპანი სრულად დამიხოცნა,
ვითა ეშმა დამეკარგა, არ კაცურად გარდამკოცნა, = ვითა ეშმა დამეკარგა, არ კაცურად გარდამკოცნა,
ჯერთცა ესე არა ვიცი, ცხადი იყო, თუ მეოცნა. <> ჯერთცა ესე არა ვიცი, ცხადი იყო, თუ მეოცნა.
  =  
აწ ესე მიკვირს, რა იყო, ანუ რა ვნახე და რული! <> აწ ესე მიკვირს, რა იყო, ანუ რა ვნახე და რული!
მან დამიხოცა ლაშქარი, ადინა სისხლი ღვარული. = მან დამიხოცა ლაშქარი, ადინა სისხლი ღვარული.
კაცთა ხორცისად ვით ითქმის ისრე თვალთაგან ფარული?!   კაცთა ხორცისად ვით ითქმის ისრე თვალთაგან ფარული?!
უცილოდ ღმერთსა მოვსძულდი აქამდის მე მხიარული.   უცილოდ ღმერთსა მოვსძულდი აქამდის მე მხიარული.
     
ტკბილნი მისნი წყალობანი ბოლოდ ასრე გამემწარნეს, <> ტკბილნი მისნი წყალობანი ბოლოდ ასრე გამემწარნეს,
დამავიწყდეს, რაცა დღენი მხიარულსა წამეარნეს. = დამავიწყდეს, რაცა დღენი მხიარულსა წამეარნეს.
ყოვლმან პირმან ვაგლახ მიყოს, ვეღარავინ მინეტარნეს,   ყოვლმან პირმან ვაგლახ მიყოს, ვეღარავინ მინეტარნეს,
სადამდისცა დღენი მესხნენ, ვეღარამან გამახარნეს!“   სადამდისცა დღენი მესხნენ, ვეღარამან გამახარნეს!“
     
ქალმან ჰკადრა: „მოგახსენებ მე სიტყვასა დანაყბედსა:   ქალმან ჰკადრა: „მოგახსენებ მე სიტყვასა დანაყბედსა:
ჰე, მეფეო! რად ემდურვი ანუ ღმერთსა, ანუ ბედსა? <> ჰე მეფეო! რად ემდურვი ანუ ღმერთსა, ანუ ბედსა?
რად დასწამებ სიმწარესა ყოველთათვის ტკბილად მხედსა?   რად დასწამებ სიმწარესა ყოველთათვის ტკბილად მხედსა?
ბოროტიმცა რად შეექმნა კეთილისა შემოქმედსა? = ბოროტიმცა რად შეექმნა კეთილისა შემოქმედსა?
     
მე ამას ვარჩევ: მეფე ხარ, მეფეთა ზედა მფლობელი, <> მე ამას ვარჩევ: მეფე ხარ, მეფეთა ზედა მფლობელი,
შორს არის თქვენი საზღვარი, ბრძანებამიუთხრობელი.   შორს არის თქვენი საზღვარი, ბრძანება-მიუთხრობელი.
გაგზავნე კაცი ყოველგან, მისთა ამბავთა მცნობელი,   გაგზავნე კაცი, ყოველგნით მისთა ამბავთა მცნობელი,
ადრე სცნობ, არის იგი ყმა შობილი, თუ უშობელი.   ადრე სცნობ, არის იგი ყმა შობილი, თუ უშობელი.
     
თუ ყოფილა იგი მოყმე ხორციელი, ხმელთა მვლელად,    
მას ნახვიდა სხვაცა ვინმე, გამოჩნდების მასწავლელად.    
თუ არ ეშმა გჩვენებია ლხინთა შენთა შემცვლელ-მშლელად;    
სევდისაგან მოიცალე, რად შექმნილ ხარ მოუცლელად?“    
     
როსტანს სიტყვა ასულისა მოეწონა, ეკეთაცა;    
პირი ხელით დაუჭირა, გარდაკოცნა კვლა და კვლაცა;    
უბრძანა, თუ: „დაგმორჩილდე, რაცა მითხრა, აგრე ვქმნაცა;    
იგივეა მხსნელი ჩემი, ვინცა მიწა გამაკაცა“.    
  =  
მოასხნეს კაცნი, გაგზავნნეს ოთხთავე ცისა კიდეთა,   მოასხნეს კაცნი, გაგზავნნეს ოთხთავე ცისა კიდეთა,
უბრძანეს: „წადით, პატიჟთა თავიმცა რად დარიდეთა?   უბრძანეს: „წადით, პატიჟთა თავიმცა რად დარიდეთა?
მონახეთ, ძებნეთ იგი ყმა, სხვად ნურად მოიცლიდეთა,   მონახეთ, ძებნეთ იგი ყმა, სხვად ნურად მოიცლიდეთა,
მისწერეთ წიგნი, სადაცა ვერ მისწვდეთ, ვერ მიხვიდეთა“.   მისწერეთ წიგნი, სადაცა ვერ მისწვდეთ, ვერ მიხვიდეთა“.
     
კაცნი წავიდეს, იარეს მართ ერთი წელიწადია,   კაცნი წავიდეს, იარეს მართ ერთი წელიწადია,
მონახეს, ძებნეს იგი ყმა, იკითხეს კვლა და კვლა დია,   მონახეს, ძებნეს იგი ყმა, იკითხეს კვლა და კვლა დია,
ვერცა თუ ნახეს ნახული ღმრთისაგან დანაბადია,   ვერცა თუ ნახეს ნახული ღმრთისაგან დანაბადია,
ცუდად მაშვრალნი მოვიდეს, მათსავე გულსა ზადია.   ცუდად მაშვრალნი მოვიდეს, მათსავე გულსა ზადია.
     
მონათა ჰკადრეს: „მეფეო, ჩვენ ხმელნი მოვიარენით,   მონათა ჰკადრეს: „მეფეო, ჩვენ ხმელნი მოვიარენით,
მაგრა ვერ ვპოვეთ იგი ყმა, მით ვერა გავიხარენით, <> მაგრა ვერ ვპოვეთ იგი ყმა, მით ვერა გავიხარენით,
მისსა მნახავსა სულდგმულსა კაცსა ვერ შევეყარენით,   მისსა მნახავსა სულ-დგმულსა კაცსა ვერ შევეყარენით,
ჩვენ ვერა გარგეთ, საქმენი სხვანი რა მოიგვარენით!   ჩვენ ვერა გარგეთ, საქმენი სხვანი რამ ოიგვარენით“.
  =  
მეფე ბრძანებს: „მართალ იყო ასული და ჩემი ძეო,   მეფე ბრძანებს: „მართალ იყო ასული და ჩემი ძეო,
ვნახე რამე ეშმაკისა სიცუდე და სიბილწეო,   ვნახე რამე ეშმაკისა სიცუდე და სიბილწეო,
ჩემად მტერად წამოსრული, გარდმოჭრილი ზეცით ზეო.   ჩემად მტერად წამოსრული, გარდმოჭრილი ზეცით ზეო.
გამიშვია შეჭირვება, არა მგამა ყოლა მეო“.   გამიშვია შეჭირვება, არა მგამა ყოლა მეო“.
     
ესე თქვა და სიხარულით თამაშობა ადიადა; <> ესე თქვა და სიხარულით თამაშობა ადიადა.
მგოსანი და მუშაითი უხმეს, პოვეს რაცა სადა;   მგოსანი და მუშაითი უხმეს, პოვეს რაცა სადა.
დია გასცა საბოძვარი, ყველა დარბაზს შემოხადა;   დია გასცა საბოძვარი, ყველა დარბაზს შემოხადა.
მისი მსგავსი სიუხვითა ღმერთმან სხვამცა რა დაბადა!   მისი მსგავსი სიუხვითა ღმერთმან სხვამცა რა დაბადა!
    თინათინისაგან ავთანდილის გაგზავნა მის ყმის საძებრად
ავთანდილ ჯდა მარტო საწოლს, ეცვა ოდენ მართ პერანგი, = ავთანდილ ჯდა მარტო საწოლს, ეცვა ოდენ მართ პერანგი,
იმღერდა და იხარებდა, წინა ედგა ერთი ჩანგი.   იმღერდა და იხარებდა, წინა ედგა ერთი ჩანგი.
შემოვიდა მას წინაშე თინათინის მონა ზანგი, <> შემოვიდა მას წინაშე თინათინის მონა ზანგი;
მოახსენა: „გიბრძანებსო ტანი ალვა, პირი მანგი“. = მოახსენა: „გიბრძანებსო ტანი ალვა, პირი მანგი“.
     
ავთანდილს მიხვდა მოსმენა საქმისა სანატრელისა, <> ავთანდილს მიხვდა მოსმენა საქმისა სანატრელისა,
ადგა და კაბა ჩაიცვა, მჯობი ყოვლისა ჭრელისა; = ადგა და კაბა ჩაიცვა, მჯობი ყოვლისა ჭრელისა;
უხარის შეყრა ვარდისა, არ ერთგან შეუყრელისა.   უხარის შეყრა ვარდისა, არ ერთგან შეუყრელისა.
ამოა ჭვრეტა ტურფისა, სიახლე საყვარელისა! <> ამოა ჭვრეტა ტურფისა, სიახლე საყვარელისა!
  =  
ავთანდილ ლაღი, უკადრი მივა, არვისგან რცხვენოდა, <> ავთანდილ ლაღი, უკადრი, მივა, არვისგან რცხვენოდა,
მას ნახავს, ვისთა ვამთაგან ცრემლი მრავალჯერ სდენოდა;   მას ნახავს, ვისთა ვამთაგან ცრემლი მრავალ-ჯერ სდენოდა.
იგი უებრო ქუშად ჯდა, ელვისა მსგავსად შვენოდა;   იგი უებრო ქუშად ჯდა, ელვისა მსგავსად შვენოდა,
მთვარესა მისთა შუქთაგან უკუნი გარდაჰფენოდა.   მთვარესა მისთა შუქთაგან უკუნი გარდაჰფენოდა.
  =  
გაძრცვისა ტანსა ემოსნეს ყარყუმნი უსაპირონი, <> გაძრცვისა ტანსა ემოსნეს ყარყუმნი უსაპირონი,
ებურნეს მოშლით რიდენი, ფასისა თქმად საჭირონი,   ებურნეს მოშლით რიდენი, ფასისა თქმად საჭირონი;
შვენოდეს შავნი წამწამნი, გულისა გასაგმირონი, = შვენოდეს შავნი წამწამნი, გულისა გასაგმირონი,
მას თეთრსა ყელსა ეიდნეს გრძლად თმანი არუხშირონი. <> მას თეთრსა ყელსა ეხვივნეს გრძლად თმანი არ-უხშირონი.
  =  
დაღრეჯით იყო მჯდომარე ძოწეულითა რიდითა, <> დაღრეჯით იყო მჯდომარე ძოწეულითა რიდითა;
ავთანდილს უთხრა დაჯდომა წყნარად, ცნობითა მშვიდითა. = ავთანდილს უთხრა დაჯდომა წყნარად, ცნობითა მშვიდითა.
მონამან სელნი დაუდგნა, დაჯდა კრძალვით და რიდითა. <> მონამან სელნი დაუდგნა, დაჯდა კრძალვით და რიდითა;
პირისპირ პირსა უჭვრეტდა, სავსე ლხინითა დიდითა.   პირის-პირ პირსა უჭვრეტდა, სავსე ლხინითა დიდითა.
  =  
ქალმა უბრძანა: „ზარი მლევს მე ამისისა თხრობისა; <> ქალმა უბრძანა: „ზარი მლევს მე ამისისა თხრობისა;
მწადდა არათქმა, რომლისა ღონე არა მაქვს თმობისა,   მწადდა არა თქმა, რომლისა ღონე არა მაქვს თმობისა;
მაგრა იცია მიზეზი შენისა აქა ხმობისა, = მაგრა იცია მიზეზი შენისა აქა ხმობისა,
რად ვზი ქუშად და დაღრეჯით ასრე მიხდილი ცნობისა?“   რად ვზი ქუშად და დაღრეჯით ასრე მიხდილი ცნობისა?“
     
ყმამან ჰკადრა: „საზაროსა ჩემგან თქმაღა ვით იქმნების?   ყმამან ჰკადრა: „საზაროსა ჩემგან თქმაღა ვით იქმნების?
მზესა მთვარე შეეყაროს, დაილევის, და-ცა-ჭნების;   მზესა მთვარე შეეყაროს, დაილევის, და-ცა-ჭნების;
აზრად არად აღარა მცალს, თავი ჩემი მეგონების,   აზრად არად აღარა მცალს, თავი ჩემი მეგონების,
თქვენვე ბრძანეთ, რაცა გიმძიმს, ანუ რაცა გეკურნების“.   თქვენვე ბრძანეთ, რაცა გიმძიმს, ანუ რაცა გეკურნების“.
     
ქალმან უთხრა საუბარი კეკლუცსიტყვად, არ დუხჭირად; <> ქალმან უთხრა საუბარი კეკლუც-სიტყვად, არ დუხჭირად;
იტყვის: „თუცა აქანამდის ჩემგან შორს ხარ დანამჭირად, = იტყვის: „თუცა აქანამდის ჩემგან შორს ხარ დანამჭირად,
მიკვირს, მოგხვდა წამისყოფით საქმე შენგან საეჭვი რად, <> მიკვირს, მოგხვდა წამის ყოფით საქმე შენგან საეჭვი რად,
მაგრა გითხრა პირველ ხვალმე, სენი მე მჭირს რაცა ჭირად. = მაგრა გითხრა პირველ ხვალმე, სენი მე მჭირს რაცა ჭირად.
     
გახსოვს, ოდეს შენ და როსტანს მინდორს მხეცი დაგეხოცა, <> გახსოვს, ოდეს შენ და როსტანს მინდორს მხეცი დაგეხოცა,
ყმა გენახა უცხო ვინმე, რომე ცრემლი მოეხოცა?   ყმა გენახა უცხო ვინმე, რომე ცრემლი მოეხოცა,
მას უკანით გონებამან მისმან ასრე დამამხოცა, = მას უკანით გონებამან მისმან ასრე დამამხოცა,
შენ გენუკევ მონახვასა, კიდით კიდე მოლახო ცა.   შენ გენუკევ მონახვასა, კიდით კიდე მოლახო ცა.
     
აქანამდის ნაუბარსა თუცა ვერას ვერ გეტყვია, <> ,,აქანამდის ნაუბარსა თუცა ვერას ვერ გეტყვია,
მაგრა შორით სიყვარული შენგან ჩემი შემიტყვია,   მაგრა შორით სიყვარული შენგან ჩემი შემიტყვია,
ვიცი, რომე გაუწყვედლად თვალთათ ცრემლი გისეტყვია, = ვიცი, რომე გაუწყვედლად თვალთათ ცრემლი გისეტყვია,
შეუპყრიხარ სიყვარულსა, გული შენი დაუტყვია.   შეუპყრიხარ სიყვარულსა, გული შენი დაუტყვია.
     
ასრე გითხრა, სამსახური ჩემი გმართებს ამად ორად: <> ასრე გითხრა, სამსახური ჩემი გმართებს ამად ორად:
პირველ, ყმა ხარ, ხორციელი არვინ გვყავს შენად სწორად,   პირველ ყმა ხარ, ხორციელი არვინ გვყავს შენად სწორად,
მერმე, ჩემი მიჯნური ხარ, დასტურია, არ ნაჭორად;   მერმე ჩემი მიჯნური ხარ, დასტურია, არ ნაჭორად;
წადი, იგი მოყმე ძებნე, ახლოს იყოს, თუნდა შორად!   წადი, იგი მოყმე ძებნე, ახლოს იყოს თუნდა შორად.
  =  
შენგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო გაამყარე; <> შენგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო გაამყარე,
რომე დამხსნა შეჭირვება, ეშმა ბილწი ასაპყარე;   რომე დამხსნა შეჭირვება, ეშმა ბილწი ასაპყარე.
გულსა გარე საიმედო ია მორგე, ვარდი ყარე;   გულსა გარე საიმედო ია მორგე, ვარდი ყარე,
მერმე მოდი, ლომო, მზესა, შეგეყრები, შემეყარე!   მერმე მოდი, ლომო, მზესა შეგეყრები, შემეყარე.
  =  
სამსა ძებნე წელიწადსა იგი შენი საძებარი; <> სამსა ძებნე წელიწადსა იგი შენი საძებარი;
ჰპოო, მოდი გამარჯვებით, მხიარულად მოუბარი;   ჰპოო, მოდი გამარჯვებით, მხიარულად მოუბარი;
ვერა ჰპოებ, დავიჯერებ, იყო თურე უჩინარი;   ვერა ჰპოებ, დავიჯერებ, იყო თურე უჩინარი,
კოკობი და უფურჭვნელი ვარდი დაგხვდე დაუმჭნარი. = კოკობი და უფურჭვნელი ვარდი დაგხვდე დაუმჭნარი.
     
ფიცით გითხრობ: შენგან კიდე თუ შევირთო რაცა ქმარი, <> ფიცით გითხრობ: შენგან კიდე თუ შევირთო რაცა ქმარი,
მზეცა მომხვდეს ხორციელი, ჩემთვის კაცად შენაქმარი, = მზეცა მომხვდეს ხორციელი, ჩემთვის კაცად შენაქმარი,
სრულად მოვსწყდე სამოთხესა, ქვესკნელს ვიყო დასანთქმარი,   სრულად მოვსწყდე სამოთხესა, ქვესკნელს ვიყო დასანთქმარი,
შენი მკლვიდეს სიყვარული, გულსა დანა ასაქმარი! <> შენი მკლვიდეს სიყვარული, გულსა დანა ასაქმარი“.
  =  
მოახსენა ყმამან: „მზეო, ვინ გიშერი აწამწამე,   მოახსენა ყმამან: „მზეო, ვინ გიშერი აწამწამე,
სხვა პასუხი რამცა გკადრე, ანუ რამცა შევიწამე? <> სხვა პასუხი რამცა გკადრე, ანუ რამცა შევიწამე,
მე სიკვდილსა მოველოდი, შენ სიცოცხლე გამიწამე, = მე სიკვდილსა მოველოდი, შენ სიცოცხლე გამიწამე,
ვითა მონა, სამსახურად განაღამცა წავე, წა-, მე!“   ვითა მონა, სამსახურად განაღამცა წავე, წა-, მე!“
     
კვლაცა ჰკადრა: „აჰა, მზეო, რათგან ღმერთმან მზედ დაგბადა,   კვლაცა ჰკადრა: „აჰა, მზეო, რათგან ღმერთმან მზედ დაგბადა,
მით გმორჩილობს, ზეციერი მნათობია რაცა სადა; <> მით გმორჩილობს ზეციერი მნათობია რაცა სადა;
მე რომ თქვენგან მოვისმინე წყალობანი, მედიადა.   მე რომ თქვენგან მოვისმინე წყალობანი, მედიადა,
ვარდი ჩემი არ დაჭნების, შუქი შენი იეფად-ა“. = ვარდი ჩემი არ დაჭნების, შუქი შენი იეფად-ა“.
     
კვლა შეჰფიცეს ერთმანერთსა, დააპირეს ესე პირი, <> კვლა შეჰფიცეს ერთმანერთსა, დააპირეს ესე პირი;
გასალდეს და გაამრავლეს საუბარი სიტყვახშირი.   გასალდეს და გაამრავლეს საუბარი სიტყვა-ხშირი,
გაადვილდა, აქანამდის გარდეხადა რაცა ჭირი, = გაადვილდა, აქანამდის გარდეხადა რაცა ჭირი,
თეთრთა კბილთა გამოჰკრთების თეთრი ელვა ვითა ჭვირი. <> თეთრთა კბილთა გამოჰკრთების თეთრი ელვა ვითა ჭვირი.
  =  
ერთგან დასხდეს, ილაღობეს, საუბარი ასად აგეს, <> ერთგან დასხდეს, ილაღობეს, საუბარი ასად აგეს;
ბროლ-ბალახში შეხვეული და გიშერი ასადაგეს; = ბროლ-ბალახში შეხვეული და გიშერი ასადაგეს;
ყმა ეტყვის, თუ: „შენთა მჭვრეტთა თავი ხელი, ა, სად აგეს! <> ყმა ეტყვის თუ: „შენთა მჭვრეტთა თავი ხელი ა, სად აგეს!
ცეცხლთა, შენგან მოდებულთა, გული ჩემი ასადაგეს“. = ცეცხლთა, შენგან მოდებულთა, გული ჩემი ასადაგეს“.
     
ყმა წავიდა, სიშორესა თუცა მისსა ვერ გასძლებდა, <> ყმა წავიდა, სიშორესა თუცა მისსა ვერ გასძლებდა;
უკუღმავე იხედვიდა, თვალთა რეტად აყოლებდა. = უკუღმავე იხედვიდა, თვალთა რეტად აყოლებდა.
ბროლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს, ტანსა მჭევრსა ათრთოლებდა,   ბროლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს, ტანსა მჭევრსა ათრთოლებდა,
გული ჰქონდა გულისათვის, სიყვარულსა ავალებდა.   გული ჰქონდა გულისათვის, სიყვარულსა ავალებდა.
     
თქვა: „მზეო, ვარდსა სიშორე შენი დამაჩნდეს ეს ადრე,   თქვა: „მზეო, ვარდსა სიშორე შენი დამაჩნდეს ეს ადრე,
ბროლი და ლალი გასრულ ვარ ქარვისა უყვითლესადრე. <> ბროლი და ლალი გასრულვარ ქარვისა უყვითლესად-რე;
მაშინ რაღა ვქმნა, ვერჭვრეტა რა მომხვდეს კვლა უგრძესადრე!   მაშინ რაღა ვქმნა, ვერ-ჭვრეტა რა მომხვდეს კვლა უგრძესად-რე!
ხამს მოყვრისათვის სიკვდილი, ესე მე დამიც წესადრე“.   ხამს მოყვრისათვის სიკვდილი, ესე მე დამიც წესად-რე“.
  =  
საწოლს დაწვა, ტირს, მტირალსა ცრემლი ძნელად ეხოცების,   საწოლს დაწვა, ტირს, მტირალსა ცრემლი ძნელად ეხოცების,
ვითა ვერხვი ქარისაგან, ირხევის და იკეცების; <> ვითა ვერხვი ქარისაგან ირხევის და იკეცების;
რა მილულნის, სიახლევე საყვარლისა ეოცების, = რა მილულნის, სიახლევე საყვარლისა ეოცების,
შეკრთის, დიდნი დაიზახის, მით პატიჟი ეოცების. <> შეკრთის, დიდნი დაიზახის, მით პატიჟი ეოცების.
  =  
მოშორვება საყვარლისა მას შეჰქმნოდა მისად ღაზოდ,   მოშორვება საყვარლისა მას შეჰქმნოდა მისად ღაზოდ,
ცრემლსა ვითა მარგალიტსა სწვიმს ვარდისა დასანაზოდ. <> ცრემლსა, ვითა მარგალიტსა სწვიმს ვარდისა დასანაზოდ;
რა გათენდა, შეეკაზმა მისთა მჭვრეტთა სალამაზოდ, = რა გათენდა, შეეკაზმა მისთა მჭვრეტთა სალამაზოდ,
ცხენსა შეჯდა, გაემართა, დარბაზს მივა სადარბაზოდ.   ცხენსა შეჯდა, გაემართა, დარბაზს მივა სადარბაზოდ.
     
დარბაზს ეჯიბი შეგზავნა, მართ მისგან შენარონია,   დარბაზს ეჯიბი შეგზავნა, მართ მისგან შენარონია,
შესთვალა: „გკადრებ, მეფეო, მე ესე გამიგონია:   შესთვალა: „გკადრებ, მეფეო, მე ესე გამიგონია:
ყოველი პირი მიწისა თქვენ ხრმლითა დაგიმონია,   ყოველი პირი მიწისა თქვენ ხრმლითა დაგიმონია,
აწ, თუ სჯობს, ესე ამბავი ცნან, რაცა გარემონია. <> აწ თუ სჯობს, ესე ამბავი ცნან რაცა გარემონია.
  =  
მე წავიდე, მოვიარო, ვილაშქრო და ვინაპირო, <> მე წავიდე, მოვიარო, ვილაშქრო და ვინაპირო,
თინათინის ხელმწიფობა მტერთა თქვენთა გულსა ვჰგმირო, = თინათინის ხელმწიფობა მტერთა თქვენთა გულსა ვჰგმირო,
მორჩილქმნილთა გავახარო, ურჩი ყოვლი ავატირო, <> მორჩილ-ქმნილ გავახარო, ურჩი ყოვლი ავატირო,
ძღვენნი გკადრნე ზედა-ზედა, არ სალამი დავაძვირო“. = ძღვენნი გკადრნე ზედა-ზედა, არ სალამი დავაძვირო“.
     
მეფესა ეთქვა ამისი დიადი მადრიელობა,   მეფესა ეთქვა ამისი დიადი მადრიელობა,
ებრძანა: „ლომო, არა გჭირს შენ ომთა გადრეკელობა, <> ებრძანა: „ლომო, არა გჭირს შენ ომთა გარდუხდელობა,
აწ მაგა შენსა თათბირსა ჰგავსო შენივე ქველობა.   აწ მაგა შენსა თათბირსა ჰგავსო შენივე ქველობა,
წა, მაგრა მომხვდეს, რაღა ვქმნა, თუ სიშორისა გრძელობა!“ = წა, მაგრა მომხვდეს, რაღა ვქმნა, თუ სიშორისა გრძელობა!“
     
ყმა შევიდა, თაყვანისცა, მადლი რამე მოახსენა: <> ყმა შევიდა, თაყვანი სცა, მადლი რამე მოახსენა:
ხელმწიფეო, მიკვირს, ქება რად იკადრეთ ჩემი თქვენა!   ხელმწიფეო, მიკვირს, ქება რად იკადრეთ ჩემი თქვენა,
აწ ნუთუ კვლა იშორისა ღმერთმან ბნელი გამითენა,   აწ ნუთუმცა კვლა ნახვითა ღმერთმან ბნელი გამითენა,
პირი თქვენი მხიარული მხიარულსა კვლა მიჩვენა!   პირი თქვენი მხიარული მხიარულსა კვლა მიჩვენა“.
  =  
მეფე ყელსა მოეხვია, გარდაკოცნა ვითა შვილი; <> მეფე ყელსა მოეიდა, გარდაკოცნა ვითა შვილი,
სხვა მათებრი არ ყოფილა არ გამზრდელი, არ გაზრდილი!   სხვა მათებრი არ ყოფილა არ გამზრდელი, არ გაზრდილი;
ყმა ადგა და წამოვიდა, მას დღე მათი ჩანს გაყრილი; = ყმა ადგა და წამოვიდა, მას დღე მათი ჩანს გაყრილი;
როსტან მისთვის აატირა გონიერი გული, ლბილი.   როსტან მისთვის აატირა გონიერი გული, ლბილი.
     
გამოემართა ავთანდილ, მოყმე მხნე, ლაღად მავალი. <> გამოემართა ავთანდილ, მოყმე მხნე, ლაღად მავალი,
ოც დღე იარა, ღამეცა დღე ზედაწართო მრავალი.   ოც დღე იარა, ღამეცა დღეზედა წართო მრავალი.
იგია ლხინი სოფლისა, იგია ნივთი და ვალი.   იგია ლხინი სოფლისა, იგია ნივთი და ვალი,
არ მისცილდების თინათინ მისი მას, ვისგან სწვავ ალი.   არ მისცილდებ თინათინ მისი მას, ვისგან სწვავ ალი.
  =  
რა მოვიდა, სიხარული შიგან გახდა სამეფოსა;   რა მოვიდა, სიხარული შიგან გახდა სამეფოსა;
მოეგებნეს დიდებულნი, ძღვენსა სძღვნიდეს იეფოსა;   მოეგებნეს დიდებულნი, ძღვენსა სძღვნიდეს იეფოსა;
იგი პირმზე არ მოსცების სიარულსა სასწრაფოსა; <> იგი პირ-მზე არ მოსცების სიარულსა სასწრაფოსა,
მიხვდეს მყოფნი მას წინაშე სიხარულსა სადაფოსა.   მიხვდეს მყოფნი მას წინაშე სიხარულსა სადაფოსა.
  =  
ქალაქი ჰქონდა მაგარი საზაროდ სანაპიროსა; <> ქალაქი ჰქონდა მაგარი საზაროდ სანაპიროსა,
გარე კლდე იყო, გიამბობ ზღუდესა უქვიკიროსა;   გარე კლდე იყო, გიამბობ, ზღუდესა უქვიკიროსა,
ყმამან მუნ დაყო სამი დღე ამოსა სანადიროსა, = ყმამან მუნ დაყო სამი დღე ამოსა სანადიროსა,
გაზრდილი მისი შერმადინ დაისვა სავაზიროსა.   გაზრდილი მისი შერმადინ დაისვა სავაზიროსა.
     
უბრძანა: „აჰა, შერმადინ, ამად მე შენგან მრცხვენიან,   უბრძანა: „აჰა, შერმადინ, ამად მე შენგან მრცხვენიან,
ჩემნი საქმენი ყოველნი გცოდნიან, გაგივლენიან, <> ჩემნი საქმენი ყოველნი გცოდნიან გაგივლენიან,
მაგრა არ იცი აქამდის, რანიცა ცრემლნი მდენიან!   მაგრა არ იცი, აქამდის რანიცა ცრემლნი მდენიან!
მე ვისგან მქონდეს პატიჟნი, აწ მასვე მოულხენიან. = მე ვისგან მქონდეს პატიჟნი, აწ მასვე მოულხენიან.
     
მე მოუკლავ თინათინის სურვილსა და სიყვარულსა, <> მე მოუკლავარ თინათინის სურვილსა და სიყვარულსა;
ხელი ცრემლი ასოვლებდის ნარგისთაგან ვარდსა ზრულსა,   რემლი ცხელი ასოვლებდის ნარგისთაგან ვარდსა ზრულსა;
ვერ ვაჩენდი აქანამდის ჭირსა ჩემგან დაფარულსა, = ვერ ვაჩენდი აქანამდის ჭირსა ჩემგან დაფარულსა,
აწ მიბრძანა საიმედო, ამად მხედავ მხიარულსა. <> აწ მიბრძანა საიმედო, ამად მხედავ მხიარულსა.
  =  
მიბრძანა: «მიცან ამბავი მის ყმისა დაკარგულისა, <> მიბრძანა: მიცან ამბავი მის ყმისა დაკარგულისა,
მოხვიდე, სრულვქმნა მაშინღა შენი წადილი გულისა,   მოხვიდე, სრულ-ვქმნა მაშინღა შენი წადილი გულისა,
ქმარი არ მინდა უშენო, მომხვდეს ხისაცა რგულისა!»   ქმარი არ მინდა უშენო, მომხვდეს ხისაცა რგულისა»,
მომცა წამალი გულისა, აქამდის დადაგულისა. = მომცა წამალი გულისა, აქამდის დადაგულისა.
     
პირველ, ყმა ვარ, წასლა მინდა პატრონისა სამსახურად, <> პირველ ყმა ვარ, წასლა მინდა პატრონისა სამსახურად –
ხამს მეფეთა ერთგულობა, ყოფა გვმართებს ყმასა ყმურად,   ხამს მეფეთა ერთგულობა, ყოფა გვმართებს ყმასა ყმურად;
მერმე, ცეცხლი დაუვსია, აღარა მწვავს გულსა მურად.   მერმე ცეცხლი დაუვსია, აღარა მწვავს გულსა მურად,
ხამს, თუ კაცი არ შეუდრკეს, ჭირს მიუხდეს მამაცურად.   ხამს, თუ კაცი არ შეუდრკეს ჭირს, მიუხდეს მამაცურად.
  =  
ვართ უმოყვრესნი მე და შენ ყოველთა პატრონ-ყმათასა, <> ვართ უმოყვრესნი მე და შენ ყოველთა პატრონ-ყმათასა,
ამისთვის გნუკევ სმენასა შენ ამა ჩემთა ხმათასა:   ამისთვის გნუკევ სმენასა შენ ამა ჩემთა ხმათასა;
ჩემ წილ დაგაგდებ პატრონად, თავადად ჩემთა სპათასა, = ჩემ წილ დაგაგდებ პატრონად, თავადად ჩემთა სპათასა,
ამა საქმესა ვერა ვიქ მე განდობასა სხვათასა. <> ამა საქმესა ვერა ვიქმ ე განდობასა სხვათასა.
  =  
ლაშქართა და დიდებულთა ალაშქრებდი, ჰპატრონობდი, <> ლაშქართა და დიდებულთა ალაშქრებდი, ჰპატრონობდი;
დარბაზს კაცსა გაჰზავნიდი და ამბავსა მათსა სცნობდი,   დარბაზს კაცსა გაჰზავნიდი და ამბავსა მათსა სცნობდი;
წიგნსა სწერდი ჩემ მაგიერ, უფასოსა ძღვენსა სძღვნობდი, = წიგნსა სწერდი ჩემ მაგიერ, უფასოსა ძღვენსა სძღვნობდი,
აქა სადმე არყოფასა ჩემსა მათმცა რად აგრძნობდი! <> აქა სადმე არ-ყოფასა ჩემსა მათმცა რად აგრძნობდი!
  =  
ლაშქრობა და ნადირობა შენი ჩემსა დაასახე, <> ლაშქრობა და ნადირობა შენი ჩემსა დაასახე,
აქათ სამ წელ მომიცადე, ხვაშიადი შემინახე, = აქათ სამ წელ მომიცადე, ხვაშიადი შემინახე,
მე ნუთუმცა შემოვბრუნდი, ალვა ჩემი არ დაჭნა ხე,   მე ნუთუმცა შემოვბრუნდი, ალვა ჩემი არ დაჭნა ხე,
არ მოვბრუნდე, მომიგლოვე, მიტირე და მივაგლახე! <> არ მოვბრუნდე, მომიგლოვე, მიტირე და მივაგლახე.
  =  
მაშინღა ჰკადრე მეფესა არ საქმე სასურვალია, <> მაშინღა ჰკადრე მეფესა არ საქმე სასურვალია,
აცნობე ჩემი სიკვდილი, – იყავ მართ ვითა მთრვალია,   აცნობე ჩემი სიკვდილი – იყავ მართ ვითა მთრვალია;
მიხვდა-თქო საქმე, რომელი ყოვლთათვის გარდუვალია.   მიხვდა-თქო საქმე, რომელი ყოვლთათვის გარდუვალია,
გლახაკთა მიეც საჭურჭლე, ოქრო, ვერცხლი და რვალია!   გლახაკთა მიეც საჭურჭლე, ოქრო, ვერცხლი და რვალია.
  =  
მაშინ უფრო მომეხმარე, ამისგანცა უფრო მხნედრე; <> მაშინ უფრო მომეხმარე ამისგანცა უფრო მხნედ-რე,
ნუთუ ადრე დამივიწყო? მახსენებდ ზედა-ზედრე!   ნუთუ ადრე დამივიწყო? მახსენებდ ზედა-ზედ-რე!
მეტად კარგად დამიურვე, სული ჩემი შეივედრე, = მეტად კარგად დამიურვე, სული ჩემი შეივედრე,
ზრდანი ჩემნი მოიგონენ, გული შენი მოიმდედრე! <> ზრდანი ჩემნი მოიგონენ, გული შენი მოიმდედრე“.
  =  
რა მონამან მოისმინა, გაუკვირდა, შეეზარა,   რა მონამან მოისმინა, გაუკვირდა, შეეზარა,
თვალთათ, ვითა მარგალიტი ცხელი ცრემლი გარდმოყარა, <> თვალთათ, ვითა მარგალიტი ცრემლი ცხელი გარდმოყარა;
მოახსენა: „უშენომან გულმან რამცა გაიხარა! = მოახსენა: „უშენომან გულმან რამცა გაიხარა!
ვიცი, რომე არ დასდგები, მაგას გიშლი ამად არა. <> ვიცი, რომე არ დასდგები, მაგას გიშლი ამად არა.
  =  
«ჩემად ნაცვლად დაგაგდებო», – ესე სიტყვა ვით მიბრძანე? <> ჩემად ნაცვლად დაგაგდებო, – ესე სიტყვა  ვით მიბრძანე?
რაგვარა ვქმნა პატრონობა, რამც გიფერე, რამც გიგვანე?   რაგვარა ვქმნა პატრონობა? რამც გიფერე, რამც გიგვანე?
შენ მარტოსა გიგონებდე, მემცა მიწა ვიაკვანე! = შენ მარტოსა გიგონებდე, მემცა მიწა ვიაკვანე!
სჯობს, ორნივე გავიპარნეთ, წამოგყვები, წამიტანე! <> სჯობს ორნივე გავიპარნეთ, წამოგყვები, წამიტანე“.
  =  
ყმამან უთხრა: „მომისმინე, მართლად გითხრობ, არა ჭრელად:   ყმამან უთხრა: „მომისმინე, მართლად გითხრობ, არა ჭრელად:
რა მიჯნური ველთა რბოდეს, მარტო უნდა გასაჭრელად;   რა მიჯნური ველთა რბოდეს, მარტო უნდა გასაჭრელად;
მარგალიტი არვის მიხვდეს უსასყიდლო უვაჭრელად; <> მარგალიტი არვის მიხვდეს უსასყიდლოდ,  უვაჭრელად,
კაცი ცრუ და მოღალატე ხამს ლახვრითა დასაჭრელად. = კაცი ცრუ და მოღალატე ხამს ლახვრითა დასაჭრელად.
     
ვისმცა უთხარ ხვაშიადი? შენგან კიდე არვინ ვარგა; <> ვისმცა უთხარ ხვაშიადი, შენგან კიდე არვინ ვარგა,
უშენოსა პატრონობა ვის მივანდო, ვინ იქს კარგა?   უშენოსა პატრონობა ვის მივანდო, ვინ იქს კარგა?
სანაპირო გაამაგრე, მტერმან ახლოს ვერ იბარგა!   სანაპირო გაამაგრე, მტერმან ახლოს ვერ იბარგა,
კვლა ნუთუმცა შემოვიქეც, ღმერთმან სრულად არ დამკარგა. = კვლა ნუთუმცა შემოვიქეც, ღმერთმან სრულად არ დამკარგა.
     
განგებაა, სწორად მოჰკლავს, ერთი იყოს, თუნდა ასი; <> განგებაა, სწორად მოჰკლავს, ერთი იყოს, თუნდა ასი;
მარტოობა ვერას მიზამს, მცავს თუ ცისა ძალთა დასი; = მარტოობა ვერას მიზამს, მცავს თუ ცისა ძალთა დასი;
აქათ სამ წელ არ მოვიდე, მაშინ გმართებს გლოვა, ფლასი; <> აქათ სამ წელ არ მოვიდე, მაშინ გმართებს გლოვა, ფლასი,
წიგნსა მოგცემ, გმორჩილობდეს, ვინცა იყოს ჩემი ხასი“. = წიგნსა მოგცემ, გმორჩილობდეს, ვინცა იყოს ჩემი ხასი“.
წიგნი ავთანდილისა ყმათა თანა <> წიგნი ავთანდილისა თავის ყმათა თანა
     
დაწერა, თუ: „ჩემნო ყმანო, გამზრდელნო და ზოგნო ზრდილნო,   დაწერა თუ: „ჩემნო ყმანო, გამზრდელნო და ზოგნო ზრდილნო,
ერთგულნო და მისანდონო, ამას ზედა გამოცდილნო,   ერთგულნო და მისანდონო, ამას ზედა გამოცდილნო,
თქვენ, ჩემისა საწადლსა მიდგომილნო, ვითა ჩრდილნო,   თქვენ ჩემისა საწადლსა მიდგომილნო, ვითა ჩრდილნო,
წიგნი ჩემი მოისმინეთ, ყოვლნო ერთგან შემოხდილნო!   წიგნი ჩემი მოისმინეთ, ყოვლნო, ერთგან შემოყრილნო!
  =  
მიწაცა თქვენი ავთანდილ, ისმინეთ, გიწერ მე რასა: <> მიწაცა თქვენი ავთანდილ, ისმინეთ, გიწერ მე რასა,
თვით ვიქ ხელითა ჩემითა ამა წიგნისა წერასა,   თვით ვიქ ხელითა ჩემითა ამა  წიგნისა წერასა;
ცოტასა ხანსა ვარჩიე გაჭრა სმასა და მღერასა,   ცოტასა ხანსა ვარჩიე გაჭრა სმასა და მღერასა,
პურად და საჭმლად მივენდვ ჩემსა მშვილდსა და ცერასა.   პურად და საჭმლად მივენდვ ჩემსა მშვილდსა და  ცერასა.
  =  
საქმე რამე მიც თავისა ზე სადმე გარდსახვეწელი, <> საქმე რამე მიც თავისა ზე სადმე  გარდსახვეწელი,
დავყო მარტოდ და ღარიბად ესე წლეული მე წელი;   დავყო მარტოდ და ღარიბად ესე წლეული მე წელი,
გემუდარები ამისთვის, ვარ თქვენი შემომხვეწელი, = გემუდარები ამისთვის, ვარ თქვენი შემომხვეწელი,
მე დამახვედროთ სამეფო მტერთაგან დაულეწელი.   მე დამახვედროთ სამეფო მტერთაგან დაულეწელი.
     
მე შერმადინ დამიგდია, ჩემად კერძად პატრონობდეს, <> მე შერმადინ დამიგდია, ჩემად კერძად პატრონობდეს,
სიკვდილსა და სიცოცხლესა სადამდისცა ჩემსა სცნობდეს;   სიკვდილსა და სიცოცხლესა სადამდისცა ჩემსა სცნობდეს,
ყოვლთა მზეებრ მოგეფინოს, ვარდს არ ზრვიდეს, არ აჭნობდეს, = ყოვლთა მზეებრ მოგეფინოს, ვარდს არ ზრვიდეს, არ აჭნობდეს,
შემცოდესა ყველაკასა ვითა ცვილსა დაადნობდეს. <> შემცოდესა ყველაკასა,ვითა ცვილსა, დაადნობდეს.
  =  
თქვენცა იცით, გამიზრდია ვითა ძმა და ვითა შვილი; <> თქვენცა იცით,  გამიზრდია, ვითა ძმა და  ვითა შვილი;
ამას ასრე მორჩილობდით, არს ვითამც ავთანდილი,   ამას ასრე მორჩილობდით, არს ვითამც ავთანდილი;
ბუკსა იკრას, აქნევინეთ ყოვლი საქმე, ჩემგან ქმნილი;   ბუკსა იკრას, აქნევინეთ ყოვლი საქმე, ჩემგან ქმნილი;
მე თუ დრომდის არ მოვიდე, გლოვა გმართებს, არ სიცილი“. = მე თუ დრომდის არ მოვიდე, გლოვა გმართებს, არ სიცილი“.
     
ესე წიგნი გაასრულა წყლიანმან და სიტყვანაზმა, <> ესე წიგნი გაასრულა წყლიანმან და სიტყვა-ნაზმა;
წელთა ოქრო შემოირტყა, საღარიბოდ შეეკაზმა,   წელთა ოქრო შემოირტყა, საღარიბოდ მოეკაზმა,
ბრძანა: „მინდორს შევჯდებიო“, ლაშქარიცა დაერაზმა; = ბრძანა: „მინდორს შევჯდებიო“, ლაშქარიცა დაერაზმა;
მასვე წამსა წამოვიდა, შინა ხანი არა დაზმა.   მასვე წამსა წამოვიდა, შინა ხანი არა დაზმა.
     
ბრძანა: „წადით ყველაკაი, აქა მმხრედ არვინ მინა“. <> ბრძანა: „წადით ყველაკაი, აქა მმხრედ არვინ მინა“.
მონებიცა მოიშორვა, თავი გაითავისწინა, = მონებიცა მოიშორვა, თავი გაითავისწინა,
მარტო გარე შემობრუნდა, შამბი შიგან გაირბინა. <> მარტო გარე შემობრუნდა, შამბი შიგან გაირბინა,
მიწყივ მისად საგონებლად მისი მკლელი თინათინ-ა.   მიწყივ მისად საგონებლად მისი მკლელი თინათინ-ა.
  =  
იგი ველი გაირბინა, ლაშქართაგან გაეკიდა; <> იგი ველი გაირბინა, ლაშქართაგან გაეკიდა.
ვინმცა ნახა სულიერმან, ანუ ვინმცა წაეკიდა? = ვინმცა ნახა სულიერმან, ანუ ვინმცა წაეკიდა?
ვის მახვილი ვერას ავნებს, მისი მკლველი გაეკიდა; <> ვის მახვილი ვერას ავნებს, მისი მკლვი გაეკიდა,
მისგან ტვირთი კაეშნისა ტვირთად ვარგად აეკიდა. = მისგან ტვირთი კაეშნისა ტვირთად ვარგად აეკიდა.
     
რა ლაშქართა ინადირეს და პატრონი მოითვალეს,   რა ლაშქართა ინადირეს და პატრონი მოითვალეს,
იგი პირმზე ვეღარ პოვეს, პირი მათი იფერმკთალეს, <> იგი პირ-მზე ვეღარ პოვეს, პირი მათი იფერმკთალეს;
მათსა დიდსა სიხარულსა სმძიმილი ანაცვალეს,   მათსა დიდსა სიხარულსა სმძიმარი ანაცვალეს,
ყოვლგან რბოდეს საძებარად, ვინცა იყო უცხენმალეს. = ყოვლგან რბოდეს საძებარად, ვინცა იყო უცხენმალეს.
     
  -+ “ღმერთი, ლომო, შენად ნაცვლად სხვასა ვისცა დანერგვიდეს!“
    დარბოდეს და სხვაგნით სხვათა მოამბეთა  მოასხმიდეს;
    ვეღარა ცნეს მისი საქმე, გაიარა აქათ კიდეს,
    მისნი სპანი გულ-მოკლულნი ცრემლსა ცხელსა გარდმოჰყრიდეს.
     
შერმადინ ერთგან შეყარნა ხასნი და დიდებულები, = შერმადინ ერთგან შეყარნა ხასნი და დიდებულები,
უჩვენა იგი უსტარი, ამბავი მისი თქმულები. <> უჩვენა იგი უსტარი, ამბავი მისი თქმულები;
რა მოისმინეს, ყველაი დარჩა გულდანაწყლულები;   რა მოისმინეს, ყველაი დარჩა გულ-დანაწყლულები,
თავსა იცემდეს, არ იყო გული უცრემლო, ულები. = თავსა იცემდეს, არ იყო გული უცრემლო, ულები.
     
ყოვლთა ჰკადრეს: „თუცა ყოფა ჩვენ უმისოდ გვეარმისცა, <> ყოვლთა ჰკადრეს: „თუცა ყოფა ჩვენ უმისოდ გვეარმისცა,
უშენოსა საჯდომი და ტახტი მისი ვისმცა მისცა?   უშენოსა საჯდომი და ტახტი მისი ვისმცა მისცა?
განაღამცა გმორჩილობდით, თუ გვიბრძანო რაცა ვისცა!“   განაღამცა გმორჩილობდით, თუ გვიბრძანო რაცა ვისცა!“
იგი მონა აპატრონეს, ყველაკამან თაყვანისცა.   იგი მონა აპატრონეს, ყველაკამან თაყვანი-სცა.
ავთანდილისაგან ტარიელის ძებნად წასლვა   ავთანდილისაგან ის ყმის ძებნად წასლვა
     
ამ საქმესა მემოწმების დიონოსი ბრძენი, ეზროს: = ამ საქმესა მემოწმების დიონოსი ბრძენი, ეზროს:
საბრალოა, ოდეს ვარდი დაეთრთვილოს, და-ცა-ეზროს. <> საბრალოა, ოდეს ვარდი დაეთრთვილოს, და-ცა-ეზროს;
ვის ბალახში არა ჰგვანდეს და ლერწამი ტანად ეზროს, = ვის ბალახში არა ჰგვანდეს და ლერწამი ტანად ეზროს,
იგი სადმე გაღარიბდეს, საყოფთაგან იაბეზროს. <> იგი სადმე გაღარიბდეს, საყოფთაგან იაბეზროს.
  =  
ავთანდილ იგი მინდორი ოთხახმით გარდაიარა, <> ავთანდილ იგი მინდორი ოთხ-ახმით გარდაიარა,
დააგდო ზღვარი არაბთა, სხვათ ზღვართა არე იარა, = დააგდო ზღვარი არაბთა, სხვათ ზღვართა არე იარა,
მაგრა მის მზისა გაყრამან სიცოცხლე გაუზიარა;   მაგრა მის მზისა გაყრამან სიცოცხლე გაუზიარა;
თქვა: „თუ მე მასმცა ვეახლ, აწ ცხელსა ცრემლსა ვღვრი არა“. <> თქვა: „თუ მე მასმცა ვეახლ, აწ ცხელსა ცრემლსა ვღვრი არა“.
  =  
ახალმან ფიფქმან დათოვა, ვარდი დათრთვილა, დანასა;   ახალმან ფიფქმან დათოვა, ვარდი დათრთვილა, დანასა;
მოუნდის გულსა დაცემა, ზოგჯერ მიმართის დანასა; <> მოუნდის გულსა დაცემა, ზოგჯერ მიმართის დანასა;
თქვის: „ჭირი ჩემი სოფელმან ოთხმოცდაათი ანასა,   თქვის: „ჭირი ჩემი სოფელმან ოთხმოცდაათი ანასა,
მოვშორდი ლხინსა ყველასა, ჩანგსა, ბარბითსა და ნასა!“ = მოვშორდი ლხინსა ყველასა, ჩანგსა, ბარბითსა და ნასა!“
     
ვარდი, მის მზისა გაყრილი, უფრო და უფრო ჭნებოდა, <> ვარდი მის მზისა გაყრილი უფრო და უფრო ჭნებოდა,
გულსა უთხრის, თუ: „დათმეო“, ამად არ დია ბნდებოდა.   გულსა უთხრის თუ: „დათმეო“, ამად არ დია ბნდებოდა.
უცხო-უცხოთა ადგილთა საძებრად იარებოდა,   უცხო უცხოთა ადგილთა საძებრად იარებოდა.
მგზავრთა ჰკითხვიდის ამბავთა, მათ თანაემოყვრებოდა.   მგზავრთა ჰკითხვიდის ამბავთა, მათ თანა-ემოყვრებოდა.
  =  
მუნ ეძებს, ცრემლი მტირალსა სდის ზღვათა შესართავისად; <> მუნ ეძებს, ცრემლი მტირალსა სდის ზღვათა შესართავისად.
უჩნდის ქვეყანა ტახტად და მკლავი სადებლად თავისად;   უჩნდის ქვეყანა ტახტად და მკლავი სადებლად თავისად.
თქვის: „საყვარელო, მოგშორდი, გული შენ დაგრჩა, ვთქვა ვისად?   თქვის: „საყვარელო, მოგშორდი გული შენ დაგრჩა, ვთქვა ვისად?
შენთვის სიკვდილი მეყოფის ლხინად ჩემისა თავისად“. = შენთვის სიკვდილი მეყოფის ლხინად ჩემისა თავისად“.
     
ყოვლი პირი ქვეყანისა მოვლო, სრულად მოიარა,   ყოვლი პირი ქვეყანისა მოვლო, სრულად მოიარა,
ასრე რომე ცასა ქვეშე არ დაურჩა არ არა, <> ასრე რომე ცასა ქვეშე არ დაურჩა, არ არა;
მაგრა იგი მის ამბისა მსმენელსაცა ვერ მიმხვდარა.   მაგრა იგი მის ამბისა მსმენელსაცა ვერ მიმხვდარა,
ამას შიგან წელიწადი სამი სამ თვედ მიიყარა. = ამას შიგან წელიწადი სამი სამ თვედ მიიყარა.
     
მიხვდა რასმე ქვეყანასა უგემურსა, მეტად მქისსა,   მიხვდა რასმე ქვეყანასა უგემურსა, მეტად მქისსა,
თვე ერთ კაცსა ვერა ნახავს, ვერას შვილსა ადამისსა, <> თვე ერთ კაცსა ვერა ნახავს, ვერას შვილსა ადამისსა;
იგი ჭირი არ უნახავს არ რამინს და არცა ვისსა,   იგი ჭირი არ უნახავს არ რამინს და არცა ვისსა,
დღე და ღამე იგონებდის საყვარელსა მასვე მისსა.   დღე და ღამე იგონებდ საყვარელსა მასვე მისსა.
  =  
მას მიხვდა წვრი სადგურად მაღლისა მთისა დიდისა, <> მას მიხვდა წვრი სადგურად მაღლისა მთისა დიდისა,
გამოჩნდა მუნით მინდორი, სავალი დღისა შვიდისა.   გამოჩნდა მუნით მინდორი, სავალი დღისა შვიდისა;
მის მთისა ძირსა წყალი დის, არად სანდომი ხიდისა, = მის მთისა ძირსა წყალი დის, არად სანდომი ხიდისა,
ორგნითვე ტყესა შეეკრა ნაპირი წყლისა კიდისა.   ორგნითვე ტყესა შეეკრა ნაპირი წყლისა კიდისა.
     
ზედ წაადგა, შეექცევის, დროთა, დღეთა ანგარიშობს;   ზედ წაადგა, შეექცევის, დროთა, დღეთა ანგარიშობს;
თვენი ესხნეს ორანიღა, ამად სულთქვამს, არა იშობს; <> თვენი ესხნეს ორანიღა, ამად სულთქვამს, ამად იშობს;
ვა თუ საქმე გამიმჟღავნდეს! – კვლა ამისთვის გულმოშიშობს, –   ვა თუ საქმე გამიმჟღავნდეს! – კვლა ამისთვის გულ-მოშიშობს, –
ავსა კარგად ვერვინ შესცვლის, თავსა ახლად ვერვინ იშობს“.   ავსა კარგად ვერვინ შესცვლის, თავსა ახლად ვერვინ იშობს“.
  =  
საგონებელი შეექმნა, დადგა საქმისა მრჩეველად, <> საგონებელი შეექმნა, დადგა საქმისა მრჩეველად.
თქვა: „თუ დავბრუნდე, ეზომი ხანი რად დავყავ მე ველად? = თქვა: „თუ დავბრუნდე, ეზომი ხანი რად დავყავ მე ველად?
ჩემსა რა ვჰკადრო მნათობსა, ვიყავ რად დღეთა მლეველად; <> ჩემსა რა ვჰკადრო მნათობსა, ვიყავ რად დღეთა მლეველად,
მისი ვერა ვცნა ჭორადცა, ვარ ვისთა გზათა მკვლეველად?   მისი ვერა ვცნა ჭორადცა, ვარ ვისთა გზათა მკვლეველად?
  =  
თუ არ დავბრუნდე, საძებრად დავყვნე სხვანიცა ხანანი, <> თუ არ დავბრუნდე, საძებრად დავყვნე სხვანიცა ხანანი,
რომელსა ვეძებ, ვერა ვცნნე ამბავნი მე მისთანანი, = რომელსა ვეძებ, ვერა ვცნნე ამბავნი მე მისთანანი,
დრო გარდაუწყდეს შერმადინს, მიხვდენ ღაწვისა ბანანი,   დრო გარდაუწყდეს შერმადინს, მიხვდენ ღაწვისა ბანანი,
მივიდეს, ჰკადრნეს მეფესა საქმენი დასაგვანანი, <> მივიდეს, ჰკადრნეს მეფესა საქმენი დასაგვანანი!“
  =  
უამბოს ჩემი სიკვდილი, თვით ჩემგან დავედრებული, <> უამბოს ჩემი სიკვდილი, თვით ჩემგან დავედრებული;
მათ შექმნან გლოვა-ტირილი, ქმნან საქმე გამწარებული,   მათ შექმნან გლოვა-ტირილი, ქმნან საქმე გამწარებული;
მერმე მივიდე ცოცხალი მე, სხვაგან სადმე რებული!“   მერმე მივიდე ცოცხალი მე, სხვაგან სადმე რებული!“
ამას იგონებს ტირილით გონებაშეიწრებული.   ამას იგონებს ტირილით გონება-შეიწრებული.
  =  
იტყვის: „ღმერთო, სამართალნი შენნი ჩემთვის რად ამრუდენ? <> იტყვის: „ღმერთო, სამართალნი შენნი ჩემთვის რად ამრუდენ,
მე ეზომნი სიარულნი კიდე რად, გლახ, გამიცუდენ?   მე ეზომნი სიარულნი კიდე რად, გლახ, გამიცუდენ,
გულით ჩემით სიხარულნი აჰფხვრენ, ჭირნი დააბუდენ;   გულით ჩემით სიხარულნი აჰფხვრენ, ჭირნი დააბუდენ?
დღეთა ჩემთა ცრემლნი ჩემნი ვერაოდეს დავიყუდენ“. = დღეთა ჩემთა ცრემლნი ჩემნი ვერაოდეს დავიყუდენ“.
     
კვლაცა იტყვის: „დათმობა სჯობს“, და თავსავე ეუბნების:   კვლაცა იტყვის: „დათმობა სჯობს“, და თავსავე ეუბნების:
დღეთა მეტად ნუ მოჰკვდები, გული ჩემი ნუ დადნების, <> დღეთა მეტად ნუ მოჰკვდები, გული ჩემი ნუ დადნების,
უღმრთოდ ვერას ვერ მოვაწევ, ცრემლი ცუდად მედინების, = უღმრთოდ ვერას ვერ მოვაწევ, ცრემლი ცუდად მედინების,
განგებასა ვერვინ შესცვლის, არსაქმნელი არ იქმნების. <> განგებასა ვერვინ შესცვლის, არ-საქმნელი არ იქმნების.
  =  
ყოვლნი არსნი ცათქვეშეთნი ერთობ სრულად მომივლიან, <> ყოვლნი არსნი ცათ ქვეშეთნი ერთობ სრულად მომივლიან,
მაგრა საქმე მის კაცისა ვერასადა შემიგნიან;   მაგრა საქმე მის კაცისა ვერა სადა შემიგნიან;
უღონიოდ მართალ იყვნეს, რომელთაცა ქაჯად თქვიან.   უღონიოდ მართალ იყვნეს, რომელთაცა ქაჯად თქვიან,
აწ ტირილი არას მარგებს, ცუდად ცრემლნი რასა მდიან?   აწ ტირილი არას მარგებს, ცუდად ცრემლნი რასა მდიან!
  =  
მთით ჩამოვიდა ავთანდილ, გავლნა წყალი და ტყენია, <> მთით ჩამოვიდა ავთანდილ, გავლ წყალი და ტყენია;
მინდორს აცორვებს ტაიჭსა, შეჟღრენით მონაწყენია.   მინდორს აცორვებს ტაიჭსა, შეჟღრენით მონაწყენია:
გასცუდებოდეს მკლავნი და მისნი სიამაყენია, = გასცუდებოდეს მკლავნი და მისნი სიამაყენია,
ბროლისა ველსა სტურფობდეს გიშრისა მუნ საყენია.   ბროლისა ველსა სტურფობდეს გიშრისა მუნ საყენია.
     
მობრუნება დააპირა, სულთქვნა, მერმე ივაგლახა, <> მობრუნება დააპირა, სულთქვნა, მერმე ივაგლახა,
მას მინდორსა დაემართა, გზა თვალითა გამოსახა; = მას მინდორსა დაემართა, გზა თვალითა გამოსახა;
თვესა ერთსა სულიერი კაცი არსად არ ენახა,   თვესა ერთსა სულიერი კაცი არსად არ ენახა,
მხეცნი იყვნეს საშინელნი, მაგრა არა შეუზახა.   მხეცნი იყვნეს საშინელნი, მაგრა არა შეუზახა.
     
თუცა მხეცქმნილი ავთანდილ გულამოსკვნით და კვნესით-ა, <> თუცა მხეც-ქმნილი ავთანდილ გულ-ამოსკვნით და კვნესით-ა,
ეგრეცა ჭამა მოუნდის ადამის ტომთა წესითა, = ეგრეცა ჭამა მოუნდის ადამის ტომთა წესითა,
ისრითა მოკლ ნადირი, როსტომის მკლავუგრძესითა, <> ისრითა მოკლის ნადირი, როსტომის მკლავ-უგრძესითა,
შამბისა პირსა გარდახდა, ცეცხლი დააგზო კვესითა. = შამბისა პირსა გარდახდა, ცეცხლი დააგზო კვესითა.
     
ცხენსა მისცა საძოვარი, ვირე წვადი შეიწოდეს; <> ცხენსა მისცა საძოვარი, ვირე წვადი შეიწოდეს;
ექვსნი რამე ცხენოსანნი, ნახა, მისკენ მოვიდოდეს; = ექვსნი რამე ცხენოსანნი, ნახა, მისკენ მოვიდოდეს;
თქვა, თუ: „ჰგვანან მეკობრეთა, თვარა კარგი რამც იცოდეს! <> თქვა თუ: „ჰგვანან მეკობრეთა, თვარა კარგი რამც იცოდეს!
აქა კაცი ხორციელი კვლა ყოფილა არაოდეს.   აქა კაცი ხორციელი კვლა ყოფილა არაოდეს.
  =  
ხელთა ჰქონდა ისარ-მშვილდ, მათკე მივა მხიარული. <> ხელთა ჰქონდა მშვილდ-ისარი, მათკე მივა მხიარული.
ორთა კაცთა წვეროსანთა ყმა მოჰყვანდა უწვერული,   ორთა კაცთა წვეროსანთა ყმა მოჰყვანდა უწვერული;
თავსა იყო დაკოდილი, შეებნიდა სისხლსა გული,   თავსა იყო დაკოდილი, შეებნიდა სისხლსა გული;
ტიროდეს და იჭირვოდეს, ცოტა ედგა მას, გლახ, სული. = ტიროდეს და იჭირვოდეს, ცოტა ედგა მას, გლახ, სული.
     
უყივლა, თუ: „ძმანო, ვინ ხართ? მეკობრეთა დაგამსგავსენ!“ <> უყივლა თუ: „ძმანო, ვინ ხართ? მეკობრეთა დაგამსგავსენ!“
მათ მიუგეს: „დაგვიწყნარდი, გვიშველე რა, ცეცხლნი ავსენ,   მათ მიუგეს: „დაგვიწყნარდი, გვიშველე რა, ცეცხლნი ავსენ;
ვერა გვარგო, მოგვიმატენ, ჭირნი ჭირთა მოგვისავსენ, = ვერა გვარგო, მოგვიმატენ, ჭირნი ჭირთა მოგვისავსენ,
სატირელნი მოგვიტირენ, ღაწვნი შენცა დაიმხავსენ! <> სატირელნი მოგვიტირენ, ღაწვნი შენცა დაიმხავსენ“.
  =  
ავთანდილ მიდგა, ეუბნა მათ კაცთა გულმდუღარეთა; <> ავთანდილ მიდგა, ეუბნა მათ კაცთა გულ-მდუღარეთა;
მათ უთხრეს მათი ამბავი ტირილით მოუბარეთა: = მათ უთხრეს მათი ამბავი ტირილით მოუბარეთა:
ჩვენ ვართო ძმანი სამნივე, მით ვიდენთ ცრემლთა მწარეთა, <> ჩვენ ვართო ძმანი სამნივე, მით ვიდენთ ცრემლთა მწარეთა,
დია გვაქვს ციხე-ქალაქი ხატაეთს არემარეთა.   დია გვაქვს ციხე-ქალაქი ხატაეთს არე-მარეთა.
  =  
კარგი გვესმა სანადირო, ნადირობას წამოვედით, <> კარგი გვესმა სანადირო, ნადირობას წამოვედით;
გვყვეს ლაშქარნი უთვალავნი, წყლისა პირსა გარდავხედით,   გვყვეს ლაშქარნი უთვალავნი, წყლისა პირსა გარდავხედით;
სანადირო მოგვეწონა, თვესა ერთსა არ წავედით, = სანადირო მოგვეწონა, თვესა ერთსა არ წავედით,
ვხოცდით მხეცსა უზომოსა მინდორით და მთით და ქედით. <> ვხოცთ მხეც უზომოსა მინდორით და მთით და ქედით.
  =  
ჩვენ, სამთა ძმათა, ჩვენ თანა მესროლნი დავაწბილენით, <> ჩვენ სამთა ძმათა ჩვენთანა მესროლნი დავაწბილენით;
მით ერთმანერთსა სამნივე ჩვენ კიდე დავეცილენით:   მით ერთმანერთსა სამნივე ჩვენ კიდე დავეცილენით;
«მე უკეთ მოვჰკლავ, მე გჯობო», სიტყვანი ვავაქილენით,   «მე უკეთ მოვჰკლავ, მე გჯობო», სიტყვანი ვავაქილენით;
ვერ გავაჩინეთ მართალი, ვისარჩლეთ, ვითაკილენით.   ვერ გავაჩინეთ მართალი, ვისარჩლეთ ვითაკილენით.
  =  
დღეს ავყარენით ლაშქარნი, სავსენი ირმის ტყავითა, <> დღეს ავყარენით ლაშქარნი, სავსენი ირმის ტყავითა,
ვთქვით: «გავაჩინოთ მართალი, ვინ სჯობთ თავისა მკლავითა,   ვთქვით: «გავაჩინოთ მართალი, ვინ სჯობთ თავისა მკლავითა,
თავსა ვეალნეთ მარტონი, დავდგეთ მართ ოდენ თავითა,   თავსა ვეალნეთ მარტონი, დავდგეთ მართ ოდენ თავითა,
თვითდანახულსა მოვჰკლვიდეთ, ნუ ვსრით დამნახავითა!»   თვით დანახულსა მოვჰკლვიდეთ, ნუ ვსრით დამნახავითა».
  =  
ჩვენ ვიახლენით სამთავე სამნივე მეაბჯრენია, <> ჩვენ ვიახლენით სამთავე სამნივე მეაბჯრენია,
ლაშქართა წასლა უბრძანეთ, მით არას მოაზრენია,   ლაშქართა წასლა უბრძანეთ, მით არას მოაზრენია;
მოვინადირეთ მინდორი, ისი ტყენი და ღრენია, = მოვინადირეთ მინდორი, ისი ტყენი და ღრენია,
დავხოცეთ მხეცი, მფრინველი აცა ზე გარდაგვფრენია. <> დავხოცეთ მხეცი, მფრინველი, აცა ზე გარდაგვფრენია.
  =  
ანაზდა მოყმე გამოჩნდა კუშტი, პირგამქუშავია, <> ანაზდა მოყმე გამოჩნდა კუშტი, პირ-გამქუშავია;
ზედა ჯდა შავსა ტაიჭსა, – მერანი რამე შავია,   ზედა ჯდა შავსა ტაიჭსა, – მერანი რამე შავია,–
თავსა და ტანსა ემოსა გარეთმა ვეფხის ტყავია,   თავსა და ტანსა ემოსა გარე-თმა ვეფხის ტყავია,
ჯერთ მისი მსგავსი შვენება კაცთაგან უნახავია. = ჯერთ მისი მსგავსი შვენება კაცთაგან უნახავია.
     
უჭვრიტეთ, მისთა ელვათა შუქნი ძლივ გავიცადენით, <> “ვუჭვრიტეთ, მისთა ელვათა შუქნი ძლივ გავიცადენით;
ვთქვით, თუ: «მზეაო ქვეყნად, ნუ ვეუბნებით ცად ენით!»   ვთქვით თუ: «მზეაო ქვეყნად, ნუ ვეუბნებით ცად ენით!»
მისი მოგვინდა შეპყრობა, ვჰკადრეთ და შევეცადენით, = მისი მოგვინდა შეპყრობა, ვჰკადრეთ და შევეცადენით,
ასრე სულთქმით და ვაებით მით ვართ, ცრემლისაცა დენით.   ასრე სულთქმით და ვაებით მით ვართ, ცრემლისაცა დენით.
     
მე, უხუცესმან, უმცროსთა კაცი დავსთხოვე ქენებით; <> მე უხუცესმან უმცროსთა კაცი დავსთხოვე ქენებით;
ჩემმან შედეგმან ტაიჭი მისი მით აქო ხსენებით;   ჩემმან შედეგმან ტაიჭი მისი მით აქო ხსენებით;
ამან მართ ოდენ მორევნა გვითხრა, უალეთ ჩვენ ნებით,   ამან მართ ოდენ მორევნა გვითხრა, უალეთ ჩვენ ნებით,
მივმართეთ, იგი აგრევე წყნარად მივა და შვენებით. = მივმართეთ, იგი აგრევე წყნარად მივა და შვენებით.
     
ბროლმან, ლალსა გარეულმან, ვარდნი თხელნი ანატიფნა, <> ბროლმან, ლალსა გარეულმან, ვარდნი თხელნი ანატიფნა;
იგი ტკბილნი გონებანი ჩვენთვის მეტად გააყიფნა:   იგი ტკბილნი გონებანი ჩვენთვის მეტად გააყიფნა;
არ აგვიხვნა, არცა დაგვსხნა, ყოლა არად ამოგვკრიფნა, = არ აგვიხვნა, არცა დაგვსხნა, ყოლა არად ამოგვკრიფნა,
მისნი მკვახედ მოუბარნი მათრახითა შეგვამწიფნა!   მისნი მკვახედ მოუბარნი მათრახითა შეგვამწიფნა!
     
უმცროსსა ძმასა მივეცით, უფროსნი დავეზიდენით; <> უმცროსსა ძმასა მივეცით, უფროსსა დავეზიდენით;
ხელი მოჰკიდა, «დადეგო», ესეცა ჰკადრა კიდ ენით;   ხელი მოჰკიდა, «დადეგო!» ესეცა ჰკადრა კიდ ენით;
მან ხრმალსა ხელი არ მიჰყო, ჩვენ ამად დავერიდენით, = მან ხრმალსა ხელი არ მიჰყო, ჩვენ ამად დავერიდენით,
თავსა გარდაჰკრა მათრახი, ვნახეთ სისხლისა კი დენით.   თავსა გარდაჰკრა მათრახი, ვნახეთ სისხლისა კი დენით.
     
მით ერთითა მათრახითა თავი ასრე გარდაჰფრიწა, <> მით ერთითა მათრახითა თავი ასრე გარდაჰფრიწა,
ვითა მკვდარი უსულოქმნა, ვითა მიწა დაამიწა,   ვითა მკვდარი უსულო ქმნა, ვითა მიწა დაამიწა,
მისი რასმე მკადრებელი მოამდაბლა, მოაიწა,   მისი რასმე მკადრებელი მოამდაბლა, მოაიწა,
თვალთა წინა წაგვივიდა ლაღი, კუშტი, ამაყი, წა-! = თვალთა წინა წაგვივიდა ლაღი, კუშტი, ამაყი, წა-!
     
აღარ დაბრუნდა, წავიდა წყნარად და აუჩქარებლად, <> აღარ დაბრუნდა, წავიდა წყნარად და აუჩქარებლად;
აგერა მივა, ნახეო, იგი მზეებრ და მთვარებლად“.   აგერა მივა, ნახეო, იგი მზეებრ და მთვარებლად“;
შორს უჩვენებდეს ავთანდილს მტირალნი გაუხარებლად, = შორს უჩვენებდეს ავთანდილს მტირალნი გაუხარებლად,
ოდენ ჩნდა შავი ტაიჭი მისი მის მზისა მარებლად.   ოდენ ჩნდა შავი ტაიჭი მისი მის მზისა მარებლად.
     
აჰა, მიხვდა ავთანდილსა ღაწვთა ცრემლით არდათოვნა, <> აჰა, მიხვდა ავთანდილსა ღაწვთა ცრემლით არ-დათოვნა,
რათგან ცუდად არ წაუხდა მას ეზომი გარეთ ყოვნა.   რათგან ცუდად არ წაუხდა მას ეზომი გარეთ ყოვნა;
კაცსა მიხვდეს საწადელი, რას ეძებდეს, მისი პოვნა,   კაცსა მიხვდეს საწადელი, რას ეძებდეს, მისი პოვნა,
მაშინ მისგან აღარა ხამს გარდასრულთა ჭირთა ხსოვნა. = მაშინ მისგან აღარა ხამს გარდასრულთა ჭირთა ხსოვნა.
     
უთხრა, თუ: ძმანო, ვარ ვინმე ღარიბი უადგილოსა, <> უთხრა თუ:ძმანო, ვარ ვინმე ღარიბი უადგილოსა,
მე იმა ყმისა საძებრად მოვშორდი საგაზრდილოსა,   მე იმა ყმისა საძებრად მოვშორდი საგაზრდილოსა,
აწ თქვენგან მივხვდი საქმესა ყოლა არსაადვილოსა, .   აწ თქვენგან მივხვდი საქმესა ყოლა არ-საადვილოსა,
ღმერთიმცა ნურას ნუღარ იქს თქვენსა დასაღრეჯილოსა!   ღმერთიმცა ნურას ნუღარ იქს თქვენსა დასაღრეჯილოსა!
  =  
ვითა მე მივხვდი წადილსა, ჩემს გულისა ნებასა, <> ვითა მე მივხვდი წადილსა, ჩემს გულისა ნებასა,
აგრემცა ღმერთი ნურას იქს ძმისა თქვენისა ვნებასა!“   აგრემცა ღმერთი ნურას იქს ძმისა თქვენისა ვნებასა!“
უჩვენა მისი სადგომი: „მიდითო ნება-ნებასა, = უჩვენა მისი სადგომი: „მიდითო ნება-ნებასა,
ჩრდილსა გარდასვით მაშვრალი, მიეცით მოსვენებასა! <> ჩრდილსა გარდასვით, მაშვრალი მიეცით მოსვენებასა“.
  =  
ესე უთხრა და წავიდა, ცხენი გაქუსლა დეზითა,   ესე უთხრა და წავიდა, ცხენი გაქუსლა დეზითა,
ვითა გავაზი გაფრინდა, არგაშვებული ხეზითა, <> ვითა გავაზი გაფრინდა, არ გაშვებული ხეზითა,
ან მთვარე, მზისა შემყრელი, მზე სინათლითა ზეზითა.   ან მთვარე, მზისა შემყრელი, მზე სინათლითა ზეზითა;
დაივსო ცეცხლი შემწველი მისითა მან მიზეზითა. = დაივსო ცეცხლი შემწველი მისითა მან მიზეზითა.
     
მიეწურა, იგონებდა, ახლოს შეყრა ვითა აგოს:   მიეწურა, იგონებდა, ახლოს შეყრა ვითა აგოს:
საუბარმან უმეცარმან შმაგი უფრო გააშმაგოს! <> საუბარმან უმეცარმან შმაგი უფრო გააშმაგოს!
ხამს, თუ კაცმან გონიერმან ძნელი საქმე გამოაგოს, = ხამს, თუ კაცმან გონიერმან ძნელი საქმე გამოაგოს,
არსიწყნარე გონებისა მოიძულოს, მოიძაგოს. <> არ-სიწყნარე გონებისა მოიძულოს, მოიძაგოს.
  =  
რათგან ისი არის სადმე უცნობოდ და ისრე რეტად, <> რათგან ისი არის სადმე უცნობოდ და ისრე რეტად,
რომე კაცსა არ მიუშვებს საუბრად და მისად ჭვრეტად, = რომე კაცსა არ მიუშვებს საუბრად და მისად ჭვრეტად,
მივეწევი, შევიყრებით ერთმანერთის ცემა-ჟლეტად,   მივეწევი, შევიყრებით ერთმანერთის ცემა-ჟლეტად,
ანუ მოვჰკლავ, ანუ მომკლავს, დაიმალვის მეტისმეტად. <> ანუ მოკლავ, ანუ მომკლავს, დაიმალვის მეტის-მეტად.
  =  
ავთანდილ იტყვის: „ეზომნი ჭირნიმცა რად ვაცუდენი? <> ავთანდილ იტყვის: „ ეზომნი ჭირნიმცა რად ვაცუდენი,
რაცაღა არის, არ არის, თუმცა არ ედგნეს ბუდენი;   რაცაღა არის, არა რის, თუმცა არ ედგნეს ბუდენი;
სადაცა მივა, მივიდეს, რამცა მოვლიდეს ზღუდენი, = სადაცა მივა, მივიდეს, რამცა მოვლიდეს ზღუდენი,
მუნაღა ვძებნნე ღონენი ჩემნი არდასამრუდენი“. <> მუნაღა ვძებნნე ღონენი ჩემნი არ-დასამრუდენი“.
  =  
წინა-უკანა იარნეს ორნი დღენი და ღამენი, <> წინა-უკანა იარნეს ორნი დღენი და ღამენი,
დღისით და ღამით მაშვრალნი, არ საჭამადთა მჭამენი,   დღისით და ღამით მაშვრალნი, არ საჭამადთა მჭამენი;
არსადა ხანი არ დაყვეს, ერთნი თვალისა წამენი.   არსადა ხანი არ დაყვეს, ერთნი თვალისა წამენი,
მათ თვალთა ცრემლნი სდიოდეს, მინდორთა მოსალამენი.   მათ თვალთა ცრემლნი სდიოდეს, მინდორთა მოსალამენი.
  =  
დღისით ვლეს და საღამოჟამ გამოუჩნდეს დიდნი კლდენი, <> დღისით ვლეს და საღამო-ჟამ გამოუჩნდეს დიდნი კლდენი,
კლდეთა შიგან ქვაბნი იყვნეს, ძირსა წყალი ჩანადენი,   კლდეთა შიგან ქვაბნი იყვნეს, ძირსა წყალი ჩანადენი,
წყლისა პირსა, არ ითქმოდა, შამბი იყო თუ რასდენი, = წყლისა პირსა, არ ითქმოდა, შამბი იყო თუ რასდენი,
ხე დიდრონი, თვალუწდომი, მაღლა კლდემდის ანაყრდენი. <> ხე დიდრონი, თვალ-უწდომი, მაღლა კლდემდის ანაყრდენი.
  =  
მან ყმამან ქვაბსა მიმართა, გავლნა წყალი და ტყენია; <> მან ყმამან ქვაბსა მიმართა, გავლნა წყალი და კლდენია;
ავთანდილ ცხენსა გარდახდა, მონახნა დიდნი ხენია;   ავთანდილ ცხენსა გარდახდა, მონახნა დიდნი ხენია,
მას ზედა ჭვრეტად გავიდა, ძირსა დააბა ცხენია, = მას ზედა ჭვრეტად გავიდა, ძირსა დააბა ცხენია,
მუნით უჭვრეტდა, იგი ყმა მივა ცრემლმინადენია. <> მუნით უჭვრეტდა; იგი ყმა მივა ცრემლ-მინადენია.
  =  
რა ტყენი გავლნა მან ყმამან, მოსილმან ვეფხის ტყავითა,   რა ტყენი გავლნა მან ყმამან, მოსილმან ვეფხის ტყავითა,
ქვაბისა კარსა გამოდგა ქალი ჯუბითა შავითა,   ქვაბისა კარსა გამოდგა ქალი ჯუბითა შავითა,
ატირდა მაღლად ცრემლითა, ზღვათაცა შესართავითა,   ატირდა მაღლად ცრემლითა, ზღვათაცა შესართავითა,
იგი ყმა ცხენსა გარდახდა, ყელსა მოეჭდო მკლავითა.   იგი ყმა ცხენსა გარდახდა, ყელსა მოეჭდო მკლავითა.
     
  <> ყმამან უთხრა: „დაო ასმათ, ხიდნი ზღვასა ჩაგვიცვივდეს;
    ვეღარ მივხვდით ჟამიერად ჩვენ ვისიცა ცეცხლნი გვწვიდეს“;
    ესე თქვა და მკერდსა ხელნი იკრნა, ცრემლნი გარდმოსწვიმდეს,
    ქალი შებნდა, მოეხვია, ერთმანერთსა სისხლი სწმიდეს.
     
იგი ტევრი გაეხშირა დანაგლეჯსა მათსა თმასა,   იგი ტევრი გაეხშირა დანაგლეჯსა მათსა თმასა;
ერთმანერთსა ეხვეოდეს ყმა ქალსა და ქალი ყმასა;   ერთმანერთსა ეხვეოდეს: ყმა ქალსა და ქალი ყმასა,
იზახდიან, მოსთქმიდიან, მოსცემდიან კლდენი ხმასა.   იზახდიან, მოსთქმიდიან, მოსცემდიან კლდენი ხმასა,
ავთანდილ სჭვრეტს გაკვირვებით მათსა ეგრე ქცევა-ზმასა. = ავთანდილ სჭვრეტს გაკვირვებით მათსა ეგრე ქცევა-ზმასა.
     
სული დაიღო მან ქალმან, დათმო გულისა წყლულობა, <> სული დაიღო მან ქალმან, დათმო გულისა წყლულობა,
ქვაბს შეიყვანა ტაიჭი, მოჰხადა აკაზმულობა, = ქვაბს შეიყვანა ტაიჭი, მოჰხადა აკაზმულობა,
მას ყმასა შეჰხსნა, შეიღო აბჯრისა წელმორტყმულობა; <> მას ყმასა შეჰხსნა, შეიღო აბჯრისა წელ-მორტყმულობა;
შინა შევიდეს, მას დღესა გარდახდა გამოსრულობა. = შინა შევიდეს, მას დღესა გარდახდა გამოსრულობა.
     
ავთანდილს უკვირს, „ამბავი ისი თუ ვცნაო მე რითა?!“ <> ავთანდილს უკვირს: „ამბავი ისი თუ ვცნაო მე რითა?!“
გათენდა, ქალი გამოდგა, მოსილი მითვე ფერითა,   გათენდა, ქალი გამოდგა, მოსილი მითვე ფერითა;
შავსა აუდვა ლაგამი, სწმედდა რიდისა წვერითა,   შავსა აუდვა ლაგამი, სწმედდა რიდისა წვერითა,
შეკაზმა, მოაქვს აბჯარი წყნარად, არ რამე ჩხერითა. = შეკაზმა, მოაქვს აბჯარი წყნარად, არ რამე ჩხერითა.
     
მის მოყმისა წესი იყო, მეტსა თურე არა ეჯდა. <> მის მოყმისა წესი იყო, მეტსა თურე არა ეჯდა.
ქალი ტირს და მკერდსა იცემს, თმისა ტევრსა გაიგლეჯდა; = ქალი ტირს და მკერდსა იცემს, თმისა ტევრსა გაიგლეჯდა;
ერთმანერთსა მოეხვივნეს, აკოცა და ცხენსა შეჯდა; <> ერთმანერთსა მოეხვივნეს, აკოცა და ცხენსა შეჯდა,
ალი, აგრე დაღრეჯილი, კვლა უფრორე დაიღრეჯდა.   ასმათ, აგრე დაღრეჯილი, კვლა უფრორე დაიღრეჯდა.
  =  
ავთანდილ ახლოს კვლა ნახა სახე მისივე, კაცისა, <> ავთანდილ ახლოს კვლა ნახა სახე მისივე კაცისა,
ულვაშაშლილი, წვერგამო, „ნუთუ მზეაო, თქვა, ცისა!   ულვაშ-აშლილი, წვერ-გამო, „ნუთუ მზეაო, თქვა, ცისა?
ეყნოსა სული ალვისა, ქართაგან მონატაცისა;   ეყნოსა სული ალვისა, ქართაგან მონატაცისა,
ასრე უჩს მოკლვა ლომისა, მართ ვითა ლომსა – ვაცისა. = ასრე უჩს მოკლვა ლომისა, მართ ვითა ლომსა – ვაცისა.
     
მასვე გზასა წამოვიდა, რომე გუშინ შეეარა,   მასვე გზასა წამოვიდა, რომე გუშინ შეეარა,
შამბი გავლო, გაეშორა, თავი მინდორს გააგარა. <> შამბი გავლო, გაეშორა, თავი მინდორს გააგარა;
ავთანდილ სჭვრეტს გაკვირვებით, მალვით ხესა მოეფარა, = ავთანდილ სჭვრეტს გაკვირვებით, მალვით ხესა მოეფარა,
თქვა, თუ: „ღმერთმან ესე საქმე მეტად კარგად მომიგვარა. <> თქვა თუ: „ღმერთმან ესე საქმე მეტად კარგად მომიგვარა.
  =  
აწ ამას ჩემთვის ღმრთისაგან სხვა საქმე რა ვაჯობინო? <> აწ ამას ჩემთვის ღმრთისაგან სხვა საქმე რა ვაჯობინო?
ქალი შევიპყრა, მის ყმისა ამბავი ვაამბობინო, = ქალი შევიპყრა, მის ყმისა ამბავი ვაამბობინო,
ჩემიცა უთხრა ყველაი, მართალი გავაბრჭობინო, <> ჩემიცა უთხრა ყველაი, მართალი გავაბრჭობინო,
მას ყმასა ხრმალი არა ვჰკრა, არცას დავსობინო“.   მას ყმასა ხრმალი არა ვჰკრა, არც მისი დავსობინო“.
    ამბავი ავთანდილისა, ასმათს რომ ეუბნების ქვაბშიგან
ჩამოვიდა, ცხენი ახსნა, მისგან ხესა გამობმული, = ჩამოვიდა, ცხენი ახსნა, მისგან ხესა გამობმული,
ზედა შეჯდა, გაემართა, ქვაბი დახვდა კარგახმული: <> ზედა შეჯდა, გაემართა, ქვაბი დახვდა კარ-გახმული;
მუნით ქალი გამოიჭრა გულმდუღარე, ცრემლდასხმული,   მუნით ქალი გამოიჭრა გულ-მდუღარე, ცრემლ-დასხმული,
ეგონა, თუ: დაბრუნდაო პირი ვარდი, ბროლბაკმული.   ეგონა თუ: დაბრუნდაო პირი ვარდი, ბროლ-ბაკმული.
  =  
ვერ იცნა, – სახე არ ჰგვანდა მისი მის ყმისა სახესა, <> ვერ იცნა, – სახე არ ჰგვანდა მისი მის ყმისა სახესა;
ფიცხლა გაიქცა, მიმართა ზახილით კლდესა და ხესა;   ფიცხლა გაიქცა, მიმართა ზახილით კლდესა და ხესა;
ყმა გარდაიჭრა, დააბა, ვითა კაკაბი მახესა;   ყმა გარდაიჭრა, დააბა, ვითა კაკაბი მახესა,
ხმას სცემდეს კლდენი ქალისა ზახილსა მუნ ერთსახესა.   ხმას სცემდეს კლდენი ქალისა ზახილსა მუნ ერთ-სახესა.
  =  
მას ყმასა თავი არ მისცა, ჭვრეტადცა ებილწებოდა,   მას ყმასა თავი არ მისცა, ჭვრეტადცა ებილწებოდა,
ვითა კაკაბი არწივსა ქვეშე მი და მო ძრწებოდა, <> ვითა კაკაბი არწივსა ქვეშე, მიდამო ძრწებოდა,
ტარიელს ვისმე უზახდა მწედ, თუცა არ ემწებოდა, = ტარიელს ვისმე უზახდა მწედ, თუცა არ ემწებოდა,
ავთანდილ მუხლთა უყრიდა, თითითა ეხვეწებოდა.   ავთანდილ მუხლთა უყრიდა, თითითა ეხვეწებოდა.
     
ეტყოდა. „სულე! რამც გიყავ? კაცი ვარ, ადამიანი! <> ეტყოდა: „სულე! რამც გიყავ? კაცი ვარ, ადამიანი;
უფეროქმნილნი მინახვან ვარდნი და ისი იანი,   უფერო-ქმნილნი მინახვან ვარდნი და ისი იანი;
მისი რა მითხარ, ვინ არის ტანსარო, პირბაკმიანი,   მისი რამ ითხარ, ვინ არის ტან-სარო, პირ-ბაკმიანი?
სხვად არას გიზამ, ნუ გეშის, ნუ ჰყივი აგრე ხმიანი“. = სხვად არას გიზამ, ნუ გეშის, ნუ ჰყივი აგრე ხმიანი“.
     
ქალი ეტყოდა ტირილით, სარჩელი უგავს ბრჭობასა:   ქალი ეტყოდა ტირილით, სარჩელი უგავს ბრჭობასა:
თუ არ შმაგი ხარ, დამეხსენ; შმაგი ხარ, მოდი ცნობასა! <> თუ არ შმაგი ხარ, დამეხსენ; შმაგი ხარ, მოდი ცნობასა;
აწ მეტად ძნელსა საქმესა მნუკევ ადვილად თხრობასა; = აწ მეტად ძნელსა საქმესა მნუკევ ადვილად თხრობასა;
ცუდად ნუ სცთები, ნუ ელი მაგა ამბისა მბობასა! <> ცუდად ნუ სცთები, ნუ ელი მაგა ამბისა მბობასა“.
  =  
კვლა ეტყვის: „ყმაო, რა გინდა, ანუ მენუკევ მე რასა?   კვლა ეტყვის: „ყმაო, რა გინდა, ანუ მენუკევ მე რასა?
მაგა საქმსა ვერა იქს ვერცა კალამი წერასა. <> მაგა საქმსა ვერა იქს ვერცა კალამი წერასა;
შენ ერთხელ იტყვი, «მითხარო», მე ასჯერ გითხრობ «ვერასა».   შენ ერთხელ იტყვი: «მითხარო», მე ასჯერ გითხრობ «ვერასა»;
ვითა სიცილი ტირილსა, მიჯობს ვაგლახი მღერასა“.   ვითა სიცილი ტირილსა, ვაგლახი მიჯობს მღერასა“.
  =  
ქალო, არ იცი, სით მოვალ, რა ჭირნი მომითმენიან, <> ქალო, არ იცი სით მოვალ, რა ჭირნი მომითმენიან;
ოდითგან ვეძებ ამბავთა, ესე არვისგან მსმენიან; = ოდითგან ვეძებ ამბავთა, ესე არვისგან მსმენიან;
შენ მიპოვნიხარ, სიტყვანი ჩემნი რაზომცა გწყენიან, <> შენ მიპოვნიხარ; სიტყვანი ჩემნი რაზომცა გწყენიან,
ვერ დაგეხსნები, მიამბე, ჩემგან ნუღარა გრცხვენიან!   ვერ დაგეხსნები, მიამბე, ჩემგან ნუღარა გრცხვენიან“.
  =  
ქალმან უთხრა: „რას შეგესწარ, მე ვინ ვარ და ანუ შენო?   ქალმან უთხრა: „რას შეგესწარ, მე ვინ ვარ და ანუ შენო?
მზე არ მახლავს, შეგეტყვების, თრთვილო, ასრე მით მაწყენო! <> მზე არ მახლავს, შეგეტყვების, თრთვილო, ასრე მით მაწყენო;
გრძელი სიტყვა საწყინოა, ასრე მოკლედ მოგახსენო: = გრძელი სიტყვა საწყინოა, ასრე მოკლედ მოგახსენო:
ვერასათვის ვერ გიამბობ, რაცა გინდა, იგი ქმენო!“   ვერასათვის ვერ გიამბობ, რაცა გინდა, იგი ქმენო!“
     
კვლაცა ჰკითხა ზენარობით, მიუყარნა მუხლნი წინა,   კვლაცა ჰკითხა ზენარობით, მიუყარნა მუხლნი წინა,
მაგრა ვერა ვერ დაჰყარა, მუდარობა მოეწყინა, <> მაგრა ვერა ვერ დაჰყარა, მუდარობა მოეწყინა;
პირსა ზედა გაგულისდა, თვალთა სისხლი მოედინა, = პირსა ზედა გაგულისდა, თვალთა სისხლი მოედინა,
ადგა, თმთა წამოზიდნა, ყელსა დანა დააბრჯინა. <> ადგა, თმთა წამოზიდნა, ყელსა დანა დააბრჯინა.
  =  
ეგრე უთხრა: „მე ეზომი ჯავრი ვითა შეგარჩინო, <> ეგრე უთხრა: „მე ეზომი ჯავრი ვითა შეგარჩინო?
რაგვარა თუ ამატირო, ცრემლი ცუდად დამადინო?   რაგვარა თუ ამატირო, ცრემლი ცუდად დამადინო!
გიჯობს, მითხრა, ამის მეტი მართ აღარა არ გაწყინო,   გიჯობს, მითხრა; ამის მეტი მართ აღარა არ გაწყინო,
თვარა, ღმერთმან მტერი ჩემი მოკლას, ვითა მოგაკვდინო!“   თვარა ღმერთმან მტერი ჩემი მოკლას, ვითა მოგაკვდინო!“
  =  
ქალმან უთხრა: „ეგე ღონე მოიგონე მტად ავი: <> ქალმან უთხრა: „ეგე ღონე მოიგონე მტად ავი:
თუ არ მომკლავ, არ მოვკვდები, მრთელი ვარ და მოუკლავი.   თუ არ მომკლავ, არ მოვკვდები, მრთელი ვარ და მოუკლავი;
რად რა გითხრა, სადამდისცა ვიყო ჭირთა უნახავი? = რად რა გითხრა, სადამდისცა ვიყო ჭირთა უნახავი?
კვლა თუ მომკლავ, სასაუბროდ აღარ მედგას ზედა თავი“.   კვლა თუ მომკლავ, სასაუბროდ აღარ მედგას ზედა თავი“.
     
კვლა ეტყვის: „ყმაო, რად მპოვე, ვინ მეუბნები მე, ვინო?   კვლა ეტყვის: „ყმაო, რად მპოვე, ვინ მეუბნები მე, ვინო?
ეგე ამბავი ცოცხალსა ნებითა ვერ მათქმევინო! <> ეგე ამბავი ცოცხალსა ნითა ვერ მათქმევინო!
მე თავი ჩემი ნებითა ჩემითა მოგაკლვევინო, = მე თავი ჩემი ნებითა ჩემითა მოგაკლვევინო,
ვითა უსტარი ბედითი ადვილად დაგახევინო. <> ვითა უსტარი ბედითი, ადვილად დაგახევინო.
  =  
ჩემი სიკვდილი შენ ჩემად პატიჟად ნურად გგონია, <> ჩემი სიკვდილი შენ ჩემად, პატიჟად ნურად გგონია,
მით რომე დამხსნი ტირილსა, შემშრების ცრემლთა ფონია; = მით რომე დამხსნი ტირილსა, შემშრების ცრემლთა ფონია;
ჩალად მიჩს ყოვლი სოფელი, მისთვისვე შემიწონია; <> ჩალად მიჩს ყოვლი სოფელი, მისთვისვე შემიწონია.
ვერ გიცნობ, ვინ ხარ, ვის გითხრნე სიტყვანი მისანდონია?“   ვერ გიცნობ; ვინ ხარ, ვის გითხრნე სიტყვანი მისანდონია?“
  =  
ყმამან თქვა, თუ: „არ ეგების აწ ამისი ასრე თქმევა, <> ყმამან თქვა თუ: „არ ეგების აწ ამისი ასრე თქმევა,
სხვასა რასმე მოგონება, სჯობს საქმისა გამორჩევა“. = სხვასა რასმე მოგონება, სჯობს საქმისა გამორჩევა“.
გაუშვა და ცალკე დაჯდა, ტირს, დაწყო ცრემლთა ფრქვევა, <> გაუშვა და ცალკე დაჯდა, ტირს, დაწყო ცრემლთა ფრქვევა;
ქალსა უთხრა: „გაგარისხე, აწ, ესე თქვი, ვით დავრჩე, ვა!“   ქალსა უთხრა: „გაგარისხე, აწ არიცი, ვით დავრჩე, ვა!“
  =  
ქალი დაუჯდა კუშტგვარად, ქუშობს, ჯერთ არ დამტკბარია; <> ქალი დაუჯდა კუშტ-გვარად, ქუშობს, ჯერთ არ დამტკბარია;
ავთანდილ ქვე ზის ტირილად, აღარას მოუბარია; = ავთანდილ ქვე ზის ტირილად, აღარას მოუბარია;
ვარდისა ბაღსა მოგუბდა ცრემლისა საგუბარია.   ვარდისა ბაღსა მოგუბდა ცრემლისა საგუბარია.
კვლა იქით ქალი ატირდა, მისთვის გულნალმობარია. <> კვლა იქით ქალი ატირდა, მისთვის გულ-ნალმობარია.
  =  
ყმა მტირალი შეებრალა, ამად ცრემლნი ცხელნი ღვარნა, <> ყმა მტირალი შეებრალა, ამად ცხელნი ცრემლნი ღვარნა,
მაგრა უჯდა უცხოს უცხო, არ ბაგენი აუბარნა; = მაგრა უჯდა უცხოს უცხო, არ ბაგენი აუბარნა;
ყმამან ცნა, თუ: „გონებანი ჩქარნი ჩემთვის დააწყნარნა“. <> ყმამან ცნა თუ: „გონებანი ჩქარნი ჩემთვის დააწყნარნა“.
ცრემლდენილი შეეხვეწა, ადგა, მუხლნი მიუყარნა.   ცრემლ-დენილი შეეხვეწა, ადგა, მუხლნი მიუყარნა.
  =  
უთხრა: „ვიცი, აღარ ვარგ ხარ შენ აწ ჩემად დასადობლად, <> უთხრა: „ვიცი, აღარ ვარგხარ, შენ აწ ჩემად დასადობლად;
გაგარისხე, დარჩომი ვარ ღარიბად და ამად ობლად;   გაგარისხე, დარჩომივარ ღარიბად და ამად ობლად;
აწ ეგრეცა თავი ჩემი დამიც შენთვის დასანდობლად, = აწ ეგრეცა თავი ჩემი დამიც შენთვის დასანდობლად,
ამად რომე შეცოდება შვიდგზის თქმულა შესანდობლად. <> ამად რომე შეცოდება შვიდ-გზის თქმულა შესანდობლად.
  =  
თავი ჩემი სამსახურად თუცა ავად მოგაწონე, <> თავი ჩემი სამსახურად თუცა ავად მოგაწონე,
მიჯნურისა შებრალება ხამს, ესეცა გაიგონე!   მიჯნურისა შებრალება ხამს, ესეცა გაიგონე;
სხვაგნით ყოვლგნით უღონო ვარ, არვინ არის ჩემი ღონე; = სხვაგნით ყოვლგნით უღონო ვარ, არვინ არის ჩემი ღონე;
სულთა მოგცემ გულისათვის, სხვა მეტიმცა რა გაქონე!“   სულთა მოგცემ გულისათვის, სხვა მეტიმცა რა გაქონე!“
     
რა ქალსა მიხვდა ყმისაგან მიჯნურობისა სმინება, <> რა ქალსა მიხვდა ყმისაგან მიჯნურობისა სმინება,
გულამოხვინჩვით დაიწყო ასკეცა ცრემლთა დინება,   გულ-ამოხვინჩვით დაიწყო ას-კეცა ცრემლთა დინება;
კვლა გაამრავლა ზახილით ტირილი, არგაცინება.   კვლა გაამაღლა ზახილით ტირილი, არ გაცინება.
ავთანდლს ღმერთმან წადილი მისცა, გულისა ლხინება.   ავთანდლს ღმერთმან წადილი მისცა, გულისა ლხინება.
  =  
იტყვის, თუ: „ამა სიტყვითა მას ფერი შეეცვალების, <> იტყვის თუ: „ამა სიტყვითა მას ფერი შეეცვალების,
ვისთვისმე ხელი უცილოდ, მას ცრემლი ემალმალების“.   ვისთვისმე ხელი უცილოდ მას ცრემლი ემალმალების“.
კვლა უთხრა: „დაო, მიჯნური მტერთაცა შეებრალების;   კვლა უთხრა: „დაო, მიჯნური მტერთაცა შეებრალების,
ესეცა იცი, სიკვდილსა თვით ეძებს, არ ეკრძალების. = ესეცა იცი, სიკვდილსა თვით ეძებს, არ ეკრძალების.
     
ვარ მიჯნური, ხელი ვინმე, გაუძლებლად სულთა დგმისად, <> ვარ მიჯნური, ხელი ვინმე, გაუძლებლად სულთა დგმისად;
ჩემმან მზემან გამომგზავნა საძებარად იმა ყმისად,   ჩემმან მზემან გამომგზავნა საძებარად იმა ყმისად;
ღრუბელიცა ვერ მიხვდების მე მისრულ ვარ სადა, მი-, სად!   ღრუბელიცა ვერ მიხვდების, მე მისრულვარ სადა, მი-, სად;
გული თქვენი მიპოვნია, მისი შენა, შენი მისად.   გული თქვენი მიპოვნია, მისი შენა, შენი მისად
  =  
მისი სახე გულსა ჩემსა ხატად ასრე გამოვხატე, <> მისი სახე გულსა ჩემსა ხატად ასრე გამოვხატე,
მისთვის ხელმან, გამოჭრილმან ლხინი ჩემი ვაალქატე.   მისთვის ხელმან, გამოჭრილმან, ლხინი ჩემი ვაალქატე;
ორისაგან ერთი მიყავ: ტყვემქმენ ანუ მააზატე,   ორისაგან ერთი მიყავ: ტყვე-მქმენ, ანუ მააზატე,
ან მაცოცხლე, ანუ მომკალ, ჭირი ჭირსა მომიმატე!   ან მაცოცხლე, ანუ მომკალ, ჭირი ჭირსა მომიმატე“.
  =  
ქალმან უთხრა ყმასა სიტყვა პირველისა უამესი:   ქალმან უთხრა ყმასა სიტყვა პირველისა უამესი:
ეგე სიტყვა მოიგონე დია რამე უკეთესი. <> ეგე სიტყვა მოიგონე დია რამე უკეთესი;
წეღან საქმე მტერობისა გულსა ჩემსა ამოსთესი,   წეღან საქმე მტერობისა გულსა ჩემსა შთამოსთესი,
აწ მოყვარე გიპოვნივარ, დისაგანცა უფრო დესი. = აწ მოყვარე გიპოვნივარ, დისაგანცა უფრო დესი.
     
მაშა რათგან მიჯნურობა შენად ღონედ მოიგონე, <> მაშა რათგან მიჯნურობა შენად ღონედ მოიგონე,
არ ეგების, ამას იქით თუცა თავი არ გამონე,   არ ეგების, ამას იქით თუცა თავი არ გამონე;
არ შენ მოგეც თავი ჩემი, დაგაბნიე, დაგაღონე; = არ შენ მოგეც თავი ჩემი, დაგაბნიე, დაგაღონე;
შენთვის მოვკვდე, ამისებრი მემცა საქმე რა ვღონე! <> შენთვის მოვკვდე, ამისებრი მემცა საქმე რა ვღონე!
  =  
აწ რაცა გითხრა, თუ ამა საქმესა დამმორჩილდები, <> აწ რაცა გითხრა, თუ ამა საქმესა დამმორჩილდები,
რასაცა ეძებ, მიხვდები, უცილოდ არ ასცილდები;   რასაცა ეძებ, მიხვდები, უცილოდ არ ასცილდები;
თუ არ მოისმენ, ვერ ჰპოვებ, რაზომცა ცრემლსა მილდები,   თუ არ მოისმენ, ვერ ჰპოვებ, რაზომცა ცრემლსა მილდები,
მოგხვდების მდურვა სოფლისა, მოჰკვდები, გა-ცა-სწბილდები“.   მოგხვდების მდურვა სოფლისა, მოჰკვდები გა-ცა-სწბილდები“.
არაკი ავთანდილისა, ასმათს რომ უბრძანა    
  =  
ყმამან უთხრა: „ეგე საქმე ამას ჰგავსო, არა სხვასა:   ყმამან უთხრა: „ეგე საქმე ამას ჰგავსო, არა სხვასა:
ორნი კაცნი მოდიოდეს სადაურნი სადმე გზასა,   ორნი კაცნი მოდიოდეს სადაურნი სადმე გზასა,
უკანამან წინა ნახა ჩავარდნილი შიგან ჭასა,   უკანამან წინა ნახა ჩავარდნილი შიგან ჭასა,
ზედ მიადგა, ჩაჰყიოდა, ტირს, იზახის ვაგლახ-ვასა.   ზედ მიადგა, ჩაჰყიოდა, ტირს, იზახის ვაგლახ-ვასა.
     
ეგრე უთხრა: «ამხანაგო, იყავ მანდა, მომიცდიდე, <> ეგრე უთხრა: «ამხანაგო, იყავ მანდა, მომიცდიდე,
წავალ თოკთა მოსახმელად, მწადსო, თუმცა ამოგზიდე».   წავალ თოკთა მოსახმელად, მწადსო, თუმცა ამოგზიდე»;
მას ქვეშეთსა გაეცინნეს, გაუკვირდა მეტად კიდე, = მას ქვეშეთსა გაეცინნეს, გაუკვირდა მეტად კიდე,
შემოჰყივლა: «არ გელოდე, სად გაგექცე, სად წავიდე?»   შემოჰყივლა: «არ გელოდე, სად გაგექცე, სად წავიდე?»
     
აწ, დაო, შენთა ხელთაა ჩემი საბელი ყელისა, <> აწ, დაო, შენთა ხელთაა ჩემი საბელი ყელისა,
რააცა მიზამ, შენ იცი, შე წამალი ხელისა,   ხვად უღონოა შენოდ ემგან აღპყრობა ხელისა;
ხვად უღონოა შენოდ ჩემიპყრობ ხელისა,   რააცა მიზამ, შენ იცი, შენ წამალი ხელისა;
თვარა ვისმც ექმნა გვარლითა შეკრა თავისა მრთელისა!“   თვარა ვისმც ექმნა გვარლითა შეკრა თავისა მრთელისა!“
  =  
ქალმან უთხრა: „მომეწონა, ყმაო, შენი ნაუბარი.   ქალმან უთხრა: „მომეწონა, ყმაო, შენი ნაუბარი.
ხარ უცილოდ კარგი ვინმე, მოყმე, ბრძენთა საქებარი;   ხარ უცილოდ კარგი ვინმე, მოყმე, ბრძენთა საქებარი;
ხარ ვინათგან აქანამდის მაგა ჭირთა დამთმობარი,   ხარ ვინათგან აქანამდის მაგა ჭირთა დამთმობარი,
რაცა გითხრა, მომისმინე, გიპოვნია საძებარი.   რაცა გითხრა, მომისმინე, გიპოვნია საძებარი.
     
იმა მოყმისა ამბავი არსადა არ იპოვების; <> იმა მოყმისა ამბავი არსადა არ იპოვების;
თვით თუ არ გითხრობს, არ ითქმის, არვისგან დაიხსოვნების;   თვით თუ არ გითხრობს, არ ითქმის, არ ვისგან დაიჯერების;
მოილოდინე, მოვიდეს, რაზომცა დაგეყოვნების, = მოილოდინე, მოვიდეს, რაზომცა დაგეყოვნების,
დადუმდი, ვარდსა ნუ აზრობ, ცრემლითა ნუ ითოვნების! <> დადუმდი, ვარდსა ნუ აზრობ, ცრემლითა ნუ ითოვნების.
  =  
გითხრა, თუ ცოდნა გწადიან მისისა შენ სახელისა: <> გითხრა, თუ ცოდნა გწადიან ჩვენისა შენ სახელისა:
ტარიელ არის სახელი იმა მოყმისა ხელისა; = ტარიელ არის სახელი იმა მოყმისა ხელისა;
მე ასმათ მქვიან, რომელსა წვა მაქვს ცეცხლისა ცხელისა,   მე ასმათ მქვიან, რომელსა წვა მაქვს ცეცხლისა ცხელისა,
სულთქმა სულთქმისა ბევრისა, მაშა თუ არ ერთხელისა.   სულთქმა სულთქმისა ბევრისა, მაშა თუ არ ერთხელისა.
     
ამის მეტსა ვერას გითხრობ მე სიტყვასა ამისთანსა: <> ამის მეტსა ვერას გითხრობ მე სიტყვასა ამისთანსა:
ისი მინდორს არონინებს ტანსა მჭევრსა, მემაჯანსა, = ისი მინდორს არონინებს ტანსა მჭევრსა, მემაჯანსა,
ვჭამ, გლახ, მარტო ნადირისა მისგან ხორცსა მონატანსა, <> ჭამ, გლახ, მარტო ნადირისა მისგან ხორცსა მონატანსა,
აწვე მოვა, არა ვიცი, თუ დაჰყოვნის დიდსა ხანსა. = აწვე მოვა, არა ვიცი, თუ დაჰყოვნის დიდსა ხანსა.
     
ამას გვედრებ, მოიცადო, თავი სხვაგან არსად არო; <> ამას გვედრებ, მოიცადო თავი სხვაგან არსად არო;
რა მოვიდეს, შევეხვეწო, ნუთუ ვით რა მოვაგვარო,   რა მოვიდეს, შევეხვეწო; ნუთუ ვით რა მოვაგვარო;
ერთმანერთსა შეგამეცნე, თავი შენი შევაყვარო,   ერთმანერთსა შეგამეცნე, თავი შენი შევაყვარო,
თვით გიამბოს საქმე მისი, საყვარელსა გაახარო“. = თვით გიამბოს საქმე მისი, საყვარელსა გაახარო“.
     
ქალსა ყმამან მოუსმინა, დამორჩილდა, დართო ნება.   ქალსა ყმამან მოუსმინა, დამორჩილდა, დართო ნება.
ამას ზედა მოიხედეს, ხევით ესმა ჩხაპუნება; <> ამას ზედა მოიხედეს, ხევით ესმა ჩხაპუნება;
მთვარე წყალსა გამოსრული ნახეს, შუქთა მოვანება, = მთვარე წყალსა გამოსრული ნახეს, შუქთა მოვანება,
უკურიდნეს, აღარა ქმნეს მუნ ხანისა დაყოვნება.   უკურიდნეს, აღარა ქმნეს მუნ ხანისა დაყოვნება.
     
ქალმან უთხრა: „ყმაო, ღმერთმან მოგცა ჟამად, რაცა გინა, <> ქალმან უთხრა: „ყმაო, ღმერთმან მოგცა, ჟამად, რაცა გინა,
მაგრა თავი უჩინოქმენ, დამალული იყავ შინა;   მაგრა თავი უჩინო ქმენ, დამალული იყავ შინა;
იმა ყმისა მეუნებლე ხორციელი არავინ-ა; = იმა ყმისა მეუნებლე ხორციელი არავინ-ა;
ნუთუ ვით რა მოვაგვარო, შენი ნახვა არ ეწყინა“.   ნუთუ ვით რა მოვაგვარო, შენი ნახვა არ ეწყინა“.
     
ავთანდილ ქვაბსა დამალა ქალმან მალვითა მალითა.   ავთანდილ ქვაბსა დამალა ქალმან მალვითა მალითა.
იგი ყმა ცხენსა გარდახდა, შვენოდა კაპარჭ-ხრმალითა; <> იგი ყმა ცხენსა გარდახდა, შვენოდა კაპარჭ-ხრმალითა,
ატირდეს მაღლად ცრემლითა, ზღვათაცა შესამალითა, = ატირდეს მაღლად ცრემლითა, ზღვათაცა შესამალითა,
ავთანდილ სარკმლით უჭვრეტდა ჭვრეტითა იდუმალითა.   ავთანდილ სარკმლით უჭვრეტდა ჭვრეტითა იდუმალითა.
     
ამარტისფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან. <> ამარტის ფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან.
დიდხან იტირეს ყმამან და მან ქალმან შაოსანამან; = დიდხან იტირეს ყმამან და მან ქალმან შაოსანამან;
შეხსნა, შეიღო აბჯარი, ცხენიცა შეიყვანა მან; <> შეხსნა, შეიღო აბჯარი, ცხენიცა შეიყვანა მან,
დადუმდეს, ცრემლნი მოჰკვეთნა შავმან გიშრისა დანამან. = დადუმდეს, ცრემლნი მოჰკვეთნა შავმან გიშრისა დანამან.
     
ავთანდილ სარკმლით უჭვრეტდა, ტყვე, სარკმლით ნააზატები. <> ავთანდილ სარკმლით უჭვრეტდა, ტყვე, საკნით ნააზატები.
მან ქალმან ქვეშე დაუგო ვეფხის ტყავისა ნატები; = მან ქალმან ქვეშე დაუგო ვეფხის ტყავისა ნატები;
მას ზედა დაჯდა იგი ყმა, სულთქვამს ჭირმონამატები, <> მას ზედა დაჯდა იგი ყმა, სულთქვამს ჭირ-მონამატები,
სისხლისა ცრემლსა გაეწნა შუა გიშრისა სატები. = სისხლისა ცრემლსა გაეწნა შუა გიშრისა სატები.
     
მან ქალმან ხელყო კვესითა გზება ცეცხლისა ნელისა, <> მან ქალმან ხელ-ყო კვესითა გზება ცეცხლისა ნელისა.
ეგონა ჭამა ხორცისა შემწვრისა, შეუქნელისა; = ეგონა ჭამა ხორცისა შემწვრისა, შეუქნელისა;
მიუპყრა, ერთი ახლიჩა, ქმნაა საქმისა ძნელისა, <> მიუპყრა, ერთი ახლიჩა, ქმნაა საქმისა ძნელისა,
ძალი არ ჰქონდა, დაუწყო გამოყრა უცოხნელისა. = ძალი არ ჰქონდა, დაუწყო გამოყრა უცოხნელისა.
     
ცოტად მიწვა, მიიძინა, თუცა ყოლა ვერა მეტი;   ცოტად მიწვა, მიიძინა, თუცა ყოლა ვერა მეტი;
შეკრთა, დიდნი დაიზახნა, წამოვარდა ვითა რეტი, <> შეკრთა, დიდნი დაიზახნა, წამოიჭრა ვითა რეტი,
იზახდის და წამ-წამ იკრის გულსა ლოდი, თავსა კეტი. = იზახდის და წამ-წამ იკრის გულსა ლოდი, თავსა კეტი.
ცალკერძ ზის და პირსა იხოკს ქალი მისი შენაჭვრეტი. <> ცალ-კერძ ზის და პირსა იხოკს ქალი მისი შენაჭვრეტი.
  =  
რად დაჰბრუნდი? – მოახსენა, – მითხარ, რაცა წაგეკიდა!“ <> რად დაჰბრუნდი? – მოახსენა, – მითხარ, რაცა წაგეკიდა!“
მან უბრძანა: „მონადირე მეფე ვინმე გარდმეკიდა, = მან უბრძანა: „მონადირე მეფე ვინმე გარდმეკიდა,
ჰყვეს ლაშქარნი უთვალავნი, ბარგი მძიმედ აეკიდა,   ჰყვეს ლაშქარნი უთვალავნი, ბარგი მძიმედ აეკიდა,
იგი მინდორს ნადირობდა, დაეფანჩა მარეკი, და-.   იგი მინდორს ნადირობდა, დაეფანჩა მარეკი, და-.
     
სევდად მეცა კაცთა ნახვა, ცეცხლი უფრო გავიალე, <> სევდად მეცა კაცთა ნახვა, ცეცხლი უფრო გავიალე:
არ მივეო ახლოს შეყრად, თავი ჩემი შევიწყალე,   არ მივეო ახლოს შეყრად, თავი ჩემი შევიწყალე;
მათგან მწყრალი შემოვბრუნდი, ტყესა შიგან დავიმალე.   მათგან მრთალი შემოვბრუნდი, ტყესა შიგან დავიმალე.
თქვ: ნუთუმცა უკუმრიდა, რა გათენდეს, წავალ ხვალე“.   თქვ: ნუთუმცა უკუმრიდა, რა გათენდეს, წავალ ხვალე“.
  =  
ქალსა ცრემლი გადმოსცვივდა ასნაკეცი, ბევრისბევრად; <> ქალსა ცრემლი გადმოსცვივდა ას-ნაკეცი, ბევრის-ბევრად;
მოახსენა: „მხეცთა თანა იარები მარტო ტევრად, = მოახსენა: „მხეცთა თანა იარები მარტო ტევრად,
არას კაცსა არ იახლებ საუბრად და შემაქცევრად; <> არას კაცსა არ იახლებ საუბრად და შემაქცევრად,
მას მაგითა ვერა არგებ, დღეთა შენთა ცუდად ლევ რად?   მას მაგითა ვერა არგებ, დღეთა შენთა ცუდად ლევ რად?
  =  
ყოვლი პირი ქვეყანისა ერთობ სრულად მოგივლია, <> ყოვლი პირი ქვეყანისა ერთობ სრულად მოგივლია.
ერთი კაცი შემაქცევრად შენად ვითა დაგელია,   ერთი კაცი შემაქცევრად შენად ვითა დაგელია?
გეახლოს და არ გაშმაგდე, თუცა ჭირი არ გაკლია.   გეახლოს და არ გაშმაგდე, თუცა ჭირი არ გაკლია;
შენ მოჰკვდე და იგი წახდეს, ესე შენთვის რა მადლია?“ = შენ მოჰკვდე და იგი წახდეს, ესე შენთვის რა მადლია?“
     
უბრძანა: „დაო, ეგეა მსგავსი შენისა გულისა,   უბრძანა: „დაო, ეგეა მსგავსი შენისა გულისა,
მაგრა არ არის ქვეყანად წამალი ამა წყლულისა!   მაგრა არ არის ქვეყანად წამალი ამა წყლულისა!
ვის ძალუც პოვნა კაცისა, თვით სოფლად არმოსრულისა? <> ვის ძალ-უც პოვნა კაცისა, თვით სოფლად არ-მოსრულისა,
ჩემი ლხინია სიკვდილი, გაყრა ხორცთა და სულისა. = ჩემი ლხინია სიკვდილი, გაყრა ხორცთა და სულისა.
     
ღმერთმან სხვაცა ეტლსა ჩემსა რაცა კაცი რად დაბადა, <> ღმერთმან სხვაცა ეტლსა ჩემსა რაცა კაცი რად დაბადა,
სიახლე და საუბარი თუმცა მისი მე მეწადა! = სიახლე და საუბარი თუმცა მისი მე მეწადა!
ვინმცა გასძლნა ჭირნი ჩემნი, ანუ ვინმცა შეეცადა?   ვინმცა გასძლნა ჭირნი ჩემნი, ანუ ვინმცა შეეცადა?
შენგან კიდე ხორციელი, დაო, მივის არასადა“.   შენგან კიდე ხორციელი, დაო, მივის არასადა“.
     
ქალმან ჰკადრა: „არ გამიწყრე, ვიშიშვი და ვიაჯ დია;   ქალმან ჰკადრა: „არ გამიწყრე, ვიშიშვი და ვიაჯ დია;
რათგან ღმერთსა ვაზირობა შენი ჩემზედ მოუგდია, <> რათგან, ღმერთსა ვაზირობა შენი ჩემზედ მოუგდია,
ვერ დავმალავ, უკეთესი რაცა საქმე გამიცდია.   ვერ დავმალავ უკეთესსა, რაცა საქმე გამიცდია.
არა ვარგა უსაზომო, თავი ზომსა გარდგიხდია.   არა ვარგა უსაზომო, თავი ზომსა გარდგიხდია.
  =  
მისი მძებნელი იყომცა ჭკუითა მეტისმეტითა; <>  
შენ კაცთა ნაცვლად ნადირთა ახლავ ცნობითა რეტითა;    
სჯობს, ერთი კაცი იახლო, ილხენდე მისით ჭვრეტითა.    
ვით იადონი არ მოჰკვდე ბულბულოს თესლთა კვნეტითა“.    
     
ყმამან უთხრა: „რას მენუკვ, არა ვიცი, გამიცხადე!   ყმამან უთხრა: „რას მენუკვ, არა ვიცი, გამიცხადე.
კაცი ჩემად სამსახურად უღმრთოდ მემცა ვით დავბადე! = კაცი ჩემად სამსახურად უღმრთოდ მემცა ვით დავბადე!
ღმერთსა ჩემი უბედობა უნდა, მემცა რას ვეცადე!   ღმერთსა ჩემი უბედობა უნდა, მემცა რას ვეცადე!
განაღამცა გავნადირდი, თავი ასრე გავიხადე“. <> განაღამცა გავნადირდი, თავი ასრე გავიხადე“.
  =  
ქალმან კვლა ჰკადრა: „გაგსაჯე მეტითა შეგონებითა,   ქალმან კვლა ჰკადრა: „გაგსაჯე მეტითა შეგონებითა,
მაგრა თუ კაცი მოგგვარო, მოგყვეს თავისა ნებითა,   მაგრა თუ კაცი მოგგვარო, მოგყვეს თავისა ნებითა,
იგი გეახლოს, ილხენდე მისითა შემეცნებითა, <> იგი გეახლოს, ილხენდე მისითა შემეცნებითა;
ფიცე, არ მოჰკლა, არ იყო, არ, სავნებლისა ვნებითა!   ფიცე, არ მოჰკლა, არ იყო, არ-სავნებლისა ვნებითა“.
  =  
მან ურძანა: „თუ მიჩვენებ, ვნახავ, დიდად გავიხარებ, <> ყმამან უთხრა: „თუ მიჩვენებ, ვნახავ, დიდად გავიხარებ,
სიყვარულმან მისმან, ვისთვის ხელი მინდორს თავსა ვარებ, = სიყვარულმან მისმან, ვისთვის ხელი მინდორს თავსა ვარებ,
არას უზამ უგემურსა, არა ოდეს გავამწარებ; <> არას უზამ უგემურსა, არა ოდეს გავამწარებ;
რაცა ჩემგან ეამების, ვაამებ და შევიყვარებ“. = რაცა ჩემგან ეამების, ვაამებ და შევიყვარებ“.
  <> შეყრა ტარიელისა და ავთანდილისა
ქალი ადგა და წავიდა მის ყმისა მოსაყვანებლად; = ქალი ადგა და წავიდა მის ყმისა მოსაყვანებლად;
არ ეწყინაო“, უამბობს, არს მისად მაგულვანებლად, <> არ ეწყინაო“, უამბობს, არს მისად მაგულვანებლად,
ხელი მოჰკიდა, მოჰყვანდა, ვით მთვარე მოსავანებლად; = ხელი მოჰკიდა, მოჰყვანდა, ვით მთვარე მოსავანებლად;
იგი რა ნახა ტარიელ, თქვა მზისა დასაგვანებლად.   იგი რა ნახა ტარიელ, თქვა მზისა დასაგვანებლად.
     
გამოეგება ტარიელ, მართებს ორთავე მზე დარად,   გამოეგება ტარიელ, მართებს ორთავე მზე დარად,
ანუ ცით მთვარე უღრუბლო შუქთა მოჰფენდეს ქვე ბარად, <> ანუ ცით მთვარე, უღრუბლო შუქთა მოჰფენდეს ქვე ბარად;
რომე მათ თანა ალვისა ხეცა ვარგ იყო ხედ არად,   რომე მათთანა ალვისა ხეცა ვარგიყო ხედ არად,
ჰგვანდეს შვიდთავე მნათობთა, სხვადმცა რისად ვთქვ მე და რად!   ჰგვანდეს შვიდთავე მნათობთა, სხვადმცა რისად ვთქვ მე და რად!
  =  
მათ აკოცეს ერთმანერთსა, უცხოობით არ დარიდეს,   მათ აკოცეს ერთმანერთსა, უცხოობით არ დარიდეს,
ვარდსა ხლეჩდეს, ბაგეთაგან კბილნი თეთრნი გამოსჭვირდეს, <> ვარდსა ხლეჩდეს, ბაგეთაგან კბილნი თეთრნი გამოსჭვირდეს;
ყელი ყელსა გადააჭდეს, ერთმანერთსა აუტირდეს,   ყელი ყელსა გადააჭდეს, ერთმანერთსა აუტირდეს,
ქარვად შექმნნეს იაგუნდნი მათნი, თუცა ლალად ღირდეს. = ქარვად შექმნნეს იაგუნდნი მათნი, თუცა ლალად ღირდეს.
     
მობრუნდეს, ყმამან ავთანდილს ხელი შეუპყრა ხელითა, <> მობრუნდეს; ყმამან ავთანდილს ხელი შეუპყრა ხელითა,
ერთგან დასხდეს და იტირეს დიდხან ცრემლითა ცხელითა.   ერთგან დასხდეს და იტირეს დიდხან ცრემლითა ცხელითა;
ასმათი სულსა უღებდა სიტყვითა საკვირველითა:   ასმათი სულსა უღებდა, სიტყვითა საკვირველითა:
თავთა ნუ დახოცთ, ნუ ბნელიქთ მზესა თქვენითა ბნელითა!   თავთა ნუ დახოცთ, ნუ ბნელ-იქთ მზესა თქვენითა ბნელითა“.
  =  
ტარიელის ვარდი იყო დათრთვილული, არ დაზრული; <> ტარიელის ვარდი იყო დათრთვილული, არ-დაზრული;
ყმასა უთხრა: „მესწრაფების, მითხარ შენი დაფარული, = ყმასა უთხრა: „მესწრაფების, მითხარ შენი დაფარული,
ვინ ხარ, ანუ სით მოსრულ ხარ, სადაური, სით მოსრული? <> ვინ ხარ, ანუ სით მოსრულხარ, სადაური, სით მოსრული?
მე სიკვდილსა აღარ ვახსოვ, ვარ მისგანცა განწირული“. = მე სიკვდილსა აღარ ვახსოვ, ვარ მისგანცა განწირული“.
     
ავთანდილ გასცა პასუხი, სიტყვები ლამაზებია:   ავთანდილ გასცა პასუხი, სიტყვები ლამაზებია:
ლომო და გმირო ტარიელ, ვის თავი გინაზებია, <> ლომო და გმირო ტარიელ, ვის თავი გინაზებია:
მე ვარ არაბი, არაბეთს არს ჩემი დარბაზებია, = მე ვარ არაბი, არაბეთს არს ჩემი დარბაზებია,
მიჯნურობითა დამწვარ ვარ, ცეცხლი უშრეტი მგზებია. <> მიჯნურობითა დამწვარვარ, ცეცხლი უშრეტი მგზებია.
  =  
მე პატრონისა ჩემისა ასული შემყვარებია; <> მე პატრონისა ჩემისა ასული შემყვარებია;
თვით მეფედ მათად მას ხედვენ მონები მკლავმაგრებია.   თვით მეფედ მათად მას ხედვენ მონები მკლავ-მაგრებია.
თუცა არ მიცნობ, გინახავ, თუ ვითა გაზრებია,   თუცა არ მიცნობ, გინახავ, თუ ვითა გაზრებია,
გახსოვსცა, ოდეს დახოცე მონები არსაპყრებია?   გახსოვსცა, ოდეს დახოცე მონები არ-საპყრებია?
  =  
შენ მინდორს გნახეთ გაჭრილი, ჩვენ ზედა გარდგეკიდენით, <> შენ მინდორს გნახეთ გაჭრილი, ჩვენ ზედა გარდგეკიდენით,
პატრონი ჩემი გაგიწყრა, ჩვენ ხაფად წაგეკიდენით,   პატრონი ჩემი გაგიწყრა, ჩვენ ხაფად წაგეკიდენით:
გიხმეთ, არ მოხვე, ლაშქარნი უკანა გამოგკიდენით,   გიხმეთ, არ მოხვე, ლაშქარნი უკანა გამოგკიდენით,
შენ ველნი წითლად შეღებენ სრულად სისხლისა კი დენით. = შენ ველნი წითლად შეღებენ სრულად სისხლისა კი დენით.
     
ყველაკასა მათრახითა თავი უხრმლოდ გარდაჰკვეთეთ. <> ყველაკასა მათრახითა თავი უხრმლოდ გარდაჰკვეთეთ.
მეფე შეჯდა, დაგვეკარგე, კვალი შენი ვერ მოვკვეთეთ, = მეფე შეჯდა, დაგვეკარგე, კვალი შენი ვერ მოვკვეთეთ,
ვითა ქაჯი დაგვემალე, მონებიცა დავაფეთეთ, <> ვითა ქაჯი დაგვემალე, მონებიცა დავაფეთეთ;
ამან უფრო დაგვაშმაგნა, თავი სრულად გავაშეთეთ. = ამან უფრო დაგვაშმაგნა, თავი სრულად გავაშეთეთ.
     
ჭმუნვა შეექმნა, თქვენც იცით, ხელმწიფე ნებიერია. <> ჭმუნვა შეექმნა, თქვენც იცით, ხელმწიფე ნებიერია.
მოგნახეს, გძებნეს ყოველგან, მათ რუკა დაუწერია, = მოგნახეს, გძებნეს ყოველგან, მათ რუკა დაუწერია,
ვერ ნახეს შენი ნახული ვერცა ყმა, ვერცა ბერია; <> ვერ ნახეს შენი ნახავი ვერცა ყმა, ვერცა ბერია;
აწ გამომგზავნა, რომელსა ვერ მზე ჰგავს, ვერ ეთერია. = აწ გამომგზავნა, რომელსა ვერ მზე ჰგავს, ვერ ეთერია.
     
მიბრძანა: «მიცან ამბავი მის ყმისა წახდომილისა, <> მიბრძანა: «მიცან ამბავი მის ყმისა წახდომილისა,
მაშინ ვარ მქმნელი საქმისა, მის შენგან მონდომილისა». = მაშინ ვარ მქმნელი საქმისა, მის შენგან მონდომილისა».
სამ წლამდის მითხრა დადენა უმისოდ ცრემლთა მილისა.   სამ წლამდის მითხრა დადენა უმისოდ ცრემლთა მილისა.
არ გიკვირს, გავსძლ ვერჭვრეტა მისისა მე ღიმილისა?! <> არ გიკვირს, გავსძლ ვერ-ჭვრეტა მისისა მე ღიმილისა?!
  =  
აქანამდის მნახავიცა კაცი შენი არ მენახა; <> აქანამდის მნახავიცა კაცი შენი არ მენახა;
თურქნი ვნახენ, რომე თქვენთვის სიტყვა რამე გაემკვახა; = თურქნი ვნახენ, რომე თქვენთვის სიტყვა რამე გაემკვახა;
მათრახითა ჩამოგეგდო, ერთი მკვდართა დაგესახა; <> მათრახითა ჩამოგეგდო ერთი, მკვდართა დაგესახა;
მათ მასწავლეს, ძმა რომელთა სულმობრძავი სამე, გლახ, ა“.   მათ მასწავლეს, ძმა რომელთა სულ-მობრძავი სამე გლახ, ა“.
  =  
ტარიელსცა აეხსენა ომი მათი მაშინდელი,   ტარიელსცა აეხსენა ომი მათი მაშინდელი,
იტყვის: „მახსოვს ეგე საქმე, თუცა არის ადრინდელი; <> იტყვის: „მახსოვს ეგე საქმე, თუცა არის ადრინდელი;
ერთგან გნახენ ნადირობას შენ და შენი მე გამზრდელი; = ერთგან გნახენ ნადირობას შენ და შენი მე გამზრდელი;
მით ვტიროდი, მომეგონა მე, გლახ, ჩემი წამწყმედელი. <> მით ვტიროდი, მომეგონა მე, გლახ, ჩემი წამწყმედელი.
  =  
რას მაქნევდით, რა გინდოდა, ერთმაერთსა რითა ვჰგვანდით?! <> რას მაქნევდით, რა გინდოდა, ერთმაერთსა რითა ვჰგვანდით?
თქვენ მორჭმულნი სთამაშობდით, ჩვენ მტირალნი ღაწვთა ვბანდით. = თქვენ მორჭმულნი სთამაშობდით, ჩვენ მტირალნი ღაწვთა ვბანდით.
რა მონანი შესაპყრობლად მომწიენით, გაჰგულვანდით,   რა მონანი შესაპყრობლად მომწიენით, გაჰგულვანდით,
აწ ვეჭვ, რომე ჩემად ნაცვლად თანა მკვდართა წაიტანდით. <> აწ ვეჭვ, რომე ჩემად ნაცვლად თანა მკვდართა მიიტანდით.
  =  
მოვიხედენ, მომეწია; რა პატრონი შენი ვნახე, <> მოვიხედენ, მომეწია, რა პატრონი შენი ვნახე,
ხელმწიფობით შემებრალნეს, ამად ხელი არ შევახე, = ხელმწიფობით შემებრალნეს, ამად ხელი არ შევახე,
თვალთა წინა გამოვექეც, მეტი არა შეუზახე. <> თვალთა წინა გამოვექეც, მეტი არა შეუზახე;
ჩემი ცხენი უჩინოსა ჰგავს და სხვასმცა რას ვასახე!   ჩემი ცხენი უჩინოსა ჰგავს და სხვასმცა რას ვასახე!
  =  
კაცმან ვერ ასწრას თვალისა დაფახვა, დაწამწამება, <> კაცმან ვერ ასწრას თვალისა დაფახვა, დაწამწამება,
მას გავექცევი, ვისგანცა ჩემი არა ვცნა ამება.   მას გავექცევი ვისგანცა ჩემი არა ვცნა ამება;
მათ თურქთა მიღმა გამეგო მე არას არ შეწამება, = მათ თურქთა მიღმა გამეგო მე არას არ შეწამება,
ავად შვენოდა მორევნა და ჩემი დათამამება.   ავად შვენოდა მორევნა და ჩემი დათამამება.
     
აწ ვაშად მოხვე, მეამა ნახვა შენისა პირისა, <> აწ ვაშად მოხვე, მეამა ნახვა შენისა პირისა!
ტანად სარო და პირად მზე, მამაცად მსგავსი გმირისა!   ტანად სარო და პირად მზე, მამაცად მსგავსი გმირისა,
მაგრა გარჯილ ხარ, არა ხარ გარდაუხდელი ჭირისა:   მაგრა გარჯილხარ, არა ხარ გარდაუხდელი ჭირისა.
ძნელია პოვნა კაცისა ღმრთივ ზეცით განაწირისა!   ძნელია პოვნა კაცისა ღმრთივ ზეცით განაწირისა!
  =  
ავთანდილ უთხრა: „ვით მაქებ საქები ბრძენთა ენისა?   ავთანდილ უთხრა: „ვით მაქებ საქები ბრძენთა ენისა?
მაგისად ნაცვლად რამც იყავ ღირსი ქებისა თქვენისა! <> მაგისად ნაცვლად რამც იყავ ღირსი ქებისა თქვენისა!
სახე ხარ მზისა ერთისა, ზეცით მნათისა ზენისა, = სახე ხარ მზისა ერთისა, ზეცით მნათისა ზენისა,
რათგან ვერ შეგცვლის პატიჟი ეგზომთა ცრემლთა დენისა.   რათგან ვერ შეგცვლის პატიჟი ეგზომთა ცრემლთა დენისა.
     
ამა დღემან დამავიწყა, გული ჩემი ვინ დაბინდა; <> ამა დღემან დამავიწყა, გული ჩემი ვინ დაბინდა;
დამიგდია სამსახური, იგი იქმნას, რაცა გინდა;   დამიგდია სამსახური, მისი, იქმნას, რაცა გინდა;
იაგუნდი ეგრეცა სჯობს, ათასჯერმცა მინა მინდა;   იაგუნდი ეგრეცა სჯობს, ათასჯერმცა მინა მინდა,
შენ გეახლო სიკვდილამდის, ამის მეტი არა მინდა!“ = შენ გეახლო სიკვდილამდის, ამის მეტი არა მინდა!“
     
ტარიელ უთხრა: „მე შენი გული აწ მემხურვალების;   ტარიელ უთხრა: „მე შენი გული აწ მემხურვალების;
მიკვირს, თუ ნაცვლად მაგისად შენ ჩემი რა გევალების!   მიკვირს, თუ ნაცვლად მაგისად შენ ჩემი რა გევალების!
მაგრა წესია, მიჯნური მიჯნურსა შეებრალების,   მაგრა წესია, მიჯნური მიჯნურსა შეებრალების,
შენ საყვარელსა გაგყარო, ესე რა გენაცვალების! <> შენ საყვარელსა გაგყარო, ესე რა გენაცვალების!
  =  
წამოსრულ ხარ ჩემად ძებნად, პატრონისა სამსახურად; <> წამოსრულხარ ჩემად ძებნად, პატრონისა სამსახურად;
ღმერთმან ქმნა და გიპოვნივარ, შენცა ცდილ ხარ მამაცურად.   ღმერთმან ქმნა და გიპოვნივარ, შენცა ცდილხარ მამაცურად.
მაგრა ჩემსა რა გიამბობს, გამოჭრილ ვარ ასრე თუ რად!   მაგრა ჩემსა რა გიამბობს, გამოჭრილვარ ასრე თუ რად!
მე თუ ვიტყვი, დამწვავს ცეცხლი ცხელი, შემიქს ალად, მურად“. = მე თუ ვიტყვი, დამწვავს ცეცხლი ცხელი, შემიქს ალად, მურად“.
     
ასმათ უთხრა: „ლომო, ცრემლით მაგა ცეცხლსა რა ერგების! <> ასმათ უთხრა: „ცრემლით, ლომო, მაგა ცეცხლსა რა ერგების!
მე ვითა ვთქვა წვევა თქმისა, რათგან ეგრე არ ეგების! = მე ვითა ვთქვა წვევა თქმისა, რათგან ეგრე არ ეგების!
ვხედავ, ესე ხელი ვინმე მოყმე შენთვის წაეგების,   ვხედავ, ესე ხელი ვინმე მოყმე შენთვის წაეგების,
ცნას მიზეზი შენთა წყლულთა, ქმნას, რა ღონე აეგების.   ცნას მიზეზი შენთა წყლულთა, ქმნას, რა ღონე აეგების.
     
მეხვეწებოდა, ლამოდა ჩემგან რასამე სმენასა; <> მეხვეწებოდა, ლამოდა ჩემგან რასამე სმენასა;
ნუ ყოს ღმერთმან, გაძლება მემცა ვით მივეც ენასა!   ნუ ყოს ღმერთმან, გაძლება მემცა ვით მივეც ენასა!
თუ რას სცნობს, ვეჭო ამისგან თქვენსა რასამე ლხენასა.   თუ რას სცნობს, ვეჭო ამისგან თქვენსა რასამე ლხენასა.
არს უკეთესი, რაცაღა სწადს განგებასა ზენასა“. = არს უკეთესი, რაცაღა სწადს განგებასა ზენასა“.
     
ამას დაყმუნდა ტარიელ, დამწვარი დაავლებული; <> ამას დაყმუნდა ტარიელ დამწვარი, დაავლებული;
ასმათს უბრძანა: „მას აქათ შენ ხარ ჩემ თანა ხლებული;   ასმათს უბრძანა: „მას აქათ შენ ხარ ჩემთანა ხლებული;
რად არა იცი, უწამლო არს ლები ესე ლებული! = რად არა იცი, უწამლო არს ლები ესე ლებული!
კვლა ესე ყმა მწვავს მტირალი, ცრემლითა დავალებული.   კვლა ესე ყმა მწვავს მტირალი, ცრემლითა დავალებული.
     
კაცმან ვით პოვოს, ღმრთისაგან რაცა არდანაბადია! <>  
მით გული ჩემი სახმილმან აწ ასრე დანაბა დია;    
კვლა გზასა მიკრავს, მიჭირავს, მითქს ბადე დანაბადია;    
აწ ხელთა, ნაცვლად ლხინისა, ჩალა მაქვს და ნაბადია.    
     
მაგრა ღმერთმან მოწყალემან მით ცნობითა ერთით მზითა    
ორი მისი მოწყალება დღესცა მომცა ამა გზითა:    
პირველ, შეჰყრის მოყვარულთა ჩემით რათმე მიზეზითა,    
კვლა ნუთუმცა სრულად დამწვა ცეცხლთა ცხელთა ანაგზითა“.    
     
ყმასა უთხრა: „ვინცა კაცმან იძმოს ანუ და-ცა-იდოს,   ყმასა უთხრა: „ვინცა კაცმან ძმა იძმოს, უ დაცა იდოს,
ხამს, მისთვის სიკვდილსა და ჭირსა თავი არ დარიდოს;   ხამს თუ, მისთვის სიკვდილსა და ჭირსა თავი არ დარიდოს:
ღმერთმან ერთი რთ აცხოვნოს, თუ მეორე არ წაწყმიდოს!   ღმერთმან ერთი რთ აცხოვნოს, თუ მეორე არ წაწყმიდოს!
შენ ისმენდი, მე გიამბობ, რაცა გინდა წამეკიდოს“. = შენ ისმენდი, მე გიამბობ, რაცა გინდა წამეკიდოს“.
     
ასმათს უთხრა: „მოდი, მოჯე, თანა წყალი მოიტანე,   ასმათს უთხრა: „მოდი, მოჯე, თანა წყალი მოიტანე,
დაბნედილსა მაპკურებდი, გული მითა გარდამბანე;   დაბნედილსა მაპკურებდი, გული მითა გარდამბანე;
მკვდარი მნახო, დამიტირე, სულთქმა გაათანისთანე,   მკვდარი მნახო, დამიტირე, სულთქმა გაათანისთანე,
მე სამარე გამითხარე, აქა მიწა მიაკვანე! <> მე სამარე გამითხარე, აქა მიწა მიაკვანე“.
  =  
ღილჩახსნილი საამბობლად დაჯდა, მხარნი ამოყარნა; <> ღილ-ჩახსნილი საამბობლად დაჯდა, მხარნი ამოყარნა;
ვითა მზე ჯდა მოღრუბლებით, დიდხან შუქნი არ ადარნა; = ვითა მზე ჯდა მოღრუბლებით, დიდხან შუქნი არ ადარნა;
ვერ გაახვნა სასაუბროდ, მან ბაგენი გაამყარნა, <> ვერ გაახვნა სასაუბროდ მან ბაგენი, გაამყარნა,
მერმე სულთქვნა, დაიზახნა, ცრემლნი ცხელნი გარდმოყარნა. = მერმე სულთქვნა, დაიზახნა, ცრემლნი ცხელნი გარდმოყარნა.
     
მოსთქვამს: „ჰაჲჰაჲ, საყვარელო, ჩემო, ჩემთვის დაკარგულ, <> მოსთქვამს: „ჰა, საყვარელო, ჩემო, ჩემთვის დაკარგულ,
იმედო და სიცოცხლეო, გონებაო, სულო, გულო, = იმედო და სიცოცხლეო, გონებაო, სულო, გულო,
ვინ მოგკვეთა, არა ვიცი, ხეო, ედემს დანერგულო! <> ვინ მოგკვეთა, არა ვიცი, ხეო, ედემს დანერგულო?
ცეცხლმან ცხელმან ვით ვერ დაგწვა, გულო, ასჯერ დადაგულო?!“ = ცეცხლმან ცხელმან ვით ვერ დაგწვა, გულო, ასჯერ დადაგულო?!“
ტარიელისაგან თავის ამბის მბობა, ოდეს ავთანდილს უამბო <> ტარიელისაგან თავის ამბის მბობა ოდეს ავთანდილს უამბო
     
ისმენდი, მიეც გონება ჩემთა ამბავთა სმენასა, = ისმენდი, მიეც გონება ჩემთა ამბავთა სმენასა,
საუბართა და საქმეთა ვითა ძლივ ვათქმევ ენასა! <> საუბართა და საქმეთა, ვითა ძლივ ვათქმევ ენასა;
იგი, ვინ ხელმქმნა, მოველი მისგან აროდეს ლხენასა,   იგი, ვინ ხელ-მქმნა, მოველი მისგან აროდეს ლხენასა,
ვისგან შეუცავ სევდაა, სისხლისა ღვართა დენასა.   ვისგან შეუცავ სევდაა, სისხლისა ღვართა დენასა.
  =  
ინდოეთს შვიდთა მეფეთა ყოვლი კაცი ხართ მცნობელი: <> ინდოეთს შვიდთა მეფეთა ყოვლი კაცი ხართ მცნობელი:
ექვსი სამეფო ფარსადანს ჰქონდა, თვით იყო მპყრობელი, = ექვსი სამეფო ფარსადანს ჰქონდა, თვით იყო მპყრობელი,
უხვი, მდიდარი, უკადრი, მეფეთა ზედა მფლობელი,   უხვი, მდიდარი, უკადრი, მეფეთა ზედა მფლობელი,
ტანად ლომი და პირად მზე, ომად მძლე, რაზმთა მწყობელი.   ტანად ლომი და პირად მზე, ომად მძლე, რაზმთა მწყობელი.
     
მამა ჩემი ჯდა მეშვიდე, მეფე მებრძოლთა მზარავი, <> მამა-ჩემი ჯდა მეშვიდე, მეფე მებრძოლთა მზარავი,
სარიდან ერქვა სახელად, მტერთა სრვად დაუფარავი;   სარიდან ერქვა სახელად, მტერთა სრვად დაუფარავი;
ვერვინ ჰკადრებდის წყენასა, ვერ ცხადი, ვერცა მპარავი; = ვერვინ ჰკადრებდის წყენასა, ვერ ცხადი, ვერცა მპარავი;
ნადირობდის და იშვებდის საწუთროგაუმწარავი. <> ნადირობდის და იშვებდის საწუთრო-გაუმწარავი.
  =  
ხალვა მოსძულდა, შეექმნა გულს კაეშანთა ჯარები. <> ხალვა მოსძულდა, შეექმნა გულს კაეშანთა ჯარები.
თქვა: «წამიღია მტერთაგან ძლევით ნაპირთა არები, = თქვა: «წამიღია მტერთაგან ძლევით ნაპირთა არები,
ყოვლგნით გამისხმან, მორჭმით ვზი, მაქვს ზეიმი და ზარები»;   ყოვლგნით გამისხმან, მორჭმით ვზი, მაქვს ზეიმი და ზარები»;
ბრძანა: «წავალ და მეფესა ფარსადანს შევეწყნარები».   ბრძანა: «წავალ და მეფესა ფარსადანს შევეწყნარები».
     
ფარსადანს წინა დაასკვნა გაგზავნა მოციქულისა, <> ფარსადანს წინა დაასკვნა გაგზავნა მოციქულისა.
შესთვალა: «შენ გაქვს მეფობა ინდოეთისა სრულისა; = შესთვალა: «შენ გაქვს მეფობა ინდოეთისა სრულისა;
აწ მე მწადს, თქვენსა წინაშე მეცა ვცნა ძალი გულისა,   აწ მე მწადს, თქვენსა წინაშე მეცა ვცნა ძალი გულისა,
სახელი დარჩეს ჩემისა ერთგულად ნამსახურისა».   სახელი დარჩეს ჩემისა ერთგულად ნამსახურისა».
     
ფარსადან შექმნა ზეიმი ამა ამბისა მცნობელმან. <> ფარსადან შექმნა ზეიმი ამა ამბისა მცნობელმან.
შესთვალა: «ღმერთსა მადლობა შევსწირე ხმელთა მფლობელმან, = შესთვალა: «ღმერთსა მადლობა შევსწირე ხმელთა მფლობელმან,
რათგან ეგე ჰქმენ მეფემან, ჩემებრ ინდოეთს მპყრობელმან.   რათგან ეგე ჰქმენ მეფემან, ჩემებრ ინდოეთს მპყრობელმან.
აწ მოდი, ასრე პატივგცე, ვითა ძმამან და მშობელმან». <> აწ მოდი, ასრე პატივ გცე, ვითა ძმამან და მშობელმან».
  =  
ერთი სამეფო საკარგვად, უბოძა ამირბარობა. <> ერთი სამეფო, საკარგვად, უბოძა ამირბარობა.
თვით ამირბარსა ინდოეთს აქვს ამირსპასალარობა.   თვით ამირბარსა ინდოეთს აქვს ამირ-სპასალარობა.
მეფედ რა დაჯდა, არა აქვს ხელისა მიუმწვდარობა;   მეფედ რა დაჯდა, არა სჭირს ხელისა მიუმწვდარობა;
სხვად პატრონია, მართ ოდენ არა აქვს კეისარობა. = სხვად პატრონია, მართ ოდენ არა აქვს კეისარობა.
     
თვით მეფემან მამა ჩემი დაიჭირა სწორად თავსა. <> თვით მეფემან მამა-ჩემი დაიჭირა სწორად თავსა.
თქვა: «ჩემებრი ამირბარი, ნაძლევი ვარ, ვისმცა ჰყავსა!» = თქვა: «ჩემებრი ამირბარი, ნაძლევი ვარ, ვისმცა ჰყავსა!»
ლაშქრობდის და ნადირობდის, აძლევდიან მტერნი ზავსა.   ლაშქრობდის და ნადირობდის, აძლევდიან მტერნი ზავსა.
მას არა ვჰგავ ასრე, ვითა მე სხვა კაცი არა მგავსა.   მას არა ვჰგავ ასრე, ვითა მე სხვა კაცი არა მგავსა.
     
ძე არ ესვა მეფესა და დედოფალსა მზისა დარსა, <> ძე არ ესვა მეფესა და დედოფალსა მზისა დარსა,
ჭმუნვა ჰქონდა, ჟამი იყო, მით აეხვნეს სპანი ზარსა. = ჭმუნვა ჰქონდა, ჟამი იყო, მით აეხვნეს სპანი ზარსა.
ვა, კრულია დღემცა იგი, მე მივეცი ამირბარსა! <> ვა, კრულია დღემცა იგი, მე მივეცი ამირბარსა!
მეფემან თქვა: «შვილად გავზრდი, თვით ჩემივე გვარი არსა». = მეფემან თქვა: «შვილად გავზრდი, თვით ჩემივე გვარი არსა».
     
მეფემან და დედოფალმან მიმიყვანეს შვილად მათად, <> მეფემან და დედოფალმან მიმიყვანეს შვილად მათად,
საპატრონოდ მზრდიდეს სრულთა ლაშქართა და ქვეყანათად, = საპატრონოდ მზრდიდეს სრულთა ლაშქართა და ქვეყანათად,
ბრძენთა მიმცეს სასწავლელად ხელმწიფეთა ქცევა-ქმნათად;   ბრძენთა მიმცეს სასწავლელად ხელმწიფეთა ქცევა-ქმნათად;
მოვიწიფე, დავემსგავსე მზესა თვალად, ლომსა ნაკვთად. <> მოვიწიფე, დავემსგავსე მზესა თვალად, ლომსა ნაკვთად.
  =  
ასმათ, შენცა ხარ მოწამე ჩემისა ფერმიხდილისა, <> ასმათ, შენცა ხარ მოწამე ჩემისა ფერ-მიხდილისა,
მზესა მე ვსჯობდი შვენებით, ვით ბინდსა ჟამი დილისა;   მზესა მე ვსჯობდი შვენებით, ვით ბინდსაჟამი დილისა;
იტყოდეს ჩემნი მნახავნი: «მსგავსია ედემს ზრდილისა». = იტყოდეს ჩემნი მნახავნი: «მსგავსია ედემს ზრდილისა».
აწ მაშინდლისა ჩემისა სახე ვარ ოდენ ჩრდილისა.   აწ მაშინდლისა ჩემისა სახე ვარ ოდენ ჩრდილისა.
     
მე ხუთისა წლისა ვიყავ, დაორსულდა დედოფალი“. <> მე ხუთისა წლისა ვიყავ, დაორსულდა დედოფალი“.
ესე რა თქვა, ყმამან სულთქვნა, ცრემლით ბრძანა: „შობა ქალი“. = ესე რა თქვა, ყმამან სულთქვნა, ცრემლით ბრძანა: „შობა ქალი“.
დაბნედასა მიეწურა, ასმათ ასხა გულსა წყალი; <> დაბნედასა მიეწურა, ასმათ ასხა გულსა წყალი:
თქვა: „მაშინვე მზესა ჰგვანდა, აწ მედების ვსგან ალი!   თქვა: „მაშინვე მზესა ჰგვანდა, აწ მედების ვსგან ალი!
  =  
წიგნი წიგნსა ეცემოდა, დედოფალი ოდეს შობდა, <>  
მოციქული მოციქულსა, ინდოეთი სრულად სცნობდა;    
მზე და მთვარე განცხრებოდეს, სიხარულით ცა ნათობდა;    
ყოვლი არსად შემოსრული მხიარულად თამაშობდა.    
     
ქება არ ითქმის ენითა, აწ ჩემგან ნაუბარითა.   ქება არ ითქმის ენითა, აწ ჩემგან ნაუბარითა.
ფარსადან დაჯდა ხარებად ზეიმითა და ზარითა; = ფარსადან დაჯდა ხარებად ზეიმითა და ზარითა;
ყოვლგნით მოვიდეს მეფენი ნიჭითა მრავალგვარითა. <> ყოვლგნით მოვიდეს მეფენი ნიჭითა მრავალ-გვარითა.
საჭურჭლე გასცეს, აივსნეს ლაშქარნი საბოძვარითა.   საჭურჭლე გასცეს; აივსნეს ლაშქარნი საბოძვარითა.
  =  
საშობელი გაიყარა, ზრდა დაგვიწყეს მე და ქალსა. <> საშობელი გაიყარა, ზრდა დაგვიწყეს მე და ქალსა.
მართ მაშინვე ჰგვანდა იგი მზისა შუქთა ნასამალსა. = მართ მაშინვე ჰგვანდა იგი მზისა შუქთა ნასამალსა.
უყვარდით და სწორად უჩნდით მეფესა და დედოფალსა. <> უყვარდით და სწორად უჩნდით მეფესა და დედოფალსა.
აწ ვახსენებ, ვისგან ჩემი დაუდაგავს გული ალსა“.   აწ ვახსენებ, ვისგან ჩემი დაუდაგავს გული ალსა!
  =  
ყმა დაბნდა, რა სახელისა ხსენებასა მიეწურა;   ყმა დაბნდა, რა სახელისა ხსენებასა მიეწურა;
ავთანდილსცა აეტირა, მისმან ცეცხლმან გულსა მურა;   ავთანდილსცა აეტირა, მისმან ცეცხლმან გულსა მურა;
ქალმან სულად მოაქცია, მკერდსა წყალი დააპკურა. <> ქალმან სულად მოაქცია, მკერდსა წყალი დააპკურა;
თქვა: „ისმენდი, მაგრა ჩემი სიკვდილისა დღე დასტურ-ა. = თქვა: „ისმენდი, მაგრა ჩემი სიკვდილისა დღე დასტურ-ა.
     
მას ქალსა ნესტან-დარეჯან იყო სახელად ხმობილი. <> მას ქალსა ნესტან-დარეჯან იყო სახელად ხმობილი.
შვიდისა წლისა შეიქმნა ქალი წყნარი და ცნობილი, = შვიდისა წლისა შეიქმნა ქალი წყნარი და ცნობილი,
მთვარისა მსგავსი, მზისაგან ვენებით ვერშეფრობილი; <> მთვარისა მსგავსი, შვენებით მზისაგან ვერ-შეფრობილი;
მისსა ვით გასძლებს გაყრასა გული ალმასი, წობილი!   მისსა ვით გასძლებს გაყრასა გული ალმასი, წობილი!
  =  
იგი ასრე მოიწიფა, მე შემეძლო შესლვა ომსა; <> იგი ასრე მოიწიფა, მე შემეძლო შესლვა ომსა;
მეფე ქალსა ვით ხედვიდა მეფობისა ქმნისა მწთომსა, = მეფე ქალსა ვით ხედვიდა მეფობისა ქმნისა მწთომსა,
მამასავე ხელთა მიმცეს, რა შევიქმენ ამა ზომსა; <> მამასავე ხელთა მიმცეს; რა შევიქმენ ამა ზომსა,
ვბურთობდი და ვნადირობდი, ვით კატასა ვხოცდი ლომსა. = ვბურთობდი და ვნადირობდი, ვით კატასა ვხოცდი ლომსა.
     
მეფემან სახლი ააგო შიგან საყოფი ქალისა: <> მეფემან კოშკი ააგო, შიგან საყოფი ქალისა;
ქვად ფაზარი სხდა, კუბო დგა იაგუნდისა, ლალისა, = ქვად ფაზარი სხდა, კუბო დგა იაგუნდისა, ლალისა,
პირსა ბაჩა და საბანლად სარაჯი ვარდისწყალისა; <> პირსა ბაჩა, საბანლად სარაჯი ვარდის წყალისა;
იგი მუნ იყვის, მედების ვისგან სახმილი ალისა.   იგი მუნ იყვის, მედების ვისგან სახმილი ალისა!
  =  
დღე და ღამე მუჯამრითა ეკმეოდის ალვა თლილი; <> დღე და ღამე მუჯამრითა ეკმეოდის ალვა თლილი;
ზოგჯერ კოშკს ჯდის, ზოგჯერ ბაჩას ჩამოვიდის, რა დგის ჩრდილი.   ზოგჯერ კოშკს ჯდის, ზოგჯერ ბაჩას ჩამოვიდის, რა დგის ჩრდილი.
დავარ იყო და მეფისა, ქვრივი, ქაჯეთს გათხოვილი, = დავარ იყო და მეფისა, ქვრივი, ქაჯეთს გათხოვილი,
მას სიბრძნისა სასწავლელად თვით მეფემან მისცა შვილი.   მას სიბრძნისა სასწავლელად თვით მეფემან მისცა შვილი.
     
სრა ედგა მოფარდაგული ოქსინოთა და შარდითა; <> სრა ედგა მოფარდაგული ოქსინოთა და შარდითა;
ვერვინ ვხედევდით, შეიქმნა პირითა მინა-ვარდითა; = ვერვინ ვხედევდით, შეიქმნა პირითა მინა-ვარდითა;
ასმათ და ორნი მონანი ჰყვიან, იმღერდის ნარდითა;   ასმათ და ორნი მონანი ჰყვიან, იმღერდის ნარდითა;
მუნ იზრდებოდის ტანითა, გაბაონს განაზარდითა.   მუნ იზრდებოდის ტანითა, გაბაონს განაზარდითა.
     
თხუთმეტისა წლისა ვიყავ, მეფე მზრდიდა ვითა შვილსა; <> თხუთმეტისა წლისა ვიყავ, მეფე მზრდიდა ვითა შვილსა;
დღისით ვიყვი მას წინაშე, გამიშვებდის არცა ძილსა; = დღისით ვიყვი მას წინაშე, გამიშვებდის არცა ძილსა;
ძალად ლომსა, თვალად მზესა, ტანად ვჰგვანდი ედემს ზრდილსა,   ძალად ლომსა, თვალად მზესა, ტანად ვჰგვანდი ედემს ზრდილსა,
სროლასა და ასპარეზსა აქებდიან ჩემგან ქმნილსა.   სროლასა და ასპარეზსა აქებდიან ჩემგან ქმნილსა.
     
რა მინდორს შევჯდი, ზარითა ხმა იყვის ბუკთა ცემისა; <>  
თანამყვის სპისა სიმრავლე, მსგავსი ფუტკრისა რემისა;    
ჭვრეტად ქალ-ყმები დაჯრილი დგის თემისა და თემისა;    
ვინ მნახის, ეყვის ერთ წლამდის კვეხა ნახვისა ჩემისა.    
     
მოსრნის მხეცნი და ნადირნი ისარმან ჩემმან სრეულმან,   მოსრნის მხეცნი და ნადირნი ისარმან ჩემმან სრეულმან,
მერმე ვიბურთი მოედანს, მინდორით შემოქცეულმან,   მერმე ვიბურთი მოედანს, მინდორით შემოქცეულმან;
შევიდი, შევქმნი ნადიმი, ნიადაგ ლხინსა ჩვეულმან,   შევიდი, შევქმნი ნადიმი, ნიადაგ ლხინსა ჩვეულმან;
აწ საწუთროსა გამყარა პირმან ბროლბალახშეულმან!   აწ საწუთროსა გამყარა პირმან ბროლ-ბალახშეულმან!
  =  
მამა მომიკვდა, მოვიდა დღე სიკვდილისა, ვიშისა; <> მამა მომიკვდა, მოვიდა დღე სიკვდილისა ვიშისა;
ქმნა გაუცუდდა ფარსადანს ნიშატისა და ნიშისა; = ქმნა გაუცუდდა ფარსადანს ნიშატისა და ნიშისა;
მათ გაეხარნეს, ვის ზარი დალევდის მისგან შიშისა;   მათ გაეხარნეს, ვის ზარი დალევდის მისგან შიშისა;
ერთგულთა შექმნეს ვაება, მტერთა – ხსენება იშისა.   ერთგულთა შექმნეს ვაება, მტერთა – ხსენება იშისა.
     
მე წელიწდამდის ბნელსა ვჯე საწუთროგაცუდებული, <> მე წელიწდამდის ბნელსა ვჯე საწუთრო-გაცუდებული,
დღისით და ღამით ვვაებდი, ვერვისგან სულდაღებული;   დღისით და ღამით ვვაებდი, ვერვისგან სულ-დაღებული;
გაყვანად ხასნი მოვიდეს, მითხრეს მეფისა მცნებული, = გაყვანად ხასნი მოვიდეს, მითხრეს მეფისა მცნებული,
ებრძანა: «შვილო ტარიელ, ნუ ხარ შავითა ღებული! <> ებრძანა: «შვილო ტარიელ, ნუ ხარ შავითა ღებული.
  =  
ჩვენ უფრო გვტკივის იგი, ვინ დაგვაკლდა სწორად თავისა». <> «ჩვენ უფრო გვტკივის იგი, ვინ დაგვაკლდა სწორად თავისა».
ასი ებოძა საჭურჭლე, ებრძანა ახდა შავისა, = ასი ებოძა საჭურჭლე, ებრძანა ახდა შავისა,
ბოძება მისეულისა სრულისა საკარგავისა:   ბოძება მისეულისა სრულისა საკარგავისა:
«შენ გქონდეს ამირბარობა, ქმნა მისვე საურავისა!» <> «შენ გქონდეს ამირბარობა, ქმნა მისვე საურავისა».
  =  
ავენთი, დამწვეს მამისა სახმილთა დაუშრტობელთა; <> ავენთი, დამწვეს მამისა სახმილთა დაუშრტობელთა;
უკანის გამომიყვანეს ხასთა მათ წინამდგომელთა;   უკანის გამომიყვანეს ხასთა მათ წინა-მდგომელთა;
გამოსლვისათვის ზეიმი შექმნეს ინდოეთს მფლობელთა,   გამოსლვისათვის ზეიმი შექმნეს ინდოეთს მფლობელთა.
შორს მომეგებნეს, მაკოცეს პატივით ვითა მშობელთა. = შორს მომეგებნეს, მაკოცეს პატივით ვითა მშობელთა.
     
მათ საჯდომთა ახლოს დამსვეს, პატივს მცემდეს ძისა დარად, <> მათ საჯდომთა ახლოს დამსვეს, პატივს მცემდეს ძისა დარად.
მის ხელისა საურავი მათ ორთავე მითხრეს წყნარად; = მის ხელისა საურავი მათ ორთავე მითხრეს წყნარად;
ურჩ ვექმენ და მისეულთა წესთა ქცევა მიჩნდა ზარად.   ურჩ ვექმენ და მისეულთა წესთა ქცევა მიჩნდა ზარად.
არ მომეშვნეს, დავმორჩილდი, თაყვანისვეც ამირბარად. <> არ მომეშვნეს, დავმორჩილდი, თაყვანი-მეც ამირბარად.
  =  
თავადობინდოთა და რავალთაცა მქონ სხვათა; <> “აღარვიცი, დამვიწყდეს, თუცა დიადი წელია;
ვნაპირობდი, თუ ვინ იყვის ავნებელი ჩემთ სპათა.   გიამბო ჩემი ამბავი, განა რაზომცა ძნელია!
ხალვად ვჯდი ვიხარებდი, ზა შევქმნი მღერა-სმათა;   ცრუ მუხთალი სოფელიწყივ ვისა ქმნელა,
პათა ვმოსდი, ვნადირობდი, ქებთქვიან ჩემთა ქმნათა“.   მისთა ნაკვესთა წინწალი დამეცანგრძლად მწველია“.
ამბავი ტარიელის გამიჯნურებისა, პირველ რომ გამიჯნურდა = ამბავი ტარიელის გამიჯნურებისა, პირველ რომ გამიჯნურდა
  <>  
კვლა დაიწყო თქმა ამბისა მან, რა ხანი მოიტირა:   კვლა დაიწყო თქმა ამბისა მან, რა ხანი მოიტირა:
დღესა ერთსა მე და მეფე მოვიდოდით, გვენადირა;   დღესა ერთსა მე და მეფე მოვიდოდით, გვენადირა;
მიბრძანა, თუ: «ქალი ვნახოთ!» ხელი ხელსა დამიჭირა.   მიბრძანა, თუ: «ქალი ვნახოთ», ხელი ხელსა დამიჭირა;.
მის ჟამისა მხსენებელი მე სულდგმული არ გიკვირა?!   მის ჟამისა მხსენებელი მე სულდგმული არ გიკვირა?
  =  
მეფემან ახმა დურაჯთა მითხრა მიტანად ქალისა, <> მეფემან ახმა დურაჯთა მითხრა მიტანად ქალისა;
გამოუხვენ და წავედით ჩემად სადებლად ალისა;   გამოუხვენ და წავედით ჩემად სადებლად ალისა;
მაშინ დავიწყე გარდახდა მე საწუთროსა ვალისა.   მაშინ დავიწყე გარდახდა მე საწუთროსა ვალისა,
ალმასისა ხამს ლახვარი ლახვრად გულისა სალისა! = ალმასისა ხამს ლახვარი ლახვრად გულისა სალისა!
     
ბაღჩა ვნახე უტურფესი ყოვლისავე სალხინოსა: <> ბაღჩა ვნახე უტურფესი ყოვლისავე სალხინოსა:
მფრინველთაგან ხმა ისმოდა უამესი სირინოსა; = მფრინველთაგან ხმა ისმოდა უამესი სირინოსა;
მრავლად იყო სარაჯები ვარდისწყლისა აბანოსა. <> მრავლად იყო სარაჯები ვარდის წყლისა აბანოსა.
კარსა ზედა მოჰფარვიდა ფარდაგები ოქსინოსა. = კარსა ზედა მოჰფარვიდა ფარდაგები ოქსინოსა.
     
ვიცოდი, სწადდა არვისგან ნახვა მის მზისა დარისა, <> ვიცოდი, სწადდა არვისგან ნახვა მის მზისა დარისა,
მე გარე ვდეგ და მეფემან შევლო ფარდაგი კარისა; = მე გარე ვდეგ და მეფემან შევლო ფარდაგი კარისა;
ვერას ვხედევდი, ოდენ ხმა მესმოდა საუბარისა.   ვერას ვხედევდი, ოდენ ხმა მესმოდა საუბარისა.
ასმათს უბრძანა გამოხმა დურაჯთა ამირბარისა.   ასმათს უბრძანა გამოხმა დურაჯთა ამირბარისა.
     
ასმათ ფარდაგსა აზიდნა, გარე ვდეგ მოფარდაგულსა; <> ასმათ ფარდაგსა აზიდნა, გარე ვდეგ მოფარდაგულსა;
ქალსა შევხედენ, ლახვარი მეცა ცნობასა და გულსა.   ქალსა შევხედენ, ლახვარი მეცა ცნობასა და გულსა,
მოვიდა, მივსცე დურაჯნი, მთხოვა ცეცხლითა დაგულსა.   მოვიდა, მივსცე დურაჯნი, მთხოვა ცეცხლითა დაგულსა.
ვამე, მას აქათ სახმილსა დაუწვავ ნიადაგულსა!   ვამე, მას აქათ სახმილსა დაუწვავ ნიადაგულსა!
  =  
აწ წახდეს იგი ნათელნი, მზისაცა მოწუნარენი! <> აწ წახდეს იგი  ნათელნი, მზისაცა მოწუნარენი“,
მისი ვერ გასძლო ხსენება, დაბნდა და სულთქვნა მწარენი; = მისი ვერ გასძლო ხსენება, დაბნდა და სულთქვნა მწარენი;
ყმა და ასმათი ტიროდეს, ხმას სცემდეს იგი არენი, <> ყმა და ასმათი ტიროდეს, ხმას სცემდეს იგი არენი.
ჭმუნვით თქვეს: „მკლავნი ცუდ ქმნილან, ვა, გმირთა მემუქარენი!“   ჭმუნვით თქვეს: „მკლავნი ცუდ ქმნილან, ვა, გმირთა მემუქარენი!“
  =  
ასმათმან წყალი დაასხა, ცნობად მოვიდა ტარია,   ასმათმან წყალი დაასხა, ცნობად მოვიდა ტარია,
დიდხან ვერა თქვა, სევდამან გული შეუპყრა, დარია; <> დიდხან ვერა თქვა, სევდამან გული შეუპყრა დარია:
დაჯდა და მწარედ სულთითქვნა, ცრემლი მიწასა გარია,   დაჯდა და მწარედ სულთ-ითქვნა, ცრემლი მიწასა გარია,
თქვა: „ჩემგან მისი ხსენება, ვამე, რა დიდი ზარია!   თქვა: „ჩემგან მისი ხსენება, ვამე, რა დიდი ზარია!
  =  
მიმნდონი საწუთროსანი მისთა ნივთთაგან რჩებიან, <> მიმნდონი საწუთროსანი მისთა ნივთთაგან რჩებიან;
იშვებენ, მაგრა უმუხთლოდ ბოლოდ ვერ მოურჩებიან; = იშვებენ, მაგრა უმუხთლოდ ბოლოდ ვერ მოურჩებიან;
ვაქებ ჭკუასა ბრძენთასა, რომელნი ეურჩებიან. <> ვაქებ ჭკუასა ბრძენთასა, რომელნი ეურჩებიან;
ისმენდი ჩემთა ამბავთა, თუ სულნი შე-ღა-მრჩებიან!   ისმენდი ჩემთა ამბავთა, თუ სულნი შე-ღა-მრჩებიან.
  =  
დურაჯნი მივსცენ, გავიღე სხვა ვერა გზაღა თავისა, <> დურაჯნი მივსცენ, გავიღე სხვა ვერა გზაღა თავისა,
დავეცი, დავბნდი, წამიხდა ძალი მხართა და მკლავისა, = დავეცი, დავბნდი, წამიხდა ძალი მხართა და მკლავისა,
რა სულად მოვე, შემესმა ხმა ტირილისა და ვისა: <> რა სულად მოვე, შემესმა ხმა ტირილისა და ვისა;
გარემომრტყმოდეს ჯალაბნი, ვითა ჩამსხდომნი ნავისა.   გარე მომრტყმოდეს ჯალაბნი, ვითა ჩამსხდომნი ნავისა.
  =  
შიგან ვწევ დიდთა დარბაზთა ტურფითა საგებელითა, <> შიგან ვწევ დიდთა დარბაზთა ტურფითა საგებელითა,
ზედ დამტიროდეს მეფენი ცრემლითა უშრობელითა, = ზედ დამტიროდეს მეფენი ცრემლითა უშრობელითა,
პირსა იხოკდეს ხელითა, ღაწვისა გამპობელითა.   პირსა იხოკდეს ხელითა, ღაწვისა გამპობელითა.
მუყრნი მოასხნეს, სენითა მთქვეს გამაბელზებელითა.   მუყრნი მოასხნეს, სენითა მთქვეს გამაბელზებელითა.
     
მე რა მნახა თვალახმული, მეფე ყელსა მომეხვია, <> მე რა მნახა თვალ-ახმული, მეფე ყელსა მომეხვია;
ცრემლით მითხრა: «შვილო, შვილო, ცოცხალ ხარღა? სიტყვა თქვია!»   ცრემლით მითხრა: «შვილო, შვილო, ცოცხალ ხარ-ღა? სიტყვა თქვია!»
მე პასუხი ვერა გავეც, ვითა შმაგი შევკრთი დია,   მე პასუხი ვერა გავეც, ვითა შმაგი, შევკრთი დია;
კვლა დავეცი დაბნედილი, გულსა სისხლი გარდმეთხია. = კვლა დავეცი დაბნედილი, გულსა სისხლი გარდმეთხია.
     
სრულნი მუყრნი და მულიმნი მე გარეშემომცვიდიან; <> სრულნი მუყრნი და მულიმნი მე გარე შემომცვიდიან;
მათ ხელთა ჰქონდა მუსაფი, ყოველნი იკითხვიდიან; = მათ ხელთა ჰქონდა მუსაფი, ყოველნი იკითხვიდიან;
მტერდაცემული ვეგონე, არ ვიცი, რას ჩმახვიდიან. <> მტერ-დაცემული ვეგონე, არ ვიცი, რას ჩმახვიდიან.
სამ დღემდის ვიყავ უსულოდ, ცეცხლნი უშრეტნი მწვიდიან. = სამ დღემდის ვიყავ უსულოდ, ცეცხლნი უშრეტნი მწვიდიან.
     
აქიმნიცა იკვირვებდეს: «ესე სენი რაგვარია? <> აქიმნიცა იკვირვებდეს: «ესე სენი რაგვარია?
სამკურნალო არა სჭირს რა, სევდა რამე შემოჰყრია». = სამკურნალო არა სჭირს რა, სევდა რამე შემოჰყრია».
ზოგჯერ შმაგად წამოვიჭრი, სიტყვა მცთარი წამერია. <> ზოგჯერ შმაგად წამოვიჭრი, სიტყვა მცთარი წამერია,
დედოფალი, ზღვასა შეიქს, მას რომ ცრემლი დაუღვრია.   დედოფალი, ზღვასა შეიქს, მას რომ ცრემლი დაუღვრია».
  =  
სამსა დღესა დარბაზს ვიყავ არ ცოცხალი, არცა მკვდარი; <> სამსა დღესა დარბაზს ვიყავ, არ ცოცხალი, არცა მკვდარი;
მერმე ცნობა მომივიდა, მივხვდი რასმე მიუმხვდარი; = მერმე ცნობა მომივიდა, მივხვდი რასმე მიუმხვდარი;
ვთქვი, თუ: «ჰაჲჰაჲ, რაშიგან ვარ მე სიცოცხლეგარდამხდარი!» <> ვთქვი, თუ: «ჰა რაშიგან ვარ მე, სიცოცხლე-გარდამხდარი!».
თმობა ვსთხოვე შემოქმედსა, ვჰკადრე სიტყვა სამუდარი. = თმობა ვსთხოვე შემოქმედსა, ვჰკადრე სიტყვა სამუდარი.
     
ვთქვი, თუ: «ღმერთო, ნუ გამწირავ, აჯა ჩემი შეისმინე, <> ვთქვი, თუ: «ღმერთო, ნუ გამწირავ, აჯა ჩემი შეისმინე,
მომეც ძალი დათმობისა, ცოტად ვით აღმადგინე,   მომეც ძალი დათმობისა, ცოტად ვითმე აღმადგინე,
აქა ყოფა გამამჟღავნებს, სახლსა ჩემსა მიმაწვინე!» = აქა ყოფა გამამჟღავნებს, სახლსა ჩემსა მიმაწვინე!»
მანვე ქმნა და მო-რე-ვჯობდი, გული წყლული გავარკინე.   მანვე ქმნა და მო-რე-ვჯობდი, გული წყლული გავარკინე.
     
ზე წამოვჯე. მეფისასა კაცი დია მოვიდოდა, <> ზე წამოვჯე. მეფისასა კაცი დია მოვიდოდა.
ახარებდეს: «წამოჯდაო», დედოფალი გამორბოდა; = ახარებდეს: «წამოჯდაო», დედოფალი გამორბოდა;
მეფე მორბის თავშიშველი, არ იცოდა, რას იქმოდა, <> მეფე მორბის თავ-შიშველი, არ იცოდა, რას იქმოდა,
იგი ღმერთსა ადიდებდა, სხვა ყველაი უჩუმოდა. = იგი ღმერთსა ადიდებდა, სხვა ყველაი უჩუმოდა.
     
იქით და აქათ მომისხდეს, მახვრიტეს სახვრეტელია; <> იქით და აქათ მომისხდეს, მახვრიტეს სახვრეტელია;
მე მოვახსენე: «პატრონო, გული აწ უფრო მრთელია; = მე მოვახსენე: «პატრონო, გული აწ უფრო მრთელია;
ცხენსა შეჯდომა მწადიან, ვნახნე წყალნი და ველია».   ცხენსა შეჯდომა მწადიან, ვნახნე წყალნი და ველია».
ცხენი მომგვარეს, შე-ცა-ვჯე, მეფე ჩემ თანა მვლელია. <> ცხენი მომგვარეს, შე-ცა-ვჯე, მეფე ჩემთანა მვლელია.
  =  
გამოვედით, მოვიარეთ მოედანს და წყლისა პირსა; <> გამოვედით, მოვიარეთ მოედანს და წყლისა პირსა;
ჩემსა მივე, დავაბრუნვე, მეფე მომყვა სახლთა ძირსა. = ჩემსა მივე, დავაბრუნვე, მეფე მომყვა სახლთა ძირსა.
შინა მვე, უარ გავხე, სხვა დამერთო ჭირი ჭირსა; <> შინა მვე, უარ გავხე, სხვა დამერთო ჭირი ჭირსა;
ვთქვი, თუ: «მოვკვდე, ბედი ჩემი ამის მეტსა რას ღირსა!»   ვთქვი, თუ: «მოვკვდე, ბედი ჩემი ამის მეტსა რასღა ღირს-ა!»
  =  
ზაფრანისფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან, <> ზაფრანის ფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან,
გული უფრორე დამიჭრა ათიათასმან დანამან.   გული უფრორე დამიჭრა ათიათასმან დანამან;
საწოლის მეკრე შემოდგა, მოლარე გაიყვანა მან;   საწოლის მეკრე შემოდგა, მოლარე გაიყვანა მან,
ვთქვი, თუ: «რა იცის ამბავი, ნეტარ, ან იმან, ან ამან?»   ვთქვი თუ: «რა იცის ამბავი, ნეტარ, ან იმან, ან ამან?»
  =  
«მონააო ასმათისი». – «რა იცისო, – ვარქვი, – ჰკითხე!» <> «მონააო ასმათისი» – «რა იცისო, – ვარქვი, – ჰკითხე».
შემოვიდა, სააშიკო წიგნი მომცა, წავიკითხე; = შემოვიდა, სააშიკო წიგნი მომცა, წავიკითხე;
გამიკვირდა, სხვად ვითამცა ვქმენ გულისა მწველთა სითხე?   გამიკვირდა, სხვად ვითამცა ვქმენ გულისა მწველთა სითხე?
მისგან ეჭვი არა მქონდა, სევდად მაწვა გულსა მით ხე. <> მისგან ეჭვი არა მქონდა, სევდად მაწვა გულსა მით ხე.
  =  
მე გამიკვირდა: «სით უყვარ, ანუ ვით მკადრებს თხრობასა? <> მე გამიკვირდა, «სით უყვარ, ანუ ვით მკადრებს თხრობასა?
მიუყოლობა არ ვარგა, დამწამებს უზრახობასა, = მიუყოლობა არ ვარგა, დამწამებს უზრახობასა,
ჩემგან იმედსა გარდასწყვეს, მერმე დამიწყებს გმობასა». <> ჩემგან იმედსა გარდასწყვეს, მერმე დამიწყებს გმობასა».
დავწერე, რაცა პასუხად მართებდა აშიკობასა.   დავწერე, რაცა პასუხად მართებდა აშიკობასა.
  =  
დღენი გამოხდეს, მე გული უფრორე დამწვეს კვლავ ალთა, <> დღენი გამოხდეს, მე გული უფრორე დამწვეს კვლავ ალთა;
ვეღარ უჭვრეტდი ლაშქართა, მინდორს თამაშად მავალთა;   ვეღარ უჭვრეტდი ლაშქართა, მინდორს თამაშად მავალთა,
დარბაზს ვერ მივე; მკურნალთა დაიწყეს მოსლა მრავალთა,   დარბაზს ვერ მივე; მკურნალთა დაიწყეს მოსლა მრავალთა,
მაშინ დავიწყე გარდახდა სოფლისა ლხინთა და ვალთა. = მაშინ დავიწყე გარდახდა სოფლისა ლხინთა და ვალთა.
     
მათ ვერა მარგეს, მე გულსა ბინდი დამეცა ბნელისა, <> მათ ვერა მარგეს, მე გულსა ბინდი დამეცა ბნელისა,
სხვამან ვერავინ შემატყო დება ცეცხლისა ცხელისა;   სხვამან ვერავინ შემატყო დება ცეცხლისა ცხელისა;
სისხლი დამწამეს; მეფემან ბრძანა გახსნევა ხელისა.   სისხლი დამწამეს; მეფემან ბრძანა გახსნევა ხელისა,
გავიხსენ ფარვად პატიჟთა, არვისგან საეჭველისა. = გავიხსენ ფარვად პატიჟთა, არვისგან საეჭველისა.
     
ხელგახსნილი, სევდიანი, საწოლს ვიყავ თავისწინა; <> ხელ-გახსნილი, სევდიანი, საწოლს ვიყავ თავის წინა;
ჩემი მონა შემოვიდა, შევხედე, თუ თქვას: «რა მინა».   ჩემი მონა შემოვიდა, შევხედე, თუ თქვას, რა მინა.
«მონააო ასმათისი», შემოყვანა უთხარ შინა.   «მონააო ასმათისი». შემოყვანა უთხარ შინა.
გულსა შინა დაუზრახე: «რა მპოვაო, ანუ ვინ-ა?!»   გულსა შინა დაუზრახე: «რა მპოვაო, ანუ ვინ-ა?!»
  =  
მონამან წიგნი მომართვა, მე წავიკითხე ნებასა; <> მონამან წიგნი მომართვა, მე წავიკითხე ნებასა;
წიგნსა შევატყვ, ლამოდა შეყრისა მოსწრაფებასა;   წიგნსა შევატყვ, ლამოდა შეყრისა მოსწრაფებასა;
პასუხად გავეც: «ჟამია, მართალ ხარ გაკვირვებასა; = პასუხად გავეც: «ჟამია, მართალ ხარ გაკვირვებასა;
მოვალ, თუ მიხმობ, მე ნუ მეჭვ მოსლვისა დაზარებასა».   მოვალ, თუ მიხმობ, მე ნუ მეჭვ მოსლვისა დაზარებასა».
     
გულსა ვარქვი, თუ: «ლახვარნი ეგე ვით დაგაღონებენ? <> გულსა ვარქვი თუ: «ლახვარნი ეგე ვით  დაგაღონებენ?
ამირბარი ვარ, ხელმწიფე, სრულად ინდონი მმონებე;   ამირბარი ვარ, ხელმწიფე, სრულად ინდონი მმონებე;
აზრად შეიქმან, საქმესა ათასჯერ შეაწონებენ, = აზრად შეიქმან, საქმესა ათასჯერ შეაწონებენ,
თუ შეიგებენ, მე მათთა არეთა არ მარონებენ».   თუ შეიგებენ, მე მათთა არეთა არ მარონებენ».
     
კაცი მოვიდა მეფისა: «სწადსო ამბისა სმინება». <> კაცი მოვიდა მეფისა: «სწადსო, ამბისა სმინება».
მოყვანა უთხარ; ებრძანა: «ქმნაცა სისხლისა დინება?»   მოყვანა უთხარ; ებრძანა: «ქმნაცა სისხლისა დინება?»
მე ვჰკადრე: «ხელი გავიხსენ, დამიწყო მოჯობინება, = მე ვჰკადრე: «ხელი გავიხსენ, დამიწყო მოჯობინება,
წინაშე მოვალ, ამისთვის კვლა უფრო მმართებს ლხინება».   წინაშე მოვალ, ამისთვის კვლა უფრო მმართებს ლხინება».
     
დარბაზს მივე, მეფე ბრძანებს: «ამის მეტსა ნუ იქ, აბა!» <> დარბაზს მივე მეფე ბრძანებს: «ამის მეტსა ნუ იქ, აბა!»
ცხენსა შემსვა უკაპარჭო, წელთა არა არ შემაბა,   ცხენსა შემსვა უკაპარჭო, წელთა არა არ შემაბა;
შეჯდა, ქორნი მოუტივნა, დურაჯები დაინაბა,   შეჯდა, ქორნი მოუტივნა, დურაჯები დაინაბა.
მშვილდოსანნი გასაგანნა, იტყოდიან: «შაბა, შაბა!»   მშვილდოსანნი გასაგანნა, იტყოდიან: «შაბა, შაბა!»
  =  
შინა დავსხედით ნადიმად მას დღესა მინდორს რებულნი; <> შინა დავსხედით ნადიმად მას დღესა მინდორს რებულნი;
მომღერალნი და მუტრიბნი არ იყვნეს სულდაღებულნი;   მომღერალნი და მუტრიბნი არ იყვნეს სულ-დაღებულნი;
მეფემან გასცნა მრავალნი თვალნი, ღარიბად ქებულნი. = მეფემან გასცნა მრავალნი თვალნი, ღარიბად ქებულნი.
აუვსებელნი არ დარჩეს მას დღესა მათნი ხლებულნი.   აუვსებელნი არ დარჩეს მას დღესა მათნი ხლებულნი.
     
ვეცდებოდი, არა მცალდა სევდისაგან თავის კრძალვად; <> ვეცდებოდი, არა მცალდა სევდისაგან თავის კრძალვად;
ვიგონებდი, ცეცხლი უფრო მედებოდა გულსა ალვად; = ვიგონებდი, ცეცხლი უფრო მედებოდა გულსა ალვად;
ჩემნი სწორნი წავიტანენ, ჩემსა დავჯე, მთქვიან ალვად,   ჩემნი სწორნი წავიტანენ, ჩემსა დავჯე, მთქვიან ალვად,
შევქმენ სმა და ნადიმობა პატიჟთა და ჭირთა მალვად.   შევქმენ სმა და ნადიმობა პატიჟთა და ჭირთა მალვად.
     
მოლარემან შინაურმან ყურსა მითხრა ნაუბარი: <> მოლარემან შინაურმან ყურსა მითხრა ნაუბარი:
«ქალი ვინმე იკითხავსო: «ინახვისმცა ამირბარი?»   ქალი ვინმე იკითხავსო: «ინახვისა ამირბარი?»
ზეწარითა მოუბურავს პირი, ბრძენთა საქებარი».   ზეწარითა მოუბურავს პირი, ბრძენთა საქებარი;’’
ვარქვი: «საწოლს წაიყვანე, ჩემგან არის ნახმობარი». = ვარქვი: «საწოლს წაიყვანე, ჩემგან არის ნახმობარი».
     
ავდეგ, მსხდომნი ნადიმობად აემზადნეს ასაყრელად; <> ავდეგ, მსხდომნი ნადიმობად აემზადნეს ასაყრელად;
შართი უთხარ: «ნუ ასდგებით, მოვალ ხანსა დაუზმელად»;   შართი უთხარ: «ნუ ასდგებით, მოვალ ხანსა დაუზმელად»;
გამოვე და საწოლს შევე, მონა მოდგა კარს მცველად.   გამოვე და საწოლს შევე, მონა დადგა კარს მცველად.
გული მივეც თმობაქმნათა აუგისა საკრძალველად.   გული მივეც თმობა-ქმნათა აუგისა საკრძალველად.
  =  
კარსა შევდეგ, ქალი წინა მომეგება, თაყვანისმცა; <> კარსა შევდეგ, ქალი წინა მომეგება, თაყვანის-მცა;
მითხრა: «მოსლა თქვენს წინაშე კურთხეულ არს, ვინცა ღირსმც-ა!»   მითხრა: «მოსლა თქვენს წინაშე კურთხეულ არს, ვინცა ღირსმც-ა!»
გამიკვირდა, მიჯნურისა თაყვანება ექმნა ვისმცა? = გამიკვირდა, მიჯნურისა თაყვანება ექმნა ვისმცა?
ვთქვი: «არ იცის იჯნურობა; თუმც იცოდა, წყნარად ზისმცა». <> ვთქვი: «არ იცის აშიკობა; თუმც იცოდა, წყნარად ზისმცა!»
  =  
შევე, დავჯე ტახტსა ზედა, ქალი მოდგა ნოხთა პირსა, <> შევე, დავჯე ტახტსა ზედა, ქალი მოდგა ნოხთა პირსა;
ჩემსა ახლოს დასაჯდომლად თავი მისი არ აღირსა; = ჩემსა ახლოს დასაჯდომლად თავი მისი არ აღირსა;
ვარქვი: «მანდა რად ზი შენ, თუ სიყვარული ჩემი გჭირსა?»   ვარქვი: «მანდა რად ზი შენ, თუ სიყვარული ჩემი გჭირსა?»
მან პასუხი არა მითხრა, ჩემთვის ჰგვანდა სიტყვაძვირსა. <> მან პასუხი არა მითხრა, ჩემთვის ჰგვანდა სიტყვა-ძვირსა.
  =  
მითხრა: «დღე ეგე სირცხვილად, მედების გულსა ალობა: <> მითხრა: «დღე ეგე სირცხვილად მედების გულსა ალობა:
გგონია ჩემგან წინაშე მაგისთვის მომავალობა,   გგონია, ჩემგან წინაშე მაგისთვის მომავალობა,
მაგრა აწ მიდებს იმედსა შენგან ცდისაღა მალობა. = მაგრა აწ მიდებს იმედსა შენგან ცდისაღა მალობა.
ამას თუ ღირს ვარ, ვერ ვიტყვი, მაკლია ღმრთისა წყალობა».   ამას თუ ღირს ვარ, ვერ ვიტყვი, მაკლია ღმრთისა წყალობა».
     
ადგა, მითხრა: «თქვენს კრძალვასა ჩემთვის ცნობა უბნევია; <> ადგა, მითხრა: «თქვენს კრძალვასა ჩემგან ცნობა უბნევია;
ნუ მეჭვ, რაცა პატრონისა ბრძანებასა უთქმევია,   ნუ მეჭვ, რაცა პატრონისა ბრძანებასა უთქმევია;
ეზომ დიდსა შემართება გულსა მისსა უთნევია;   ეზომ დიდ შემართება გულსა მისსა უთნევია,
ამა წიგნმან გაგაგონოს, ჩემთვის ვისცა უქნევია.   ამა წიგნმან გაგაგონოს, ჩემთვის ვისცა უქნევია»’’.
წიგნი ნესტან-დარეჯანისა საყვარელსა თანა მოწერილი პირველი = წიგნი ნესტან-დარეჯანისა საყვარელსა თანა მოწერილი პირველი
  +-  
წიგნი ვნახე, მისი იყო, ვისი მდაგავს ცეცხლი გულსა; = წიგნი ვნახე, მისი იყო, ვისი მდაგავს ცეცხლი გულსა;
მოეწერა მზისა შუქსა: «ნუ დაიჩენ, ლომო, წყლულსა! <> მოეწერა მზისა შუქსა: «ნუ დაიჩენ, ლომო, წყლულსა;
მე შენი ვარ, ნუ მოჰკვდები, მაგრა ბნედა ცუდი მძულსა. = მე შენი ვარ, ნუ მოჰკვდები, მაგრა ბნედა ცუდი მძულსა.
აწ ასმათი მოგახსენებს ყველაკასა ჩემგან თქმულსა. <> აწ ასმათი მოგახსენებს ყველაკასა ჩემგან თქმულსა».
  =  
ბედითი ბნედა, სიკვდილი რა მიჯნურობა გგონია? <> «ბედითი ბნედა, სიკვდილი რა მიჯნურობა გგონია?
სჯობს, საყვარელსა უჩვენნე საქმენი საგმირონია!   სჯობს, საყვარელსა უჩვენნე საქმენი საგმირონია:
ხატაეთს მყოფნი ყველნი ჩვენნი სახარაჯონია,   ხატაეთს მყოფნი ყველნი ჩვენნი სახარაჯონია,
აწ მათნი ჯავრნი ჩვენ ზედა ჩვენგან არ დასათმონია!   აწ მათნი ჯავრნი ჩვენზედა ჩვენგან არ დასათმონია!
  =  
შენგან ჩემისა ქმრობისა წინასც ვიყავ მნდომია, <> «შენგან ჩემისა ქმრობისა წინასც ვიყავ მნდომია,
მაგრა აქამდის საუბრად კვლა ჟამი არ მომხდომია,   მაგრა აქამდის საუბრად კვლა ჟამი არ მომხდომია,
ძოღან ხელქმნილსა გიჭვრეტდი კუბოსა შიგან მჯდომია,   ძოღან ხელ-ქმნილსა გიჭვრეტდი კუბოსა შიგან მჯდომია,
მანდა ყველაი მასმია, რაცა შენ გარდაგხდომია.   მანდა, ყველაი მასმია, რაცა შენ გარდაგხდომია.
  =  
მართლად გითხრობ, მომისმინე ესე, რაცა მოგახსენე: <> «მართლად გითხრობ, მომისმინე ესე, რაცა მოგახსენე:
წა, შეები ხატაელთა, თავი კარგად გამაჩვენე!   წა, შეები ხატაელთა, თავი კარგად გამაჩვენე;
გიჯობს, ცუდად ნუღარა სტირ, ვარდი კვლამცა რად დასტენე?   გიჯობს, ცუდად ნუღარა სტირ, ვარდი კვლამცა რად დასტენე,
მზემან მეტი რაღა გიყოს, აჰა, ბნელი გაგითენე!»   მზემან მეტი რაღა გიყოს, აჰა, ბნელი გაგითენე».
  =  
ასმათი მეუბნებოდა უშიშრად, არ მეკრძალვოდა; <> ასმათი მეუბნებოდა უშიშრად, არ მეკრძალვოდა;
ჩემი რა გითხრა, რა ვიყავ, ლხინი რა დამეთვალვოდა!   ჩემი რა გითხრა, რა ვიყავ, ლხინი რა დამეთვალვოდა;
გული მი და მო მიარდა, კრთებოდა და მეალვოდა;   გული მი და მო მიარდა, კრთებოდა და მეალვოდა
მით პირი ჩემი გაბროლდა და ღაწვი გამელალვოდა“. = მით პირი ჩემი გაბროლდა და ღაწვი გამელალვოდა“.
წიგნი ტარიელისა საყვარელსა თანა მიწერილი პირველი   წიგნი ტარიელისა საყვარელსა თანა მიწერილი პირველი
  +-  
თვალთა დავიდევ უსტარი მე მისგან მონაწერია. = თვალთა დავიდევ უსტარი მე მისგან მონაწერია.
პასუხად ვსწერდი: «მთვარეო, შენმცა მზე ვით მოგერია?   პასუხად ვსწერდი: «მთვარეო, შენმცა მზე ვით მოგერია?
მე ღმერთმან იგი ნუ მომცეს, რაც არა შენი ფერია!   მე ღმერთმან იგი ნუ მომცეს, რაც არა შენი ფერია!
სიზმრად მგონია, დარჩომა ჩემი ვერ დამიჯერია». <> სიზმრად მგონია, დარჩომა ჩემი ვერ დამიჯერია!»
  =  
ასმათს უთხარ: «მე პასუხსა ამის მეტსა ვერ მივხვდები; <> ასმათს უთხარ: «მე პასუხსა ამის მეტსა ვერ მივხვდები;
ესე ჰკადრე: «რათგან, მზეო, ჩემთვის ნათლად აღმოხდები,   ესე ჰკადრე: «რათგან მზეო, ჩემთვის ნათლად აღმოხდები,
აჰა, მკვდარი გამაცოცხლე, ამას იქით აღარ ვბნდები, = აჰა, მკვდარი გამაცოცხლე, ამას იქით აღარ ვბნდები,
რასაცაღა სამსახურსა, ვტყუი, თუღა ვერიდები». <> რასაცაღა სამსახურსა, ვტყუი, თუღა ვერიდები».
  =  
ასმათ მითხრა: «მე მიბრძანა, ესე ვქმნათო, ესე სჯობდეს: <> ასმათ მითხრა: «მე მიბრძანა, ესე ვქმნათო, ესე სჯობდეს,
ვინცა გნახოს, ჩემგან მისსა საუბარსა ვერა სცნობდეს,   ვინცა გნახოს, ჩემგან მისსა საუბარსა ვერა სცნობდეს;
ჩემად ნახვად მოვიდოდეს, შენ ვითამცა გაშიკობდეს; = ჩემად ნახვად მოვიდოდეს, შენ ვითამცა გაშიკობდეს;
და-ცა-მვედრა: «ამირბარსა უთხარ, ასრე ნამუსობდეს!» <> და-ცა-მვედრა: ამირბარსა უთხარ, ასრე ნამუსობდეს».
  =  
მეკეთა ესე თათბირი, სიბრძნე გულისა მისისა, <> მეკეთა ესე თათბირი, სიბრძნე გულისა მისისა;
მისი, მზესაცა რიდება ჰქონდის ნახვისა ვისისა; = მისი, მზესაცა რიდება ჰქონდის ნახვისა ვისისა;
მისგან მომეცა მოსმენა არ საუბრისა მქისისა,   მისგან მომეცა მოსმენა არ საუბრისა მქისისა,
ვისთა შუქთაგან უკუნსა ჰგვანდის სინათლე დღისისა.   ვისთა შუქთაგან უკუნსა ჰგვანდის სინათლე დღისისა.
     
ასმათს მვართვი რჩეული თვალი ოქროსა ჯამითა; <> ასმათს მვართვი რჩეული თვალი ოქროსა ჯამითა;
მან მითხრა: «არა არ მინდა, ვარ გამაძღარი ამითა».   მან მითხრა: «არა, არ მინდა, ვარ გამაძღარი ამითა».
ერთი აიღო ბეჭედი, მართ აწონილი დრამითა:   ერთი აიღო ბეჭედი, მართ აწონილი დრამითა.
«ესე კმა ნიშნად, სავსე ვარ სხვად ხელის შესაბამითა». = «ესე კმა ნიშნად, სავსე ვარ სხვად ხელის შესაბამითა».
     
ქალი ადგა, წამოვიდა, მე ლახვართა გულსა მრიდეს, <> ქალი ადგა, წამოვიდა; მე ლახვართა გულსა მრიდეს;
ლხინმან ბნელი გამინათლა, დაშრტეს, ცეცხლნი რომე მწვიდეს;   ლხინმან ბნელი გამინათლა; დაშრტეს, ცეცხლნი რომე მწვიდეს;
შევე, დავჯე ნადიმადვე, ჩემნი სწორნი სადა სმიდეს,   შევე დავჯე ნადიმადვე, ჩემნი სწორნი სადა სმიდეს.
მხიარულმან საბოძვარი გავეც, ზამი გაადიდეს“. = მხიარულმან საბოძვარი გავეც, ზამი გაადიდეს“.
წიგნი ტარიელისა ხატაელთა თანა და კაცის გაგზავნა   წიგნი ტარიელისა ხატაელთა თანა და კაცის გაგზავნა
  <>  
გავგზავნე კაცი ხატაეთს და წიგნი ჩემმაგიერი;   «გავგზავნე კაცი ხატაეთს და წიგნი ჩემ-მაგიერი;»
მივსწერე: «მეფე ინდოთა არისმცა ღმრთულებრ ძლიერი! = მივსწერე: «მეფე ინდოთა არისმცა ღმრთულებრ ძლიერი!
მათი ერთგული გაძღების ყოველი სული მშიერი,   მათი ერთგული გაძღების ყოველი სული მშიერი,
ვინცა ურჩექმნას, იქმნების თავისა არმადლიერი. <> ვინცა ურჩ ექმნას, იქმნების თავისა არ-მადლიერი
  =  
ჩვენნო ძმანო და პატრონნო, თქვენგან არ გავიმწარებით;   ჩვენნო ძმანო და პატრონნო, თქვენგან არ გავიმწარებით;
ესე რა ნახოთ ბრძანება, აქამცა მოიარებით! <> ესე რა ნახოთ ბრძანება, აქამცა მოიარებით.
თქვენ თუ არ მოხვალთ, ჩვენ მოვალთ, ზედა არ მოგეპარებით.   თქვენ თუ არ მოხვალთ,ჩვენ მოვალთ, ზედა არ მოგეპარებით.
სჯობს, რომე გვნახნეთ, თავისა სისხლთა ნუ ეზიარებით!»   სჯობს, რომე გვნახნეთ, თავისა სისხლთა ნუ ეზიარებით».
  =  
კაცნი გავგზავნენ, მე გულსა უფრო მომეცა ლხინები, <> «კაცნი გავგზავნენ, მე გულსა უფრო მომეცა ლხინები,
დარბაზს ვიშვებდი, დამევსო ცეცხლი წვად მოუთმინები; = დარბაზს ვიშვებდი, დამევსო ცეცხლი წვად მოუთმინები;
მაშინ სოფელმან საწუთრო მიუხვის, რაცა ვინები,   მაშინ სოფელმან საწუთრო მიუხვის, რაცა ვინები,
აწ ხელმქმნა, რომე საახლოდ მხეცთაცა მოვეწყინები. <> აწ ხელ-მქმნა, რომე საახლოდ მხეცთაცა მოვეწყინები.
  =  
პირველ გაჭრისა პირება, მერმე დაწყნარდეს ცნობანი; <> «პირველ გაჭრისა პირება,მერმე დაწყნარდეს ცნობანი ;
ჩემთა სწორთაგან იყვნიან ჩემ წინა ნადიმობანი,   ჩემთა სწორთაგან იყვნიან ჩემ წინა ნადიმობანი,
მაგრა დამშლიდეს ლხინთაგან სურვილთა დიადობანი; = მაგრა დამშლიდეს ლხინთაგან სურვილთა დიადობანი;
ზოგჯერ შემცვიან სევდათა, ვთქვნი საწუთროსა გმობანი. <> ზოგჯერ შემცვიან სევდათა, ვთქვნი საწუთროსა გმობანი»
    ნესტანისაგან ტარიელის ხმობა
დღესა ერთსა საწოლს მოვე მეფისა სრით წამოსრული,   «დღესა ერთსა საწოლს მოვე მეფისა სრით წამოსრული,
ვჯე და მასვე ვიგონებდი, არ მიეცა თვალთა რული; = ვჯე და მასვე ვიგონებდი, არ მიეცა თვალთა რული;
წიგნი მქონდა საიმედო, ამად ვიყავ მხიარული;   წიგნი მქონდა საიმედო, ამად ვიყავ მხიარული;
კარის მცველმან მონა უხმო, უთხრა საქმე დაფარული.   კარის მცველმან მონა უხმო, უთხრა საქმე დაფარული.
     
«მონააო ასმათისი», საწოლს უთხარ შემოყვანა. <> «მონააო ასმათისი», საწოლს უთხარ შემოყვანა.
მოეწერა: «გიბრძანებსო», ვისი მესვა გულსა დანა. = მოეწერა: «გიბრძანებსო», ვისი მესვა გულსა დანა.
ლხინმან ბნელი გამინათლა, ამიფოლხვა ჯაჭვთა მანა. <> ლხინმან ბნელი გამინათლა, ამიფოლხვა ჯაჭვთა მანა,
წავე, მონა წავიტანე, რამცა უთხარ ამისთანა!   წავე, მონა წავიტანე, რამცა უთხარ ამისთანა!
  =  
ბაღჩა შევვლე, არა დამხვდა კაცი ჩემი მოუბნარი; <> ბაღჩა შევვლე, არა დამხვდა კაცი ჩემი მოუბნარი;
ქალი წინა მომეგება მხიარული, მოცინარი,   ქალი წინა მომეგება მხიარული, მოცინარი;
მითხრა: «ვაშად ამოგიღე, არ გასვია გულსა ნარი, = მითხრა: «ვაშად ამოგიღე, არ გასვია გულსა ნარი,
მოდი, ნახე ვარდი შენი უფრჭვნელი და დაუმჭნარი <> მოდი, ნახე ვარდი შენი უფრჭვნელი და დაუმჭნარი.
  =  
ამიგდო ქალმან ფარდაგი მძიმე თავისა ძალითა, <> ამიგდო ქალმან ფარდაგი მძიმე თავისა ძალითა,
სადა დგა კუბო შემკული ბაახშითა და ლალითა;   სადა დგა კუბო შემკული ბაახშითა და ლალითა;
შიგან ჯდა იგი პირითა მზისაებრ ელვამკრთალითა,   შიგან ჯდა იგი პირითა მზისაებრ ელვა-მკრთალითა,
მე შემომხედნის ლამაზად მის მელნის ტბისა თვალითა. = მე შემომხედნის ლამაზად მის მელნის ტბისა თვალითა.
     
დიდხან ვდეგ და არა მითხრა სიტყვა მისსა მონასურსა, <> დიდხან ვდეგ და არა მითხრა სიტყვა მისსა მონასურსა,
ოდენ ტკბილად შემომხედნის ვითამცა რა შინაურსა; = ოდენ ტკბილად შემომხედნის ვითამცა რა შინაურსა;
ასმათ უხმო, მოიუბნეს, ქალი მოდგა, მითხრა ყურსა: <> ასმათ უხმო, მოიუბნეს; ქალი მოდგა, მითხრა ყურსა;
«აწ წადიო, ვერას გითხრობს», მე კვლა მიმცა ალმან მურსა. = «აწ წადიო, ვერას გითხრობს», მე კვლა მიმცა ალმან მურსა.
     
ასმათ გამომყვა, წამოვე, ფარდაგი გამოვიარე, <> ასმათ გამომყვა, წამოვე, ფარდაგი გამოვიარე,
ვთქვი: «საწუთროო, ვის წეღან გული დარმანთა მიარე, = ვთქვი: «საწუთროო, ვის წეღან გული დარმანთა მიარე,
მაშინ მოგეცა იმედი, ლხინი რად გამიზიარე?»   მაშინ მოგეცა იმედი, ლხინი რად გამიზიარე?»
გულმან გაყრისა სიძნელე კვლა უფრო დამიტია-რე!   გულმან გაყრისა სიძნელე კვლა უფრო დამიტია-რე!
     
ასმათ ლხინსა მიქადებდა, ჩავიარეთ შიგან ბაღი; <> ასმათ ლხინსა მიქადებდა, ჩავიარეთ შიგან ბაღი;
მითხრა: «ეგრე წასლისათვის ნუ გაჩნია გულსა დაღი,   მითხრა: «ეგრე წასლისათვის ნუ გაჩნია გულსა დაღი,
სიმძიმილის ერდო დახაშ, სიხარულის კარი აღი!   სიმძიმილთა ერდო დახაშ, სიხარულის კარი აღი;
სირცხვილი აქვს საუბრისა, მერმე თავსა ჰკრძალავს ლაღი».   სირცხვილი აქვს საუბრისა, მერმე თავსა ჰკრძალავს ლაღი.
  =  
მე უთხარ: «დაო, შენგან ვეჭვ ამა გულისა წამალსა; <> მე უთხარ: «დაო, შენგან ვეჭვ ამა გულისა წამალსა;
ზენაარ, სულთა ნუ გამყრი, ამბითა შრეტდი ამ ალსა,   ზენაარ, სულთა ნუ გამყრი, ამბითა შრეტდი ამ ალსა;
ჩემ თანა წიგნსა ნუ გასწყვედ შენ ზედა-ზედა მავალსა!   ჩემთანა წიგნსა ნუ გასწყვედ შენ ზედა-ზედა მავალსა;
თუ რას სცნობ ჩემთვის, არა ვეჭვ მე შენგან, არ, დანამალსა». = თუ რას სცნობ ჩემთვის, არა ვეჭვ მე შენგან, არ, დანამალსა».
     
შევჯე, წამოვე, მდიოდა ნაკადი ცრემლთა მილისა; <> შევჯე, წამოვე, მდიოდა ნაკადი ცრემლთა მილისა;
საწოლს შემოვე, ხელქმნილსა ღონე არ მქონდა ძილისა,   საწოლს შემოვე, ხელ-ქმნილსა ღონე არ მქონდა ძილისა,
ბროლი და ლალი შევიქმენ მე ულურჯესი ლილისა; = ბროლი და ლალი შევიქმენ მე ულურჯესი ლილისა;
ღამე მერჩია, მეწადა არგათენება დილისა“. <> ღამე მერჩია, მეწადა არ-გათენება დილისა“.
წიგნი ხატაელთა მეფისა, ტარიელის წინაშე მოწერილი   წიგნი ხატაელთა მეფისა ტარიელის წინაშე მოწერილი
     
ხატაეთს მყოფნი მოვიდეს, მათგან მოსლვისა დრონია,   ხატაეთს მყოფნი მოვიდეს, მათგან მოსლვისა დრონია;
სიტყვანი შემოეთვალნეს ლაღნი და უკადრონია: = სიტყვანი შემოეთვალნეს ლაღნი და უკადრონია:
«არც რამე ჩვენ ვართ ჯაბანნი, არც ციხეუმაგრონია, <> «არც რამე ჩვენ ვართ ჯაბანნი, არც ციხე-უმაგრონია,
ვინ არის თქვენი ხელმწიფე, ჩვენ ზედა რა პატრონია?   ვინ არის თქვენი ხელმწიფე, ჩვენზედა რა პატრონია?
  =  
მოეწერა: «რამაზ მეფე წიგნსა გიწერ ტარიერსა. <> მოეწერა: «რამაზ მეფე წიგნსა გიწერ ტარიერსა;
გამიკვირდა, რა ეწერა წიგნსა შენგან მონაწერსა!   გამიკვირდა, რა ეწერა წიგნსა შენგან მონაწერსა:
რაგვარა თუ მანდა გეხმე, ვინ ვჰპატრონობ ბევრსა ერსა? = რაგვარა თუ მანდა გეხმე, ვინ ვჰპატრონობ ბევრსა ერსა?
ამის მეტსა ნუმცა ვნახავ კვლაღა წიგნსა შენმიერსა!» <> ამის მეტსა ნუმცა ვნახავ კვლაღა წიგნსა შენმიერსა».
  =  
უბრძანე წვევა ლაშქართა, გავგზავნე მარზაპანია. <> “ვუბრძანე წვევა ლაშქართა, გავგზავნე მარზაპანია:
იგი ვარსკვლავთა ურიცხვი მოკრბეს ინდოთა სპანია, = იგი ვარსკვლავთა ურიცხვი მოკრბეს ინდოთა სპანია,
შორით და ახლოთ ყველაი მართ ჩემკე მონასხპანია, <> შორით და ახლოთ ყველაი მართ ჩემკე მონასხპანია,
ერთობ ლაშქრითა აივსო მინდორი, კლდე, კაპანია. = ერთობ ლაშქრითა აივსო მინდორი, კლდე, კაპანია.
     
ფიცხლა მოვიდეს, არ ექმნა მათ შინა ხანდაზმულობა; <> ფიცხლა მოვიდეს, არ ექმნა მათ შინა ხან-დაზმულობა;
აღლუმი ვნახე, მეკეთა ლაშქართა მოკაზმულობა, = აღლუმი ვნახე, მეკეთა ლაშქართა მოკაზმულობა,
სიჩაუქე და სიკეთე, კეკლუცად დარაზმულობა,   სიჩაუქე და სიკეთე, კეკლუცად დარაზმულობა,
ტაიჭთა მათთა სიმალე, აბჯრისა ხვარაზმულობა. <> ტაიჭთა მათთა სიმალე, აბჯართა ხვარაზმულობა.
  =  
ავმართე დროშა მეფისა ალმითა წითელ-შავითა, <> ავმართე დროშა მეფისა, ალმითა წითელ-შავითა,
დილასა ვბრძანე გამართვა ლაშქრითა უთვალავითა, = დილასა ვბრძანე გამართვა ლაშქრითა უთვალავითა,
თავსა ვტიროდი, ვიტყოდი ბედითა მეტად ავითა: <> თავსა ვტიროდი, ვიტყოდი ბედითა მეტად ავითა:
«მზე თუ არ ვნახო, არ ვიცი, ვიარო ვითა და ვითა!»   «მზე თუ არ ვნახო, არ ვიცი, ვიარო ვითა და ვითა».
  =  
შინა მოვე, დაღრეჯილსა გულსა სევდა მიიეფდა, <> შინა მოვე, დაღრეჯილსა გულსა სევდა მიიეფდა,
თვალთა, ვითა საგუბარი, ცხელი ცრემლი გარდმომჩქეფდა.   თვალთა, ვითა საგუბარი, ცხელი ცრემლი გარდმომჩქეფდა,
«ბედი ჩემი უბედური, – ვთქვი, თუ, – ჯერთცა ვერ გამეფდა! = «ბედი ჩემი უბედური, – ვთქვი, თუ, – ჯერთცა ვერ გამეფდა!
ხელმან ვარდი რად იხელთა, რათგან ასრე ვერ მოჰკრეფდა?» <> ხელმან ვარდი რად იხელთა, რათგან ასრე ვერ მოჰკრეფდა?»’’
    ტარიელისა და ნესტანის პირის-პირ შეყრა
მონა შემოდგა, მივეცი საქმესა გაკვირვებულსა; = მონა შემოდგა, მივეცი საქმესა გაკვირვებულსა;
ასმათის წიგნი მომართვა მე, მეტად შეჭირვებულსა, <> ასმათის წიგნი მომართვა მე, მეტად შეჭირვებულსა.
ეწერა: «გიხმობს შენი მზე შენ, მისთვის მოსურვებულსა, = ეწერა: «გიხმობს შენი მზე შენ, მისთვის მოსურვებულსა,
მოდი, სჯობს მანდა ტირილსა, საქმესა ბედით-ვებულსა». <> მოდი, სჯობს მანდა ტირილსა, საქმესა ბედით ვებულსა».
  =  
ვითა მართებდა, ეგზომი რამცა ვით გავიხარეო! <> ვითა მართებდა, ეგზომი რამცა ვით გავიხარეო!
შეღამდა, წავე, ბაღისა მე კარი შევიარეო; = შეღამდა, წავე, ბაღისა მე კარი შევიარეო;
სად ასმათ პირველ მენახა, მუნვე ჩნდა მდგომიარეო,   სად ასმათ პირველ მენახა, მუნვე ჩნდა მდგომიარეო,
სიცილით მითხრა: «წამოვლე, მოგელის ლომსა მთვარეო».   სიცილით მითხრა: «წამოვლე, მოგელის ლომსა მთვარეო».
     
შემავლო სახლი ნაგები კეკლუცად ბანისბანითა; <> შემავლო სახლი. ნაგები კეკლუცად ბანის-ბანითა;
გამოჩნდა მთვარე ნათლითა გარე შუქმონავანითა,   გამოჩნდა მთვარე ნათლითა გარე შუქ-მონავანითა,
ფარდაგსა შიგან მჯდომარე შესამოსლითა მწვანითა, = ფარდაგსა შიგან მჯდომარე შესამოსლითა მწვანითა,
საკრძალავი და ღარიბი, უცხო პირითა, ტანითა. <> საკრძალავი და ღარიბი, უცხო პირად და ტანითა.
  =  
შევე, წავდეგ ნოხთა პირსა, მე დამიწყო ცეცხლმან შრეტად, <> შევე, წავდეგ ნოხთა პირსა, მე დამიწყო ცეცხლმან შრეტად,
გულსა ბნელი გამინათლდა, ზედა ლხინი ადგა სვეტად. = გულსა ბნელი გამინათლდა, ზედა ლხინი ადგა სვეტად.
მას ბალიში შემოეგდო, მზისა შუქსა სჯობდა მეტად,   მას ბალიში შემოეგდო, მზისა შუქსა სჯობდა მეტად,
ჩემგან პირსა იფარვიდა, აიხედნის წამის ჭვრეტად.   ჩემგან პირსა იფარვიდა, აიხედნის წამის ჭვრეტად.
     
უბრძანა, თუ: «მოახსენე, ასმათ, დაჯდეს, ამირბარსა!» <> უბრძანა თუ: «მოახსენე, ასმათ, დაჯდეს, ამირბარსა!»
მან ბალიში დამართებით დადვა მას მზედ საქებარსა. = მან ბალიში დამართებით დადვა მას მზედ საქებარსა.
დავჯე, მივეც გულსა ლხინი, საწუთროსა დამგმობარსა;   დავჯე, მივეც გულსა ლხინი, საწუთროსა დამგმობარსა;
მიკვირს, სულნი რადღა მიდგან, ვიტყვი მისგან ნაუბარსა! <> მიკვირს, სულნი რადღა მიდგან, ვიტყვი მისგან ნაუბარსა.
  =  
მიბრძანა: «ძოღან გეწყინა გაშვება უუბარისა, <> მიბრძანა: «ძოღან გეწყინა გაშვება უუბარისა,
მზემან გაყრითა დაგაჭნე, ვითა ყვავილი ბარისა: = მზემან გაყრითა დაგაჭნე, ვითა ყვავილი ბარისა:
დაგსჯიდა დენა ცრემლისა, ნარგისთა ნაგუბარისა, <> დაგსჯიდა დენა ცრემლისა, ნარგისთა ნაგუბარისა,
მაგრა ხამს ჩემგან სირცხვილი და რიდი ამირბარისა. = მაგრა ხამს ჩემგან სირცხვილი და რიდი ამირბარისა.
     
თუცა მართებს დედაკაცსა მამაცისა დიდი კრძალვა, <> «თუცა მართებს დედაკაცსა მამაცისა დიდი კრძალვა,
მაგრა მეტად უარეა არათქმა და ჭირთა მალვა:   მაგრა მეტ უარეა არა-თქმა და ჭირთა მალვა:
მე თუ ზეპირ მიცინია, ქვე-ქვე მითქვამს იდუმალ ვა;   მე თუ ზე-პირ მიცინია, ქვე-ქვე მითქვამს იდუმალ ვა;
ძოღან ქალი გამოვგზავნე, ვქმენ მართლისა შემოთვალვა. = ძოღან ქალი გამოვგზავნე, ვქმენ მართლისა შემოთვალვა.
     
ერთმანერთისა, მას აქათ, რაცა ორთავე ვიცითა, <> «ერთმანერთისა მას აქათ, რაცა ორთავე ვიცითა,
აწცა მიცოდი საშენოდ მითვე პირითა მტკიცითა; = აწცა მიცოდი საშენოდ მითვე პირითა მტკიცითა;
ამას შესჯერდი დიდითა ზენარით და ფიცითა. <> ამას შესჯერდი დიდითა ზენარით და ფიცითა.
გეცრუო, ღმერთმან მიწა მქმნას, ნუმცა ცხრითავე ვზი ცითა! = გეცრუო, ღმერთმან მიწა მქმნას, ნუმცა ცხრითავე ვზი ცითა!
     
წა, შეები ხატაელთა, ილაშქრე და ინაპირე; <> «წა, შეები ხატაელთა, ილაშქრე და ინაპირე;
ღმერთმან ქმნას და გაგიმარჯვდეს, მორჭმულმანცა ჩემ კერძ ირე!   ღმერთმან ქმნას და გაგიმარჯვდეს, მორჭმულმცა ჩემ კერძ ირე.
მაგრა რა ვქმნა, კვლაცა ნახვა მომხვდებოდეს შენი ვირე?   მაგრა რა ვქმნა, კვლაცა ნახვა მომხვდებოდეს შენი ვირე,
გული მომეც გაუყრელად, ჩემი შენთვის დაიჭირე!»   გული მომეც გაუყრელად, ჩემი შენთვის დაიჭირე».
  =  
მოვახსენე: «არ მეწყალვის თავი შენთვის დასაწველად, <> მოვახსენე: «არ მეწყალვის თავი შენთვის დასაწველად,
მაგრა რათგან დამარჩინე, არ გამოსჩნდი ჩემად მკლველად, = მაგრა რათგან დამარჩინე, არ გამოსჩნდი ჩემად მკლველად,
შენ სინათლედ თვალთა ჩემთა, მიჩნდე მზეებრ სანახველად, <> შენ სინათლედ თვალთა ჩემთა მიჩნდე მზეებრ სანახველად,
აწ შევება ხატაელთა, მუნ გამოვჩნდე ლომი ქველად. = აწ შევება ხატაელთა, მუნ გამოვჩნდე ლომი ქველად.
     
აწ რასაცა მე მაღირსებ, ხორციელი არა ღირსა; <> «აწ რასაცა მე მაღირსებ, ხორციელი არა ღირსა;
მოწყალება იჩქითია ღმრთისა, ამად არა მკვირსა;   მოწყალება იჩქითია, ღმრთისა ამად არა მკვირსა;
შენთა შუქთა შემომადგამ, ბნელსა გულსა ზედა მჭვირსა, = შენთა შუქთა შემომადგამ, ბნელსა გულსა ზედა მჭვირსა,
შენი ვიყო, სადამდისცა დამიყოფდეს მიწა პირსა».   შენი ვიყო, სადამდისცა დამიყოფდეს მიწა პირსა».
     
ზედა წიგნსა საფიცარსა შევფიცე და შემომფიცა, <> ზედა წიგნსა საფიცარსა შევფიცე და შემომფიცა;
მისგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო დაამტკიცა: = მისგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო დაამტკიცა:
«უშენოსა მოწონება ვისიცაო გულსა მიცა, <> «უშენოსა მოწონება ვისიცაო გულსა მიცა,
ღმერთი მომკლავს, ამას იქით თავსა ვეტყვი, ამას ვსწვრთიცა». = ღმერთი მომკლავს, ამას იქით თავსა ვეტყვი, ამას ვსწვრთიცა».
     
დავყავ ხანი მას წინაშე, ერთმანერთსვეუბენით, <> დავყავ ხანი მას წინაშე, სიტყვანიცტკბილნი ვთქვენით,
ვჭამეთ ამო ხილი რამე, სიტყვანიცტკბილნი ვთქვენით,   ვჭამეთ ამო ხილი რამე, ერთმანერთსვეუბენით,
მერე ავდეგ წამოსავლად ტირილით და ცრემლთა დენით.   მერე ავდეგ წამოსავლად ტირილით და ცრემლთა დენით,
მისთა შუქთა შვენებანი ნათლად მადგეს გულსა ფენით. = მისთა შუქთა შვენებანი ნათლად მადგეს გულსა ფენით.
     
მეძნელებოდა სიშორე მისი, ბროლ-ბალახშ-მინისა. <> მეძნელებოდა სიშორე მისი ბროლ-ბალახშ-მინისა.
მე გამიახლდა სოფელი, მქონდა სიმრავლე ლხინისა; = მე გამიახლდა სოფელი, მქონდა სიმრავლე ლხინისა;
ჩემად ჩნდა იგი სინათლე ეთერით მზედ ნაჩინისა,   ჩემად ჩნდა იგი სინათლე ეთერით მზედ ნაჩინისა,
აწ მიკვირს, მისსა გამყრელსა გული მიც კლდისა ტინისა!“   აწ მიკვირს, მისსა გამყრელსა გული მიც კლდისა ტინისა!“
ტარიელისაგან ხატაეთს წასლა და დიდი ომი <> ტარიელისაგან ხატაეთს წასლა და დიდი ომი
     
დილასა შევჯე, უბრძანე: «ჰკარით ბუკსა და ნობასა!»   დილასა შევჯე, უბრძანე: «ჰკარით ბუკსა და ნობასა».
სრულთა სპათასა ვერ გითხრობ არ შესასხდომლად მზობასა. = სრულთა სპათასა ვერ გითხრობ არ შესასხდომლად მზობასა.
ლომმან მივმართე ხატაეთს, ვერვინ მირახავს ხდლობასა, <> ლომმან მივმართე ხატაეთს, ვერვინ მირახავს ხდლობასა,
უგზოსა ვლიდეს ლაშქარნი, არ გაივლიდეს გზობასა. = უგზოსა ვლიდეს ლაშქარნი, არ გაივლიდეს გზობასა.
     
დავაგდე ზღვარი ინდოთა, მევლო პაშტაი ხანია; <> ,,დავაგდე ზღვარი ინდოთა; მევლო პაშტაი ხანია,
რამაზის კაცი მემთხვია, ვინ ხატაეთის ხანია, = რამაზის კაცი მემთხვია, ვინ ხატაეთის ხანია,
მან მითხრა მოციქულობა გულისა მოსაფხანია:   მან მითხრა მოციქულობა გულისა მოსაფხანია:
«ჩვენთა მგელთაცა დასჭამენ თქვენნი, ინდოთა, თხანია». <> «ჩვენთა მგელთაცა დასჭამენ, თქვენნი, ინდოთა თხანია».
  =  
მე შემომძღვნეს რამაზისგან ძღვნად საჭურჭლე საშინელი, <> მე შემომძღვნეს რამაზისგან ძღვნად საჭურჭლე საშინელი;
ითხრს: «გკადრებს: «ნუ ამოგვწყვედ, არის შენგან არსაქმნელი,   «გითხრობს, გკადრებს: «ნუ ამოგვწყვედ, არის შენგან არ-საქმნელი,
ზენაარი გამოგვიღე, მით გვაბია ყელსა წნელი, = ზენაარი გამოგვიღე, მით გვაბია ყელსა წნელი,
მოურბევლად მოგახსენნეთ თავნი, შვილნი, საქონელი.   მოურბევლად მოგახსენნეთ თავნი, შვილნი, საქონელი.
     
რაცა შეგცოდეთ, შეგვინდვ, თვით ჩვენვე შეგვინანია; <> «რაცა შეგცოდეთ, შეგვინდვ, თვით ჩვენვე შეგვინანია;
თუ ღმრთულებრ შეგვიწყალებდეთ, აქა ნუ მოვლენ სპანია; = თუ ღმრთულებრ შეგვიწყალებდეთ, აქა ნუ მოვლენ სპანია;
ქვეყანა ჩვენი არ ასწყდეს, რისხვით არ დაგვტყდენ ცანია: <> ქვეყანა ჩვენი არ ასწყდეს, რისხვით არ დაგვტყდენ ცანია;
შენ მოგცეთ ციხე-ქალაქი, მოგყვენ ცოტანი ყმანია!»   შენ მოგცეთ ციხე-ქალაქი, მოგყვენ ცოტანი ყმანია».
  =  
გვერდსა დავისხენ ვაზირნი, ვიუბნეთ, გავიზრახენით; <> გვერდსა დავისხენ ვაზირნი, ვიუბნეთ, გავიზრახენით;
მითხრეს, თუ: «ხარო ყმაწვილი, ბერნი მით გკადრებთ, გლახ, ენით:   მითხრეს თუ: «ხარო ყმაწვილი, ბერნი მით გკადრებთ გლახ ენით:
არიან მეტად მუხთალნი, – ჩვენ ერთხელ კვლაცა ვნახენით, – = არიან მეტად მუხთალნი, – ჩვენ ერთხელ კვლაცა ვნახენით, –
არამცა მოგკლეს ღალატად, არამცა ვივაგლახენით!   არამცა მოგკლეს ღალატად, არამცა ვივაგლახენით!
     
ჩვენ ამას ვარჩევთ, წახვიდე კარგითა მართ მამაცითა, <> «ჩვენ ამას ვარჩევთ, წახვიდე კარგითა მართ მამაცითა,
ლაშქარნი ახლოს გეკიდნენ, სცნობდენ ამბავსა კაცითა; = ლაშქარნი ახლოს გეკიდნენ, სცნობდენ ამბავსა კაცითა;
გულმართლად იყვნენ, მიენდვ, აფიცე ღმრთითა და ცითა, <> გულ-მართლად იყვნენ, მიენდვ, აფიცე ღმრთითა და ცითა,
არ დაგმორჩილდენ, შერისხდი რისხვითა კვლადაკვლაცითა!»   არ დაგმორჩილდენ, შერისხდი რისხვითა, კვლა და კვლაცითა».
  =  
მეკეთა ესე თათბირი, ვაზირთა ნავაზირები; <> მეკეთა ესე თათბირი, ვაზირთა ნავაზირები;
შევსთვალე: «რამაზ მეფეო, ვცან შენი დანაპირები; = შევსთვალე: «რამაზ მეფეო, ვცან შენი დანაპირები;
სიკვდილსა გიჯობს სიცოცხლე, დაგვიდგამს ვერ ქვიკირები; <> სიკვდილსა გიჯობს სიცოცხლე, დაგვიდგამს ვერ ქვიკირები;
ლაშქართა დავყრი, ცოტათა წამოვალ, შენ კერძ ვირები». = ლაშქართა დავყრი, ცოტათა წამოვალ, შენ კერძ ვირები».
     
მათ ლაშქართაგან სამასნი კარგნი მოყმენი, ქველანი, <> მათ ლაშქართაგან სამასნი კარგნი მოყმენი, ქველანი,
თანაწამომყვეს, წა-ცა-ვე, დავყარენ სპანი ყველანი,   თანა წამომყვეს, წა-ცა-ვე, დავყარენ სპანი ყველანი,
დავვედრე: «სადა მე მევლოს, ვლენით იგივე ველანი, = დავვედრე: «სადა მე მევლოს, ვლენით იგივე ველანი,
ახლოს მომდევდით, მიშველეთ, გიხმობ, თუ მინდენ შველანი».   ახლოს მომდევდით, მიშველეთ, გიხმობ, თუ მინდენ შველანი».
     
სამ დღე ვიარე, მემთხვია სხვა კაცი მისვე ხანისა. <> სამ დღე ვიარე, მემთხვია სხვა კაცი მისვე ხანისა.
კვლა ეძღვნა უცხო მრავალი შესამოსელი ტანისა, = კვლა ეძღვნა უცხო მრავალი შესამოსელი ტანისა,
ებრძანა: «მწადსო სიახლე შენ ლაღისა და ჯანისა,   ებრძანა: «მწადსო სიახლე შენ ლაღისა და ჯანისა,
რა შეგეყარო, მაშინ სცნა კვლა ძღვნობა ამისთანისა».   რა შეგეყარო, მაშინ სცნა კვლა ძღვნობა ამისთანისა».
     
კვლაცა ეთქვა: «მართალია ზომ ჩემი მონახსენი, <> კვლაცა ეთქვა: «მართალია ზომ ჩემი მონახსენი,
მე თვთ წინამოგეგებვი, მესწრაფების ნახვა შენი».   მე თვთ წინა მოგეგებვი, მესწრაფების ნახვა შენი».
მოვახსენე: «დია ღმერთო, ბრძანება ვქმენ მეცა თქვენი,   მოვახსენე: «დია, ღმერთო, ბრძანება ვქმენ მეცა თქვენი,
ტკბილად ვნახოთ ერთმანერთი, ვიყვნეთ ვითა მამა-ძენი!»   ტკბილად ვნახოთ ერთმანერთი, ვიყვნეთ ვითა მამა-ძენი».
  =  
მუნით წასული ჩამოვხე ტევრისა რასმე კიდესა; <> მუნით წასული ჩამოვხე ტევრისა რასმე კიდესა;
კვლა მოციქულნი მოვიდეს, სალამად არ დამრიდესა; = კვლა მოციქულნი მოვიდეს, სალამად არ დამრიდესა;
წინა ტურფათა ტაიჭთა ძღვნად ჩემთვის მოზიდვიდესა: <> წინა ტურფათა ტაიჭთა ძღვნად ჩემთვის მოზიდვიდესა.
«შენსა ნახვასა მეფენი, – თქვეს, – მართლად ინატრიდესა». = «შენსა ნახვასა მეფენი, – თქვეს, – მართლად ინატრიდესა».
     
მითხრეს: «მეფე მოგახსენებს, მეცა შენ კერძ ვიარები, <> მითხრეს: «მეფე მოგახსენებს, მეცა შენ კერძ ვიარები,
სახლით ჩემით წამოსრული ხვალე ადრე შეგეყრები». = სახლით ჩემით წამოსრული ხვალე ადრე შეგეყრები».
მოციქულნი დავაყენენ, ხარგა დავდგი, არ მაზრები,   მოციქულნი დავაყენენ, ხარგა დავდგი, არ მაზრები,
მეტად ამოდ უალერსე, ერთგან დაწვეს ვით მაყრები. <> მეტად ამოდ უალერსე, ერთგან დაწვეს ვით მაყრები.
  =  
კარგი საქმე კაცსა ზედა აზომ თურე არ წახდების: <> კარგი საქმე კაცსა ზედა აზომ თურე არ წახდების:
ერთი კაცი უკმო-რე-სწყდა, მოდგა, მალვით მეუბნების: = ერთი კაცი უკმო-რე-სწყდა, მოდგა, მალვით მეუბნების:
«დიდი მაცო თქვენი ვალი, ჩემგან ძნელად გარდიხდების,   «დიდი მაცო თქვენი ვალი, ჩემგან ძნელად გარდიხდების,
გაწირვა და დავიწყება ჩემგან თქვენი არ იქნების. <> გაწირვა და დავიწყება ჩემგან თქვენი არ იქნების.
  =  
მე მამისა თქვენისაგან ვარ ცოტაი განაზარდი. <> «მე მამისა თქვენისაგან ვარ ცოტაი განაზარდი.
თქვენი მესმა საღალატო, საცნობელად გამოვვარდი; = თქვენი მესმა საღალატო, საცნობელად გამოვვარდი;
მკვდარი მიმძიმ სანახავად ტანი მჭევრი, პირი ვარდი, <> მკვდარი მიმძიმ სანახავად, ტანი მჭევრი, პირი ვარდი,
ყველასავე მოგახსენებ, გამიგონე, დამიწყნარდი!   ყველასავე მოგახსენებ, გამიგონე დამიწყნარდი.
  =  
რომე ცუდად არ მოღორდე, ისი კაცნი გღალატობენ, <> «რომე ცუდად არ მოღორდე, ისი კაცნი გღალატობენ,
ერთგან შენთვის დამალულნი სპანი ასჯერ ათასობენ; = ერთგან შენთვის დამალულნი სპანი ასჯერ ათასობენ;
კვლა სხვაგან გითქს სამი ბევრი, ასრე ფიცხლად მით გიხმობენ,   კვლა სხვაგან გითქს სამი ბევრი, ასრე ფიცხლად მით გიხმობენ,
აწვე თავსა არ ეწევი, ფათერაკსა შეგასწრობენ.   აწვე თავსა არ ეწევი, ფათერაკსა შეგასწრობენ.
     
მეფე ცოტათ გეგებვის, ვის მჭვრეტნი ვერ გელევიან; <> «მეფე ცოტათ მოგეგებვის, ვის მჭვრეტნი ვერ გელევიან;
მალვით ჩაიცმენ აბჯარსა, მიენდო, მით გეთნევიან; = მალვით ჩაიცმენ აბჯარსა, მიენდო, მით გეთნევიან;
კვამლსა შეიქმან, ლაშქარნი ყოველგნით მოგეხვევიან. <> კვამლსა შეიქმენ ლაშქარნი, ყოველგნით მოგეხვევიან.
რა ერთსა გცემდენ ათასნი, ეგრეცა მოგერევიან». = რა ერთსა გცემდენ ათასნი, ეგრეცა მოგერევიან».
     
მას კაცსა ამოდ ვეუბნ და მადლსა გარდვიხდიდია: <> მას კაცსა ამოდ ვეუბნ და მადლსა გარდვიხდიდია:
«რომე არ მოვკვდე, შემოგზღო, შენ ამას ინატრიდია; = «რომე არ მოვკვდე, შემოგზღო, შენ ამას ინატრიდია;
აწ ამხანაგთა არ გიგრძნან, წადი, მათ თანა მიდია, <> აწ ამხანაგთა არ გიგრძნან, წადი, მათთანა მიდია,
თუ დაგივიწყო, უთუოდ მემცა ვარ განაკიდია!»   თუ დაგივიწყო, უთუოდ მემცა ვარ განაკიდია!».
  =  
არვის გავნდვ სულდგმულსა, დავმალე ვითა ჭორია. <> არვის გავნდვ სულ-დგმულსა, დავმალე ვითა ჭორია.
რაცა იქმნების, იქმნების, ყოვლი თათბირი სწორია!   რაცა იქმნების, იქმნების, ყოვლი თათბირი სწორია.
მაგრა სპათაკე გავგზავნე კაცი, გზა თუცა შორია,   მაგრა სპათაკე გავგზავნე კაცი, გზა თუცა შორია,
შევსთვალე: «ფიცხლად წამოდით, მოგრაგნეთ მთა და გორია!»   შევსთვალე: «ფიცხლად წამოდით, მოგრაგნეთ მთა და გორია».
  =  
მე დილასა მოციქულთა სიტყვა ტკბილი შეუთვალე: <> მე დილასა მოციქულთა სიტყვა ტკბილი შეუთვალე;
«რამაზს ჰკადრეთ: მოგეგებვი, მოდი, მოვალ მეცა მალე».   რამაზს ჰკადრეთ: «მოგეგებვი, მოდი, მოვალ მეცა მალე».
ნახევარ დღე სხვა ვიარე, ჭირსა თავი არ ვაკრძალე,   ნახევარ დღე სხვა ვიარე, ჭირსა თავი არ ვაკრძალე.
განგებაა, დღესცა მომკლავს, ქვემცა სადა დავიმალე?!   განგებაა, დღესცა მომკლავს, ქვემცა სადა დავიმალე.
  =  
ქედსა რასმე გარდავადეგ, მინდორს მტვერი დავინახე; <> ქედსა რასმე გარდავადეგ, მინდორს მტვერი დავინახე;
ვთქვი, თუ: «მოვა რამაზ მეფე, ჩემთვის უდგამს თუცა მახე,   ვთქვი თუ: «მოვა რამაზ მეფე; ჩემთვის უდგამს თუცა მახე,
ჩემი გაჰკვეთს ხორცსა მათსა ხრმალი ბასრი, შუბი ახე». = ჩემი გაჰკვეთს ხორცსა მათსა ხრმალი ბასრი, შუბი ახე».
მაშინ უთხარ სპათა ჩემთა, სახე დიდი დაუსახე. <> მაშინ უთხარ სპათა ჩემთა, სახე დიდი დაუსახე.
  =  
ვთქვი, თუ: «ძმანო, ისი კაცნი ჩვენ ღალატსა გვიდგებიან, <> ვთქვი თუ: «ძმანო, ისი კაცნი ჩვენ ღალატსა გვიდგებიან,
მკლავთა თქვენთა სიმაგრენი ამისთვისმცა რად დალბიან? = მკლავთა თქვენთა სიმაგრენი ამისთვისმცა რად დალბიან?
ვინცა მოკვდეს მეფეთათვის, სულნი მათნი ზეცას რბიან.   ვინცა მოკვდეს მეფეთათვის, სულნი მათნი ზეცას რბიან.
აწ შევებნეთ ხატაელთა, ხრმალნი ცუდად რას გვაბიან!»   აწ შევებნეთ ხატაელთა, ხრმალნი ცუდად რას გვაბიან!»
     
უბრძანე ჩაცმა აბჯრისა ლაღმან სიტყვითა ხაფითა; <> “ვუბრძანე ჩაცმა აბჯრისა, ლაღმან სიტყვითა ხაფითა;
დავეკაზმენით საომრად ჯაჭვითა, ჯავშან-ქაფითა, = დავეკაზმენით საომრად ჯაჭვითა, ჯავშან-ქაფითა,
რაზმი დავაწყვ, მიმართე, წავე დიდითა სწრაფითა; <> რაზმი დავაწყვ, მიმართე, წავე დიდითა სწრაფითა,
მას დღესა ჩემი მებრძოლი ჩემმანვე ხრმალმან დაფითა. = მას დღესა ჩემი მებრძოლი ჩემმანვე ხრმალმან დაფითა.
     
მივეახლენით, შეგვატყვეს მათ ტანსა აბჯარცმულობა; <> ,,მივეახლენით, შეგვატყვეს მათ ტანსა აბჯარ-ცმულობა;
კაცი მოვიდა, მომართვა მეფისა მოციქულობა; = კაცი მოვიდა, მომართვა მეფისა მოციქულობა;
ეთქვა, თუ: «ჟამად გვაჩნია ჩვენ თქვენი არორგულობა, <> ეთქვა თუ: «ჟამად გვაჩნია ჩვენ თქვენი არ-ორგულობა,
აბჯრითა გხედავთ, შეგვქმნია აწ ამად გულნაკლულობა».   აბჯრითა გხედავთ, შეგვქმნია აწ ამად გულ-ნაკლულობა».
  =  
შევსთვალე, თუ: «მეცა ვიცი, რაცა ჩემთვის გაგიგია; <> შევსთვალე თუ: «მეცა ვიცი, რაცა ჩემთვის გაგიგია;
თქვენ რასაცა სთათბირობდით, არ იქმნების, არ, იგია!   თქვენ რასაცა სთათბირობდით, არ იქმნების, არ იგია;
ბრძანეთ, მოდით, შეებენით, ვითა წესი და რიგია!   ბრძანეთ, მოდით, შეგვებენით, ვითა წესი და რიგია,
მეცა თქვენად დასახოცლად ხრმალსა ხელი დამიგია».   მეცა თქვენად დასახოცლად ხელი რმალსა დამიგია».
  =  
რა მივიდა მოციქული, კვლაცა რადღა გამოგზავნეს! <> რა მივიდა მოციქული, კვლაცა რადღა გამოგზავნეს!
კვამლი შექმნეს ლაშქართათვის, დამალული გაამჟღავნეს; = კვამლი შექმნეს ლაშქართათვის, დამალული გაამჟღავნეს;
სამალავით გამოვიდეს, თავნი ორგნით აქარავნეს, <> სამალავით გამოვიდეს, თავნი ორგნით აქარავნეს.
შექმნეს რაზმი მრავალკეცი, თუცა, ღმერთო, ვერა მავნეს.   შექმნეს რაზმი მრავალ-კეცი, თუცა, ღმერთო, ვერა მავნეს.
  =  
შუბი ვსთხოვე, ხელი ჩავყავ მუზარადის დასარქმელად; <> შუბი ვსთხოვე, ხელი ჩავყავ მუზარადის დასარქმელად;
საომარად ატეხილი ვიყავ მათად გამტეხელად; = საომარად ატეხილი ვიყავ მათად გამტეხელად;
ერთსა წავსწყდი უტევანსა, წავგრძელდი და წავე გრძელად. <> ერთსა წავსწყდი უტევანსა, წავგრძელდი და წავე გრძელად;
მათ ურიცხვი რაზმი ეწყო, წყნარად დგეს და აუშლელად. = მათ ურიცხვი რაზმი ეწყო, წყნარად დგეს და აუშლელად.
     
ახლოს მივე, შემომხედნეს, «შმაგიაო», ესე თქვესა. <> ახლოს მივე, შემომხედნეს, «შმაგიაო», ესე თქვესა,
მუნ მივმართე მკლავმაგარმან, სად უფროსი ჯარი დგესა;   მუნ მივმართე მკლავ-მაგარმან, სად უფროსი ჯარი დგესა;
კაცს შუბი ვჰკარ, ცხენი დავეც, მართ ორნივე მიჰხდეს მზესა;   კაცს შუბი ვჰკარ, ცხენი დავეც, მართ ორნივე მიჰხდეს მზესა,
შუბი გატყდა, ხელი ჩავყავ: «ვაქებ, ხრმალო, ვინცა გლესა   შუბი გატყდა, ხელი ჩავყავ, ვაქებ, ხრმალო, ვინცა გლესა.
  =  
შიგან ასრე გავერიე, გლონის ჯოგსა ვითა ქორი, <> შიგან ასრე გავერიე, გნოლის ჯოგსა ვითა ქორი,
კაცი კაცსა შემოვსტყორცი, ცხენ-კაცისა დავდგი გორი; = კაცი კაცსა შემოვსტყორცი, ცხენ-კაცისა დავდგი გორი;
კაცი, ჩემგან განატყორცი, ბრუნავს ვითა ტანაჯორი, <> კაცი, ჩემგან განატყორცი ბრუნავს ვითა ტანაჯორი,
ერთობ სრულად ამოვწყვიდე წინაკერძი რაზმი ორი.   ერთობ სრულად ამოვწყვიდე წინა კერძი რაზმი ორი.
  =  
ერთობილნი მომეხვივნეს, მგრგვლივ შეიქმნა ომი დიდი; <> ,,ერთობილნი მომეხვივნეს, მგრგვლივ შეიქმნა ომი დიდი;
ვჰკრი რასაცა, ვერ დამიდგის, სისხლსა მჩქეფრსა ამოვღვრიდი;   ვჰკრი რასაცა, ვერ დამიდგის, სისხლსა მჩქეფრსა ამოვღვრიდი;
ცხენსა კაცი გაკვეთილი მანდიკურად გარდავჰკიდი. = ცხენსა კაცი გაკვეთილი მანდიკურად გარდავჰკიდი.
სითც ვიყვი, გამექციან, მათ შჰქმნია ჩემი რიდი. <> სითც ვიყვი, გამექციან, მათ შჰქმნია ჩემი რიდი.
  =  
საღამოჟამ დაიზახნა ქედით მათმან დარაჯამან: <> საღამო-ჟამ დაიზახნა ქედით მათმან დარაჯამან;
«ნუღარა სდგათ, წაედითო, კვლა მოგვხედნა რისხვით ცამან: = «ნუღარა სდგათ, წაედითო, კვლა მოგვხედნა რისხვით ცამან:
მოვა მტვერი საშინელი, შეგვაშინა ამად ამან, <> მოვა მტვერი საშინელი, შეგვაშინა ამად ამან,
ნუთუ სრულად ამოგვწყვიდნეს უთვალავმან, ბევრმან სპამან».   ნუთუ სრულად ამოგვწყვიდნეს უთვალავმან, ბევრმან სპამან!»
  =  
ჩემნი ლაშქარნი, რომელნი წამომეტანნეს მე არა, <> ჩემნი ლაშქარნი, რომელნი წამომეტანნეს მე არა,
რა ეცნა წამოსულ იყვნეს, ღამეწამორთვით ეარა;   რა ეცნა, წამოსულიყვნეს, ღამე-წამორთვით ეარა;
ვერ დაიტევდა მინდორი და არე მთათა ეარა, = ვერ დაიტევდა მინდორი და არე მთათა ეარა,
გამოჩნდეს, სცემდეს ტაბლაკსა, ბუკმან ხმა გააზეარა.   გამოჩნდეს, სცემდეს ტაბლაკსა, ბუკმან ხმა გააზეარა.
     
იგი ნახეს, გასაქცევლად გაემართნეს, შევჰკივლენით; <> იგი ნახეს, გასაქცევლად გაემართნეს; შევჰკივლენით;
ველნი, ჩვენგან ნაომარნი, ომითავე გარდავვლენით. = ველნი, ჩვენგან ნაომარნი, ომითავე გარდავვლენით.
რამაზ მეფე ჩამოვაგდე, ერთმანერთსა გავეხრმლენით,   რამაზ მეფე ჩამოვაგდე, ერთმანერთსა გავეხრმლენით,
მისნი სპანი ყველაკანი დავიპყრენით, არ მოვკლენით.   მისნი სპანი ყველაკანი დავიპყრენით, არ მოვკლენით.
     
უკანანიცა ლაშქარნი მოესწრნეს მათ გაქცეულთა, <> უკანანიცა ლაშქარნი მოესწრნეს მათ გაქცეულთა,
დაუწყეს პყრობა, ჩამოყრა შეშინებულთა, ძლეულთა; = დაუწყეს პყრობა, ჩამოყრა შეშინებულთა, ძლეულთა;
ძილისა მიხვდა ნაცვალი ძილმკრთალთა, ღამეთეულთა; <> ძილისა მიხვდა ნაცვალი ძილ-მკრთალთა, ღამე-თეულთა,
ტყვეთა მრთელთაცა არ აკლდა კვნესა, მართ ვითა სნეულთა. = ტყვეთა მრთელთაცა არ აკლდა კვნესა, მართ ვითა სნეულთა.
     
მას ადგილსა ნაომარსა გარდავხედით მოსვენებად. <> მას ადგილსა ნაომარსა გარდავხედით მოსვენებად.
ხელსა ხრმლითა დავეკოდე, წყლულად მჩნდა, არ ნაღებად;   ხელსა ხრმლითა დავეკოდე, წყლულად მჩნდა არ-ნაღებად;
ჩემნი სპანი მოვიდიან საჭვრეტლად და ჩემად ქებად, = ჩემნი სპანი მოვიდიან საჭვრეტლად და ჩემად ქებად,
ვერ იტყვიან ვერმიმხვდარნ ქებასაცა მოხსენებად. <> ვერ იტყვიან, ვერ მიმხვდარნ ქებასაცა მოხსენებად.
  =  
ერთსა კაცსა ეყოფოდეს, დიდებანი რომე მჭირდეს; <> ერთსა კაცსა ეყოფოდეს, დიდებანი რომე მჭირდეს;
ზოგთა შორით დამლოციან, ზოგნი კოცნად გამიპირდეს; = ზოგთა შორით დამლოციან, ზოგნი კოცნად გამიპირდეს;
რომელთაცა გავეზარდე, დიდებულნი ამიტირდეს, <> რომელთაცა გავეზარდე, დიდებულნი, ამიტირდეს,
ჩემგან ხრმლითა განაკვეთი ნახეს, მეტად გაუკვირდეს.   ჩემგან ხრმლითა განაკვეთი ნახეს, მეტად გაუკვირდეს.
  =  
გავგზავნენ ყოვლგან ლაშქარნი, ალაფი ავაღებინე, <> გავგზავნენ ყოვლგან ლაშქარნი, ალაფი ავაღებინე,
ერთობ სავსენი მოვიდეს, თავი ვალაღებინე;   ერთობ სავსენი მოვიდეს, თავი ავალაღებინე,
სისხლა მებრძოლთა ჩემთასა მინდორი შევაღებინე,   სისხლა მებრძოლთა ჩემთასა მინდორი შევაღებინე,
არ ვჰბრძოლე, კარი ქალაქთა უომრად გავაღებინე.   არ ვჰბრძოლე, კარი ქალაქთა უომრად გავაღებინე.
  =  
რამაზს ვარქვი: «შემიგნია საქმე შენი სამუხთალე,   რამაზს ვარქვი: «შემიგნია საქმე შენი სამუხთალე,
აწ ეგრეცა შეპყრობილმან თავი გამოიმართალე,   აწ ეგრეცა შეპყრობილმან თავი გამოიმართალე,
სიმაგრეთა ნუ ამაგრებ, ყველა ხელთა მომათვალე,   სიმაგრეთა ნუ ამაგრებ, ყველა ხელთა მომათვალე,
თვარა შენი შეცოდება მემცა ზედა რად წავსთვალე?» <> თვარა შენი შეცოდება მემცა ზედა რად წავსთვალე?».
  =  
რამაზ მითხრა: «აღარ არის ამის მეტი ჩემი ღონე, <> რამაზ მითხრა: «აღარ არის ამის მეტი ჩემი ღონე,
ერთი ჩემი დიდებული მომეც, ზედა მაპატრონე, = ერთი ჩემი დიდებული მომეც, ზედა მაპატრონე,
ციხოვანთა გაუგზავნო, საუბარი გამიგონე, <> ციხოვანთა გაუგზავნო, საუბარი გამიგონე,
ხელთა მოგცემ ყველაკასა, განაღამცა შენ გაქონე!»   ხელთა მოგცემ ყველაკასა, განაღამცა შენ გაქონე!».
  =  
მივეც ერთი დიდებული, თანა სპანი წავატანენ, <> მივეც ერთი დიდებული, თანა ყმანი წავატანენ,
ციხოვანნი ერთობილნი ჩემს წინაშე მოვიყვანენ, = ციხოვანნი ერთობილნი ჩემს წინაშე მოვიყვანენ,
ხელთა მომცნეს სიმაგრენი, ომნი ასრე შევანანენ,   ხელთა მომცნეს სიმაგრენი, ომნი ასრე შევანანენ,
საჭურჭლენი სიმრავლითა რასმცა ვითა დავაგვანენ! <> საჭურჭლენი სიმრავლითა რასმცა ვითა დავაგვანენ!
  =  
მაშინღა შევე ხატაეთს მოვლად და მოსათვალავად; <> მაშინღა შევე ხატაეთს მოვლად და მოსათვალავად;
კლიტენი საჭურჭლეთანი მომართვნეს დაუმალავად; = კლიტენი საჭურჭლეთანი მომართვნეს დაუმალავად;
ქვეყანა ჩავსხი, უბრძანე: «იყვენით თქვენ უკრძალავად, <> ქვეყანა ჩავსხი, უბრძანე: «იყვენით თქვენ უკრძალავად,
მზემან არ დაგწვენ, იცოდით, დაგყარენ გაუგვალავად».   მზემან არ დაგწვენ, იცოდით, დაგყარენ გაუგვალავად».
  =  
საჭურჭლენი გარდავნახენ თავის-თავის, კიდისკიდე; <> საჭურჭლენი გარდავნახენ თავის-თავის, კიდის-კიდე.
უცხოფერთა საჭურჭლეთა, დავშვრები, თუ მოვსთვალვიდე;   უცხო ფერთა საჭურჭლეთა, დავშვრები, თუ მოვსთვალვიდე;
ერთგან ვნახე საკვირველი ყაბაჩა და ერთი რიდე,   ერთგან ვნახე საკვირველი ყაბაჩა და ერთი რიდე,
თუმცა ნახე, სახელისა ცოდნასაცა ინატრიდე!   თუმცა ნახე, სახელისა ცოდნასაცა ინატრიდე.
  =  
ვერა შევიგენ, რა იყო ანუ ნაქმარი რაულად! <> ვერა შევიგენ, რა იყო, ანუ ნაქმარი რაულად.
ვისცა უჩვენი, უკვირდის, ღმრთისაგან თქვის სასწაულად;   ვისცა უჩვენი, უკვირდის, ღმრთისაგან თქვის სასწაულად;
არცა ლარულად ჰგებოდა მას ქსელი, არ ორხაულად;   არცა ლარულად ჰგებოდა მას ქსელი, არ ორხაულად,
სიმტკიცე ჰგვანდა ნაჭედსა, ვთქვი ცეცხლთა შენართაულად.   სიმტკიცე ჰგვანდა ნაჭედსა; ვთქვი ცეცხლთა შენართაულად.
  =  
იგი საძღვნოდ მისად დავსხენ, ვისი შუქი მანათობდა; <> იგი საძღვნოდ მისად დავსხენ, ვისი შუქი მანათობდა.
მეფისათვის დავარჩიე, საარმაღნოდ რაცა სჯობდა:   მეფისათვის დავარჩიე, საარმაღნოდ რაცა სჯობდა;
ჯორ-აქლემი ათჯერ ასი, ყველაკაი წვივმაგრობდა,   ჯორ-აქლემი ათჯერ ასი,–ყველაკაი წვივ-მაგრობდა,–
ატვირთული გაუგზავნე, ამბავსაცა კარგსა სცნობდა“.   ატვირთული გაუგზავნე, ამბავსაცა კარგსა სცნობდა“.
წიგნი ტარიელისა ინდოთ მეფის წინაშე   წიგნი ტარიელისა ინდოთ მეფის წინაშე და გამარჯვებით შემოქცევა
     
წიგნი დავწერე: «მეფეო, სვემცაა თქვენი სვიანად! = წიგნი დავწერე: «მეფეო, სვემცაა თქვენი სვიანად!
მე ხატაელთა მიმუხთლეს, – თუცა მათ ეცა ზიანად, <> მე ხატაელთა მიმუხთლეს, – თუცა მათ ეცა ზიანად;
ჩემი ამბავი დასტური ამად გაცნობე გვიანად;   ჩემი ამბავი დასტური ამად გაცნობე გვიანად,
მეფე შევიპყარ, მოგივალ მე ალაფიან-ტყვიანად».   მეფე შევიპყარ, მოგივალ მე ალაფიანტყვიანად».
  =  
რა ყველაი დავიურვე, ხატაეთით გავემგზავრე, <> რა ყველაი დავიურვე, ხატაეთით გავემგზავრე,
წამოვიხვენ საჭურჭლენი, სახელმწიფო დავიავრე, = წამოვიხვენ საჭურჭლენი, სახელმწიფო დავიავრე,
ვერ მოვეყავ აქლემითა, აზავრები ვააზავრე,   ვერ მოვეყავ აქლემითა, აზავრები ვააზავრე,
მოვირჭვენ და მოვივლინე, რაცა მწადდა, აგრე ვყავ-რე.   მოვირჭვენ და მოვივლინე, რაცა მწადდა, აგრე ვყავ-რე.
     
ხატაეთისა ხელმწიფე მომყვანდა შეპყრობილია. <> ხატაეთისა ხელმწიფე მომყვანდა შეპყრობილია.
ინდოეთს მივე, მეგება ჩემი გამზრდელი ტკბილია; = ინდოეთს მივე, მეგება ჩემი გამზრდელი ტკბილია;
რა ქება მითხრა, არ ითქმის, ჩემგან სათქმელად წბილია. <> რა ქება მითხრა, არ ითქმის, ჩემგან სათქმელად წბილია!
ხელი გამიხსნა, შემომკრა მან სახვეველი ლბილია. = ხელი გამიხსნა, შემომკრა მან სახვეველი ლბილია.
     
ედგნეს ტურფანი კარავნი მოედანს ჩამოდგომილსა, <> ედგნეს ტურფანი კარავნი მოედანს ჩამოდგომილსა,
საუბრისა და ჭვრეტისა ჩემისა მას მონდომილსა. = საუბრისა და ჭვრეტისა ჩემისა მას მონდომილსა.
მას დღესა ედვა ნადიმი მას შიგან გარდახდომილსა;   მას დღესა ედვა ნადიმი მას შიგან გარდახდომილსა;
მიალერსებდა, მიჭვრეტდა წინაშე ახლოს ჯდომილსა.   მიალერსებდა, მიჭვრეტდა წინაშე ახლოს ჯდომილსა.
     
მას ღამით ვსხედით ნადიმად, მუნ ამოდ გავიხარენით, <> მას ღამით ვსხედით ნადიმად, მუნ ამოდ გავიხარენით,
დილასა ქალაქს შევედით, მოედნით ავიყარენით; = დილასა ქალაქს შევედით, მოედნით ავიყარენით;
მეფემან ბრძანა: «ლაშქარნი უხმენით, შემოჯარენით,   მეფემან ბრძანა: «ლაშქარნი უხმენით, შემოჯარენით,
დღეს ხატაელი მიჩვენეთ, ტყვენიცა შემომგვარენით!»   დღეს ხატაელი მიჩვენეთ, ტყვენიცა შემომგვარენით!»
     
რამაზ მეფე მას წინაშე შეპყრობილი მოვიყვანე; <> რამაზ მეფე მას წინაშე შეპყრობილი მოვიყვანე;
ტკბილად ნახა ხელმწიფემან, ვითა შვილი სააკვანე,   ტკბილად ნახა ხელმწიფემან, ვითა შვილი სააკვანე.
ორგული და მოღალატე ნამსახურსა დავაგვანე, = ორგული და მოღალატე ნამსახურსა დავაგვანე,
ესე არის მამაცისა მეტისმეტი სიგულვანე! <> ესე არის მამაცისა მეტის-მეტი სიგულვანე.
  =  
მას მეფესა ხატაელსა უმასპინძლა, უალერსა, <> მას მეფესა ხატაელსა უმასპინძლა, უალერსა,
ჟამიერად უბრძანებდის საუბარსა მათსა ფერსა. = ჟამიერად უბრძანებდის საუბარსა მათსა ფერსა.
ცისკრად მიხმეს, მიბრძანებდეს მე სიტყვასა ლმობიერსა:   ცისკრად მიხმეს, მიბრძანებდეს მე სიტყვასა ლმობიერსა:
«შეუნდობო ხატაელსა, მას აქამდის შენამტერსა». <> «შეუნდობო ხატაელსა, მას აქამდის შენამტერსა?»
  =  
მე ვჰკადრე: «ღმერთი ვინათგან შეუნდობს შეცოდებულსა, <> მე ვჰკადრე: «ღმერთი ვინათგან შეუნდობს შეცოდებულსა,
უყავით თქვენცა წყალობა მას ღონეგაცუდებულსა!»   უყავით თქვენცა წყალობა მას ღონე-გაცუდებულსა».
რამაზს უბრძანეს: «იცოდი, გაგგზავნი შეწყალებულსა,   რამაზს უბრძანეს: «იცოდი, გაგგზავნი შეწყალებულსა,
მაგრა ნუ გნახავთ კვლაცაღა ჩვენ წინა გაწბილებულსა!»   მაგრა ნუ გნახავთ კვლაცაღა ჩვენ წინა გაწბილებულსა».
  =  
ხარაჯა დასდვეს, შეჰკვეთეს დრაჰკანი ასჯერ ასია, <> ხარაჯა დასდვეს, შეჰკვეთეს დრაჰკანი ასჯერ ასია,
კვლა ხატაური ათასი, სხვა სტავრა, სხვა ატლასია. = კვლა ხატაური ათასი, სხვა სტავრა, სხვა ატლასია.
მერმე ყველაი დამოსა, იგი და მისი ხასია, <> მერმე ყველაი დამოსა იგი და მისი ხასია,
შეწყალებული გაგზავნა, უყო რისხვისა ფასია. = შეწყალებული გაგზავნა, უყო რისხვისა ფასია.
     
ხატაელმან დაუმადლა, დადრკა, მდაბლად ეთაყვანა, <> ხატაელმან დაუმადლა, დადრკა, მდაბლად ეთაყვანა;
მოახსენა: «ორგულობა თქვენი ღმერმან შემანანა.   მოახსენა: «ორგულობა თქვენი ღმერმან შემანანა.
თუღა ოდეს შე-ღა-გცოდო, მაშინ მომკალ მეცა განა!» = თუღა ოდეს შე-ღა-გცოდო, მაშინ მომკალ მეცა განა!»
წავიდა და ყველაკაი მისი თანაწაიტანა. <> წავიდა და ყველაკაი მისი თანა წაიტანა.
  =  
მოვიდა კაცი მეფისა, ცისკრობს, არ დანაღამია; <> ,,მოვიდა კაცი მეფისა, ცისკრობს, არ დანაღამია,
ებრძანა: «რა შენ გაგყრივარ, მას აქათ თვეო სამია,   ებრძანა: «რა შენ გა აგყრივარ მას აქათ თვეო სამია,
მინდორს მოკლული ისრითა ნადირი არ მიჭამია, = მინდორს მოკლული ისრითა ნადირი არ მიჭამია,
არ დამაშვრალ ხარ, წაიდეთ, თუცა დაშრომის ჟამია». <> არ დამაშვრალხარ, წამოდი, თუცა დაშრომის ჟამია».
  =  
შევეკაზმე, დარბაზს მივე, დამხვდა ჯარი ავაზისა, <> შევეკაზმე, დარბაზს მივე, დამხვდა ჯარი ავაზისა,
შავარდნითა სავსე იყო სრულად არე დარბაზისა, = შავარდნითა სავსე იყო სრულად არე დარბაზისა,
მეფე ქვე ჯდა შეკაზმული, შვენებითა მსგავსი მზისა;   მეფე ქვე ჯდა შეკაზმული, შვენებითა მსგავსი მზისა;
გაეხარნეს მისლვა ჩემი, ტურფისა და ლამაზისა. <> გაეხარნეს მისლვა ჩემი ტურფისა და ლამაზისა!
  =  
იდუმალ ცოლსა ეუბნა, მართ ჩემგან უცოდნელია: <> იდუმალ ცოლსა ეუბნა, მართ ჩემგან უცოდნელია:
«ომით მოსრული ტარილ საჭვრეტლად სასურველია,   «ომით მოსრული ტარილ საჭვრეტლად სასურველია,
მან გაანათლოს მჭვრეტელთა გული, რაზომცა ბნელია;   მან გაანათლოს მჭვრეტელთა გული, რაზომცა ბნელია:
რაცა დაგვედრო საქმნელად, ქმენ, არა საზოზნელია!   რაცა დაგვედრო საქმნელად, ქმენ, არა საზოზნელია.
  =  
აწ მითქვამს საქმე უშენოდ, შენცა ცან ესე მცნებული: <> «აწ მითქვამს საქმე უშენოდ, შენცა ცან ესე მცნებული:
რათგან ქალია სამეფოდ ჩვენგანვე სახელდებული,   რათგან ქალია სამეფოდ ჩვენგანვე სახელ-დებული,
ვინცაღა ნახავს, აწ ნახოს, აჰა ხე, ედემს ხებული, = ვინცაღა ნახავს, აწ ნახოს, აჰა ხე, ედემს ხებული,
გვერდსა დაისვი, ორნივე სრას დამხვდით, მოვალ შვებული!» <> გვერდსა დაისვი, ორნივე სრას დამხვდით, მოვალ შვებული».
  =  
მოვინადირეთ მინდორი, ძირი მთისა და გორისა; <> მოვინადირეთ მინდორი, ძირი მთისა და გორისა;
იყო სიმრავლე ძაღლისა, შავარდნისა და ქორისა. = იყო სიმრავლე ძაღლისა, შავარდნისა და ქორისა.
ადრე დავბრუნდით, ვიარეთ არ ეჯი გზისა შორისა. <> ადრე დავბრუნდით, ვიარეთ არ ეჯი გზისა შორისა;
აღარ იბურთეს, დაშლა ქმნეს თამაშობისა ორისა. = აღარ იბურთეს, დაშლა ქმნეს თამაშობისა ორისა.
     
ჩემთა მჭვრეტელთა მოეცვა ქალაქი, შუკა და ბანი. <> ,,ჩემთა მჭვრეტელთა მოეცვა ქალაქი, შუკა და ბანი.
ომგარდახდილსა მშვენოდეს მე ენიანნი კაბანი;   ომ-გარდახდილსა მშვენოდეს მე ენიანნი კაბანი;
ფერმიხდილგვარად ვშვენოდი ვარდი, ცრემლითა ნაბანი,   ფერმიხდილ-გვარად ვშვენოდი ვარდი, ცრემლითა ნაბანი,
ვინცა მიჭვრეტდის, ბნდებოდის, – მარლად არს, არ კატაბანი.   ვინცა მიჭვრეტდის, ბნდებოდის, – მარლად არს, არ კატაბანი.
  =  
რიდენი რომე მეშოვნეს ქალაქსა ხატაელთასა, <> რიდენი რომე მეშოვნეს ქალაქსა ხატაელთასა,
იგი მეხვივნეს, მშვენოდეს, ვახელებ გულსა ხელთასა. = იგი მეხვივნეს, მშვენოდეს, ვახელებ გულსა ხელთასა.
მეფე გარდახდა, დარბაზსა შევედით ჩემთა მზრდელთასა,   მეფე გარდახდა, დარბაზსა შევედით ჩემთა მზრდელთასა,
შევხედენ, დავჰკრთი ელვასა ღაწვთასა მზებრ ნათელთასა. <> შევხედენ, დავჰკრთი ელვასა ღაწვთა მზებრ ნათელთასა.
  =  
მას მზესა ტანსა ემოსნეს ნარინჯისფერნი ჯუბანი, <> მას მზესა ტანსა ემოსნეს ნარინჯის-ფერნი ჯუბანი,
ზურგით უთქს ჯარი ხადუმთა, დას-დასად, უბან-უბანი;   ზურგით უთქს ჯარი ხადუმთა, დას-დასად, უბან-უბანი.
სრულად ნათლითა აევსო სახლი, შუკა და უბანი, = სრულად ნათლითა აევსო სახლი, შუკა და უბანი,
მუნ ვარდსა შუა შვენოდეს ძოწ-მარგალიტნი ტყუბანი.   მუნ ვარდსა შუა შვენოდეს ძოწ-მარგალიტნი ტყუბანი.
     
ნაომარსა, დაკოდილსა ხელი ყელსა ჩამომება. <> ნაომარსა, დაკოდილსა ხელი ყელსა ჩამომება.
დედოფალი საჯდომთაგან ადგა, წინამომეგება,   დედოფალი საჯდომთაგან ადგა, წინა მომეგება,
ვითა შვილი გარდამკოცნა, ღაწვი ვარდი დამილება,   ვითა შვილი გარდამკოცნა, ღაწვი ვარდი დამილება;
მითხრა: «ნუ ეჭვ ამას იქით, თუმცა მტერი შე-ღა-გება».   მითხრა: «ნუ ეჭვ ამას იქით, თუა მტერი შე-ღა-გება».
  =  
ახლოს დამისვეს ადგილსა, მუნ, სადა მეამებოდა. <> ახლოს დამისვეს ადგილსა, მუნ, სადა მეამებოდა.
პირისპირ მიჯდა იგი მზე, გული ვისთვისცა კვდებოდა.   პირის-პირ მიჯდა იგი მზე, გული ვისთვისცა კვდებოდა.
მალვით უჭვრეტდი, მიჭვრეტდა, სხვად არა მეუბნებოდა;   მალვით უჭვრეტდი, მიჭვრეტდა, სხვად არა მეუბნებოდა“.
თვალნი მოვსწყვიდნი, სიცოცხლე ამითა მეარმებოდა. = თვალნი მოვსწყვიდნი, სიცოცხლე ამითა მეარმებოდა.
     
შეიქმნა სმა და პურობა, მსგავსი მათისა ძალისა; <> შეიქმნა სმა და პურობა, მსგავსი მათისა ძალისა;
სხვა გახარება ასეთი არს უნახავი თვალისა!   სხვა გახარება ასეთი არს უნახავი თვალისა;
ჯამი და ჭიქა – ყველაი ფეროზისა და ლალისა.   ჯამი და ჭიქა – ყველაი ფეროზისა და ლალისა,
არვისი ბრძანა მეფემან არცა გაშვება მთრვალისა. = არვისი ბრძანა მეფემან არცა გაშვება მთრვალისა.
     
მე მუნა მყოფი მივეცი შვებასა მეტისმეტასა. <> მე მუნა მყოფი მივეცი შვებასა მეტის-მეტასა.
შემომხედნის, შევხედნი, ცეცხლმან დამიწყის შრეტასა;   რ შემომხედნის, შევხედნი, ცეცხლმან დამიწყის შრეტასა;
კაცთა კრძალვასა ვაწვევდი გულსა შმაგსა და რეტასა.   კაცთა კრძალვასა ვაწვევდი გულსა შმაგსა და რეტასა,
რა უამეა პირისპირ საყვარელისა ჭვრეტასა!   რა უამეა პირის-პირ საყვარელისა ჭვრეტასა?!
  =  
დააგდეს მღერა მუტრიბთა, «სულეთო!», თავი ხარიან; <> დააგდეს მღერა მუტრიბთა, «სულეთო!» თავი ხარიან,
მიბრძანეს: «შვილო ტარიელ, ვით გითხრათ, ვით გვიხარიან?! = მიბრძანეს: «შვილო ტარიელ, ვით გითხრათ, ვით გვიხარიან?!
ნეტარძი გვაქვსო, მებრძოლნი მით ჩვენნი ვაგლახ არიან;   ნეტარძი გვაქვსო, მებრძოლნი მით ჩვენნი ვაგლახ არიან;
მართალან შენნი მჭვრეტელნი, არ ცუდად იმკვეხარიან. <> მართალან შენნი მჭვრეტელნი, არ ცუდად იმკვეხარიან!
  =  
აწ თუცა გვმართებს შემოსა, ვის მორჭმით მოგივლენიან, <> «აწ თუცა გვმართებს შემოსა, ვის მორჭმით მოგივლენიან,
არ შეგმოსთ, მაგა კაბათა არ აგხდით, ტურფად გშვენიან; = არ შეგმოსთ, მაგა კაბათა არ აგხდით, ტურფად გშვენიან;
აწ გქონდეს ასი საჭურჭლე, ვის შუქნი მოგიფენიან,   აწ გქონდეს ასი საჭურჭლე, ვის შუქნი მოგიფენიან,
თვით შეიკერე, რაცა გწადს, ჩვენგან ნუღარა გრცხვენიან!» <> თვით შეიკერე, რაცა გწადს, ჩვენგან ნუღარა გრცხვენიან».
  =  
მომართვნეს ასნი კლიტენი ასთავე საჭურჭლეთანი; <> მომართვნეს ასნი კლიტენი ასთავე საჭურჭლეთანი;
თაყვანისვეც და დავლოცენ დავლანი მათთა სვეთანი;   თაყვანის-ვეც და დავლოცენ დავლანი მათთა სვეთანი;
მაკოცეს, ადგეს ორნივე, თვით იგი მზენი მზეთანი;   მაკოცეს, ადგეს ორნივე, თვით იგი მზენი მზეთანი,
რა გასცეს, ზომნი ვით გითხრნე ლაშქართა სისავსეთანი!   რა გასცეს, ზომნი ვით გითხრნე ლაშქართა სისავსეთანი!.
  =  
კვლაცა დაჯდა მხიარული, მოიმატა სმა და მღერა; <> კვლაცა დაჯდა მხიარული, მოიმატა სმა და მღერა;
კვლა გაგრძელდა ნადიმობა, ბარბითთა და ჩანგთა ჟღერა.   კვლა გაგრძელდა ნადიმობა, ბარბით და ჩანგთა ჟღერა.
დედოფალი წამოვიდა, შეეყარა მწუხრსა დღე რა.   დედოფალი წამოვიდა, შეეყარა მწუხრსა დღე რა,
ძილპირამდის სიხარულსა სიხარული ჰგვანდა ვერა.   ძილ-პირამდის სიხარულსა სიხარული ჰგვანდა ვერა.
  =  
ავიყარენით, მიგვჭირდა სმა დოსტაქნისა მეტისა. <> ავიყარენით, მიგვჭირდა სმა დოსტაქნისა მეტისა.
საწოლს შემოვე, შემექმნა ცნობა მართ ვითა რეტისა. = საწოლს შემოვე, შემექმნა ცნობა მართ ვითა რეტისა.
ძალი არ მქონდა ტყვექმნილსა მე ამა ცეცხლთა შრეტისა. <> ძალი არ მქონდა ტყვე-ქმნილსა მე ამა ცეცხლთა შრეტისა.
მეგონებოდის, მალხენდის გონება მისგან ჭვრეტისა“. = მეგონებოდის, მალხენდის გონება მისგან ჭვრეტისა“.
სმათისაგან სამხრი მორთმევა <> წიგნი ნესტან-დრეჯანისა საყვარელსა თანა მოწერილი
     
მონა მოვიდა, მიამბო ამბავი მან მართალი:   მონა მოვიდა, მიამბო ამბავი მ მართალი:
«თქვენსა ამბავსა იკითხავს აჯიღოსანი ქალი».   «თქვენსა ამბავსა იკითხავს აჯიღოსანი ქალი».
მაშინვე ვიცან, ავიჭერ, ჩქარ-ჩქარად გულგამკრთალი;   მაშინვე ვიცან, ავიჭერ, ჩქარ-ჩქარად გულ-გამკრთალი;
მოვიდა, ვნახე ასმათი ჩემ თანა მომავალი.   მოვიდა, ვნახე ასმათი ჩემთანა მომავალი.
  =  
მე ვისთვის ვკვდები, მეამა ასმათის ნახვა მე მისად. <> მე ვისთვის ვკვდები, მეამა ასმათის ნახვა მე მისად.
აღარ მიუშვი, ვაკოცე, ქმნადღა თაყვანისცემისად;   აღარ მიუშვი, ვაკოცე, ქმნადღა თაყვანის ცემისად;
ხელი მოვჰკიდე, დავისვი ახლოს ტახტისა ჩემისად, = ხელი მოვჰკიდე, დავისვი ახლოს ტახტისა ჩემისად,
ვჰკითხე, თუ: «ნეტარ, მისრულა მორჩი ალვისა ხე მისად? <> ვჰკითხე, თუ: «ნეტარ მისრულა მორჩი ალვისა ხე მისად?
  =  
მიამბე მისი ამბავი, სხვად ნურა მეუბნებია!» <> «მიამბე მისი ამბავი, სხვად ნურა მეუბნებია!»
მითხრა, თუ: «გკადრებ მართალსა, აწ ჩემგან არსათნებია,   მითხრა თუ: «გკადრებ მართალსა, აწ ჩემგან არ-სათნებია,
დღეს ერთმანერთი გინახავს და ტურფად მოგწონებია, = დღეს ერთმანერთი გინახავს და ტურფად მოგწონებია,
აწ კვლაცა ცნობა ამბისა მას ჩემგან უბრძანებია». <> აწ კვლაცა ცნობა ამბისა მას ჩემგან უბრძანებია».
წიგნი ნესტან-დარეჯანისა საყვარელსა თანა მოწერილი    
  =  
წიგნი მომართვა, ჩავხედენ, პირისა თემთა მთენისა, <> წიგნი მომართვა, ჩავხედენ, პირისა თემთა მთენისა.
ეწერა: «ვნახე სიტურფე წყალ-ჯავარისა შენისა. = ეწერა: «ვნახე სიტურფე წყალ-ჯავარისა შენისა.
ომგარდახდილი შვენოდი, შენატევები ცხენისა, <> ომ-გარდახდილი შვენოდი, შენატევები ცხენისა,
არ ავი მიჩანს მიზეზი ჩემისა ცრემლთა დენისა.   არ-ავი მიჩანს მიზეზი ჩემისა ცრემლთა დენისა.
  =  
ღმერთმან თუ მცა ენა ჩემი ქებად შენდა უშენოსა, <> «ღმერთმან თუ მცა ენა ჩემი, ქებად შენდა უშენოსა,
შენთვის მკვდარი აღარ ვიტყვი, მაშა მომკლავ უშენოსა,   შენთვის მკვდარი, აღარ ვიტყვი, მაშა მომკლავ უშენოსა;
მზემან ლომსა ვარდ-გიშერი ბაღჩა-ბაღად უშენოსა,   მზემან ლომსა ვარდ-გიშერი ბაღჩა ბაღად უშენოსა;
შენმან მზემან, თავი ჩემი არვის მართებს უშენოსა! = შენმან მზემან, თავი ჩემი არვის მართებს უშენოსა!
     
თუცა მიგდის ღვარი ცრემლთა, მაგრა ცუდად არ იდენო, <> «თუცა მიგდის ღვარი ცრემლთა, მაგრა ცუდად არ იდენო,
ამას იქით ნუღარ იდენ, გულსა ჭირნი არიდენო; = ამას იქით ნუღარ იდენ, გულსა ჭირნი არიდენო;
შენნი მჭვრეტნი ჩემთა მჭვრეტთა აგინებენ, არ იდენო; <> შენნი მჭვრეტნი ჩემთა მჭვრეტთა აგინებენ, არ იდენო,
რომე წეღან მოგეხვივნეს, იგი ჩემთვის არიდენო. = რომე წეღან მოგეხვივნეს, იგი ჩემთვის არიდენო.
     
იგი მე მომცენ რიდენი, რომელნი წეღან გშვენოდეს, <> «იგი მე მომცენ რიდენი, რომელნი წეღან გშვენოდეს;
რა მნახო, შენცა გეამოს, შენეულითა, მშვენოდეს;   რა მნახო, შენცა გეამოს, შენეულითა მშვენოდეს;
ესე სამკლავე შეიბი, თუ ჩემი გა-ღა-გვლენოდეს, = ესე სამკლავე შეიბი, თუ ჩემი გა-ღა-გვლენოდეს,
ერთი ასეთი ცოცხალსა სხვა ღამე არ გაგთენოდეს».   ერთი ასეთი ცოცხალსა სხვა ღამე არ გაგთენოდეს».
  <> ტარიელის ტირილი და დაბნედა
აქა მხეცქმნილი ტარიელ ტირს, ჭირი ეათასების;   აქა მხეც-ქმნილი ტარიელ ტირს, ჭირი ეათასების;
თქვა: „მე მაქვს სამხრე, რომელი კვლა წინას მკლავსა მას ების!“ = თქვა: „მე მაქვს სამხრე, რომელი კვლა წინას მკლავსა მას ების!“
იგი შეიხსნა, მოიღო, თვალვით არ დაიფასების,   იგი შეიხსნა, მოიღო, თვალვით არ დაიფასების,
პირსა დაიდვა, და-ცა-ბნდა, ქვე მკვდართა დაედასების.   პირსა დაიდვა, და-ცა-ბნდა, ქვე მკვდართა დაედასების.
     
ასრე წვა, რომე არს, ჰგვანდა, მკვდარი სამარის კარისა, <> ასრე წვა, რომე არ ჰგვანდა მკვდარი სამარის კარისა,
ორგნით ჩანს ლები მჯიღისა, მართ გულსა გარდნაკარისა; = ორგნით ჩანს ლები მჯიღისა, მართ გულსა გარდნაკარისა;
ასმათს სდის ღვარი სისხლისა, ღაწვთაგან ნახოკარისა, <> ასმათს სდის ღვარი სისხლისა, ღაწვთაგან ნახოკარისა;
კვლა წყალსა ასხამს, უშველის, ხმა ისმის მუნ წკანწკარისა. = კვლა წყალსა ასხამს, უშველის, ხმა ისმის მუნ წკანწკარისა.
     
ავთანდილცა სულთქვნა მწარედ, დაბნედილსა შემოსჭვრიტნა;   ავთანდილცა სულთქვნა მწარედ, დაბნედილსა შემოსჭვრიტნა;
ასმათ ვანი გაამრავლნა, ცრემლმან მისმან ქვანი ხვრიტნა;   ასმათ ვანი გაამრავლნა, ცრემლმან მისმან ქვანი ხვრიტნა;
მერმე სულად მოაქცია, ცეცხლნი წყლითა დაუშრიტნა;   მერმე სულად მოაქცია, ცეცხლნი წყლითა დაუშრიტნა;
თქვა: „ცოცხალ ვარ? საწუთრომან აწცა ჩემნი სისხლნი ხვრიტნა!“   თქვა: „ცოცხალ ვარ? საწუთრომან აწცა ჩემნი სისხლნი ხვრიტნა!“
     
ზე წამოჯდა ფერმიხდილი, აყოლებდა თვალთა რეტად. <> ზე წამოჯდა ფერ-მიხდილი, აყოლებდა თვალთა რეტად.
ვარდი სრულად შექმნილ იყო ზაფრანად და ვითა სპეტად.   ვარდი სრულად შექმნილიყო ზაფრანად და ვითა სპეტად.
დიდხან მათად არა სცალდა საუბრად და არცა ჭვრეტად, = დიდხან მათად არა სცალდა საუბრად და არცა ჭვრეტად,
დარჩომა და არსიკვდილი მას უმძიმდა მეტისმეტად. <> დარჩომა და არ-სიკვდილი მას უმძიმდა მეტის-მეტად.
  =  
ავთანდილს უთხრა: „ისმენდი, ცნობა მიც თუცა ხელისა,   ავთანდილს უთხრა: „ისმენდი, ცნობა მიც თუცა ხელისა,
გითხრა ამბავი ჩემი და ჩემისა დამმარხველისა: <> გითხრა ამბავი ჩემი და ჩემისა დამმარხველისა;
ლხინად მიჩს შეყრა მოყვრისა, მის შენგან შეუყრელისა.   ლხინად მიჩს შეყრა მოყვრისა მის, შენგან შეუყრელისა,
მე მიკვირს ჩემი სიცოცხლე, ასრე დარჩომა მრთელისა! = მე მიკვირს ჩემი სიცოცხლე, ასრე დარჩომა მრთელისა!
     
ასმათის ნახვა მეამა, ჩემგან დად საესავისა. <> ასმათის ნახვა მეამა, ჩემგან დად საესავისა.
წიგნი რა ვნახე, მომართვა ესე საბამი მკლავისა. = წიგნი რა ვნახე, მომართვა ესე საბამი მკლავისა.
მკლავსა შევიბი მაშინვე, მოვიხსენ რიდე თავისა,   მკლავსა შევიბი მაშინვე, მოვიხსენ რიდე თავისა,
იგი უცხო და ღარიბი, მტკიცისა რასმე შავისა“. <> იგი უცხო და ღარიბი მტკიცისა რასმე შავისა“.
წიგნი ტარიელისა საყვარელსა თანა მიწერილი = წიგნი ტარიელისა საყვარელსა თანა მიწერილი
  <>  
მიუწერე: «მზეო, შუქი შენი, შენგან მონაფენი,   მიუწერე: «მზეო, შუქი შენი, შენგან მონაფენი,
გულსა მეცა, გამიცუდდეს სიჩაუქე-სიალფენი; = გულსა მეცა, გამიცუდდეს სიჩაუქე-სიალფენი;
ხელმან შენნი გავიცადენ სინატიფე-სიტურფენი,   ხელმან შენნი გავიცადენ სინატიფე-სიტურფენი,
სულთა ნაცვლად სამსახურნი რამცა ვითა გიმუქფენი?!   სულთა ნაცვლად სამსახურნი რამცა ვითა გიმუქფენი?!
     
მაშინ, ოდეს დამარჩინე, სულთა სრულად არ გამყარე, <> «მაშინ, ოდეს დამარჩინე, სულთა სრულად არ გამყარე,
აწცა ჩემთვის ესე ჟამი მასვე ჟამსა დავადარე; = აწცა ჩემთვის ესე ჟამი მასვე ჟამსა დავადარე;
სამხრე შენი მომივიდა, შემოვიბი მკლავსა გარე,   სამხრე შენი მომივიდა, შემოვიბი მკლავსა გარე,
რომე მართებს სიხარული, ეგზომიმცა რა ვიხარე?! <> რომე მართებს სიხარული, ეგზომიმცა რა ვიხარე!?
  =  
განაღამცა ვიწინაშე, აჰა რიდე, რომე მთხოვე; <> «განაღამცა ვიწინაშე, აჰა რიდე, რომე მთხოვე;
ყაბაჩაცა ასეთივე, ამისებრი ვერა ვპოვე; = ყაბაჩაცა ასეთივე, ამისებრი ვერა ვპოვე;
დაბნედილსა ნუ დამაგდებ, მიშველე რა, მარგე, მოვე; <> დაბნედილსა ნუ დამაგდებ, მიშველე რა, მარგე, მოვე,
სოფელს მყოფსა უშენოსა კაცსა ვისმცა შევეპოვე!» = სოფელს მყოფსა უშენოსა კაცსა ვისმცა შევეპოვე!»
     
ქალი ადგა, გამეყარა. დავწევ, ამოდ დამეძინა, <> ქალი ადგა, გამეყარა. დავწევ, ამოდ დამეძინა;
მაგრა შევკრთი, საყვარელი ჩემი ვნახე ძილსა შინა;   მაგრა შევკრთი, საყვარელი ჩემი ვნახე ძილსა შინა;
გამეღვიძა, აღარა მყვა, სულდგმულობა მომეწყინა,   გამეღვიძა, აღარა მყვა, სულ-დგმულობა მომეწყინა,
ღამე ასრე გავათენე, მისი ხმაცა არ მესმინა.   ღამე ასრე გავათენე, მისი ხმაცა არ მესმინა.
    აქა რჩევა ნესტან-დარეჯანის გათხოვებისა
დილასა ადრე სრას მიხმეს, დღე რა ქმნა მწუხრმან ჟამითა; = დილასა ადრე სრას მიხმეს, დღე რა ქმნა მწუხრმან ჟამითა;
ავდეგ, ვცნ მათი ამბავი, წასლვა ვქმენ მითვე წამითა; <> ავდეგ, ვცნ მათი ამბავი, წასლვა ვქმენ მითვე წამითა;
ვნახე, ორნივე ერთგან სხდეს ხასითა ოდენ სამითა;   ვნახე, ორნივე ერთგან სხდეს ხასითა ოდენ სამითა,
რა მივე, მითხრეს დაჯდომა, წინაშე დავჯე სკამითა. = რა მივე, მითხრეს დაჯდომა, წინაშე დავჯე სკამითა.
     
გვიბრძანეს, თუ: «ღმერთმან ასრე დაგვაბერნა, და-ცა-გვლია; <> გვიბრძანეს თუ: «ღმერთმან ასრე დაგვაბერნა, და-ცა-გვლია;
ჟამი გვახლავს სიბერისა, სიყმაწვილე გარდგვივლია; = ჟამი გვახლავს სიბერისა, სიყმაწვილე გარდგვივლია;
ყმა არ მოგვცა, ქალი გვივის, ვისგან შუქი არ გვაკლია,   ყმა არ მოგვცა, ქალი გვივის, ვისგან შუქი არ გვაკლია,
ყმისა არსმა არა გვგვა, ამად ზედა წაგვითვლია. <> ყმისა არ-სმა არა გვგვა, ამად ზედა წაგვითვლია.
  =  
აწ ქალისა ჩვენისათვის ქმარი გვინდა სად მოვნახოთ, <> «აწ ქალისა ჩვენისათვის ქმარი გვინდა, სად მოვნახოთ,
რომე მივსცეთ ტახტი ჩვენი, სახედ ჩვენად გამოვსახოთ, = რომე მივსცეთ ტახტი ჩვენი, სახედ ჩვენად გამოვსახოთ,
სამეფოსა ვაპატრონოთ, სახელმწიფო შევანახოთ,   სამეფოსა ვაპატრონოთ, სახელმწიფო შევანახოთ,
არ ამოვწყდეთ, მტერთა ჩვენთა ხრმალი ჩვენთვის არ ვამახოთ». <> არ ამოვწყდეთ, მტერთა ჩვენთა ხრმალი ჩვენთვის არ ვამახოთ».
  =  
ვთქვი: «თქვენი ძისა არასმა გულსა ვით მიეფარების, <> ვთქვი: «თქვენი ძისა არა სმა გულსა ვით მიეფარების,
მაგრა კმა ჩვენად იმედად, ვინ მზესა დაედარების; = მაგრა კმა ჩვენად იმედად, ვინ მზესა დაედარების;
ვისცა სთხოვთ შვილსა სასიძოდ, მას დიდად გაეხარების,   ვისცა სთხოვთ შვილსა სასიძოდ, მას დიდად გაეხარების,
სხვამცა რა გკადრეთ! თვით იცით, მაგას რა მოეგვარების».   სხვამცა რა გკადრეთ! თვით იცით, მაგას რა მოეგვარების».
     
დავიწყეთ რჩევა საქმისა, გული მიც, თუცა მელია; <> დავიწყეთ რჩევა საქმისა, გული მიც, თუცა მელია;
ვთქვი: «ჩემგან დაშლა ამისი არ ითქმის, არსაქმელია!»   ვთქვი: «ჩემგან დაშლა ამისი არ ითქმის, არ-საქმელია!»
მეფემან ბრძანა: «ხვარაზმშა, ხელმწიფე ხვარაზმელია, = მეფემან ბრძანა: «ხვარაზმშა, ხელმწიფე ხვარაზმელია,
თუ მოგვცემს შვილსა საჩვენოდ, მისებრი არრომელია». <> თუ მოგვცემს შვილსა სასიძოდ, მისებრი არ-რომელია».
  =  
რომე პირველვე დაესკვნა, მათ ესე შეეტყვებოდა; <> რომე პირველვე დაესკვნა, მათ ესე შეეტყვებოდა;
ერთმანერთსაცა უჭვრეტდეს, სიტყვაცა აგრე სწბებოდა. = ერთმანერთსაცა უჭვრეტდეს, სიტყვაცა აგრე სწბებოდა.
ჩემგან დაშლისა კადრება მართ ამბად არ ეგებოდა, <> ჩემგან დაშლისა კადრება მართ ამბად არ ეგებოდა,
ოდენ დავმიწდი, დავნაცრდი, გული მი და მო კრთებოდა. = ოდენ დავმიწდი, დავნაცრდი, გული მი და მო კრთებოდა.
     
დედოფალმან თქვა: «ხვარაზმშა მეფეა მორჭმით მჯდომელი, <> დედოფალმან თქვა:  «ხვარაზმშა მეფეა მორჭმით მჯდომელი,
მათსამცა შვილსა სასიძოდ ჩვენთვის სხვა სჯობდა რომელი!» = მათსამცა შვილსა სასიძოდ ჩვენთვის სხვა სჯობდა რომელი!»
შეცილებამცა ვი ჰკადრ, რათგან თვით იყო მნდომელი! <> შეცილებამცა ვი ჰკადრ, რათგან თვით იყო მნდომელი!
მოწმობა დავრთე, დაესკვნა დღე ჩემი სულთამხდომელი.   მოწმობა დავრთე, დაესკვნა დღე ჩემი სულთა მხდომელი.
  =  
გაგზავნეს კაცი ხვარაზმშას წინა შვილისა მთხოელი; <> გაგზავნეს კაცი ხვარაზმშას წინა შვილისა მთხოელი;
შესთვალეს: «გახდა უმკვიდროდ სამეფო ჩვენი ყოელი:   შესთვალეს: «გახდა უმკვიდროდ სამეფო ჩვენი ყოელი;
არს ერთი ქალი საძეო, არ კიდეგასათხოელი,   არს ერთი ქალი საძეო, არ კიდე-გასათხოელი,
თუ მოგვცემ შვილსა სამისოდ, სხვასა ნუღარას მოელი». = თუ მოგვცემ შვილსა სამისოდ, სხვასა ნუღარას მოელი».
     
კაცი მოვიდ, აევსო ჯუბაჩითა და რიდითა, <> კაცი მოვიდ;, აევსო ჯუბაჩითა და რიდითა,
გახარებოდა ხვარაზმშას სიხარულითა დიდითა;   გახარებოდა ხვარაზმშას სიხარულითა დიდითა;
ებრძანა: «მოგვხვდა ღმრთისაგან, ჩვენ რომე ვინატრიდითა!   ებრძანა: «მოგვხვდა ღმრთისაგან, ჩვენ რომე ვინატრიდითა,
თვით მაგისებრსა შვილსამცა ჩვენ ხელსა რასა ვხდიდითა!» = თვით მაგისებრსა შვილსამცა ჩვენ ხელსა რასა ვხდიდითა!»
     
კვლა გაგზავნნეს სხვანი კაცნი სასიძოსა მოყვანებად, <> კვლა გაგზავნნეს სხვანი კაცნი სასიძოსა მოყვანებად,
დავედრეს, თუ: «ნუ აყოვნებთ, მოდით ჩვენად ნაბრძანებად».   დავედრეს თუ: «ნუ აყოვნებთ, მოდით ჩვენად ნაბრძანებად».
მე მაშვრალი, ნაბურთალი საწოლს შევე მოსვენებად, = მე მაშვრალი, ნაბურთალი საწოლს შევე მოსვენებად,
გულსა სევდა შემეყარა, ვიწყე ჭირთა მოპოვნებად. <> გულსა სევდა შემეყარა, ვიწყე ჭირთა მოპოვნებად.
    ტარიელისა და ნესტან- დარეჯანის თათბირი და გამორჩევა
მეტმან სევდამან მიმწურა გულსა დაცემად დანისად. = მეტმან სევდამან მიმწურა გულსა დაცემად დანისად.
ასმათის მონა შემოდგა, მე ვჯე ლაღი და ჯანი სად,   ასმათის მონა შემოდგა, მე ვჯე ლაღი და ჯანი სად,
წიგნი მომართვა, ეწერა: «ვინ სჩან ალვისა ტანისად,   წიგნი მომართვა, ეწერა: «ვინ სჩან ალვისა ტანისად,
ადრე მოდიო, გიბრძანებს, დაუყოვნებლად ხანისად».   ადრე მოდიო, გიბრძანებს, დაუყოვნებლად ხანისად».
     
შევჯე, წავე, ბაღჩას მივე. ვითა სცნობდე ლხინთა ზომით! <> შევჯე, წავე, ბაღჩას მივე, ვითა სცნობდე, ლხინთა ზომით;
ბაღჩა შევვლე, კოშკი დამხვდა, ასმათ ვნახე ძირსა დგომით; = ბაღჩა შევვლე, კოშკი დამხვდა, ასმათ ვნახე ძირსა დგომით;
ვნახე, ვსჭვრეტდი ნატირებად, ცრემლი აჩნდა ღაწვთა წთომით,   ვნახე, ვსჭვრეტდი ნატირებად, ცრემლი აჩნდა ღაწვთა წთომით,
დამიმძიმდა, არა ვჰკითხე, ჩემი სჭირდა მისლვა ნდომით. <> დამიმძიმდა, არა ვჰკითხე; ჩემი სჭირდა მისლვა ნდომით.
  =  
იგი ვნახე დაღრეჯილი, ესე მეტად დამიმძიმდა. <> იგი ვნახე დაღრეჯილი, ესე მეტად დამიმძიმდა.
ვითა წინას შემომცინის, აღა ეგრე გამიღიმდა.   ვითა წინას შემომცინის, აღა ეგრე გამიღიმდა.
ყოლა სიტყვა არ მომიგო, ოდენ ცრემლთა გარდმოსწვიმდა, = ყოლა სიტყვა არ მომიგო, ოდენ ცრემლთა გარდმოსწვიმდა,
ამით უფრო დამაწყლულა, არა წყლულთა მიაქიმდა.   ამით უფრო დამაწყლულა, არა წყლულთა მიაქიმდა.
     
ჩემნი ერთნი გონებანი მეტად შორად გამიკიდნა, <> ჩემნი ერთნი გონებანი, მეტად შორად გამიკიდნა,
შინა კოშკად შემიყვანა, ფარდაგსაცა ამიზიდნა. = შინა კოშკად შემიყვანა, ფარდაგსაცა ამიზიდნა.
შევე, ვნახე იგი მთვარე; ჭირმან ყოვლმან უკუმრიდნა,   შევე, ვნახე იგი მთვარე; ჭირმან ყოვლმან უკუმრიდნა,
გულსა შუქი შემომადგა, მაგრა გული არ დამიდნა. <> გულსა შუქი შემომადგა, მაგრა გული არ დამიდნა.
  =  
იყო არნათლად ნათელი, ფარდაგსა შემომდგომელი; <> იყო არ-ნათლად ნათელი, ფარდაგსა შემომდგომელი;
ებურა მოშლით პიროქრო, მე მივეც რიდე რომელი;   ებურა მოშლით პირ-ოქრო, მე მივეც რიდე რომელი;
მითვე მწვანითა, უებრო, მიწოლით ტახტსა მჯდომელი,   მითვე მწვანითა უებრო მიწოლით ტახტსა მჯდომელი,
ცრემლისა ღვარსა მოეცვა პირი, ელვათა მკრთომელი. = ცრემლისა ღვარსა მოეცვა პირი, ელვათა მკრთომელი.
     
ქვე წვა, ვით კლდისა ნაპრალსა ვეფხი პირგამეხებული, <> ქვე წვა, ვით კლდისა ნაპრალსა ვეფხი პირ-გამეხებული,
არცა მზე ჰგვანდა, არც მთვარე, ხე ალვა, ედემს ხებული; = არცა მზე ჰგვანდა, არც მთვარე, ხე ალვა, ედემს ხებული;
ასმათმან დამსვა შორსგვარად გულსა მე ლახვარხებული; <> ასმათმან დამსვა შორს-გვარად გულსა მე ლახვარ-ხებული,
მერმე წამოჯდა წარბშერჭმით, გამწყრალი, გარისხებული.   მერმე წამოჯდა წარბ-შერჭმით, გამწყრალი, გარისხებული.
  =  
მიბრძანა: «მიკვირს, რად მოხვე მშლელი პირისა მტკიცისა, <> მიბრძანა: «მიკვირს, რად მოხვე მშლელი პირისა მტკიცისა,
გამწირავი და მუხთალი, შენ, გამტეხელი ფიცისა?!   გამწირავი და მუხთალი, შენ, გამტეხელი ფიცისა;
მაგრა ნაცვალსა პატიჟსა მიგცემსო ზენა, მი-, ცისა!»   მაგრა ნაცვალსა პატიჟსა მიგცემსო ზენა, მი-, ცისა!
ვჰკადრე: «რა გკადრო პასუხი მის ჩემგან მე უიცისა?» = ვჰკადრე: «რა გკადრო პასუხი მის ჩემგან მე უიცისა?»
     
ვთქვი: «პასუხსა ვერას გკადრებ, თუ არა ვსცნობ მე მართალსა: <> ვთქვი: «პასუხსა ვერას გკადრებ, თუ არა ვსცნობ მე მართალსა:
რა შეგცოდე, რა მიქნია უცნობოსა, ფერნამკრთალსა?»   რა შეგცოდე, რა მიქნია უცნობოსა, ფერ-ნამკრთალსა?»
კვლაცა მითხრა: «რას გეუბნ მტყუანსა და შენ მუხთალსა?   კვლაცა მითხრა: «რას გეუბნ მტყუანსა და შენ მუხთალსა?
დიცურად რად მოვღორდი? მე დაუწვავ ამით ალსა.   დიცურად რად მოვღორდი? მე დაუწვავ ამით ალსა!
  =  
შენ არ იცი ხვარაზმშასი საქმროდ ჩემად მოყვანება?! <> «შენ არ იცი ხვარაზმშასი საქმროდ ჩემად მოყვანება?!
შენ ჯდომილ ხარ სავაზიროდ, შენი რთულა ამას ნება,   შენ ჯდომილხარ სავაზიროდ, შენი რთულა ამას ნება,
შენ გასტეხე ფიცი ჩემი, სიმტკიცე და იგი მცნება, = შენ გასტეხე ფიცი ჩემი, სიმტკიცე და იგი მცნება,
ღმერთმან ქმნა და დაგირჩინა ცუდად შენი ხელოვნება! <> ღმერთმან ქმნა და დაგირჩინა ცუდად შენი ხელოვნება!
  =  
გახსოვს, ოდეს ჰაჲჰაჲ ზმიდი, ცრემლნი შენნი ველთა ჰბანდეს, <> «გახსოვს, ოდეს ჰაის“ ზმიდი, ცრემლნი შენნი ველთა ჰბანდეს,
მკურნალნი და დასტაქარნი წამალსყე მოგიტანდეს?   მკურნალნი და დასტაქარნი წამალსთა-ყე მოგიტანდეს?
მამაცისა სიცრუესა, ნეტარ, სხვანი რამცა ჰგვანდეს!   მამაცისა სიცრუეთა ნეტარ, სხვანი რამცა ჰგვანდეს!
რათგან დამთმე, მეცა დაგთმობ, ვინძი უფრო დაზიანდეს! = რათგან დამთმე, მეცა დაგთმობ, ვინძი უფრო დაზიანდეს!
     
ამას ვბრძანებ: ვინცა გინდა ეპატრონოს ინდოეთსა, <> «ამას ვბრძანებ: ვინცა გინდა ეპატრონოს ინდოეთსა,
ეგრეც მე მაქვს პატრონობა, უგზო ვლიდენ, თუნდა გზეთსა!   ეგრეც მე მაქვს პატრონობა, უგზოლიდენ, თუნდა გზეთსა!
ეგე აგრე არ იქმნების, წა, მომცთა ხარ მოსაცეთსა,   ეგე აგრე არ იქმნების, წა, მომცთახარ მოსაცეთსა,
აზრნი შენნი შენვე გგვანან, მტყუანსა და შენ აგეთსა!   აზრნი შენნი შენვე გგვანან მტყუანსა და შენ აგეთსა!
  =  
ცოცხალ ვიყო, შენ ინდოეთს, ღმერთო, ხანი ვერა დაჰყო! <> «ცოცხალ ვიყო, შენ ინდოეთს, ღმერთო, ხანი ვერა დაჰყო;
თუ ეცადო დაყოფასა, ხორცთა შენთა სული გაჰყო! = თუ ეცადო დაყოფასა, ხორცთა შენთა სული გაჰყო!
სხვა ჩემებრი ვერა ჰპოვო, ცათამდისცა ხელი აჰყო!» <> სხვა ჩემებრი ვერა ჰპოვო, ცათამდისცა ხელი აჰყო!»
ესე სიტყვა დაასრულა, ყმა ატირდა, სულთქნა, აჰყო.   ესე სიტყვა დაასრულა, ყმა ატირდა, სულთქნა, აჰ-ყო.
  =  
თქვა: „რა მესმა ესე მისგან, მეიმედა მეტისმეტად, <> თქვა: „რა მესმა ესე მისგან, მეიმედა მეტის-მეტად,
კვლა მიეცა თვალთა ძალი მის ნათლისა ეგრე ჭვრეტად. = კვლა მიეცა თვალთა ძალი მის ნათლისა ეგრე ჭვრეტად.
აწ დავკარგე ; რად არ გიკვირს, რად ცოცხალ ვარ, რად ვარ რეტად? <> აწ დავკარგე; რად არ გიკვირს, რად ცოცხალვარ, რად ვარ რეტად?
ვა, სოფელო უხანოო, რად ზი სისხლთა ჩემთა ხვრეტად?!   ვა, სოფელო უხანოო, რად ზი სისხლთა ჩემთა ხვრეტად?!
  =  
შევხედე, ვნახე სასთუნალ მუსაფი გაშლით მდებარე, <> შევხედე, ვნახე სასთუნალ მუსაფი გაშლით მდებარე,
ავეგ, ავიღე, ღმრთისა და მერმე მე მათი მქებარე,   ავიღე, ავეგ, მე ღმრთისა და მერმე მათი მქებარე,
ვჰკადრე, თუ: «მზეო, დაგიწვავ, ჩემიცა დაწვი მზე ბარე!   ვჰკადრე თუ: «მზეო, დაგიწვავ, ჩემიცა დაწვი მზე ბარე,
რათგან არ მომკალ, პასუხი ერთა გკადრო მე ბარე.   რათგან არ მომკალ, პასუხი ერთიღა გკადრო მე ბარე.
  =  
რომე გკადრებ, ესე სიტყვა აწ თუ ცუდად ნალიქნია, <> «რომე გკადრებ, ესე სიტყვა აწ თუ ცუდად ნალიქნია,
ცამცა მრისხავს, მზისა შუქნი ყოლა ჩემთვის ნუ შუქნია!   ცამცა მრისხავს, მზისა შუქნი ყოლა ჩემთვის ნუ შუქნია»;
თუ მაღირსებ გაკითხვასა, ავი არა არ მიქნია».   თუ მაღირსებ გაკითხვასა, ავი არა არ მიქნია;
მან მიბრძანა: «რაცა იცი, თქვიო», თავი დამიქნია. = მან მიბრძანა: «რაცა იცი, თქვიო», თავი დამიქნია.
     
კვლაცა ვჰკადრე: «მე თუ, მზეო, შენთვის ფიცი გამეტეხოს, <> კვლაცა ვჰკადრე: «მე თუ, მზეო, შენთვის ფიცი გამეტეხოს,
ღმერთმან აწვე რისხვა მისი ზეცით ჩემთვის გაამეხოს! = ღმერთმან აწვე რისხვა მისი ზეცით ჩემთვის გაამეხოს!
ვისი გინდა უშენოსა პირი მემზოს, ტანი მეხოს, <> ვისი გინდა უშენოსა პირი მემზოს, ტანი მეხოს?!
მაშა მაშინ რაგვარ დავრჩე, რა ლახვარი გულსა მეხოს?   მაშა მაშინ რაგვარ დავრჩე, რა ლახვარი გულსა მეხოს!
  =  
მე მეფეთა დარბაზს მიხმეს, შექმნეს დიდი ვაზირობა. <> მე მეფეთა დარბაზს მიხმეს, შექმნეს დიდი ვაზირობა.
მათ წინასვე დაეპირა იმა ყმისა შენი ქმრობა. = მათ წინასვე დაეპირა იმა ყმისა შენი ქმრობა.
დამეშალა, ვერ დავშლიდი, დამრჩებოდა უმეცრობა;   დამეშალა, ვერ დავშლიდი, დამრჩებოდა უმეცრობა;
თავსა უთხარ: «მიემოწმე, ჟამად გიჯობს გულმაგრობა». <> თავსა უთხარ, «მიემოწმე, ჟამად გიჯობს გულ-მაგრობა».
  =  
მემცა დაშლა ვითა ვჰკადრე, რათგან იგი ვერ მიმხვდარა! <> მემცა დაშლა ვითა ვჰკადრე, რათგან იგი ვერ მიმხვდარა?
არ იცის, რომ ინდოეთი უპატრონოდ არ გამხდარა?   არ იცის, თუ ინდოეთი უპატრონოდ არ გამხდარა?
ტარიელ არს მემამულე, სხვასა მართებს არად არა;   ტარიელ არს მემამულე, სხვასა მართებს არად არა,
ვის მოიყვანს, არა ვიცი, ანუ იგი ვინ მომცდარა? = ვის მოიყვანს, არა ვიცი, ანუ იგი ვინ მომცდარა?
     
ვთქვი: «ამითა ვეღარას ვიქ, ღონე სხვა რა მოვიგვარო»; <> ვთქვი: «ამითა ვეღარას ვიქ, ღონე სხვა რა მოვიგვარო»;
თავსა უთხარ: «ნუ მოგიცავ, გონებაო მრავალგვარო!»   თავსა უთხარ: «ნუ მოგიცავ, გონებაო მრავალ-გვარო!
მედვა გული მხეცისაებრ, ათასჯერცა მინდორს ვარო, = მედვა გული მხეცისაებრ, ათასჯერცა მ