1966 წლის გამოცემა
2009 წლის გამოცემა
1 დასაწყისი
2
3 რომელმან შექმნა სამყარო ძალითა მით ძლიერითა,
4 ზეგარდმო არსნი სულითა ყვნა ზეცით მონაბერითა,
5 ჩვენ, კაცთა, მოგვცა ქვეყანა, გვაქვს უთვალავი ფერითა,
6 მისგან არს ყოვლი ხელმწიფე სახითა მის მიერითა.
7
8 ჰე ღმერთო ერთო, შენ შეჰქმენ სახე ყოვლისა ტანისა,
9 შენ დამიფარე, ძლევა მეც დათრგუნვად მე სატანისა,
10 მომეც მიჯნურთა სურვილი, სიკვდიმდე გასატანისა,
11 ცოდვათა შემსუბუქება, მუნ თანა წასატანისა.
12
13 ვის შვენის, ლომსა, ხმარება შუბისა, ფარ-შიმშერისა,
14 – მეფისა მზის თამარისა, ღაწვ-ბალახშ, თმა-გიშერისა, –
15 მას, არა ვიცი, შევჰკადრო შესხმა ხოტბისა, შერისა?
16 მისთა მჭვრეტელთა ყანდისა მირთმა ხამს, მართ მიშერისა.
17
18 თამარს ვაქებდეთ მეფესა სისხლისა ცრემლ-დათხეული,
19 ვთქვენი ქებანი ვისნი მე არ-ავად გამორჩეული.
20 მელნად ვიხმარე გიშრის ტბა და კალმად მე ნა რხეული,
21 ვინცა ისმინოს, დაესვას ლახვარი გულსა ხეული.
22
23 მიბრძანეს მათად საქებრად თქმა ლექსებისა ტკბილისა,
24 ქება წარბთა და წამწამთა, თმათა და ბაგე-კბილისა,
25 ბროლ-ბალახშისა თლილისა, მის მიჯრით მიწყობილისა.
26 გასტეხს ქვასაცა მაგარსა გვრდემლი ტყვიისა ლბილისა.
27
28 აწ ენა მინდა გამოთქმად, გული და ხელოვანება,
29 ძალი მომეც და შეწევნა შენგნით მაქვს, მივსცე გონება;
30 მით შევეწივნეთ ტარიელს, ტურფადცა უნდა ხსენება,
31 მათ სამთა გმირთა მნათობთა სჭირს ერთმანერთის მონება.
32
33 მო, დავსხდეთ, ტარიელისთვის ცრემლი გვდის შეუშრობელი;
34 მისებრი მართ დაბადებით ვინმცა ყოფილა შობილი!
35 დავჯე, რუსთველმან გავლექსე, მისთვის გულ-ლახვარ-სობილი,
36 აქამდის ამბად ნათქვამი, აწ მარგალიტი წყობილი.
37
38 მე, რუსთველი, ხელობითა ვიქმ საქმესა ამა დარი:
39 ვის მორჩილობს ჯარი სპათა, მისთვის ვხელობ, მისთვის მკვდარი;
40 დავუძლურდი, მიჯნურთათვის კვლა წამალი არსით არი,
41 ანუ მომცეს განკურნება, ანუ მიწა მე სამარი.
42
43 ესე ამბავი სპარსული, ქართულად ნათარგმანები,
44 ვით მარგალიტი ობოლი, ხელის-ხელ საგოგმანები,
45 ვპოვე და ლექსად გარდავთქვი, საქმე ვქმენ საჭოჭმანები,
46 ჩემმან ხელ-მქმნელმან დამმართოს ლაღმან და ლამაზმა ნები.
47
48 თვალთა მისგან უნათლოთა, ენატრამცა ახლად ჩენა;
49 აჰა, გული გამიჯნურდა, მიხვდომია ველთა რბენა!
50 მიაჯეთ ვინ, ხორცთა დაწვა კმარის, მისცეს სულთა ლხენა.
51 სამთა ფერთა საქებელთა ლამის ლექსთა უნდა ვლენა.
52
53 რაცა ვის რა ბედმან მისცეს, დასჯერდეს და მას უბნობდეს:
54 მუშა მიწყივ მუშაკობდეს, მეომარი გულოვნობდეს;
55 კვლა მიჯნურსა მიჯნურობა უყვარდეს და გამოსცნობდეს,
56 არცა ვისგან დაიწუნოს, არცა სხვასა უწუნობდეს.
57
58 შაირობა პირველადვე სიბრძნისაა ერთი დარგი,
59 საღმრთო, საღმრთოდ გასაგონი, მსმენელთათვის დიდი მარგი,
60 კვლა აქაცა ეამების, ვინცა ისმენს კაცი ვარგი;
61 გრძელი სიტყვა მოკლედ ითქმის, შაირია ამად კარგი.
62
63 ვითა ცხენსა შარა გრძელი და გამოსცდის დიდი რბევა,
64 მობურთალსა მოედანი, მართლად ცემა, მარჯვედ ქნევა,
65 მართ აგრევე მელექსესა ლექსთა გრძელთა თქმა და ხევა,
66 რა მისჭირდეს საუბარი და დაუწყოს ლექსმან ლევა...
67
68 მაშინღა ნახეთ მელექსე და მისი მოშაირობა,
69 რა ვეღარ მიხვდეს ქართულსა, დაუწყოს ლექსმან ძვირობა,
70 არ შეამოკლოს ქართული, არა ქმნას სიტყვა-მცირობა,
71 ხელ – მარჯვედ სცემდეს ჩოგანსა, იხმაროს დიდი გმირობა.
72
73 მოშაირე არა ჰქვიან, თუ სადმე თქვას ერთი, ორი;
74 თავი ყოლა ნუ ჰგონია მელექსეთა კარგთა სწორი;
75 განაღა თქვას ერთი, ორი, უმსგავსო და შორი-შორი,
76 მაგრა იტყვის: „ჩემი სჯობსო“, უცილობლობს ვითა ჯორი.
77
78 მეორე ლექსი ცოტაი, ნაწილი მოშაირეთა,
79 არ ძალ–უც სრულ-ქმნა სიტყვათა, გულისა გასაგმირეთა,
80 ვამსგავსე მშვილდი ბედითი ყმაწვილთა მონადირეთა:
81 დიდსა ვერ მოჰკლვენ, ხელად აქვს ხოცა ნადირთა მცირეთა.
82
83 მესამე ლექსი კარგი არს სანადიმოდ, სამღერელად,
84 სააშიკოდ, სალაღობოდ, ამხანაგთა სათრეველად;
85 ჩვენ მათიცა გვეამების, რაცა ოდენ თქვან ნათელად.
86 მოშაირე არა ჰქვიან, ვერას იტყვის ვინცა გრძელად.
87
88 ხამს, მელექსე ნაჭირვებსა მისსა ცუდად არ აბრკმობდეს,
89 ერთი უჩნდეს სამიჯნურო, ერთსა ვისმე აშიკობდეს,
90 ყოვლსა მისთვის ხელოვნობდეს, მას აქებდეს, მას ამკობდეს,
91 მისგან კიდე ნურა უნდა, – მისთვის ენა-მუსიკობდეს.
92
93 ჩემი აწ ცანით ყოველმან, მას ვაქებ, ვინცა მიქია;
94 ესე მიჩს დიდად სახელად, არ თავი გამიქიქია!
95 იგია ჩემი სიცოცხლე, უწყალო ვითა ჯიქია;
96 მისი სახელი შეფარვით ქვემორე მითქვამს, მიქია.
97
98 ვთქვა მიჯნურობა პირველი და ტომი გვართა ზენათა,
99 ძნელად სათქმელი, საჭირო გამოსაგები ენათა;
100 იგია საქმე საზეო, მომცემი აღმაფრენათა;
101 ვინცა ეცდების, თმობამცა ჰქონდა მრავალთა წყენათა.
102
103 მას ერთსა მიჯნურობასა ჭკვიანნი ვერ მიხვდებიან,
104 ენა დაშვრების, მსმენლისა ყურნიცა დავალდებიან;
105 ვთქვნე ხელობანი ქვენანი, რომელნი ხორცთა ხვდებიან;
106 მართ მასვე ჰბაძავენ, თუ ოდეს არ სიძვენ, შორით ბნდებიან.
107
108 მიჯნური შმაგსა გვიქვიან არაბულითა ენითა.
109 მით რომე შმაგობს მისისა ვერ-მიხვდომისა წყენითა;
110 ზოგთა აქვს საღმრთო სიახლე, დაშვრების აღმაფრენითა,
111 კვლა ზოგთა ქვე უც ბუნება კეკლუცთა ზედა ფრფენითა.
112
113 მიჯნურსა თვალად სიტურფე მართებს, მართ ვითა მზეობა,
114 სიბრძნე, სიუხვე, სიმდიდრე, სიყმე და მოცალეობა.
115 ენა, გონება, დათმობა, მძლეთა მებრძოლთა მძლეობა.
116 ვისცა ეს სრულად არა სჭირს, აკლია მიჯნურთ ზნეობა.
117
118 მიჯნურობა არის ტურფა, საცოდნელად ძნელი გვარი;
119 მიჯნურობა სხვა რამეა, არ სიძვისა დასადარი:
120 იგი სხვაა, სიძვა სხვაა, შუა უზის დიდი ზღვარი,
121 ნუვინ გარევთ ერთმანერთსა! გესმის ჩემი ნაუბარი?
122
123 ხამს მიჯნური ხანიერი, არ მეძავი, ბილწი, მრუში,
124 რა მოშორდეს მოყვარესა, გაამრავლოს სულთქმა, უში,
125 გული ერთსა დააჯეროს, კუშტი მიხვდეს, თუნდა ქუში;
126 მძულს უგულო სიყვარული, ხვევნა, კოცნა, მტლაშიმტლუში.
127
128 ამა საქმესა მიჯნური ნუ უხმობს მიჯნურობასა:
129 დღეს ერთი უნდეს, ხვალე სხვა, სთმობდეს გაყრისა თმობასა;
130 ესე მღერასა ბედითსა ჰგავს, ვაჟთა ყმაწვილობასა.
131 კარგი მიჯნური იგია, ვინ იქმს სოფლისა თმობასა.
132
133 არს პირველი მიჯნურობა არ-დაჩენა ჭირთა, მალვა,
134 თავის-წინა იგონებდეს, ნიადაგმცა ჰქონდა ხალვა,
135 შორით ბნედა, შორით კვდომა, შორით დაგვა, შორით ალვა,
136 დათმოს წყრომა მეფეთაგან, მისი ჰქონდეს შიში, კრძალვა.
137
138 ხამს, თავისსა ხვაშიადსა არვისთანა ამჟღავნებდეს,
139 არ ბედითად „ჰაის“ ზმიდეს, მოყვარესა აყივნებდეს,
140 არსით აჩნდეს მიჯნურობა, არასადა იფერებდეს,
141 მისთვის ჭირი ლხინად უჩნდეს, მისთვის ცეცხლსა მოიდებდეს.
142
143 მას უშმაგო ვით მიენდოს, ვინ მოყვარე გაამჩივნოს?
144 ამის მეტი რამცა ირგო: მას ავნოს და თვითცა ივნოს.
145 რათამეღა ასახელოს, რა სიტყვითა მოაყივნოს?
146 რა ჰგავა, თუ მოყვარესა კაცმან გული არ ატკივნოს!
147
148 მიკვირს, კაცი რად იფერებს საყვარლისა სიყვარულსა:
149 ვინცა უყვარს, რად აყივნებს მისთვის მკვდარი, მისთვის წყლულსა?!
150 თუ არ უყვარს, რად არა სძულს? რად აყივნებს, რაცა სძულსა?!
151 ავსა კაცსა ავი სიტყვა ურჩევნია სულსა, გულსა.
152
153 თუ მოყვარე მოყვრისათვის ტირს, ტირილსა ემართლების;
154 სიარული, მარტოობა შვენის, გაჭრად დაეთვლების;
155 იგონებდეს, მისგან კიდე ნურაოდეს მოეცლების,
156 არ დააჩნდეს მიჯნურობა, სჯობს, თუ კაცსა ეახლების.
157 ამბავი როსტევან არაბთა მეფისა
158 იყო არაბეთს როსტევან, მეფე ღმრთისაგან სვიანი,
159 მაღალი, უხვი, მდაბალი, ლაშქარ-მრავალი, ყმიანი.
160 მოსამართლე და მოწყალე, მორჭმული, განგებიანი,
161 თვით მეომარი უებრო, კვლა მოუბარი წყლიანი.
162
163 სხვა ძე არ ესვა მეფესა, მართ ოდენ მარტოდ ასული,
164 სოფლისა მნათი მნათობი, მზისაცა დასთა დასული;
165 მან მისთა მჭვრეტთა წაუღის გული, გონება და სული,
166 ბრძენი ხამს მისად მაქებრად და ენა ბევრად ასული.
167
168 მისი სახელი თინათინ, არს ესე საცოდნარია!
169 რა გაიზარდა, გაივსო, მზე მისგან საწუნარია.
170 მეფემან უხმნა ვაზირნი, თვით ზის ლაღი და წყნარია,
171 გვერდსა დაისხნა, დაუწყო მათ ამო საუბნარია.
172
173 უბრძანა: „გკითხავ საქმესა, ერთგან სასაუბნაროსა:
174 რა ვარდმან მისი ყვავილი გაახმოს, დაამჭნაროსა,
175 იგი წავა და სხვა მოვა ტურფასა საბაღნაროსა;
176 მზე ჩაგვისვენდა, ბნელსა ვსვჭვრეტთ ღამესა უთენაროსა
177
178 მე გარდასრულვარ, სიბერე მჭირს, ჭირთა უფრო ძნელია,
179 დღეს არა, ხვალე მოვკვდები, სოფელი ასრე მქმნელია;
180 რაღაა იგი სინათლე, რასაცა ახლავს ბნელია?!
181 ჩემი ძე დავსვათ ხელმწიფედ, ვისგან მზე საწუნელია“.
182
183 ვაზირთა ჰკადრეს: „მეფეო, რად ჰბრძანეთ თქვენი ბერობა?
184 ვარდი თუ გახმეს, ეგრეცა გვმართებს მისივე ჯერობა:
185 მისივე მეტობს ყვავილთა სული და ტურფა ფერობა.
186 მთვარესა მცხრალსა ვარსკვლავმან ვითამცა ჰკადრა მტერობა?!
187
188 მაგას ნუ ჰბრაძანებთ, მეფეო, ჯერთ ვარდი არ დაგჭნობია,
189 თქვენი თათბირი ავიცა სხვისა კარგისა მჯობია;
190 ხმდა განაღამცა საქმნელად, რაცა თქვენ გულსა გლმობია:
191 სჯობს და მას მიეც მეფობა, ვისგან მზე შენაფლობია.
192
193 თუცა ქალია, ხელმწიფედ მართ ღმრთისა დანაბადია;
194 არ გათნევთ, იცის მეფობა, უთქვენოდ გვითქვამს კვლა დია;
195 შუქთა მისთაებრ საქმეცა მისი მზებრ განაცხადია.
196 ლეკვი ლომისა სწორია, ძუ იყოს, თუნდა ხვადია“.
197
198 ავთანდილ იყო სპასპეტი, ძე ამირ-სპასალარისა,
199 საროსა მჯობი ნაზარდი, მსგავსი მზისა და მთვარისა,
200 ჯერთ უწვერული, სადარო ბროლ-მინა საცნობარისა;
201 მას თინათინის გონება ჰკლვიდის წამწამთა ჯარისა.
202
203 გულსა მისსა მიჯნურობა მისი ჰქონდა დამალულად;
204 რა მოშორდის, ვერ-მჭვრეტელმან ვარდი შექმნის ფერ-ნაკლულად;
205 ნახის, ცეცხლი გაუახლდის, წყლული გახდის უფრო წყლულად.
206 საბრალოა, სიყვარული კაცსა შეიქმს გულ-მოკლულად!
207
208 რა მეფედ დასმა მეფემან ბრძანა მისისა ქალისა,
209 ავთანდილს მიხვდა სიამე, ვსება სჭირს მის სოქალისა;
210 თქვა: „ზედა-ზედა მომხვდების ნახვა მის ბროლ-ფიქალისა,
211 ნუთუ მით ვპოვო წამალი მე ჩემის ფერ-გამქრქალისა!“
212
213 არაბეთს გასცა ბრძანება დიდმან არაბთა მფლობელმან:
214 თინათინ ჩემი ხელმწიფედ დავსვი მე, მისმან მშობელმან;
215 მან განანათლნეს ყოველნი, ვით მზემან მანათობელმან.
216 მოდი და ნახეთ ყოველმან შემსხმელმან, შემამკობელმან!“
217
218 მოვიდეს სრულნი არაბნი, ჯარი გამრავლდა ხასისა:
219 ავთანდილ პირ-მზე, სპასპეტი ლაშქრისა ბევრ-ათასისა,
220 ვაზირი სოგრატ, მოახლე მეფისა დასთა დასისა;
221 მათ რომე დადგეს საჯდომი, თქვეს: „უთქმელია ფასისა!“
222
223 თინათინ მიჰყავს მამასა პირითა მით ნათელითა,
224 დასვა და თავსა გვირგვინი დასდგა თავისა ხელითა,
225 მისცა სკიპტრა და შემოსა მეფეთა სამოსელითა.
226 ქალი მზეებრ სჭვრეტს ყოველთა ცნობითა ბრძნად მხედველითა.
227
228 უკუდგეს და თაყვანის-სცეს მეფემან და მისთა სპათა,
229 დალოცეს და მეფედ დასვეს, ქება უთხრეს სხვაგნით სხვათა,
230 ბუკსა ჰკრეს და წინწილანი დაატკბობდეს მათთა ხმათა.
231 ქალი ტირს და ცრემლსა აფრქვევს, ხრის ყორნისა ბოლო-ფრთათა.
232
233 მამისა ტახტსა საჯდომად თავი არ ეღირსებოდა,
234 ამად ტირს, ბაღი ვარდისა ცრემლითა აივსებოდა;
235 მეფე სწვრთის: „მამა ყოველი ძისაგან ითავსებოდა,
236 ამისად ქმნამდის დამწველი ცეცხლი არ დამევსებოდა“.
237
238 უბრძანა: „ნუ სტირ, ასულო, ისმინე ჩემი თხრობილი:
239 დღეს შენ ხარ მეფე არაბეთს, ჩემგან ხელმწიფედ ხმობილი,
240 აქათგან ესე სამეფო შენია მართ მონდობილი.
241 ხარმცა ბრძანად მქმნელი საქმისა, იყავ წყნარი და ცნობილი!
242
243 ვარდთა და ნეხვთა ვინათგან მზე სწორად მოეფინების,
244 დიდთა და წვრილთა წყალობა შენმცა ნუ მოგეწყინების!
245 უხვი ახსნილსა დააბამს, იგი თვით ებნის, ვინ ების.
246 უხვად გასცემდი, ზღვათაცა შესდის და გაედინების.
247
248 მეფეთა შიგან სიუხვე, ვით ედემს ალვა, რგულია:
249 უხვსა მორჩილობს ყოველი, იგიცა, ვინ ორგულია;
250 სმა-ჭამა დიდად შესარგი, დება რა სავარგულია?!
251 რასაცა გასცემ, შენია; რაც არა, დაკარგულია!“
252
253 ამა მამისა სწავლასა ქალი ბრძნად მოისმინებდა,
254 ყურსა უპყრობდა, ისმენდა,წვრთასა არ მოიწყინებდა;
255 მეფე ხმასა და მღერასა იქმს, მეტად მოილხინებდა;
256 თინათინ მზესა სწუნობდა, მაგრა მზე თინათინებდა.
257
258 მოიხმო მისი გამზრდელი, ერთგული, ნაერთგულევი,
259 უბრძანა: „ჩემი საჭურჭლე, შენგან დანაბეჭდულევი,
260 მომართვი ჩემი ყველაი, ჩემი ნაუფლისწულევი“.
261 მოართვეს, გასცა უზომო, უანგარიშო, ულევი.
262
263 მას დღე გასცემს ყველაკასა სივაჟისა მოგებულსა,
264 რომე სრულად ამოაგებს მცირესა და დიდებულსა.
265 მერმე ბრძანა: „ვიქმ საქმესა, მამისაგან სწავლებულსა,
266 ჩემსა ნუვინ ნუ დამალავს საჭურჭლესა დადებულსა“.
267
268 უბრძანა: „წადით, გახსენით, რაცა სად საჭურჭლენია!
269 ამილახორო, მოასხი რემა, ჯოგი და ცხენია!“
270 მოიღეს, გასცა უზომო, სიუხვე არ მოსწყენია.
271 ლარსა ჰხვეტდიან ლაშქარნი, მართ ვითა მეკობრენია.
272
273 ალაფობდეს საჭურჭლესა მისსა, ვითა ნათურქალსა,
274 მას ტაიჭსა არაბულსა, ქვე-ნაბამსა, ნასუქალსა;
275 რომე ჰგვანდა სიუხვითა ბუქსა, ზეცით ნაბუქალსა;
276 არ დაარჩენს ცალიერსა არ ყმასა და არცა ქალსა.
277
278 დღე ერთ გარდახდა. პურობა, სმა-ჭამა იყო, ხილობა,
279 ნადიმად მსხდომთა ლაშქართა მუნ დიდი შემოყრილობა.
280 მეფემან თავი დაჰკიდა და ჰქონდა დაღრეჯილობა.
281 ნეტარ, რა უმძიმს, რა სჭირსო?“- შექმნეს ამისი ცილობა.
282
283 თავსა ზის პირ-მზე ავთანდილ, მჭვრეტთაგან მოსანდომია,
284 სპათა სპასპეტი, ჩაუქი, ვითა ვეფხი და ლომია;
285 ვაზირი ბერი სოგრატი თვით მასთანავე მჯდომია.
286 თქვეს, თუ: „რა უმძიმს მეფესა, ანუ რად ფერი ჰკრთომია?“.
287
288 თქვეს, თუ: მეფე ცუდსა რასმე გონებასა ჩავარდნილა,
289 თვარა აქა სამძიმარი მათი ყოლა არა ქმნილა“.
290 ავთანდილ თქვა: „სოგრატ, ვჰკითხოთ, გვითხრას, რადმცა შეგვეცილა?
291 ვჰკადროთ რამე სალაღობო, რასათვისმცა გაგვაწბილა?“
292
293 ადგეს სოგრატ და ავთანდილ ტანითა მით კენარითა,
294 თვითო აივსეს ჭიქები, მივლენ ქცევითა წყნარითა,
295 წინა მიუსხდეს მუხლ-მოყრით, პირითა მოცინარითა.
296 ვაზირი ლაღობს ენითა, წყლიანად მოუბნარითა:
297
298 დაგიღრეჯია, მეფეო, აღარ გიცინის პირიო.
299 მართალ ხარ: წახდა საჭურჭლე თქვენი მძიმე და ძვირიო,
300 ყველასა გასცემს ასული თქვენი საბოძვარ-ხშირიო;
301 ყოლამცა მეფედ ნუ დასვი! თავსა რად უგდე ჭირიო?“
302
303 რა მეფემან მოისმინა, გაცინებით შემოხედნა,
304 გაუკვირდა: ვით მკადრაო, ან სიტყვანი ვით გაბედნა?!
305 კარგა ჰქმენო, – დაუმადლა, ბრძანებანი უიმედნა, –
306 ჩემი ზრახვა სიძუნწისა, ტყუის, ვინცა დაიყბედნა!
307
308 ეგე არ მიმძიმს, ვაზირო, ესეა, რომე მწყენია:
309 სიბერე მახლავს, დავლიენ სიყმაწვილისა დღენია,
310 კაცი არ არის, სითგანცა საბრძენებელი ჩვენია,
311 რომე მას ჩემგან ესწავლნეს სამამაცონი ზნენია.
312
313 ერთაი მიზის ასული, ნაზარდი სათუთობითა;
314 ღმერთმან არ მომცა ყმა-შვილი, – ვარ საწუთროსა თმობითა, –
315 ანუმცა მგვანდა მშვილდოსნად, ანუ კვლა ბურთაობითა;
316 ცოტასა შემწევს ავთანდილ ჩემგანვე ნაზარდობითა“.
317
318 ყმა მეფისა ბრძანებასა ლაღი წყნარად მოისმენდა,
319 თავ-მოდრეკით გაიღიმნა, გაცინება დაუშვენდა,
320 თეთრთა კბილთათ გამომაკრთალსა შუქსა ველად მოაფენდა.
321 მეფე ჰკითხავს: „რას იცინი, ანუ ჩემგან რას შეგრცხვენდა?“
322
323 კვლა უბრძანა: „თავსა ჩემსა, რას იცინი, რად დამგმეო?“
324 ყმამან ჰკადრა:მოგახსენებ და ფარმანი მიბოძეო,
325 რაცა გკადრო, არ გეწყინოს, არ გარისხდე, არ გასწყრეო,
326 არ გამხადო კადნიერად, არ ამიკლო ამაზეო“.
327
328 უბრძანა: „რადმცა ვიწყინე თქმა შენგან საწყინარისა!“
329 ფიცა მზე თინათინისა, მის მზისა მოწუნარისა.
330 ავთანდილ იტყვის: „დავიწყო კადრება საუბნარისა:
331 ნუ მოჰკვეხ მშვილდოსნობასა, თქმა სჯობს სიტყვისა წყნარისა.
332
333 მიწაცა თქვენი ავთანდილ თქვენს წინა მშვილდოსანია;
334 ნაძლევი დავდვათ, მოვასხნეთ მოწმად თქვენნივე ყმანია;
335 მოაპარეზედ ვინ მგავსო? – ცუდნიღა უკუთქმანია.
336 გარდამწყვედელი მისიცა ბურთი და მოედანია!“
337
338 – „მე არ შეგარჩენ შენ ჩემსა მაგისა დაცილებასა.
339 ბრძანე, ვისროლოთ, ნუ იქმო შედრეკილობა-კლებასა,
340 კარგთა ყმათასა ვიქმოდეთ მოწმად ჩვენთანა ხლებასა,
341 მერმე გამოჩნდეს მოედანს, ვისძი უთხრობდენ ქებასა!“
342
343 ავთანდილცა დამორჩილდა, საუბარი გარდასწყვიდეს,
344 იცინოდეს, ყმაწვილობდეს, საყვარლად და კარგად ზმიდეს,
345 ნაძლევიცა გააჩინეს, ამა პირსა დაასკვნიდეს:
346 ვინცა იყოს უარესი, თავ-შიშველი სამ დღე ვლიდეს!“
347
348 მონადირეთა უბრძანა: „მინდორნი მოიარენით,
349 დასცევით ჯოგი ნადირთა, თავნი ამისთვის არენით“.
350 ლაშქარნი სამზოდ აწვივნეს: „მოდით და მოიჯარენით“.
351 გაყარეს სმა და ნადიმი. მუნ ამოდ გავიხარენით.
352 როსტევან მეფისაგან და ავთანდილისაგან ნადირობა
353 დილასა ადრე მოვიდა იგი ნაზარდი სოსანი,
354 ძოწეულითა მოსილი, პირად ბროლ–ბალახშოსანი,
355 პირ-ოქრო რიდე ეხვია, შვენოდა ქარქაშოსანი,
356 მეფესა გასლვად აწვევდა, მოდგა თეთრ-ტაიჭოსანი.
357
358 შეეკაზმა მეფე, შეჯდა, ნადირობას გამოვიდეს;
359 მგრგვლივ მინდორსა მოსდგომოდეს, ალყად გარე შემოჰკრვიდეს;
360 ზეიმი და ზარი იყო, სპანი ველთა დაჰფარვიდეს,
361 ნაძლევისა მათისათვის ისროდეს და ერთგან სრვიდეს.
362
363 უბრძანა: „მონა თორმეტი მოდით, ჩვენთანა ვლიდითა,
364 მშვილდსა ფიცხელსა მოგვცემდით, ისარსა მოგვართმიდითა,
365 ნაკრავსა შეადარებდით, ნასროლსა დასთვალვიდითა!“
366 დაიწყო მოსვლა ნადირმან ყოვლთა მინდორთა კიდითა.
367
368 მოვიდა ჯოგი ნადირთა ანგარიშ–მიუწვდომელი:
369 ირემი, თხა და კანჯარი, ქურციკი მაღლად მხლტომელი.
370 მას პატრონ-ყმანი გაუხდეს, ჭვრეტადმცა სჯობდა რომელი!
371 აჰა მშვილდი და ისარი და მკლავი დაუშრომელი!
372
373 ცხენთა მათთა ნატერფალნი მზესა შუქთა წაუხმიდეს.
374 მიხოცდეს და მიისროდეს, მინდორს სისხლთა მიასხმიდეს,
375 რა ისარი დაელივის, მონანი-ყე მიართმიდეს.
376 მხეცნი, მათგან დაკოდილნი, წაღმა ბიჯსა ვერ წასდგმიდეს.
377
378 იგი ველი გაირბინეს, ჯოგი წინა შემოისხეს,
379 დახოცეს და ამოწყვიდეს, ცათა ღმერთი შეარისხეს,
380 ველნი წითლად შეეღებნეს,ნადირთაგან სისხლი ისხეს.
381 ავთანდილის შემხედველთა: „ჰგავსო ალვას, ედემის ხეს“.
382
383 იგი მინდორი დალიეს, მართ მათგან განარბენია,
384 მინდორსა იქით წყალი დის და წყლისა პირსა ტყენია.
385 ნადირნი ტყესა შეესწრნეს, სადა ვერა რბის ცხენია.
386 იგი მაშვრალნი ორნივე მოსწყდეს, რაზომცა მხნენია.
387
388 ერთმანერთსა თუ: „მე გჯობო“, სიცილით ეუბნებოდეს,
389 ამხანაგობდეს, ლაღობდეს, იქით და აქათ დგებოდეს.
390 მერმე მოვიდეს მონანი, რომელნი უკან ჰყვებოდეს,
391 უბრძანა: „თქვითო მართალი, ჩვენ თქვენგან არა გვთნებოდეს.
392
393 მონათა ჰკადრეს: „მართალსა გკადრებთ და ნუ გემცთარებით;
394 მეფეო, ყოლა ვერ ვიტყვით შენსა მაგისად დარებით,
395 აწეცა დაგვხოც, ვერა ჰგავ, – ვერად ვერ მოგეხმარებით, –
396 ვისგან ნაკრავნი გვინახვან მხეცნი ვერ წაღმა წარებით.
397
398 ორთავე ერთგან მოკლული ყველაი ასჯერ ოცია,
399 მაგრა ავთანდილს ოცითა უფროსი დაუხოცია:
400 არ დასცთომია ერთიცა, რაც ოდენ შეუტყოცია,
401 თქვენი მრავალი მიწითა დასვრილი გაგვიხოცია“.
402
403 მეფესა ესე ამბავი უჩს, ვითა მღერა ნარდისა,
404 უხარის ეგრე სიკეთე მისისა განაზარდისა,
405 აქვს მიჯნურობა ამისი, ვითა ბულბულსა ვარდისა,
406 სიცილით ლაღობს, მიეცა გულით ამოსვლა დარდისა.
407
408 იგი ორნივე საგრილად გარდახდეს ძირსა ხეთასა.
409 ლაშქართა შექმნეს მოდენა, მოდგეს უფროსნი ბზეთასა.
410 ახლოს უთქს მონა თორმეტი, უმხნესი სხვათა მხნეთასა.
411 თამაშობდეს და უჭვრეტდეს წყალსა და პირსა ტყეთასა.
412 ნახვა არაბთა მეფისაგან მის ყმისა ვეფხისტყაოსნისა
413 ნახეს, უცხო მოყმე ვინმე ჯდა მტირალი წყლისა პირსა,
414 შავი ცხენი სადავითა ჰყვა ლომსა და ვითა გმირსა,
415 ხშირად ესხა მარგალიტი ლაგამ-აბჯარ-უნაგირსა.
416 ცრემლსა ვარდი დაეთრთვილა, გულსა მდუღრად ანატირსა.
417
418 მას ტანსა კაბა ემოსა, გარე-თმა ვეფხის ტყავისა,
419 ვეფხის ტყავისა ქუდივე იყო სარქმელი თავისა,
420 ხელთა ნაჭედი მათრახი ჰქონდა უსხოსი მკლავისა;
421 ნახეს და ნახვა მოუნდა უცხოსა სანახავისა.
422
423 წავიდა მონა საუბრად მის ყმისა გულ-მდუღარისად,
424 თავ-ჩამოგდებით მტირლისად, არ ჭვრეტით მოლიზღარისად, –
425 მუნვე წვიმს წვიმა ბროლისა, ჰგია გიშრისა ღარი სად,–
426 ახლოს მივიდა, მოსცალდა სიტყვისა თქმად აღარისად.
427
428 ვერა ჰკადრა საუბარი, მონა მეტად შეუზარდა,
429 დიდხან უჭვრეტს გაკვირვებით, თუცა გული უმაგარდა;
430 მოახსენა: „გიბრძანებსო“, ახლოს მიდგა, დაუწყნარდა.
431 იგი ტირს და არა ესმის მისგან, გაუუმეცარდა.
432
433 მის მონისა არა ესმა სიტყვა, არცა ნაუბარი,
434 მათ ლაშქართა ზახილისა იყო ერთობ უგრძნობარი,
435 უცხოდ რასმე ამოსკვნიდა გული ცეცხლთა ნადებარი,
436 ცრემლსა სისხლი ერეოდა, გასდის, ვითა ნაგუბარი.
437
438 სხვაგან ქნის მისი გონება, მისმან თავისა წონამან!
439 ესე მეფისა ბრძანება ერთხელ კვლა ჰკადრა მონამან.
440 არცა დააგდო ტირილი, არცა რა გაიგონა მან,
441 არცა გახლიჩა ბაგეთათ თავი ვარდისა კონამან.
442
443 რა პასუხი არა გასცა, მონა გარე შემობრუნდა,
444 როსტანს ჰკადრა: „შემიტყვია, იმას თქვენი არა უნდა;
445 თვალნი მზეებრ გამირეტდეს, გული მეტად შემიძრწუნდა,
446 ვერ ვასმინე საუბარი, მით დავყოვნე ხანი მუნ, და-
447
448 მეფე გაჰკვირდა, გა-ცა-წყრა, გული უც მისთვის მწყრომარე;
449 გაგზავნა მონა თორმეტი მისი წინაშე მდგომარე,
450 უბრძანა: „ხელთა აიღეთ აბჯარი თქვენ საომარე,
451 მიდით და აქა მომგვარეთ, ვინ არის იქი მჯდომარე“.
452
453 მონანი მიდგეს, მივიდეს, გახდა აბჯრისა ჩხარია;
454 მაშინღა შეკრთა იგი ყმა, ტირს, მეტად გულ-მდუღარია,
455 თვალნი მოარნა ყოველგნით, ნახა ლაშქართა ჯარია,
456 ერთხელ ესე თქვა: „ვა მეო“, სხვად არას მოუბარია.
457
458 თვალთა ხელი უკუივლო, ცხელნი ცრემლნი მოიწურნა,
459 ხრმალ-კაპარჭი მოიმაგრა, მკლავნი გაიმამაცურნა,
460 ცხენსა შეჯდა, – მორნათამცა საუბარნი რად იყურნა! –
461 სხვასა მხარსა გაემართა, მათი ჭირი არ განკურნა.
462
463 მონათა ხელი გამართეს მის ყმისა შესაპყრობელად.
464 მან, გლახ, იგინი, დახადნა მტერთაცა საწყალობელად:
465 ჰკრა ერთმანერთსა, დახოცნა თავსა ხელ-აუპყრობელად,
466 ზოგსა გადაჰკრის მათრახი ქვე მკრდამდის გასაპობელად.
467
468 მეფე გაწყრა, გაგულისდა, ლაშქარნიცა შეუზახნა;
469 მან მდევართა მიწევნამდის არ უჭვრიტნა, არცა ნახნა,
470 რაზომნიცა მიეწივნეს, ყოვლნი მკვდართა დაასახნა,
471 კაცი კაცსა შემოსტყორცნა, როსტან ამად ივაგლახნა.
472
473 შესხდეს მეფე და ავთანდილ მის ყმისა მისაწეველად.
474 იგი ლაღი და უკადრი მივა ტანისა მრხეველად,
475 ტაიჭი მიუქს მერანსა, მიეფინების მზე ველად,
476 შეიგნა მისვლა მეფისა მისად უკანა მდეველად.
477
478 რა ცნა, მეფე მოვიდაო, ჰკრა მათრახი მისსა ცხენსა.
479 მასვე წამსა დაიკარგა, არ უნახავს თვალსა ჩვენსა,
480 ჰგვანდა ქვესკნელს ჩაძრომილსა ანუ ზეცად ანაფრენსა;
481 ეძებდეს და ვერ ჰპოვებდეს კვალსა მისგან წანარბენსა.
482
483 კვალი ძებნეს და უკვირდა ვერ-პოვნა ნაკვალევისა,
484 აგრე კვალ-წმიდად წარხდომა კაცისა, ვითა დევისა;
485 ლაშქარნი მკვდართა სტიროდეს, სწრაფა აქვს წყლულთა ხვევისა.
486 მეფემან ბრძანა: „ვნახეო მიზეზი ლხინთა ლევისა“.
487
488 ბრძანა: „ღმერთსა მოეწყინა აქამდისი ჩემი შვება,
489 ამად მიყო სიამისა სიმწარითა დანავღლება,
490 სიკვდილამდის დამაწყლულა, ვერვის ძალ-უც განკურნება.
491 მასვე მადლი! ესე იყო წადილი და მისი ნება“.
492
493 ესე თქვა და შემობრუნდა, დაღრეჯილი წამოვიდა,
494 არცაღა ჰკრა ასპარეზსა, ვამი ვამსა მოურთვიდა;
495 ყველაკაი მოიშალა, სადაცა ვინ მხეცთა სრვიდა;
496 ზოგთა თქვეს, თუ: „მართალია“, ზოგი, ღმერთო, უზრახვიდა.
497
498 მეფე საწოლს შემოვიდა სევდიანი, დაღრეჯილი;
499 მისგან კიდე არვინ შეჰყვა, ავთანდილ უჩნს ვითა შვილი.
500 ყველაკაი გაიყარა, ჯალაბი ჩანს არ-დაჯრილი.
501 გაბედითდა სიხარული, ჩაღანა და ჩანგი ტკბილი.
502
503 თინათინს ესმა მამისა ეგეთი დაღრეჯილობა,
504 ადგა და კარსა მივიდა, ჰქონდა მზისაცა ცილობა,
505 მოლარე უხმო, უბრძანა: „ძილია, თუ უძილობა?“
506 მან მოახსენა: „დაღრეჯით ზის, სჭირსო ფერ-შეცვლილობა.
507
508 ერთიღა ახლავს ავთანდილ, წინაშე უზის სკამითა;
509 უცხო ყმა ვინმე უნახავს, ასრე დაღრეჯით ამით-ა“.
510 თინათინ ბრძანა: „აწ წავალ, შესვლა არ ჩემგან ჟამით-ა,
511 მიკითხოს, ჰკადრე: იყო-თქო აქა ერთითა წამითა“.
512
513 ხანი გამოხდა, იკითხა: „ნეტარ, რასა იქმს ქალიო,
514 ჩემი ლხინი და ჯავარი, ჩემი სოფლისა წყალიო?“
515 მოლარე კადრებს: „მოვიდა აწყაღა ფერ-ნამკრთალიო,
516 დაღრეჯით გცნა და მიბრუნდა წინაშე მომავალიო“.
517
518 უბრძანა, თუ: „წადი, უხმე! უმისობა ვით გავსძლეო?
519 მოახსენე: «რად დაჰბრუნდი შენ, მამისა სიცოცხლეო?
520 მოდი, ჭმუნვა გამიქარვე, გულსა წყლულსა მეწამლეო,
521 გითხრა ჩემი სამიზეზო, მე თუ ლხინთა რად დავლეო»“.
522
523 თინათინ ადგა, მივიდა, მიჰყვა მამისა ნებასა,
524 უგავს პირისა სინათლე მთვარისა მოვანებასა.
525 მამამან გვერდსა დაისვა, აკოცებს ნება-ნებასა,
526 უბრძანა: „მახლავ რად არა, რად მელი მოყვანებასა?“
527
528 ქალმან ჰკადრა: „ხელმწიფეო, დაღრეჯილსა ვინცა გცნობდეს,
529 ვინმცა გნახა კადნიერად, რაზომ გინდა ამაყობდეს!
530 თქვენნი აგრე დაღრეჯანი მნათობთაცა დაამხობდეს!
531 კაცმან საქმე მოიგვაროს, ვეჭვ, ჭმუნვასა ესე სჯობდეს“.
532
533 უბრძანა: „შვილო, რაზომცა მჭირს საქმე სავაგლახია,
534 შენი ჭვრეტა და სიახლე ლხინადვე დამისახია,
535 მომქარვებელი სევდისა, მართ ვითა მუფარახია.
536 ვეჭვ, რა სცნა, შენცა მამართლო, ჩემი სულთქმა და ახია.
537
538 უცხოსა და საკვირველსა ყმასა რასმე გარდვეკიდე,
539 მისმან შუქმან განანათლა სამყარო და ხმელთა კიდე.
540 რა უმძიმდა, არ ვიცოდი, ან ტიროდა ვისთვის კიდე;
541 ჩემად ნახვად არ მოვიდა, გავგულისდი, წავეკიდე.
542
543 მე რა მნახა, ცხენსა შეჯდა, თვალთა ცრემლნი მოიხოცნა.
544 შესაპყრობლად შევუზახენ, სპანი სრულად დამიხოცნა,
545 ვითა ეშმა დამეკარგა, არ კაცურად გარდამკოცნა,
546 ჯერთცა ესე არა ვიცი, ცხადი იყო, თუ მეოცნა.
547
548 აწ ესე მიკვირს, რა იყო, ანუ რა ვნახე და რული!
549 მან დამიხოცა ლაშქარი, ადინა სისხლი ღვარული.
550 კაცთა ხორცისად ვით ითქმის ისრე თვალთაგან ფარული?!
551 უცილოდ ღმერთსა მოვსძულდი აქამდის მე მხიარული.
552
553 ტკბილნი მისნი წყალობანი ბოლოდ ასრე გამემწარნეს,
554 დამავიწყდეს, რაცა დღენი მხიარულსა წამეარნეს.
555 ყოვლმან პირმან ვაგლახ მიყოს, ვეღარავინ მინეტარნეს,
556 სადამდისცა დღენი მესხნენ, ვეღარამან გამახარნეს!“
557
558 ქალმან ჰკადრა: „მოგახსენებ მე სიტყვასა დანაყბედსა:
559 ჰე მეფეო! რად ემდურვი ანუ ღმერთსა, ანუ ბედსა?
560 რად დასწამებ სიმწარესა ყოველთათვის ტკბილად მხედსა?
561 ბოროტიმცა რად შეექმნა კეთილისა შემოქმედსა?
562
563 მე ამას ვარჩევ: მეფე ხარ, მეფეთა ზედა მფლობელი,
564 შორს არის თქვენი საზღვარი, ბრძანება-მიუთხრობელი.
565 გაგზავნე კაცი, ყოველგნით მისთა ამბავთა მცნობელი,
566 ადრე სცნობ, არის იგი ყმა შობილი, თუ უშობელი.
567
568 მოასხნეს კაცნი, გაგზავნნეს ოთხთავე ცისა კიდეთა,
569 უბრძანეს: „წადით, პატიჟთა თავიმცა რად დარიდეთა?
570 მონახეთ, ძებნეთ იგი ყმა, სხვად ნურად მოიცლიდეთა,
571 მისწერეთ წიგნი, სადაცა ვერ მისწვდეთ, ვერ მიხვიდეთა“.
572
573 კაცნი წავიდეს, იარეს მართ ერთი წელიწადია,
574 მონახეს, ძებნეს იგი ყმა, იკითხეს კვლა და კვლა დია,
575 ვერცა თუ ნახეს ნახული ღმრთისაგან დანაბადია,
576 ცუდად მაშვრალნი მოვიდეს, მათსავე გულსა ზადია.
577
578 მონათა ჰკადრეს: „მეფეო, ჩვენ ხმელნი მოვიარენით,
579 მაგრამ ვერ ვპოვეთ იგი ყმა, მით ვერა გავიხარენით,
580 მისსა მნახავსა სულ-დგმულსა კაცსა ვერ შევეყარენით,
581 ჩვენ ვერა გარგეთ, საქმენი სხვანი რამ მოიგვარენით“.
582
583 მეფე ბრძანებს: „მართალ იყო ასული და ჩემი ძეო,
584 ვნახე რამე ეშმაკისა სიცუდე და სიბილწეო,
585 ჩემად მტერად წამოსრული, გარდმოჭრილი ზეცით ზეო.
586 გამიშვია შეჭირვება, არა მგამა ყოლა მეო“.
587
588 ესე თქვა და სიხარულით თამაშობა ადიადა.
589 მგოსანი და მუშაითი უხმეს, პოვეს რაცა სადა.
590 დია გასცა საბოძვარი, ყველა დარბაზს შემოხადა.
591 მისი მსგავსი სიუხვითა ღმერთმან სხვამცა რა დაბადა!
592 თინათინისაგან ავთანდილის გაგზავნა მის ყმის საძებრად
593 ავთანდილ ჯდა მარტო საწოლს, ეცვა ოდენ მართ პერანგი,
594 იმღერდა და იხარებდა, წინა ედგა ერთი ჩანგი.
595 შემოვიდა მას წინაშე თინათინის მონა ზანგი;
596 მოახსენა: „გიბრძანებსო ტანი ალვა, პირი მანგი“.
597
598 ავთანდილს მიჰხვდა მოსმენა საქმისა სანატრელისა,
599 ადგა და კაბა ჩაიცვა, მჯობი ყოვლისა ჭრელისა;
600 უხარის შეყრა ვარდისა, არ ერთგან შეუყრელისა.
601 ამაოა ჭვრეტა ტურფისა, სიახლე საყვარელისა!
602
603 ავთანდილ ლაღი, უკადრი, მივა, არვისგან რცხვენოდა,
604 მას ნახავს, ვისთა ვამთაგან ცრემლი მრავალ-ჯერ სდენოდა.
605 იგი უებრო ქუშად ჯდა, ელვისა მსგავსად შვენოდა,
606 მთვარესა მისთა შუქთაგან უკუნი გარდაჰფენოდა.
607
608 გაძრცვლისა ტანსა ემოსნეს ყარყუმნი უსაპირონი,
609 ებურნეს მოშლით რიდენი, ფასისა თქმად საჭირონი;
610 შვენოდეს შავნი წამწამნი, გულისა გასაგმირონი,
611 მას თეთრსა ყელსა ეხვივნეს გრძლად თმანი არ-უხშირონი.
612
613 დაღრეჯით იყო მჯდომარე ძოწეულითა რიდითა;
614 ავთანდილს უთხრა დაჯდომა წყნარად, ცნობითა მშვიდითა.
615 მონამან სელნი დაუდგნა, დაჯდა კრძალვით და რიდითა;
616 პირის-პირ პირსა უჭვრეტდა, სავსე ლხინითა დიდითა.
617
618 ქალმა უბრძანა: „ზარი მლევს მე ამისისა თხრობისა;
619 მწადდა არა თქმა, რომლისა ღონე არა მაქვს თმობისა;
620 მაგრა იცია მიზეზი შენისა აქა ხმობისა,
621 რად ვზი ქუშად და დაღრეჯით ასრე მიხდილი ცნობისა?“
622
623 ყმამან ჰკადრა: „საზაროსა ჩემგან თქმაღა ვით იქმნების?
624 მზესა მთვარე შეეყაროს, დაილევის, და-ცა-ჭნების;
625 აზრად არად აღარა მცალს, თავი ჩემი მეგონების,
626 თქვენვე ბრძანეთ, რაცა გიმძიმს, ანუ რაცა გეკურნების“.
627
628 ქალმან უთხრა საუბარი კეკლუც-სიტყვად, არ დუხჭირად;
629 იტყვის: „თუცა აქანამდის ჩემგან შორს ხარ დანამჭირად,
630 მიკვირს, მოგხვდა წამის ყოფით საქმე შენგან საეჭვი რად,
631 მაგრა გითხრა პირველ ხვალმე, სენი მე მჭირს რაცა ჭირად.
632
633 გახსოვს, ოდეს შენ და როსტანს მინდორს მხეცი დაგეხოცა,
634 ყმა გენახა უცხო ვინმე, რომე ცრემლი მოეხოცა,
635 მას უკანით გონებამან მისმან ასრე დამამხოცა,
636 შენ გენუკევ მონახვასა, კიდით კიდე მოლახო ცა.
637
638 ,,აქანამდის ნაუბარსა თუცა ვერას ვერ გეტყვია,
639 მაგრა შორით სიყვარული შენგან ჩემი შემიტყვია,
640 ვიცი, რომე გაუწყვედლად თვალთათ ცრემლი გისეტყვია,
641 შეუპყრიხარ სიყვარულსა, გული შენი დაუტყვია.
642
643 ასრე გითხრა, სამსახური ჩემი გმართებს ამად ორად:
644 პირველ ყმა ხარ, ხორციელი არვინა გვყავს შენად სწორად,
645 მერმე ჩემი მიჯნური ხარ, დასტურია, არ ნაჭორად;
646 წადი, იგი მოყმე ძებნე, ახლოს იყოს თუნდა შორად.
647
648 შენგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო გაამყარე,
649 რომე დამხსნა შეჭირვება, ეშმა ბილწი ასაპყარე.
650 გულსა გარე საიმედო ია მორგე, ვარდი ყარე,
651 მერმე მოდი, ლომო, მზესა შეგეყრები, შემეყარე.
652
653 სამსა ძებნე წელიწადსა იგი შენი საძებარი;
654 ჰპოო, მოდი გამარჯვებით, მხიარულად მოუბარი;
655 ვერა ჰპოებ, დავიჯერებ, იყო თურე უჩინარი,
656 კოკობი და უფურჭვნელი ვარდი დაგხვდე დაუმჭნარი.
657
658 ფიცით გითხრობ: შენგან კიდე თუ შევირთო რაცა ქმარი,
659 მზეცა მომხვდეს ხორციელი, ჩემთვის კაცად შენაქმარი,
660 სრულად მოვსწყდე სამოთხესა, ქვესკნელს ვიყო დასანთქმარი,
661 შენი მკლვიდეს სიყვარული, გულსა დანა ასაქმარი“.
662
663 მოახსენა ყმამან: „მზეო, ვინ გიშერი აწამწამე,
664 სხვა პასუხი რამცა გკადრე, ანუ რამცა შევიწამე,
665 მე სიკვდილსა მოველოდი, შენ სიცოცხლე გამიწამე,
666 ვითა მონა, სამსახურად განაღამცა წავე, წა-, მე!“
667
668 კვლაცა ჰკადრა: „აჰა, მზეო, რათგან ღმერთმან მზედ დაგბადა,
669 მით გმორჩილობს ზეციერი მნათობია რაცა სადა;
670 მე რომ თქვენგან მოვისმინე წყალობანი, მედიადა,
671 ვარდი ჩემი არ დაჭნების, შუქი შენი იეფად-ა“.
672
673 კვლა შეჰფიცეს ერთმანერთსა, დააპირეს ესე პირი;
674 გასალდეს და გაამრავლეს საუბარი სიტყვა-ხშირი,
675 გაადვილდა, აქანამდის გარდეხადა რაცა ჭირი,
676 თეთრთა კბილთათ გამოჰკრთების თეთრი ელვა ვითა ჭვირი.
677
678 ერთგან დასხდეს, ილაღობეს, საუბარი ასად აგეს;
679 ბროლ-ბალახში შეხვეული და გიშერი ასადაგეს;
680 ყმა ეტყვის თუ: „შენთა მჭვრეტთა თავი ხელი ა, სად აგეს!
681 ცეცხლთა, შენგან მოდებულთა, გული ჩემი ასადაგეს“.
682
683 ყმა წავიდა, სიშორესა თუცა მისსა ვერ გასძლებდა;
684 უკუღმავე იხედვიდა, თვალთა რეტად აყოლებდა.
685 ბროლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს, ტანსა მჭევრსა ათრთოლებდა,
686 გული ჰქონდა გულისათვის, სიყვარულსა ავალებდა.
687
688 თქვა: „მზეო, ვარდსა სიშორე შენი დამაჩნდეს ეს ადრე,
689 ბროლი და ლალი გასრულვარ ქარვისა უყვითლესად-რე;
690 მაშინ რაღა ვქმნა, ვერ-ჭვრეტა რა მომხვდეს კვლა უგრძესად-რე!
691 ხამს მოყვრისათვის სიკვდილი, ესე მე დამიც წესად-რე“.
692
693 საწოლს დაწვა, ტირს, მტირალსა ცრემლი ძნელად ეხოცების,
694 ვითა ვერხვი ქარისაგან ირხევის და იკეცების;
695 რა მილულნის, სიახლევე საყვარლისა ეოცების,
696 შეკრთის, დიდნი დაიზახის, მით პატიჟი ეოცების.
697
698 მოშორვება საყვარლისა მას შეჰქმნოდა მისად ღაზოდ,
699 ცრემლსა, ვითა მარგალიტსა სწვიმს ვარდისა დასანაზოდ;
700 რა გათენდა, შეეკაზმა მისთა მჭვრეტთა სალამაზოდ,
701 ცხენსა შეჯდა, გაემართა, დარბაზს მივა სადარბაზოდ.
702
703 დარბაზს ეჯიბი შეგზავნა, მართ მისგან შენარონია,
704 შესთვალა: „გკადრებ, მეფეო, მე ესე გამიგონია:
705 ყოველი პირი მიწისა თქვენ ხრმლითა დაგიმონია,
706 აწ თუ სჯობს, ესე ამბავი ცნან რაცა გარემონია.
707
708 მე წავიდე, მოვიარო, ვილაშქრო და ვინაპირო,
709 თინათინის ხელმწიფობა მტერთა თქვენთა გულსა ვჰგმირო,
710 მორჩილ-ქმნილი გავახარო, ურჩი ყოვლი ავატირო,
711 ძღვენნი გკადრნე ზედა-ზედა, არ სალამი დავაძვირო“.
712
713 მეფესა ეთქვა ამისი დიადი მადრიელობა,
714 ებრძანა: „ლომო, არა გჭირს შენ ომთა გარდუხდელობა,
715 აწ მაგა შენსა თათბირსა ჰგავსო შენივე ქველობა,
716 წა, მაგრა მომხვდეს, რაღა ვქმნა, თუ სიშორისა გრძელობა!“
717
718 ყმა შევიდა, თაყვანი სცა, მადლი რამე მოახსენა:
719 ხელმწიფეო, მიკვირს, ქება რად იკადრეთ ჩემი თქვენა,
720 აწ ნუთუმცა კვლა ნახვითა ღმერთმან ბნელი გამითენა,
721 პირი თქვენი მხიარული მხიარულსა კვლა მიჩვენა“.
722
723 მეფე ყელსა მოეკიდა, გარდაკოცნა ვითა შვილი,
724 სხვა მათებრი არ ყოფილა არ გამზრდელი, არ გაზრდილი;
725 ყმა ადგა და წამოვიდა, მას დღე მათი ჩანს გაყრილი;
726 როსტან მისთვის აატირა გონიერი გული, ლბილი.
727
728 გამოემართა ავთანდილ, მოყმე მხნე, ლაღად მავალი,
729 ოც დღე იარა, ღამეცა დღეზედა წართო მრავალი.
730 იგია ლხინი სოფლისა, იგია ნივთი და ვალი,
731 არ მისცილდება თინათინ მისი მას, ვისგან სწვავ ალი.
732
733 რა მოვიდა, სიხარული შიგან გახდა სამეფოსა;
734 მოეგებნეს დიდებულნი, ძღვენსა სძღვნიდეს იეფოსა;
735 იგი პირ-მზე არ მოსცდების სიარულსა სასწრაფოსა,
736 მიჰხვდეს მყოფნი მას წინაშე სიხარულსა სადაფოსა.
737
738 ქალაქი ჰქონდა მაგარი საზაროდ სანაპიროსა,
739 გარე კლდე იყო, გიამბობ, ზღუდესა უქვიტკიროსა,
740 ყმამან მუნ დაყო სამი დღე ამოსა სანადიროსა,
741 გაზრდილი მისი შერმადინ დაისვა სავაზიროსა.
742
743 უბრძანა: „აჰა, შერმადინ, ამად მე შენგან მრცხვენიან,
744 ჩემნი საქმენი ყოველნი გცოდნიან გაგივლენიან,
745 მაგრა არ იცი, აქამდის რანიცა ცრემლნი მდენიან!
746 მე ვისგან მქონდეს პატიჟნი, აწ მასვე მოულხენიან.
747
748 მე მოუკლავარ თინათინის სურვილსა და სიყვარულსა;
749 ცრემლი ცხელი ასოვლებდის ნარგისთაგან ვარდსა ზრულსა;
750 ვერ ვაჩენდი აქანამდის ჭირსა ჩემგან დაფარულსა,
751 აწ მიბრძანა საიმედო, ამად მხედავ მხიარულსა.
752
753 მიბრძანა: მიცან ამბავი მის ყმისა დაკარგულისა,
754 მოხვიდე, სრულ-ვქმნა მაშინღა შენი წადილი გულისა,
755 ქმარი არ მინდა უშენოდ, მომხვდეს ხისაცა რგულისა»,
756 მომცა წამალი გულისა, აქამდის დადაგულისა.
757
758 პირველ ყმა ვარ, წასვლა მინდა პატრონისა სამსახურად –
759 ხამს მეფეთა ერთგულობა, ყოფა გვმართებს ყმასა ყმურად;
760 მერმე ცეცხლი დაუვსია, აღარა მწვავს გულსა მურად,
761 ხამს, თუ კაცი არ შეუდრკეს ჭირს, მიუხდეს მამაცურად.
762
763 ვართ უმოყვრესნი მე და შენ ყოველთა პატრონ-ყმათასა,
764 ამისთვის გნუკევ სმენასა შენ ამა ჩემთა ხმათასა;
765 ჩემ წილ დაგაგდებ პატრონად, თავადად ჩემთა სპათასა,
766 ამა საქმესა ვერა ვიქმ მე განდობასა სხვათასა.
767
768 ლაშქართა და დიდებულთა ალაშქრებდი, ჰპატრონობდი;
769 დარბაზს კაცსა გაგჰზავნიდი და ამბავსა მათსა სცნობდი;
770 წიგნსა სწერდი ჩემ მაგიერ, უფასოსა ძღვენსა სძღვნობდი,
771 აქა სადმე არ-ყოფასა ჩემსა მათმცა რად აგრძნობდი!
772
773 ლაშქრობა და ნადირობა შენი ჩემსა დაასახე,
774 აქათ სამ წელ მომიცადე, ხვაშიადი შემინახე,
775 მე ნუთუმცა შემოვბრუნდი, ალვა ჩემი არ დაჭნა ხე,
776 არ მოვბრუნდე, მომიგლოვე, მიტირე და მივაგლახე.
777
778 მაშინღა ჰკადრე მეფესა არ საქმე სასურვალია,
779 აცნობე ჩემი სიკვდილი – იყავ მართ ვითა მთრვალია;
780 მიხვდა-თქო საქმე, რომელი ყოველთათვის გარდუვალია,
781 გლახაკთა მიეც საჭურჭლე, ოქრო, ვერცხლი და რვალია.
782
783 მაშინ უფრო მომეხმარე ამისგანცა უფრო მხნედ-რე,
784 ნუთუ ადრე დამივიწყო? მახსენებდე ზედა-ზედ-რე!
785 მეტად კარგად დამიურვე, სული ჩემი შეივედრე,
786 ზრდანი ჩემნი მოიგონენ, გული შენი მოიმდედრე“.
787
788 რა მონამან მოისმინა, გაუკვირდა, შეეზარა,
789 თვალთათ, ვითა მარგალიტი ცრემლი ცხელი გარდმოყარა;
790 მოახსენა: „უშენომან გულმან რამცა გაიხარა!
791 ვიცი, რომე არ დასდგები, მაგას გიშლი ამად არა.
792
793 ჩემად ნაცვლად დაგაგდებო, – ესე სიტყვა ვით მიბრძანე?
794 რაგვარა ვქმნა პატრონობა? რამც გიფერე, რამც გიგვანე?
795 შენ მარტოსა გიგონებდე, მემცა მიწა ვიაკვანე!
796 სჯობს ორნივე გავიპარნეთ, წამოგყვები, წამიტანე“.
797
798 ყმამან უთხრა: „მომისმინე, მართლად გითხრობ, არა ჭრელად:
799 რა მიჯნური ველთა რბოდეს, მარტო უნდა გასაჭრელად;
800 მარგალიტი არვის მიხვდეს უსასყიდლოდ, უვაჭრელად,
801 კაცი ცრუ და მოღალატე ხამს ლახვრითა დასაჭრელად.
802
803 ვისმცა ვუთხარ ხვაშიადი, შენგან კიდე არვინ ვარგა,
804 უშენოსა პატრონობა ვის მივანდო, ვინ იქმს კარგა?
805 სანაპირო გაამაგრე, მტერმან ახლოს ვერ იბარგა,
806 კვლა ნუთუმცა შემოვიქეც, ღმერთმან სრულად არ დამკარგა.
807
808 განგებაა, სწორად მოჰკლავს, ერთი იყოს, თუნდა ასი;
809 მარტოობა ვერას მიზამს, მცავს თუ ცისა ძალთა დასი;
810 აქათ სამ წელ არ მოვიდე, მაშინ გმართებს გლოვა, ფლასი,
811 წიგნსა მოგცემ, გმორჩილობდეს, ვინცა იყოს ჩემი ხასი“.
812 წიგნი ავთანდილისა თავის ყმათა თანა
813 დაწერა თუ: „ჩემნო ყმანო, გამზრდელნო და ზოგნო ზრდილნო,
814 ერთგულნო და მისანდონო, ამას ზედა გამოცდილნო,
815 თქვენ ჩემისა საწადილსა მიდგომილნო, ვითა ჩრდილნო,
816 წიგნი ჩემი მოისმინეთ, ყოვლნო, ერთგან შემოყრილნო!
817
818 მიწაცა თქვენი ავთანდილ, ისმინეთ, გიწერ მე რასა,
819 თვით ვიქმ ხელითა ჩემითა ამა წიგნისა წერასა;
820 ცოტასა ხანსა ვარჩივე გაჭრა სმასა და მღერასა,
821 პურად და საჭმლად მივენდევ ჩემსა მშვილდსა და ცერასა.
822
823 საქმე რამე მიც თავისა ზე სადმე გარდსახვეწელი,
824 დავყო მარტოდ და ღარიბად ესე წლეული მე წელი,
825 გემუდარები ამისთვის, ვარ თქვენი შემომხვეწელი,
826 მე დამახვედროთ სამეფო მტერთაგან დაულეწელი.
827
828 მე შერმადინ დამიგდია, ჩემად კერძად პატრონობდეს,
829 სიკვდილსა და სიცოცხლესა სადამდისცა ჩემსა სცნობდეს,
830 ყოვლთა მზეებრ მოგეფინოს, ვარდს არ ზრვიდეს, არ აჭნობდეს,
831 შემცოდესა ყველაკასა,ვითა ცვილსა, დაადნობდეს.
832
833 თქვენცა იცით, გამიზრდია, ვითა ძმა და ვითა შვილი;
834 ამას ასრე მორჩილობდით, არს ვითამც ავთანდილი;
835 ბუკსა იკრას, აქმნევინეთ ყოვლი საქმე, ჩემგან ქმნილი;
836 მე თუ დრომდის არ მოვიდე, გლოვა გმართებს, არ სიცილი“.
837
838 ესე წიგნი გაასრულა წყლიანმან და სიტყვა-ნაზმა;
839 წელთა ოქრო შემოირტყა, საღარიბოდ მოეკაზმა,
840 ბრძანა: „მინდორს შევჯდებიო“, ლაშქარიცა დაერაზმა;
841 მასვე წამსა წამოვიდა, შინა ხანი არა დაზმა.
842
843 ბრძანა: „წადით ყველაკაი, აქა მომხრედ არვინ მინა“.
844 მონებიცა მოიშორვა, თავი გაითავისწინა,
845 მარტო გარე შემობრუნდა, შამბი შიგან გაირბინა,
846 მიწყივ მისად საგონებლად მისი მკვლელი თინათინ-ა.
847
848 იგი ველი გაირბინა, ლაშქართაგან გაეკიდა.
849 ვინმცა ნახა სულიერმან, ანუ ვინმცა წაეკიდა?
850 ვის მახვილი ვერას ავნებს, მისი მკლავი გაეკიდა,
851 მისგან ტვირთი კაეშნისა ტვირთად ვარგად აეკიდა.
852
853 რა ლაშქართა ინადირეს და პატრონი მოითვალეს,
854 იგი პირ-მზე ვეღარ პოვეს, პირი მათი იფერმკთალეს;
855 მათსა დიდსა სიხარულსა სამძიმარი ანაცვალეს,
856 ყოვლგან რბოდეს საძებარად, ვინცა იყო უცხენმალეს.
857
858 “ღმერთი, ლომო, შენად ნაცვლად სხვასა ვისცა დანერგვიდეს!“
859 დარბოდეს და სხვაგნით სხვათა მოამბეთა მოასხმიდეს;
860 ვეღარა ცნეს მისი საქმე, გაიარა აქათ კიდეს,
861 მისნი სპანი გულ-მოკლულნი ცრემლსა ცხელსა გარდმოჰყრიდეს.
862
863 შერმადინ ერთგან შეყარნა ხასნი და დიდებულები,
864 უჩვენა იგი უსტარი, ამბავი მისი თქმულები;
865 რა მოისმინეს, ყველაი დარჩა გულ-დანაწყლულები,
866 თავსა იცემდეს, არ იყო გული უცრემლო, ულები.
867
868 ყოვლთა ჰკადრეს: „თუცა ყოფა ჩვენ უმისოდ გვეარმისცა,
869 უშენოსა საჯდომი და ტახტი მისი ვისმცა მისცა?
870 განაღამცა გმორჩილობდით, თუ გვიბრძანო რაცა ვისცა!“
871 იგი მონა აპატრონეს, ყველაკამან თაყვანი-სცა.
872 ავთანდილისაგან მის ყმისა ძებნად წასლვა
873 ამ საქმესა მემოწმების დიონოსი ბრძენი, ეზროს:
874 საბრალოა, ოდეს ვარდი დაეთრთვილოს, და-ცა-ეზროს;
875 ვის ბალახში არა ჰგვანდეს და ლერწამი ტანად ეზროს,
876 იგი სადმე გაღარიბდეს, სამყოფთაგან იაბეზროს.
877
878 ავთანდილ იგი მინდორი ოთხ-ახმით გარდაიარა,
879 დააგდო ზღვარი არაბთა, სხვათ ზღვართა არე იარა,
880 მაგრა მის მზისა გაყრამან სიცოცხლე გაუზიარა;
881 თქვა: „თუ მე მასმცა ვეახელ, აწ ცხელსა ცრემლსა ვღვრი არა“.
882
883 ახალმან ფიფქმან დათოვა, ვარდი დათრთვილა, დანასა;
884 მოუნდის გულსა დაცემა, ზოგჯერ მიჰმართის დანასა;
885 თქვის: „ჭირი ჩემი სოფელმან ოთხმოცდაათი ანასა,
886 მოვშორდი ლხინსა ყველასა, ჩანგსა, ბარბითსა და ნასა!“
887
888 ვარდი მის მზისა გაყრილი უფრო და უფრო ჭნებოდა,
889 გულსა უთხრის თუ: „დათმეო“, ამად არ დია ბნდებოდა.
890 უცხო უცხოთა ადგილთა საძებრად იარებოდა.
891 მგზავრთა ჰკითხვიდის ამბავთა, მათ თანა-ემოყვრებოდა.
892
893 მუნ ეძებს, ცრემლი მტირალსა სდის ზღვათა შესართავისად.
894 უჩნდის ქვეყანა ტახტად და მკლავი სადებლად თავისად.
895 თქვის: „საყვარელო, მოგშორდი გული შენ დაგრჩა, ვთქვა ვისად?
896 შენთვის სიკვდილი მეყოფის ლხინად ჩემისა თავისად“.
897
898 ყოვლი პირი ქვეყანისა მოვლო, სრულად მოიარა,
899 ასრე რომე ცასა ქვეშე არ დაურჩა, არ იარა;
900 მაგრა იგი მის ამბისა მსმენელსაცა ვერ მიმხვდარა,
901 ამას შიგან წელიწადი სამი სამ თვედ მიიყარა.
902
903 მიხვდა რასმე ქვეყანასა უგემურსა, მეტად მქისსა,
904 თვე ერთ კაცსა ვერა ნახავს, ვერას შვილსა ადამისსა;
905 იგი ჭირი არ უნახავს არ რამინს და არცა ვისსა,
906 დღე და ღამე იგონებდა საყვარელსა მასვე მისსა.
907
908 მას მიხვდა წევრი სადგურად მაღლისა მთისა დიდისა,
909 გამოჩნდა მუნით მინდორი, სავალი დღისა შვიდისა;
910 მის მთისა ძირსა წყალი დის, არად სანდომი ხიდისა,
911 ორგნითვე ტყესა შეეკრა ნაპირი წყლისა კიდისა.
912
913 ზედ წაადგა, შეექცევის, დროთა, დღეთა ანგარიშობს;
914 თვენი ესხნეს ორანიღა, ამად სულთქვამს, ამად იშობს;
915 “ვა თუ საქმე გამიმჟღავნდეს! – კვლა ამისთვის გულ-მოშიშობს, –
916 ავსა კარგად ვერვინ შესცვლის, თავსა ახლად ვერვინ იშობს“.
917
918 საგონებელი შეექმნა, დადგა საქმისა მრჩეველად.
919 თქვა: „თუ დავბრუნდე, ეზომი ხანი რად დავყავ მე ველად?
920 ჩემსა რა ვჰკადრო მნათობსა, ვიყავ რად დღეთა მლეველად,
921 მისი ვერა ვცნა ჭორადცა, ვარ ვისთა გზათა მკვლეველად?
922
923 თუ არ დავბრუნდე, საძებრად დავყვნე სხვანიცა ხანანი,
924 რომელსა ვეძებ, ვერა ვცნნე ამბავნი მე მისთანანი,
925 დრო გარდაუწყდეს შერმადინს, მიხვდენ ღაწვისა ბანანი,
926 მივიდეს, ჰკადრნეს მეფესა საქმენი დასაგვანანი!
927
928 უამბოს ჩემი სიკვდილი, თვით ჩემგან დავედრებული;
929 მათ შექმნან გლოვა-ტირილი, ქმნან საქმე გამწარებული;
930 მერმე მივიდე ცოცოხალი მე, სხვაგან სადმე რებული!“
931 ამას იგონებს ტირილით გონება-შეიწრებული.
932
933 იტყვის: „ღმერთო, სამართალნი შენნი ჩემთვის რად ამრუდენ,
934 მე ეზომნი სიარულნი კიდე რად, გლახ, გამიცუდენ,
935 გულით ჩემით სიხარულნი აჰფხვრენ, ჭირნი დააბუდენ?
936 დღეთა ჩემთა ცრემლნი ჩემნი ვერაოდეს დავიყუდენ“.
937
938 კვლაცა იტყვის: „დათმობა სჯობს“, და თავსავე ეუბნების:
939 დღეთა მეტად ნუ მოჰკვდები, გული ჩემი ნუ დადნების,
940 უღმრთოდ ვერას ვერ მოვაწევ, ცრემლი ცუდად მედინების,
941 განგებასა ვერვინ შესცვლის, არ-საქმნელი არ იქმნების.
942
943 ყოვლნი არსნი ცათ ქვეშეთნი ერთობ სრულად მომივლიან,
944 მაგრა საქმე მის კაცისა ვერა სადა შემიგნიან;
945 უღონიოდ მართალ იყვნეს, რომელთაცა ქაჯად თქვიან,
946 აწ ტირილი არას მარგებს, ცუდად ცრემლნი რასა მდიან!
947
948 მთით ჩამოვიდა ავთანდილ, გავლო წყალი და ტყენია;
949 მინდორს აცორვებს ტაიჭსა, შეჟღრენით მონაწყენია:
950 გასცუდებოდეს მკლავნი და მისნი სიამაყენია,
951 ბროლისა ველსა სტურფობდეს გიშრისა მუნ საყენია.
952
953 მობრუნება დააპირა, სულთქვნა, მერმე ივაგლახა,
954 მას მინდორსა დაემართა, გზა თვალითა გამოსახა;
955 თვესა ერთსა სულიერი კაცი არსად არ ენახა,
956 მხეცნი იყვნეს საშინელნი, მაგრა არა შეუზახა.
957
958 თუცა მხეც-ქმნილი ავთანდილ გულ-ამოსკვნით და კვნესით-ა,
959 ეგრეცა ჭამა მოუნდის ადამის ტომთა წესითა,
960 ისრითა მოკლის ნადირი, როსტომის მკლავ-უგრძესითა,
961 შამბისა პირსა გარდახდა, ცეცხლი დააგზო კვესითა.
962
963 ცხენსა მისცა საძოვარი, ვირე მწვადი შეიწოდეს;
964 ექვსნი რამე ცხენოსანნი, ნახა, მისკენ მოვიდოდეს;
965 თქვა თუ: „ჰგვანან მეკობრეთა, თვარა კარგი რამც იცოდეს!
966 აქა კაცი ხორციელი კვლა ყოფილა არაოდეს.
967
968 ხელთა ჰქონდა მშვილდ-ისარი, მათკენ მივა მხიარული.
969 ორთა კაცთა წვეროსანთა ყმა მოჰყვანდა უწვერული;
970 თავსა იყო დაკოდილი, შეებნიდა სისხლსა გული;
971 ტიროდეს და იჭირვოდეს, ცოტა ედგა მას, გლახ, სული.
972
973 უყივლა თუ: „ძმანო, ვინ ხართ? მეკობრეთა დაგამსგავსენ!“
974 მათ მიუგეს: „დაგვიწყნარდი, გვიშველე რა, ცეცხლნი ავსენ;
975 ვერა გვარგო, მოგვიმატენ, ჭირნი ჭირთა მოგვისავსენ,
976 სატირელნი მოგვიტირენ, ღაწვნი შენცა დაიმხავსენ“.
977
978 ავთანდილ მიდგა, ეუბნა მათ კაცთა გულ-მდუღარეთა;
979 მათ უთხრეს მათი ამბავი ტირილით მოუბარეთა:
980 ჩვენ ვართო ძმანი სამნივე, მით ვიდენთ ცრემლთა მწარეთა,
981 დია გვაქვს ციხე-ქალაქი ხატაეთს არე-მარეთა.
982
983 კარგი გვესმა სანადირო, ნადირობას წამოვედით;
984 გვყვეს ლაშქარნი უთვალავნი, წყლისა პირსა გარდავხედით;
985 სანადირო მოგვეწონა, თვესა ერთსა არ წავედით,
986 ვხოცეთ მხეცი უზომოსა მინდორით და მთით და ქედით.
987
988 ჩვენ სამთა ძმათა ჩვენთანა მესროლნი დავაწბილენით;
989 მით ერთმანერთსა სამნივე ჩვენ კიდე დავეცილენით;
990 «მე უკეთ მოვჰკლავ, მე გჯობო», სიტყვანი ვავაქილენით;
991 ვერ გავაჩინეთ მართალი, ვისარჩლეთ ვითაკილენით.
992
993 დღეს ავყარენით ლაშქარნი, სავსენი ირმის ტყავითა,
994 ვთქვით: «გავაჩინოთ მართალი, ვინ სჯობთ თავისა მკლავითა,
995 თავსა ვეხალნეთ მარტონი, დავდგეთ მართ ოდენ თავითა,
996 თვით დანახულსა მოვჰკლვიდეთ, ნუ ვესრვით დამნახავითა».
997
998 ჩვენ ვიახლენით სამთავე სამნივე მეაბჯრენია,
999 ლაშქართა წასვლა ვუბრძანეთ, მით არას მოაზრენია;
1000 მოვინადირეთ მინდორი, ისი ტყენი და ღრენია,
1001 დავხოცეთ მხეცი, მფრინველი, რაცა ზე გარდაგვფრენია.
1002
1003 ანაზდად მოყმე გამოჩნდა კუშტი, პირ-გამქუშავია;
1004 ზედა ჯდა შავსა ტაიჭსა, მერანი რამე შავია,–
1005 თავსა და ტანსა ემოსა გარე-თმა ვეფხის ტყავია,
1006 ჯერთ მისი მსგავსი შვენება კაცთაგან უნახავია.
1007
1008 ვუჭვრიტეთ, მისთა ელვათა შუქნი ძლივ გავიცადენით;
1009 ვთქვით თუ: «მზეაო ქვეყნად, ნუ ვეუბნებით ცად ენით!»
1010 მისი მოგვინდა შეპყრობა, ვჰკადრეთ და შევეცადენით,
1011 ასრე სულთქმით და ვაებით მით ვართ, ცრემლისაცა დენით.
1012
1013 მე უხუცესმან უმცროსთა კაცი დავსთხოვე ქენებით;
1014 ჩემმან შემდეგმან ტაიჭი მისი მით აქო ხსენებით;
1015 ამან მართ ოდენ მორევნა გვითხრა, ვუალეთ ჩვენ ნებით,
1016 მივმართეთ, იგი აგრევე წყნარად მივა და შვენებით.
1017
1018 ბროლმან, ლალსა გარეულმან, ვარდნი თხელნი ანატიფნა;
1019 იგი ტკბილნი გონებანი ჩვენთვის მეტად გაამყიფნა;
1020 არ აგვიხვნა, არცა დაგვსხნა, ყოლა არად ამოგვკრიფნა,
1021 მისნი მკვახედ მოუბარნი მათრახითა შეგვამწიფნა!
1022
1023 უმცროსსა ძმასა მივეცით, უფროსსა დავეზიდენით;
1024 ხელი მოჰკიდა, «დადეგო!» ესეცა ჰკადრა კიდ ენით;
1025 მან ხრმალსა ხელი არ მიჰყო, ჩვენ ამად დავერიდენით,
1026 თავსა გარდაჰკრა მათრახი, ვნახეთ სისხლისა კი დენით.
1027
1028 მით ერთითა მათრახითა თავი ასრე გარდაჰფრიწა,
1029 ვითა მკვდარი უსულო ქმნა, ვითა მიწა დაამიწა,
1030 მისი რასმე მკადრებელი მოამდაბლა, მოამიწა,
1031 თვალთა წინა წაგვივიდა ლაღი, კუშტი, ამაყი, წა-!
1032
1033 აღარ დაბრუნდა, წავიდა წყნარად და აუჩქარებლად;
1034 აგერა მივა, ნახეო, იგი მზეებრ და მთვარებლად“;
1035 შორს უჩვენებდეს ავთანდილს მტირალნი გაუხარებლად,
1036 ოდენ ჩნდა შავი ტაიჭი მისი მის მზისა მარებლად.
1037
1038 აჰა, მიჰხვდა ავთანდილსა ღაწვთა ცრემლით არ-დათოვნა,
1039 რათგან ცუდად არ წაუხდა მას ეზომი გარეთ ყოვნა;
1040 კაცსა მიჰხვდეს საწადელი, რას ეძებდეს, მისი პოვნა,
1041 მაშინ მისგან აღარა ხამს გარდასრულთა ჭირთა ხსოვნა.
1042
1043 უთხრა თუ:ძმანო, ვარ ვინმე ღარიბი უადგილოსა,
1044 მე იმა ყმისა საძებრად მოვჰშორდი საგაზრდილოსა,
1045 აწ თქვენგან მივხვდი საქმესა ყოლა არ-საადვილოსა,
1046 ღმერთიმცა ნურას ნუღარ იქმს თქვენსა დასაღრეჯილოსა!
1047
1048 ვითა მე მივხვდი წადილსა, ჩემის გულისა ნებასა,
1049 აგრემცა ღმერთი ნურას იქმს ძმისა თქვენისა ვნებასა!“
1050 უჩვენა მისი სადგომი: „მიდითო ნება-ნებასა,
1051 ჩრდილსა გარდასვით, მაშვრალი მიეცით მოსვენებასა“.
1052
1053 ესე უთხრა და წავიდა, ცხენი გაქუსლა დეზითა,
1054 ვითა გავაზი გაფრინდა, არ გაშვებული ხეზითა,
1055 ან მთვარე, მზისა შემყრელი, მზე სინათლითა ზეზითა;
1056 დაივსო ცეცხლი შემწველი მისითა მან მიზეზითა.
1057
1058 მიეწურა, იგონებდა, ახლოს შეყრა ვითა აგოს:
1059 საუბარმან უმეცარმან შმაგი უფრო გააშმაგოს!
1060 ხამს, თუ კაცმან გონიერმან ძნელი საქმე გამოაგოს,
1061 არ-სიწყნარე გონებისა მოიძულოს, მოიძაგოს.
1062
1063 რათგან ისი არის სადმე უცნობოდ და ისრე რეტად,
1064 რომე კაცსა არ მიუშვებს საუბრად და მისად ჭვრეტად,
1065 მივეწევი, შევიყრებით ერთმანერთის ცემა-ჟლეტად,
1066 ანუ მომკლავს, ანუ მომკლავს, დაიმალვის მეტის-მეტად.
1067
1068 ავთანდილ იტყვის: „ ეზომნი ჭირნიმცა რად ვაცუდენი,
1069 რაცაღა არის, არა არის, თუმცა არ ედგნეს ბუდენი;
1070 სადაცა მივა, მივიდეს, რამცა მოვლიდეს ზღუდენი,
1071 მუნაღა ვძებნნე ღონენი ჩემნი არ-დასამრუდენი“.
1072
1073 წინა-უკანა იარნეს ორნი დღენი და ღამენი,
1074 დღისით და ღამით მაშვრალნი, არ საჭამადთა მჭამენი;
1075 არსადა ხანი არ დაჰყვეს, ერთნი თვალისა წამენი,
1076 მათ თვალთა ცრემლნი სდიოდეს, მინდორთა მოსალამენი.
1077
1078 დღისით ვლეს და საღამო-ჟამ გამოუჩნდეს დიდნი კლდენი,
1079 კლდეთა შიგან ქვაბნი იყვნეს, ძირსა წყალი ჩანადენი,
1080 წყლისა პირსა, არ ითქმოდა, შამბი იყო თუ რასდენი,
1081 ხე დიდრონი, თვალ-უწდომი, მაღლა კლდემდის ანაყრდენი.
1082
1083 მან ყმამან ქვაბსა მიჰმართა, გავლნა წყალნი და კლდენია;
1084 ავთანდილ ცხენსა გარდახდა, მონახნა დიდნი ხენია,
1085 მას ზედა ჭვრეტად გავიდა, ძირსა დააბა ცხენია,
1086 მუნით უჭვრეტდა; იგი ყმა მივა ცრემლ-მინადენია.
1087
1088 რა ტყენი გავლნა მან ყმამან, მოსილმან ვეფხის ტყავითა,
1089 ქვაბისა კარსა გამოდგა ქალი ჯუბითა შავითა,
1090 ატირდა მაღლად ცრემლითა, ზღვათაცა შესართავითა,
1091 იგი ყმა ცხენსა გარდახდა, ყელსა მოეჭდო მკლავითა.
1092
1093 ყმამან უთხრა: „დაო ასმათ, ხიდნი ზღვასა ჩაგვიცვივდეს;
1094 ვეღარ მივხვდით ჟამიერად ჩვენ ვისიცა ცეცხლნი გვწვიდეს“;
1095 ესე თქვა და მკერდსა ხელნი იკრნა, ცრემლნი გარდმოსწვიმდეს,
1096 ქალი შებნდა, მოეხვია, ერთმანერთსა სისხლი სწმიდეს.
1097
1098 იგი ტევრი გაეხშირა დანაგლეჯსა მათსა თმასა;
1099 ერთმანერთსა ეხვეოდეს: ყმა ქალსა და ქალი ყმასა,
1100 იზახდიან, მოსთქმიდიან, მოსცემდიან კლდენი ხმასა,
1101 ავთანდილ სჭვრეტს გაკვირვებით მათსა ეგრე ქცევა-ზმასა.
1102
1103 სული დაიღო მან ქალმან, დათმო გულისა წყლულობა,
1104 ქვაბს შეიყვანა ტაიჭი, მოჰხადა აკაზმულობა,
1105 მას ყმასა შეჰხსნა, შეიღო აბჯრისა წელ-მორტყმულობა;
1106 შინა შევიდეს, მას დღესა გარდახდა გამოსრულობა.
1107
1108 ავთანდილს უკვირს: „ამბავი ისი თუ ვცნაო მე რითა?!“
1109 გათენდა, ქალი გამოდგა, მოსილი მითვე ფერითა;
1110 შავსა აუდვა ლაგამი, სწმენდდა რიდისა წვერითა,
1111 შეკაზმა, მოაქვს აბჯარი წყნარად, არ რამე ჩხერითა.
1112
1113 მის მოყმისა წესი იყო, მეტსა თურე არას ეჯდა.
1114 ქალი ტირს და მკერდსა იცემს, თმისა ტევრსა გაიგლეჯდა;
1115 ერთმანერთსა მოეხვივნეს, აკოცა და ცხენსა შეჯდა,
1116 ასმათ, აგრე დაღრეჯილი, კვლა უფრორე დაიღრეჯდა.
1117
1118 ავთანდილ ახლოს კვლა ნახა სახე მისივე კაცისა,
1119 ულვაშ-აშლილი, წვერ-გამო, „ნუთუ მზეაო, თქვა, ცისა?
1120 ეყნოსა სული ალვისა, ქართაგან მონატაცისა,
1121 ასრე უჩს მოკლვა ლომისა, მართ ვითა ლომსა ვაცისა.
1122
1123 მასვე გზასა წამოვიდა, რომე გუშინ შეეარა,
1124 შამბი გავლო, გაეშორა, თავი მინდორს გააგარა;
1125 ავთანდილ სჭვრეტს გაკვირვებით, მალვით ხესა მოეფარა,
1126 თქვა თუ: „ღმერთმან ესე საქმე მეტად კარგად მომიგვარა.
1127
1128 აწ ამას ჩემთვის ღმრთისაგან სხვა საქმე რა ვამჯობინო?
1129 ქალი შევიპყრა, მის ყმისა ამბავი ვაამბობინო,
1130 ჩემიცა ვუთხრა ყველაი, მართალი გავაბრჭობინო,
1131 მას ყმასა ხრმალი არა ვჰკრა, არც მისი დავისობინო“.
1132 ამბავი ავთანდილისა, ასმათს რომ ეუბნების ქვაბშიგან
1133 ჩამოვიდა, ცხენი ახსნა, მისგან ხესა გამობმული,
1134 ზედა შეჯდა, გაემართა, ქვაბი დახვდა კარ-განხმული;
1135 მუნით ქალი გამოიჭრა გულ-მდუღარე, ცრემლ-დასხმული,
1136 ეგონა თუ: დაბრუნდაო პირი ვარდი, ბროლ-ბაკმული.
1137
1138 ვერ იცნა, – სახე არ ჰგვანდა მისი მის ყმისა სახესა;
1139 ფიცხლა გაიქცა, მიჰმართა ზახილით კლდესა და ხესა;
1140 ყმა გარდაიჭრა, დააბა, ვითა კაკაბი მახესა,
1141 ხმას სცემდეს კლდენი ქალისა ზახილსა მუნ ერთ-სახესა.
1142
1143 მას ყმასა თავი არ მისცა, ჭვრეტადცა ებილწებოდა,
1144 ვითა კაკაბი არწივსა ქვეშე, მიდამო ძრწებოდა,
1145 ტარიელს ვისმე უზახდა მწედ, თუცა არ ემწებოდა,
1146 ავთანდილ მუხლთა უყრიდა, თითითა ეხვეწებოდა.
1147
1148 ეტყოდა: „სულე! რამც გიყავ? კაცი ვარ, ადამიანი;
1149 უფერო-ქმნილნი მინახვან ვარდნი და ისი იანი;
1150 მისი რამ მითხარ, ვინ არის ტან-სარო, პირ-ბაკმიანი?
1151 სხვად არას გიზამ, ნუ გეშის, ნუ ჰყივი აგრე ხმიანი“.
1152
1153 ქალი ეტყოდა ტირილით, სარჩელი უგავს ბრჭობასა:
1154 თუ არ შმაგი ხარ, დამეხსენ; შმაგი ხარ, მოდი ცნობასა;
1155 აწ მეტად ძნელსა საქმესა მნუკევ ადვილად თხრობასა;
1156 ცუდად ნუ სცთები, ნუ ელი მაგა ამბისა მბობასა“.
1157
1158 კვლა ეტყვის: „ყმაო, რა გინდა, ანუ მენუკევ მე რასა?
1159 მაგა საქმისა ვერა იქმს ვერცა კალამი წერასა;
1160 შენ ერთხელ იტყვი: «მითხარო», მე ასჯერ გითხრობ «ვერასა»;
1161 ვითა სიცილი ტირილსა, ვაგლახი მიჯობს მღერასა“.
1162
1163 ქალო, არ იცი სით მოვალ, რა ჭირნი მომითმენიან;
1164 ოდითგან ვეძებ ამბავთა, ესე არვისგან მსმენიან;
1165 შენ მიპოვნიხარ; სიტყვანი ჩემნი რაზომცა გწყენიან,
1166 ვერ დაგეხსნები, მიამბე, ჩემგან ნუღარა გრცხვენიან“.
1167
1168 ქალმან უთხრა: „რას შეგესწარ, მე ვინ ვარ და ანუ შენო?
1169 მზე არ მახლავს, შეგეტყვების, თრთვილო, ასრე მით მაწყენო;
1170 გრძელი სიტყვა საწყინოა, ასრე მოკლედ მოგახსენო:
1171 ვერასათვის ვერ გიამბობ, რაცა გინდა, იგი ქმენო!“
1172
1173 კვლაცა ჰკითხა ზენარობით, მიუყარნა მუხლნი წინა,
1174 მაგრა ვერა ვერ დაჰყარა, მუდარობა მოეწყინა;
1175 პირსა ზედა გაგულისდა, თვალთა სისხლი მოედინა,
1176 ადგა, თმითა წამოზიდნა, ყელსა დანა დააბრჯინა.
1177
1178 ეგრე უთხრა: „მე ეზომი ჯავრი ვითა შეგარჩინო?
1179 რაგვარა თუ ამატირო, ცრემლი ცუდად დამადინო!
1180 გიჯობს, მითხრა; ამის მეტი მართ აღარა არ გაწყინო,
1181 თვარა ღმერთმან მტერი ჩემი მოკლას, ვითა მოგაკვდინო!“
1182
1183 ქალმან უთხრა: „ეგე ღონე მოიგონე მატად ავი:
1184 თუ არ მომკლავ, არ მოვკვდები, მრთელი ვარ და მოუკლავი;
1185 რად რა გითხრა, სადამდისცა ვიყო ჭირთა უნახავი?
1186 კვლა თუ მომკლავ, სასაუბროდ აღარ მედგას ზედა თავი“.
1187
1188 კვლა ეტყვის: „ყმაო, რად მპოვე, ვინ მეუბნები მე, ვინო?
1189 ეგე ამბავი ცოცხალსა ენითა ვერ მათქმევინო!
1190 მე თავი ჩემი ნებითა ჩემითა მოგაკლვევინო,
1191 ვითა უსტარი ბედითი, ადვილად დაგახევინო.
1192
1193 ჩემი სიკვდილი შენ ჩემად, პატიჟად ნურად გგონია,
1194 მით რომე დამხსნი ტირილსა, შემშრების ცრემლთა ფონია;
1195 ჩალად მიჩნს ყოვლი სოფელი, მისთვისვე შემიწონია.
1196 ვერ გიცნობ; ვინ ხარ, ვის გითხრნე სიტყვანი მისანდონია?“
1197
1198 ყმამან თქვა თუ: „არ ეგების აწ ამისი ასრე თქმევა,
1199 სხვასა რასმე მოგონება, სჯობს საქმისა გამორჩევა“.
1200 გაუშვა და ცალკე დაჯდა, ტირს, დაიწყო ცრემლთა ფრქვევა;
1201 ქალსა უთხრა: „გაგარისხე, აწ არ ვიცი, ვით დავრჩე, ვა!“
1202
1203 ქალი დაუჯდა კუშტ-გვარად, ქუშობს, ჯერთ არ დამტკბარია;
1204 ავთანდილ ქვე ზის ტირილად, აღარას მოუბარია;
1205 ვარდისა ბაღსა მოგუბდა ცრემლისა საგუბარია.
1206 კვლა იქით ქალი ატირდა, მისთვის გულ-ნალმობარია.
1207
1208 ყმა მტირალი შეებრალა, ამად ცხელნი ცრემლნი ღვარნა,
1209 მაგრა უჯდა უცხოს უცხო, არ ბაგენი აუბარნა;
1210 ყმამან ცნა თუ: „გონებანი ჩქარნი ჩემთვის დააწყნარნა“.
1211 ცრემლ-დენილი შეეხვეწა, ადგა, მუხლნი მიუყარნა.
1212
1213 უთხრა: „ვიცი, აღარ ვარგხარ, შენ აწ ჩემად დასადობლად;
1214 გაგარისხე, დაგრჩომივარ ღარიბად და ამად ობლად;
1215 აწ ეგრეცა თავი ჩემი დამიც შენთვის დასანდობლად,
1216 ამად რომე შეცოდება შვიდ-გზის თქმულა შესანდობლად.
1217
1218 თავი ჩემი სამსახურად თუცა ავად მოგაწონე,
1219 მიჯნურისა შებრალება ხამს, ესეცა გაიგონე;
1220 სხვაგნით ყოვლგნით უღონო ვარ, არვინ არის ჩემი ღონე;
1221 სულთა მოგცემ გულისათვის, სხვა მეტიმცა რა გაქონე!“
1222
1223 რა ქალსა მიჰხვდა ყმისაგან მიჯნურობისა სმინება,
1224 გულ-ამოხვინჩვით დაიწყო ას-კეცად ცრემლთა დინება;
1225 კვლა გაამაღლა ზახილით ტირილი, არ გაცინება.
1226 ავთანდილს ღმერთმან წადილი მისცა, გულისა ლხინება.
1227
1228 იტყვის თუ: „ამა სიტყვითა მას ფერი შეეცვალების,
1229 ვისთვისმე ხელი უცილოდ მას ცრემლი ემალმალების“.
1230 კვლა უთხრა: „დაო, მიჯნური მტერთაცა შეებრალების,
1231 ესეცა იცი, სიკვდილსა თვით ეძებს, არ ეკრძალების.
1232
1233 ვარ მიჯნური, ხელი ვინმე, გაუძლებლად სულთა დგმისად;
1234 ჩემმან მზემან გამომგზავნა საძებარად იმა ყმისად;
1235 ღრუბელიცა ვერ მიხვდების, მე მისრულვარ სადა, მი-, სად;
1236 გული თქვენი მიპოვნია, მისი შენდა, შენი მისად
1237
1238 მისი სახე გულსა ჩემსა ხატად ასრე გამოვხატე,
1239 მისთვის ხელმან, გამოჭრილმან, ლხინი ჩემი ვაალქატე;
1240 ორისაგან ერთი მიყავ: ტყვე-მქმენ, ანუ მააზატე,
1241 ან მაცოცხლე, ანუ მომკალ, ჭირი ჭირსა მომიმატე“.
1242
1243 ქალმან უთხრა ყმასა სიტყვა პირველისა უამესი:
1244 ეგე სიტყვა მოიგონე დია რამე უკეთესი;
1245 წეღან საქმე მტერობისა გულსა ჩემსა შთამოსთესი,
1246 აწ მოყვარე გიპოვნივარ, დისაგანცა უფრო დესი.
1247
1248 მაშა რათგან მიჯნურობა შენად ღონედ მოიგონე,
1249 არ ეგების, ამას იქით თუმცა თავი არ გამონე;
1250 არ შენ მოგეც თავი ჩემი, დაგაბნიე, დაგაღონე;
1251 შენთვის მოვკვდე, ამისებრი მემცა საქმე რა ვაღონე!
1252
1253 აწ რაცა გითხრა, თუ ამა საქმესა დამმორჩილდები,
1254 რასაცა ეძებ, მიჰხვდები, უცილოდ არ ასცილდები;
1255 თუ არ მომისმენ, ვერ ჰპოვებ, რაზომმცა ცრემლსა მილდები,
1256 მოგხვდების მდურვა სოფლისა, მოჰკვდები გა-ცა-სწბილდები“.
1257
1258 ყმამან უთხრა: „ეგე საქმე ამას ჰგავსო, არა სხვასა:
1259 ორნი კაცნი მოდიოდეს სადაურნი სადმე გზასა,
1260 უკანამან წინა ნახა ჩავარდნილი შიგან ჭასა,
1261 ზედ მიადგა, ჩაჰყიოდა, ტირს, იზახის ვაგლახ-ვასა.
1262
1263 ეგრე უთხრა: «ამხანაგო, იყავ მანდა, მომიცდიდე,
1264 წავალ თოკთა მოსახმელად, მწადსო, თუმცა ამოგზიდე»;
1265 მას ქვეშეთსა გაეცინნეს, გაუკვირდა მეტად კიდე,
1266 შემოჰყივლა: «არ გელოდე, სად გაგექცე, სად წავიდე?»
1267
1268 აწ, დაო, შენთა ხელთაა ჩემი საბელი ყელისა,
1269 სხვად უღონოა უშენოდ ჩემგან აღპყრობა ხელისა;
1270 რასაცა მიზამ, შენ იცი, შენ ხარ წამალი ხელისა;
1271 თვარა ვისმც ექმნა გვარლითა შეკვრა თავისა მრთელისა!“
1272
1273 ქალმან უთხრა: „მომეწონა, ყმაო, შენი ნაუბარი.
1274 ხარ უცილოდ კარგი ვინმე, მოყმე, ბრძენთა საქებარი;
1275 ხარ ვინათგან აქანამდის მაგა ჭირთა დამთმობარი,
1276 რაცა გითხრა, მომისმინე, გიპოვნია საძებარი.
1277
1278 იმა მოყმისა ამბავი არსადა არ იპოვების;
1279 თვით თუ არ გითხრობს, არ ითქმის, არ ვისგან დაიჯერების;
1280 მოილოდინე, მოვიდეს, რაზომცა დაგეყოვნების,
1281 დადუმდი, ვარდსა ნუ აზრობ, ცრემლითა ნუ ითოვნების.
1282
1283 გითხრა, თუ ცოდნა გწადიან ჩვენისა შენ სახელისა:
1284 ტარიელ არის სახელი იმა მოყმისა ხელისა;
1285 მე ასმათ მქვიან, რომელსა წვა მაქვს ცეცხლისა ცხელისა,
1286 სულთქმა სულთქმისა ბევრისა, მაშა თუ არ ერთხელისა.
1287
1288 ამის მეტსა ვერას გითხრობ მე სიტყვასა ამისთანსა:
1289 ისი მინდორს არონინებს ტანსა მჭევრსა, მემაჯანსა,
1290 ვსჭამ, გლახ, მარტო ნადირისა მისგან ხორცსა მონატანსა,
1291 აწვე მოვა, არა ვიცი, თუ დაჰყოვნის დიდსა ხანსა.
1292
1293 ამას გვედრებ, მოიცადო თავი სხვაგან არსად არო;
1294 რა მოვიდეს, შევეხვეწო; ნუთუ ვით რა მოვაგვარო;
1295 ერთმანერთსა შეგამეცნე, თავი შენი შევაყვარო,
1296 თვით გიამბოს საქმე მისი, საყვარელსა გაახარო“.
1297
1298 ქალსა ყმამან მოუსმინა, დამორჩილდა, დართო ნება.
1299 ამას ზედა მოიხედეს, ხევით ესმა ჩხაპუნება;
1300 მთვარე წყალსა გამოსრული ნახეს, შუქთა მოვანება,
1301 უკურიდნეს, აღარა ქმნეს მუნ ხანისა დაყოვნება.
1302
1303 ქალმან უთხრა: „ყმაო, ღმერთმან მოგცა, ჟამად, რაცა გინა,
1304 მაგრა თავი უჩინო ქმენ, დამალული იყავ შინა;
1305 იმა ყმისა მეუნებლე ხორციელი არავინ-ა;
1306 ნუთუ ვით რა მოვაგვარო, შენი ნახვა არ ეწყინა“.
1307
1308 ავთანდილ ქვაბსა დამალა ქალმან მალვითა მალითა.
1309 იგი ყმა ცხენსა გარდახდა, შვენოდა კაპარჭ-ხრმალითა,
1310 ატირდეს მაღლად ცრემლითა, ზღვათაცა შესამალითა,
1311 ავთანდილ სარკმლით უჭვრეტდა ჭვრეტითა იდუმალითა.
1312
1313 ამარტის ფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან.
1314 დიდხან იტირეს ყმამან და მან ქალმან შაოსანამან;
1315 შეხსნა, შეიღო აბჯარი, ცხენიცა შეიყვანა მან,
1316 დადუმდეს, ცრემლნი მოჰკვეთნა შავმან გიშრისა დანამან.
1317
1318 ავთანდილ სარკმლით უჭვრეტდა, ტყვე, საკნით ნააზატები.
1319 მან ქალმან ქვეშე დაუგო ვეფხის ტყავისა ნატები;
1320 მას ზედა დაჯდა იგი ყმა, სულთქვამს ჭირ-მონამატები,
1321 სისხლისა ცრემლსა გაეწნა შუა გიშრისა სატები.
1322
1323 მან ქალმან ხელ-ყო კვესითა გზება ცეცხლისა ნელისა.
1324 ეგონა ჭამა ხორცისა შემწვრისა, შეუქნელისა;
1325 მიუპყრა, ერთი ახლიჩა, ქმნაა საქმისა ძნელისა,
1326 ძალი არ ჰქონდა, დაუწყო გამოყრა უცოხნელისა.
1327
1328 ცოტად მიწვა, მიიძინა, თუცა ყოლა ვერა მეტი;
1329 შეკრთა, დიდნი დაიზახნა, წამოიჭრა ვითა რეტი,
1330 იზახდის და წამ-წამ იკრის გულსა ლოდი, თავსა კეტი.
1331 ცალ-კერძ ზის და პირსა იხოკს ქალი მისი შენაჭვრეტი.
1332
1333 რად დაჰბრუნდი? – მოახსენა, – მითხარ, რაცა წაგეკიდა!“
1334 მან უბრძანა: „მონადირე მეფე ვინმე გარდმეკიდა,
1335 ჰყვეს ლაშქარნი უთვალავნი, ბარგი მძიმედ აეკიდა,
1336 იგი მინდორს ნადირობდა, დაეფანჩა მარეკი, და-.
1337
1338 სევდად მეცა კაცთა ნახვა, ცეცხლი უფრო გავიალე:
1339 არ მივეო ახლოს შეყრად, თავი ჩემი შევიწყალე;
1340 მათგან მკრთალი შემოვბრუნდი, ტყესა შიგან დავიმალე.
1341 ვთქვი: ნუთუმცა უკუმრიდა, რა გათენდეს, წავალ ხვალე“.
1342
1343 ქალსა ცრემლი გარდმოსცვივდა ას-ნაკეცი, ბევრის-ბევრად;
1344 მოახსენა: „მხეცთა თანა იარები მარტო ტევრად,
1345 არას კაცსა არ იახლებ საუბრად და შემაქცევრად,
1346 მას მაგითა ვერა არგებ, დღეთა შენთა ცუდად ჰლევ რად?
1347
1348 ყოვლი პირი ქვეყანისა ერთობ სრულად მოგივლია.
1349 ერთი კაცი შემაქცევრად შენად ვითა დაგელია?
1350 გეახლოს და არ გაშმაგდე, თუცა ჭირი არ გაკლია;
1351 შენ მოჰკვდე და იგი წახდეს, ესე შენთვის რა მადლია?“
1352
1353 უბრძანა: „დაო, ეგეა მსგავსი შენისა გულისა,
1354 მაგრა არ არის ქვეყანად წამალი ამა წყლულისა!
1355 ვის ძალ-უც პოვნა კაცისა, თვით სოფლად არ-მოსრულისა,
1356 ჩემი ლხინია სიკვდილი, გაყრა ხორცთა და სულისა.
1357
1358 ღმერთმან სხვაცა ეტლსა ჩემსა რაცა კაცი რად დაბადა,
1359 სიახლე და საუბარი თუმცა მისი მე მეწადა!
1360 ვინმცა გასძლნა ჭირნი ჩემნი, ანუ ვინმცა შეეცადა?
1361 შენგან კიდე ხორციელი, დაო, მივის არასადა“.
1362
1363 ქალმან ჰკადრა: „არ გამიწყრე, ვიშიშვი და ვიაჯ დია;
1364 რათგან, ღმერთსა ვაზირობა შენი ჩემზედ მოუგდია,
1365 ვერ დავმალავ უკეთესსა, რაცა საქმე გამიცდია.
1366 არა ვარგა უსაზომო, თავი ზომსა გარდგიხდია.
1367
1368 ყმამან უთხრა: „რას მენუკვი, არა ვიცი, გამიცხადე.
1369 კაცი ჩემად სამსახურად უღმრთოდ მემცა ვით დავბადე!
1370 ღმერთსა ჩემი უბედობა უნდა, მემცა რას ვეცადე!
1371 განაღამცა გავნადირდი, თავი ასრე გავიხადე“.
1372
1373 ქალმან კვლა ჰკადრა: „გაგსაჯე მეტითა შეგონებითა,
1374 მაგრა თუ კაცი მოგგვარო, მოგყვეს თავისა ნებითა,
1375 იგი გეახლოს, ილხენდე მისითა შემეცნებითა;
1376 ფიცე, არ მოჰკლა, არ იყო, არ-სავნებლისა ვნებითა“.
1377
1378 ყმამან უთხრა: „თუ მიჩვენებ, ვნახავ, დიდად გავიხარებ,
1379 სიყვარულმან მისმან, ვისთვის ხელი მინდორს თავსა ვარებ,
1380 არას ვუზამ უგემურსა, არა ოდეს გავამწარებ;
1381 რაცა ჩემგან ეამების, ვაამებ და შევიყვარებ“.
1382 შეყრა ტარიელისა და ავთანდილისა
1383 ქალი ადგა და წავიდა მის ყმისა მოსაყვანებლად;
1384 არ ეწყინაო“, უამბობს, არს მისად მაგულვანებლად,
1385 ხელი მოჰკიდა, მოჰყვანდა, ვით მთვარე მოსავანებლად;
1386 იგი რა ნახა ტარიელ, თქვა მზისა დასაგვანებლად.
1387
1388 გამოეგება ტარიელ, მართებს ორთავე მზე დარად,
1389 ანუ ცით მთვარე, უღრუბლო შუქთა მოჰფენდეს ქვე ბარად;
1390 რომე მათთანა ალვისა ხეცა ვარგიყო ხედ არად,
1391 ჰგვანდეს შვიდთავე მნათობთა, სხვადმცა რისად ვთქვა მე და რად!
1392
1393 მათ აკოცეს ერთმანერთსა, უცხოობით არ დარიდეს,
1394 ვარდსა ხლეჩდეს, ბაგეთაგან კბილნი თეთრნი გამოსჭვირდეს;
1395 ყელი ყელსა გადააჭვდეს, ერთმანერთსა აუტირდეს,
1396 ქარვად შექმნნეს იაგუნდნი მათნი, თუცა ლალად ღირდეს.
1397
1398 მობრუნდეს; ყმამან ავთანდილს ხელი შეუპყრა ხელითა,
1399 ერთგან დასხდეს და იტირეს დიდხან ცრემლითა ცხელითა;
1400 ასმათი სულსა უღებდა, სიტყვითა საკვირველითა:
1401 თავთა ნუ დახოცთ, ნუ ბნელ-იქმთ მზესა თქვენითა ბნელითა“.
1402
1403 ტარიელის ვარდი იყო დათრთვილული, არ-დაზრული;
1404 ყმასა უთხრა: „მესწრაფების, მითხარ შენი დაფარული,
1405 ვინ ხარ, ანუ სით მოსრულხარ, სადაური, სით მოსრული?
1406 მე სიკვდილსა აღარ ვახსოვ, ვარ მისგანცა განწირული“.
1407
1408 ავთანდილ გასცა პასუხი, სიტყვები ლამაზებია:
1409 ლომო და გმირო ტარიელ, ვის თავი გინაზებია:
1410 მე ვარ არაბი, არაბეთს არს ჩემი დარბაზებია,
1411 მიჯნურობითა დამწვარვარ, ცეცხლი უშრეტი მგზებია.
1412
1413 მე პატრონისა ჩემისა ასული შემყვარებია;
1414 თვით მეფედ მათად მას ხედვენ მონები მკლავ-მაგრებია.
1415 თუცა არ მიცნობ, გინახავ, თუ ვითა გიაზრებია,
1416 გახსოვსცა, ოდეს დახოცე მონები არ-საპყრებია?
1417
1418 შენ მინდორს გნახეთ გაჭრილი, ჩვენ ზედა გარდგეკიდენით,
1419 პატრონი ჩემი გაგიწყრა, ჩვენ ხაფად წაგეკიდენით:
1420 გიხმეთ, არ მოხველ, ლაშქარნი უკანა გამოგკიდენით,
1421 შენ ველნი წითლად შეღებენ სრულად სისხლისა კი დენით.
1422
1423 ყველაკასა მათრახითა თავი უხრმლოდ გარდაჰკვეთეთ.
1424 მეფე შეჯდა, დაგვეკარგე, კვალი შენი ვერ მოვკვეთეთ,
1425 ვითა ქაჯი დაგვემალე, მონებიცა დავაფეთეთ;
1426 ამან უფრო დაგვაშმაგნა, თავი სრულად გავაშეთეთ.
1427
1428 ჭმუნვა შეექმნა, თქვენც იცით, ხელმწიფე ნებიერია.
1429 მოგნახეს, გძებნეს ყოველგან, მათ რუკა დაუწერია,
1430 ვერ ნახეს შენი მნახავი ვერცა ყმა, ვერცა ბერია;
1431 აწ გამომგზავნა, რომელსა ვერ მზე ჰგავს, ვერ ეთერია.
1432
1433 მიბრძანა: «მიცან ამბავი მის ყმისა წარხდომილისა,
1434 მაშინ ვარ მქმნელი საქმისა, მის შენგან მონდომილისა».
1435 სამ წლამდის მითხრა დადენა უმისოდ ცრემლთა მილისა.
1436 არ გიკვირს, გავსძელ ვერ-ჭვრეტა მისისა მე ღიმილისა?!
1437
1438 აქანამდის მნახავიცა კაცი შენი არ მენახა;
1439 თურქნი ვნახენ, რომე თქვენთვის სიტყვა რამე გაემკვახა;
1440 მათრახითა ჩამოგეგდო ერთი, მკვდართა დაგესახა;
1441 მათ მასწავლეს, ძმა რომელთა სულ-მობრძავი სამე გლახ, ა“.
1442
1443 ტარიელსცა აეხსენა ომი მათი მაშინდელი,
1444 იტყვის: „მახსოვს ეგე საქმე, თუმცა არის ადრინდელი;
1445 ერთგან გნახენ ნადირობას შენ და შენი მე გამზრდელი;
1446 მით ვტიროდი, მომეგონა მე, გლახ, ჩემი წარმწყმედელი.
1447
1448 რას მაქნევდით, რა გინდოდა, ერთმანერთსა რითა ვჰგვანდით?
1449 თქვენ მორჭმულნი სთამაშობდით, ჩვენ მტირალნი ღაწვთა ვბანდით.
1450 რა მონანი შესაპყრობლად მომწიენით, გაჰგულვანდით,
1451 აწ ვეჭვ, რომე ჩემად ნაცვლად თანა მკვდართა მიიტანდით.
1452
1453 მოვიხედენ, მომეწია, რა პატრონი შენი ვნახე,
1454 ხელმწიფობით შემებრალნეს, ამად ხელი არ შევახე,
1455 თვალთა წინა გამოვექეც, მეტი არა შევუზრახე;
1456 ჩემი ცხენი უჩინოსა ჰგავს და სხვასამცა რას ვასახე!
1457
1458 კაცმან ვერ ასწრას თვალისა დაფახვა, დაწამწამება,
1459 მას გავექცევი ვისგანცა ჩემი არა ვცნა ამება;
1460 მათ თურქთა მიღმა გამეგო მე არას არ შეწამება,
1461 ავად შვენოდა მორევნა და ჩემი დათამამება.
1462
1463 აწ ვაშად მოხვე, მეამა ნახვა შენისა პირისა!
1464 ტანად სარო და პირად მზე, მამაცად მსგავსი გმირისა,
1465 მაგრა გარჯილხარ, არა ხარ გარდაუხდელი ჭირისა.
1466 ძნელია პოვნა კაცისა ღმრთივ ზეცით განაწირისა!
1467
1468 ავთანდილ უთხრა: „ვით მაქებ საქები ბრძენთა ენისა?
1469 მაგისად ნაცვლად რამც ვიყავ ღირსი ქებისა თქვენისა!
1470 სახე ხარ მზისა ერთისა, ზეცით მნათისა ზენისა,
1471 რათგან ვერ შეგცვლის პატიჟი ეგზომთა ცრემლთა დენისა.
1472
1473 ამა დღემან დამავიწყა, გული ჩემი ვინ დაბინდა;
1474 დამიგდია სამსახური, მისი, იქმნას, რაცა გინდა;
1475 იაგუნდი ეგრეცა სჯობს, ათასჯერმცა მინა მინდა,
1476 შენ გეახლო სიკვდილამდის, ამის მეტი არა მინდა!“
1477
1478 ტარიელ უთხრა: „მე შენი გული აწ მემხურვალების;
1479 მიკვირს, თუ ნაცვლად მაგისად შენ ჩემი რა გევალების!
1480 მაგრა წესია, მიჯნური მიჯნურსა შეებრალების,
1481 შენ საყვარელსა გაგყარო, ესე რად გენაცვალების!
1482
1483 “წამოსრულხარ ჩემად ძებნად, პატრონისა სამსახურად;
1484 ღმერთმან ქმნა და გიპოვნივარ, შენცა ცდილხარ მამაცურად.
1485 მაგრა ჩემსა რა გიამბობს, გამოჭრილვარ ასრე თუ რად!
1486 მე თუ ვიტყვი, დამწვავს ცეცხლი ცხელი, შემიქს ალად, მურად“.
1487
1488 ასმათ უთხრა: „ცრემლით, ლომო, მაგა ცეცხლსა რა ერგების!
1489 მე ვითა ვთქვა წვევა თქმისა, რათგან ეგრე არ ეგების!
1490 ვხედავ, ესე ხელი ვინმე მოყმე შენთვის წაეგების,
1491 ცნას მიზეზი შენთა წყლულთა, ქმნას, რა ღონე აეგების.
1492
1493 მეხვეწებოდა, ლამოდა ჩემგან რასამე სმენასა;
1494 ნუ უყოს ღმერთმან, გაძლება მემცა ვით მივეც ენასა!
1495 თუ რას სცნობს, ვეჭობ ამისგან თქვენსა რასამე ლხენასა.
1496 არს უკეთესი, რაცაღა სწადს განგებასა ზენასა“.
1497
1498 ამას დაყმუნდა ტარიელ დამწვარი, დაავლებული;
1499 ასმათს უბრძანა: „მას აქათ შენ ხარ ჩემთანა ხლებული;
1500 რად არა იცი, უწამლო არს ლები ესე ლებული!
1501 კვლა ესე ყმა მწვავს მტირალი, ცრემლითა დავალებული.
1502
1503 ყმასა უთხრა: „ვინცა კაცმან ძმა იძმოს, თუ დაცა იდოს,
1504 ხამს თუ, მისთვის სიკვდილსა და ჭირსა თავი არ დარიდოს:
1505 ღმერთმან ერთი რით აცხოვნოს, თუ მეორე არ წაწყმიდოს!
1506 შენ ისმენდი, მე გიამბობ, რაცა გინდა წამეკიდოს“.
1507
1508 ასმათს უთხრა: „მოდი, მოჯე, თანა წყალი მოიტანე,
1509 დაბნედილსა მაპკურებდი, გული მითა გარდამბანე;
1510 მკვდარი მნახო, დამიტირე, სულთქმა გაათანისთანე,
1511 მე სამარე გამითხარე, აქა მიწა მიაკვანე“.
1512
1513 ღილ-ჩახსნილი საამბობლად დაჯდა, მხარნი ამოყარნა;
1514 ვითა მზე ჯდა მოღრუბლებით, დიდხან შუქნი არ ადარნა;
1515 ვერ გაახვნა სასაუბროდ მან ბაგენი, გაამყარნა,
1516 მერმე სულთქვნა, დაიზახნა, ცრემლნი ცხელნი გარდმოყარნა.
1517
1518 მოსთქვამს: „ჰაი, საყვარელო, ჩემო, ჩემთვის დაკარგული,
1519 იმედო და სიცოცხლეო, გონებაო, სულო, გულო,
1520 ვინ მოგკვეთა, არა ვიცი, ხეო, ედემს დანერგულო?
1521 ცეცხლმან ცხელმან ვით ვერ დაგწვა, გულო, ასჯერ დადაგულო?!“
1522 ტარიელისაგან თავის ამბის მბობა ოდეს ავთანდილს უამბო
1523 ისმენდი, მიეც გონება ჩემთა ამბავთა სმენასა,
1524 საუბართა და საქმეთა, ვითა ძლივ ვათქმევ ენასა;
1525 იგი, ვინ ხელ-მქმნა, მოველი მისგან აროდეს ლხენასა,
1526 ვისგან შევუცავ სევდათა, სისხლისა ღვართა დენასა.
1527
1528 ინდოეთს შვიდთა მეფეთა ყოვლი კაცი ხართ მცნობელი:
1529 ექვსი სამეფო ფარსადანს ჰქონდა, თვით იყო მპყრობელი,
1530 უხვი, მდიდარი, უკადრი, მეფეთა ზედა მფლობელი,
1531 ტანად ლომი და პირად მზე, ომად მძლე, რაზმთა მწყობელი.
1532
1533 მამა-ჩემი ჯდა მეშვიდე, მეფე მებრძოლთა მზარავი,
1534 სარიდან ერქვა სახელად, მტერთა სრვად დაუფარავი;
1535 ვერვინ ჰკადრებდის წყენასა, ვერ ცხადი, ვერცა მპარავი;
1536 ნადირობდის და იშვებდის საწუთრო-გაუმწარავი.
1537
1538 ხალვა მოსძულდა, შეექმნა გულს კაეშანთა ჯარები.
1539 თქვა: «წამიღია მტერთაგან ძლევით ნაპირთა არები,
1540 ყოვლგნით გამისხმან, მორჭმით ვზი, მაქვს ზეიმი და ზარები»;
1541 ბრძანა: «წავალ და მეფესა ფარსადანს შევეწყნარები».
1542
1543 ფარსადანს წინა დაასკვნა გაგზავნა მოციქულისა.
1544 შესთვალა: «შენ გაქვს მეფობა ინდოეთისა სრულისა;
1545 აწ მე მწადს, თქვენსა წინაშე მეცა ვცნა ძალი გულისა,
1546 სახელი დარჩეს ჩემისა ერთგულად ნამსახურისა».
1547
1548 ფარსადან შექმნა ზეიმი ამა ამბისა მცნობელმან.
1549 შესთვალა: «ღმერთსა მადლობა შევსწირე ხმელთა მფლობელმან,
1550 რათგან ეგე ჰქმენ მეფემან, ჩემებრ ინდოეთს მპყრობელმან.
1551 აწ მოდი, ასრე პატივ გცე, ვითა ძმამან და მშობელმან».
1552
1553 ერთი სამეფო, საკარგვად, უბოძა ამირბარობა.
1554 თვით ამირბარსა ინდოეთს აქვს ამირ-სპასალარობა.
1555 მეფედ რა დაჯდა, არა სჭირს ხელისა მიუმწვდარობა;
1556 სხვად პატრონია, მართ ოდენ არა აქვს კეისარობა.
1557
1558 თვით მეფემან მამა-ჩემი დაიჭირა სწორად თავსა.
1559 თქვა: «ჩემებრი ამირბარი, ნაძლევი ვარ, ვისმცა ჰყავსა!»
1560 ლაშქრობდის და ნადირობდის, აძლევდიან მტერნი ზავსა.
1561 მას არა ვჰგავ ასრე, ვითა მე სხვა კაცი არა მგავსა.
1562
1563 ძე არა ესვა მეფესა და დედოფალსა მზისა დარსა,
1564 ჭმუნვა ჰქონდა, ჟამი იყო, მით აეხვნეს სპანი ზარსა.
1565 ვა, კრულია დღემცა იგი, მე მივეცი ამირბარსა!
1566 მეფემან თქვა: «შვილად გავზრდი, თვით ჩემივე გვარი არსა».
1567
1568 მეფემან და დედოფალმან მიმიყვანეს შვილად მათად,
1569 საპატრონოდ მზრდიდეს სრულთა ლაშქართა და ქვეყანათად,
1570 ბრძენთა მიმცეს სასწავლელად ხელმწიფეთა ქცევა-ქმნათად;
1571 მოვიწიფე, დავემსგავსე მზესა თვალად, ლომსა ნაკვთად.
1572
1573 ასმათ, შენცა ხარ მოწამე ჩემისა ფერ-მიხდილისა,
1574 მზესა მე ვსჯობდი შვენებით, ვით ბინდსაჟამი დილისა;
1575 იტყოდეს ჩემნი მნახავნი: «მსგავსია ედემს ზრდილისა».
1576 აწ მაშინდლისა ჩემისა სახე ვარ ოდენ ჩრდილისა.
1577
1578 მე ხუთისა წლისა ვიყავ, დაორსულდა დედოფალი“.
1579 ესე რა თქვა, ყმამან სულთქვნა, ცრემლით ბრძანა: „შობა ქალი“.
1580 დაბნედასა მიეწურა, ასმათ ასხა გულსა წყალი:
1581 თქვა: „მაშინვე მზესა ჰგვანდა, აწ მედების ვასგან ალი!
1582
1583 “ქება არ ითქმის ენითა, აწ ჩემგან ნაუბარითა.
1584 ფარსადან დაჯდა ხარებად ზეიმითა და ზარითა;
1585 ყოვლგნით მოვიდეს მეფენი ნიჭითა მრავალ-გვარითა.
1586 საჭურჭლე გასცეს; აივსნეს ლაშქარნი საბოძვარითა.
1587
1588 საშობელი გაიყარა, ზრდა დაგვიწყეს მე და ქალსა.
1589 მართ მაშინვე ჰგვანდა იგი მზისა შუქთა ნასამალსა.
1590 ვუყვარდით და სწორად ვუჩნდით მეფესა და დედოფალსა.
1591 აწ ვახსენებ, ვისგან ჩემი დაუდაგავს გული ალსა!
1592
1593 ყმა დაბნდა, რა სახელისა ხსენებასა მიეწურა;
1594 ავთანდილსცა აეტირა, მისმან ცეცხლმან გულსა მურა;
1595 ქალმან სულად მოაქცია, მკერდსა წყალი დააპკურა;
1596 თქვა: „ისმენდი, მაგრა ჩემი სიკვდილისა დღე დასტურ-ა.
1597
1598 მას ქალსა ნესტან-დარეჯან იყო სახელად ხმობილი.
1599 შვიდისა წლისა შეიქმნა ქალი წყნარი და ცნობილი,
1600 მთვარისა მსგავსი, შვენებით მზისაგან ვერ-შეფრობილი;
1601 მისსა ვით გასძლებს გაყრასა გული ალმასი, წთობილი!
1602
1603 იგი ასრე მოიწიფა, მე შემეძლო შესლვა ომსა;
1604 მეფე ქალსა ვით ხედვიდა მეფობისა ქმნისა მწთომსა,
1605 მამასავე ხელთა მიმცეს; რა შევიქმენ ამა ზომსა,
1606 ვბურთობდი და ვნადირობდი, ვით კატასა ვხოცდი ლომსა.
1607
1608 მეფემან კოშკი ააგო, შიგან საყოფი ქალისა;
1609 ქვად ფაზარი სხდა, კუბო დგა იაგუნდისა, ლალისა,
1610 პირსა ბაღჩა, საბანლად სარაჯი ვარდის წყალისა;
1611 იგი მუნ იყვის, მედების ვისგან სახმილი ალისა!
1612
1613 დღე და ღამე მუჯამრითა ეკმეოდის ალვა თლილი;
1614 ზოგჯერ კოშკს ჯდის, ზოგჯერ ბაღჩას ჩამოვიდის, რა დგის ჩრდილი.
1615 დავარ იყო და მეფისა, ქვრივი, ქაჯეთს გათხოვილი,
1616 მას სიბრძნისა სასწავლელად თვით მეფემან მისცა შვილი.
1617
1618 სრა ედგა მოფარდაგული ოქსინოთა და შარდითა;
1619 ვერვინ ვხედევდით, შეიქმნა პირითა მინა-ვარდითა;
1620 ასმათ და ორნი მონანი ჰყვიან, იმღერდის ნარდითა;
1621 მუნ იზრდებოდის ტანითა, გაბაონს განაზარდითა.
1622
1623 თხუთმეტისა წლისა ვიყავ, მეფე მზრდიდა ვითა შვილსა;
1624 დღისით ვიყვი მას წინაშე, გამიშვებდის არცა ძილსა;
1625 ძალად ლომსა, თვალად მზესა, ტანად ვჰგვანდი ედემს ზრდილსა,
1626 სროლასა და ასპარეზსა აქებდიან ჩემგან ქმნილსა.
1627
1628 “მოსრნის მხეცნი და ნადირნი ისარმან ჩემმან სრეულმან,
1629 მერმე ვიბურთი მოედანს, მინდორით შემოქცეულმან;
1630 შევიდი, შევქმნი ნადიმი, ნიადაგ ლხინსა ჩვეულმან;
1631 აწ საწუთროსა გამყარა პირმან ბროლ-ბალახშეულმან!
1632
1633 “მამა მომიკვდა, მოვიდა დღე სიკვდილისა ვიშისა;
1634 ქმნა გაუცუდდა ფარსადანს ნიშატისა და ნიშისა;
1635 მათ გაეხარნეს, ვის ზარი დალევდის მისგან შიშისა;
1636 ერთგულთა შექმნეს ვაება, მტერთა ხსენება იშისა.
1637
1638 მე წელიწდამდის ბნელსა ვჯე საწუთრო-გაცუდებული,
1639 დღისით და ღამით ვვაებდი, ვერვისგან სულ-დაღებული;
1640 გაყვანად ხასნი მოვიდეს, მითხრეს მეფისა მცნებული,
1641 ებრძანა: «შვილო ტარიელ, ნუ ხარ შავითა ღებული.
1642
1643 «ჩვენ უფრო გვტკივის იგი, ვინ დაგვაკლდა სწორად თავისა».
1644 ასი ებოძა საჭურჭლე, ებრძანა ახდა შავისა,
1645 ბოძება მისეულისა სრულისა საკარგავისა:
1646 «შენ გქონდეს ამირბარობა, ქმნა მისვე საურავისა».
1647
1648 ავენთი, დამწვეს მამისა სახმილთა დაუშრტობელთა;
1649 უკანის გამომიყვანეს ხასთა მათ წინა-მდგომელთა;
1650 გამოსლვისათვის ზეიმი შექმნეს ინდოეთს მფლობელთა.
1651 შორს მომეგებნეს, მაკოცეს პატივით ვითა მშობელთა.
1652
1653 მათ საჯდომთა ახლოს დამსვეს, პატივს მცემდეს ძისა დარად.
1654 მის ხელისა საურავი მათ ორთავე მითხრეს წყნარად;
1655 ურჩ ვექმენ და მისეულთა წესთა ქცევა მიჩნდა ზარად.
1656 არ მომეშვნეს, დავმორჩილდი, თაყვანი-მეც ამირბარად.
1657
1658 “აღარა ვიცი, დამვიწყდეს, თუცა დიადი წელია;
1659 გიამბო ჩემი ამბავი, განა რაზომცა ძნელია!
1660 ცრუ და მუხთალი სოფელი მიწყივ ავისა მქმნელია,
1661 მისთა ნაკვესთა წინწალი დამეცა ხანგრძლად მწველია“.
1662 ამბავი ტარიელის გამიჯნურებისა, პირველ რომ გამიჯნურდა
1663 კვლა დაიწყო თქმა ამბისა მან, რა ხანი მოიტირა:
1664 დღესა ერთსა მე და მეფე მოვიდოდით, გვენადირა;
1665 მიბრძანა, თუ: «ქალი ვნახოთ», ხელი ხელსა დამიჭირა;.
1666 მის ჟამისა მხსენებელი მე სულდგმული არ გიკვირა?
1667
1668 მეფემან ახმა დურაჯთა მითხრა მიტანად ქალისა;
1669 გამოვუხვენ და წავედით ჩემად სადებლად ალისა;
1670 მაშინ დავიწყე გარდახდა მე საწუთროსა ვალისა,
1671 ალმასისა ხამს ლახვარი ლახვრად გულისა სალისა!
1672
1673 ბაღჩა ვნახე უტურფესი ყოვლისავე სალხინოსა:
1674 მფრინველთაგან ხმა ისმოდა უამესი სირინოსა;
1675 მრავლად იყო სარაჯები ვარდის წყლისა აბანოსა.
1676 კარსა ზედა მოჰფარვიდა ფარდაგები ოქსინოსა.
1677
1678 ვიცოდი, სწადდა არვისგან ნახვა მის მზისა დარისა,
1679 მე გარე ვდეგ და მეფემან შევლო ფარდაგი კარისა;
1680 ვერას ვხედევდი, ოდენ ხმა მესმოდა საუბარისა.
1681 ასმათს უბრძანა გამოხმა დურაჯთა ამირბარისა.
1682
1683 ასმათ ფარდაგსა აზიდნა, გარე ვდეგ მოფარდაგულსა;
1684 ქალსა შევხედენ, ლახვარი მეცა ცნობასა და გულსა,
1685 მოვიდა, მივსცნე დურაჯნი, მთხოვა ცეცხლითა დაგულსა.
1686 ვამე, მას აქათ სახმილსა დავუწვავ ნიადაგულსა!
1687
1688 აწ წარხდეს იგი ნათელნი, მზისაცა მოწუნარენი“,
1689 მისი ვერ გასძლო ხსენება, დაბნდა და სულთქვნა მწარენი;
1690 ყმა და ასმათი ტიროდეს, ხმას სცემდეს იგი არენი.
1691 ჭმუნვით თქვეს: „მკლავნი ცუდ ქმნილან, ვა, გმირთა მემუქარენი!“
1692
1693 ასმათმან წყალი დაასხა, ცნობად მოვიდა ტარია,
1694 დიდხან ვერა თქვა, სევდამან გული შეუპყრა დარია:
1695 დაჯდა და მწარედ სულთ-ითქვნა, ცრემლი მიწასა გარია,
1696 თქვა: „ჩემგან მისი ხსენება, ვამე, რა დიდი ზარია!
1697
1698 მიმნდონი საწუთროსანი მისთა ნივთთაგან რჩებიან;
1699 იშვებენ, მაგრა უმუხთლოდ ბოლოდ ვერ მოურჩებიან;
1700 ვაქებ ჭკუასა ბრძენთასა, რომელნი ეურჩებიან;
1701 ისმენდი ჩემთა ამბავთა, თუ სულნი შე-ღა-მრჩებიან.
1702
1703 დურაჯნი მივსცენ, გავიღე სხვა ვერა გზაღა თავისა,
1704 დავეცი, დავბნდი, წამიხდა ძალი მხართა და მკლავისა,
1705 რა სულად მოვე, შემესმა ხმა ტირილისა და ვისა;
1706 გარე მომრეტყმოდეს ჯალაბნი, ვითა ჩამსხდომნი ნავისა.
1707
1708 შიგან ვწევ დიდთა დარბაზთა ტურფითა საგებელითა,
1709 ზედ დამტიროდეს მეფენი ცრემლითა უშრობელითა,
1710 პირსა იხოკდეს ხელითა, ღაწვისა გამპობელითა.
1711 მუყრნი მოასხნეს, სენითა მთქვეს გამაბელზებელითა.
1712
1713 მე რა მნახა თვალ-ახმული, მეფე ყელსა მომეხვია;
1714 ცრემლით მითხრა: «შვილო, შვილო, ცოცხალ ხარ-ღა? სიტყვა თქვია!»
1715 მე პასუხი ვერა გავეც, ვითა შმაგი, შევკრთი დია;
1716 კვლა დავეცი დაბნედილი, გულსა სისხლი გარდმეთხია.
1717
1718 სრულნი მუყრნი და მულიმნი მე გარე შემომცვიდიან;
1719 მათ ხელთა ჰქონდა მუსაფი, ყოველნი იკითხვიდიან;
1720 მტერ-დაცემული ვეგონე, არ ვიცი, რას ჩმახვიდიან.
1721 სამ დღემდის ვიყავ უსულოდ, ცეცხლნი უშრეტნი მწვიდიან.
1722
1723 აქიმნიცა იკვირვებდეს: «ესე სენი რაგვარია?
1724 სამკურნალო არა სჭირს რა, სევდა რამე შემოჰყრია».
1725 ზოგჯერ შმაგად წამოვიჭრი, სიტყვა მცთარი წამერია,
1726 დედოფალი, ზღვასა შეიქმს, მას რომ ცრემლი დაუღვრია».
1727
1728 სამსა დღესა დარბაზს ვიყავ, არ ცოცხალი, არცა მკვდარი;
1729 მერმე ცნობა მომივიდა, მივხვდი რასმე მიუმხვდარი;
1730 ვთქვი, თუ: «ჰაი რაშიგან ვარ მე, სიცოცხლე-გარდამხდარი.
1731 თმობა ვსთხოვე შემოქმედსა, ვჰკადრე სიტყვა სამუდარი.
1732
1733 ვთქვი, თუ: «ღმერთო, ნუ გამწირავ, აჯა ჩემი შეისმინე,
1734 მომეც ძალი დათმობისა, ცოტად ვითმე აღმადგინე,
1735 აქა ყოფა გამამჟღავნებს, სახლსა ჩემსა მიმაწვინე!»
1736 მანვე ქმნა და მო-რე-ვჯობდი, გული წყლული გავარკინე.
1737
1738 ზე წამოვჯე. მეფისასა კაცი დია მოვიდოდა.
1739 ახარებდეს: «წამოჯდაო», დედოფალი გამორბოდა;
1740 მეფე მორბის თავ-შიშველი, არ იცოდა, რას იქმოდა,
1741 იგი ღმერთსა ადიდებდა, სხვა ყველაი უჩუმოდა.
1742
1743 იქით და აქათ მომისხდეს, მახვრიტეს სახვრეტელია;
1744 მე მოვახსენე: «პატრონო, გული აწ უფრო მრთელია;
1745 ცხენსა შეჯდომა მწადიან, ვნახნე წყალნი და ველია».
1746 ცხენი მომგვარეს, შე-ცა-ვჯე, მეფე ჩემთანა მვლელია.
1747
1748 გამოვედით, მოვიარეთ მოედანს და წყლისა პირსა;
1749 ჩემსა მივე, დავაბრუნვე, მეფე მომყვა სახლთა ძირსა.
1750 შინა მივე, უარ გავხე, სხვა დამერთო ჭირი ჭირსა;
1751 ვთქვი, თუ: «მოვკვდე, ბედი ჩემი ამის მეტსა რასღა ღირს-ა
1752
1753 ზაფრანის ფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან,
1754 გული უფრორე დამიჭრა ათიათასმან დანამან;
1755 საწოლის მეკარე შემოდგა, მოლარე გაიყვანა მან,
1756 ვთქვი თუ: «რა იცის ამბავი, ნეტარ, ან იმან, ან ამან?»
1757
1758 «მონააო ასმათისი» – «რა იცისო, – ვარქვი, – ჰკითხე».
1759 შემოვიდა, სააშიკო წიგნი მომცა, წავიკითხე;
1760 გამიკვირდა, სხვად ვითამცა ვქმენ გულისა მწველთა სითხე?
1761 მისგან ეჭვი არა მქონდა, სევდად მაწვა გულსა მით ხე.
1762
1763 მე გამიკვირდა, «სით ვუყვარ, ანუ ვით მკადრებს თხრობასა?
1764 მიუყოლობა არ ვარგა, დამწამებს უზრახობასა,
1765 ჩემგან იმედსა გარდასწყვეტს, მერმე დამიწყებს გმობასა».
1766 დავწერე, რაცა პასუხად ჰმართებდა აშიკობასა.
1767
1768 დღენი გამოხდეს, მე გული უფრორე დამწვეს კვლავ ალთა;
1769 ვეღარ ვუჭვრეტდი ლაშქართა, მინდორს თამაშად მავალთა,
1770 დარბაზს ვერ მივე; მკურნალთა დაიწყეს მოსვლა მრავალთა,
1771 მაშინ დავიწყე გარდახდა სოფლისა ლხინთა და ვალთა.
1772
1773 მათ ვერა მარგეს, მე გულსა ბინდი დამეცა ბნელისა,
1774 სხვამან ვეარავინ შემატყო დება ცეცხლისა ცხელისა;
1775 სისხლი დამწამეს; მეფემან ბრძანა გახსნევა ხელისა,
1776 გავიხსენ ფარვად პატიჟთა, არვისგან საეჭველისა.
1777
1778 ხელ-გახსნილი, სევდიანი, საწოლს ვიყავ თავის წინა;
1779 ჩემი მონა შემოვიდა, შევხედე, თუ თქვას, რა მინა.
1780 «მონააო ასმათისი». შემოყვანა ვუთხარ შინა.
1781 გულსა შინა დავუზრახე: «რა მპოვაო, ანუ ვინ-ა?!»
1782
1783 მონამან წიგნი მომართვა, მე წავიკითხე ნებასა;
1784 წიგნსა შევატყევ, ლამოდა შეყრისა მოსწრაფებასა;
1785 პასუხად გავეც: «ჟამია, მართალ ხარ გაკვირვებასა;
1786 მოვალ, თუ მიხმობ, მე ნუ მეჭვ მოსლვისა დაზარებასა».
1787
1788 გულსა ვარქვი თუ: «ლახვარნი ეგე ვით დაგაღონებენ?
1789 ამირბარი ვარ, ხელმწიფე, სრულად ინდონი მმონებებ;
1790 აზრად შეიქმან, საქმესა ათასჯერ შეაწონებენ,
1791 თუ შეიგებენ, მე მათთა არეთა არ მარონებენ».
1792
1793 კაცი მოვიდა მეფისა: «სწადსო, ამბისა სმინება».
1794 მოყვანა ვუთხარ; ებრძანა: «ქმნაცა სისხლისა დინება?»
1795 მე ვჰკადრე: «ხელი გავიხსენ, დამიწყო მოჯობინება,
1796 წინაშე მოვალ, ამისთვის კვლა უფრო მმართებს ლხინება».
1797
1798 დარბაზს მივე მეფე ბრძანებს: «ამის მეტსა ნუ იქ, აბა!»
1799 ცხენსა შემსვა უკაპარჭო, წელთა არა არ შემაბა;
1800 შეჯდა, ქორნი მოუტივნა, დურაჯები დაინაბა.
1801 მშვილდოსანნი გასაგანნა, იტყოდიან: «შაბა, შაბა!»
1802
1803 შინა დავსხედით ნადიმად მას დღესა მინდორს რებულნი;
1804 მომღერალნი და მუტრიბნი არ იყვნეს სულ-დაღებულნი;
1805 მეფემან გასცნა მრავალნი თვალნი, ღარიბად ქებულნი.
1806 აუვსებელნი არ დარჩეს მას დღესა მათნი ხლებულნი.
1807
1808 ვეცდებოდი, არა მცალდა სევდისაგან თავის კრძალვად;
1809 ვიგონებდი, ცეცხლი უფრო მედებოდა გულსა ალვად;
1810 ჩემნი სწორნი წავიტანენ, ჩემსა დავჯე, მთქვიან ალვად,
1811 შევქმენ სმა და ნადიმობა პატიჟთა და ჭირთა მალვად.
1812
1813 მოლარემან შინაურმან ყურსა მითხრა ნაუბარი:
1814 ქალი ვინმე გიკითხავსო: «ინახვისა ამირბარი?»
1815 ზეწარითა მოუბურავს პირი, ბრძენთა საქებარი;’
1816 ვარქვი: «საწოლს წაიყვანე, ჩემგან არის ნახმობარი».
1817
1818 ავდეგ, მსხდომნი ნადიმობად აემზადნეს ასაყრელად;
1819 შართი ვუთხარ: «ნუ ასდგებით, მოვალ ხანსა დაუზმელად»;
1820 გამოვე და საწოლს შევე, მონა დადგა კარის მცველად.
1821 გული მივეც თმობა-ქმნათა აუგისა საკრძალველად.
1822
1823 კარსა შევდეგ, ქალი წინა მომეგება, თაყვანის-მცა;
1824 მითხრა: «მოსვლა თქვენს წინაშე კურთხეულ არს, ვინცა ღირსმც-ა!»
1825 გამიკვირდა, მიჯნურისა თაყვანება ექმნა ვისმცა?
1826 ვთქვი: «არ იცის აშიკობა; თუმც იცოდა, წყნარად ზისმცა!»
1827
1828 შევე, დავჯე ტახტსა ზედა, ქალი მოდგა ნოხთა პირსა;
1829 ჩემსა ახლოს დასაჯდომლად თავი მისი არ აღირსა;
1830 ვარქვი: «მანდა რად ზი შენ, თუ სიყვარული ჩემი გჭირსა?»
1831 მან პასუხი არა მითხრა, ჩემთვის ჰგვანდა სიტყვა-ძვირსა.
1832
1833 მითხრა: «დღე ეგე სირცხვილად მედების გულსა ალობა:
1834 გგონია, ჩემგან წინაშე მაგისთვის მომავალობა,
1835 მაგრა აწ მიდებს იმედსა შენგან ცდისაღა მალობა.
1836 ამას თუ ღირს ვარ, ვერ ვიტყვი, მაკლია ღმრთისა წყალობა».
1837
1838 ადგა, მითხრა: «თქვენს კრძალვასა ჩემგან ცნობა უბნევია;
1839 ნუ მეჭვ, რაცა პატრონისა ბრძანებასა უთქმევია;
1840 ეზომ დიდი შემართება გულსა მისსა უთნევია,
1841 ამან წიგნმან გაგაგონოს, ჩემთვის ვისცა უქნევია»’’.
1842 წიგნი ნესტან-დარეჯანისა საყვარელსა თანა მოწერილი პირველი
1843 წიგნი ვნახე, მისი იყო, ვისი მდაგავს ცეცხლი გულსა;
1844 მოეწერა მზისა შუქსა: «ნუ დაიჩენ, ლომო, წყლულსა;
1845 მე შენი ვარ, ნუ მოჰკვდები, მაგრა ბნედა ცუდი მძულსა.
1846 აწ ასმათი მოგახსენებს ყველაკასა ჩემგან თქმულსა».
1847
1848 «ბედითი ბნედა, სიკვდილი რა მიჯნურობა გგონია?
1849 სჯობს, საყვარელსა უჩვენნე საქმენი საგმირონია:
1850 ხატაეთს მყოფნი ყველანი ჩვენნი სახარაჯონია,
1851 აწ მათნი ჯავრნი ჩვენზედა ჩვენგან არ დასათმონია!
1852
1853 «შენგან ჩემისა ქმრობისა წინასაც ვიყავ მნდომია,
1854 მაგრა აქამდის საუბრად კვლა ჟამი არ მომხდომია,
1855 ძოღან ხელ-ქმნილსა გიჭვრეტდი კუბოსა შიგან მჯდომია,
1856 მანდა, ყველაი მასმია, რაცა შენ გარდაგხდომია.
1857
1858 «მართლად გითხრობ, მომისმინე ესე, რაცა მოგახსენე:
1859 წა, შეები ხატაელთა, თავი კარგად გამაჩვენე;
1860 გიჯობს, ცუდად ნუღარა სტირ, ვარდი კვლამცა რად დასტენე,
1861 მზემან მეტი რაღა გიყოს, აჰა, ბნელი გაგითენე».
1862
1863 ასმათი მეუბნებოდა უშიშრად, არ მეკრძალვოდა;
1864 ჩემი რა გითხრა, რა ვიყავ, ლხინი რა დამეთვალვოდა;
1865 გული მი და მო მიარდა, კრთებოდა და მელალვოდა
1866 მით პირი ჩემი გაბროლდა და ღაწვი გამელალვოდა“.
1867 წიგნი ტარიელისა საყვარელსა თანა მიწერილი პირველი
1868 თვალთა დავიდევ უსტარი მე მისგან მონაწერია.
1869 პასუხად ვსწერდი: «მთვარეო, შენმცა მზე ვით მოგერია?
1870 მე ღმერთმან იგი ნუ მომცეს, რაც არა შენი ფერია!
1871 სიზმრად მგონია, დარჩომა ჩემი ვერ დამიჯერია!»
1872
1873 ასმათს ვუთხარ: «მე პასუხსა ამის მეტსა ვერ მივხვდები;
1874 ესე ჰკადრე: «რათგან მზეო, ჩემთვის ნათლად აღმოხდები,
1875 აჰა, მკვდარი გამაცოცხლე, ამას იქით აღარ ვბნდები,
1876 რასაცაღა სამსახურსა, ვტყუი, თუღა ვერიდები».
1877
1878 ასმათ მითხრა: «მე მიბრძანა, ესე ვქმნათო, ესე სჯობდეს,
1879 ვინცა გნახოს, ჩემგან მისსა საუბარსა ვერა სცნობდეს;
1880 ჩემად ნახვად მოვიდოდეს, შენ ვითამცა გაშიკობდეს;
1881 და-ცა-მვედრა: ამირბარსა უთხარ, ასრე ნამუსობდეს».
1882
1883 მეკეთა ესე თათბირი, სიბრძნე გულისა მისისა;
1884 მისი, მზესაცა რიდება ჰქონდის ნახვისა ვისისა;
1885 მისგან მომეცა მოსმენა არ საუბრისა მქისისა,
1886 ვისთა შუქთაგან უკუნსა ჰგვანდის სინათლე დღისისა.
1887
1888 ასმათს მივართვი რჩეული თვალი ოქროსა ჯამითა;
1889 მან მითხრა: «არა, არ მინდა, ვარ გამაძღარი ამითა».
1890 ერთი აიღო ბეჭედი, მართ აწონილი დრამითა.
1891 «ესე კმა ნიშნად, სავსე ვარ სხვად ხელის შესაბამითა».
1892
1893 ქალი ადგა, წამოვიდა; მე ლახვართა გულსა მრიდეს;
1894 ლხინმან ბნელი განმინათლა; დაშრტეს, ცეცხლნი რომე მწვიდეს;
1895 შევე დავჯე ნადიმადვე, ჩემნი სწორნი სადა სმიდეს.
1896 მხიარულმან საბოძვარი გავეც, ზამი გაადიდეს“.
1897 წიგნი ტარიელისა ხატაელთა თანა და კაცის გაგზავნა
1898 «გავგზავნე კაცი ხატაეთს და წიგნი ჩემ-მაგიერი;»
1899 მივსწერე: «მეფე ინდოთა არისმცა ღმრთულებრ ძლიერი!
1900 მათი ერთგული გაძღების ყოველი სული მშიერი,
1901 ვინცა ურჩ ექმნას, იქმნების თავისა არ-მადლიერი
1902
1903 ჩვენნო ძმანო და პატრონნო, თქვენგან არ გავიმწარებით;
1904 ესე რა ნახოთ ბრძანება, აქამცა მოიარებით.
1905 თქვენ თუ არ მოხვალთ,ჩვენ მოვალთ, ზედა არ მოგეპარებით.
1906 სჯობს, რომე გვნახნეთ, თავისა სისხლთა ნუ ეზიარებით».
1907
1908 «კაცნი გავგზავნენ, მე გულსა უფრო მომეცა ლხინები,
1909 დარბაზს ვიშვებდი, დამევსო ცეცხლი წვად მოუთმინები;
1910 მაშინ სოფელმან საწუთრო მიუხვის, რაცა ვინები,
1911 აწ ხელ-მქმნა, რომე საახლოდ მხეცთაცა მოვეწყინები.
1912
1913 «პირველ გაჭრისა პირება,მერმე დაწყნარდეს ცნობანი ;
1914 ჩემთა სწორთაგან იყვნიან ჩემს წინა ნადიმობანი,
1915 მაგრა დამშლიდეს ლხინთაგან სურვილთა დიადობანი;
1916 ზოგჯერ შემცვიან სევდათა, ვთქვნი საწუთროსა გმობანი»
1917 ნესტანისაგან ტარიელის ხმობა
1918 «დღესა ერთსა საწოლს მოვე მეფისა სრით წამოსრული,
1919 ვჯე და მასვე ვიგონებდი, არ მიეცა თვალთა რული;
1920 წიგნი მქონდა საიმედო, ამად ვიყავ მხიარული;
1921 კარის მცველმან მონა უხმო, უთხრა საქმე დაფარული.
1922
1923 «მონააო ასმათისი», საწოლს ვუთხარ შემოყვანა.
1924 მოეწერა: «გიბრძანებსო», ვისი მესვა გულსა დანა.
1925 ლხინმან ბნელი განმინათლა, ამიფოლხვა ჯაჭვთა მანა,
1926 წავე, მონა წავიტანე, რამცა ვუთხარ ამისთანა!
1927
1928 ბაღჩა შევვლე, არა დამხვდა კაცი ჩემი მოუბნარი;
1929 ქალი წინა მომეგება მხიარული, მოცინარი;
1930 მითხრა: «ვაშად ამოგიღე, არ გასვია გულსა ნარი,
1931 მოდი, ნახე ვარდი შენი უფრჭვნელი და დაუმჭნარი.
1932
1933 ამიგდო ქალმან ფარდაგი მძიმე თავისა ძალითა,
1934 სადა დგა კუბო შემკული ბადახშითა და ლალითა;
1935 შიგან ჯდა იგი პირითა მზისაებრ ელვა-მკრთალითა,
1936 მე შემომხედნის ლამაზად მის მელნის ტბისა თვალითა.
1937
1938 დიდხან ვდეგ და არა მითხრა სიტყვა მისსა მონასურსა,
1939 ოდენ ტკბილად შემომხედნის ვითამცა რა შინაურსა;
1940 ასმათ უხმო, მოიუბნეს; ქალი მოდგა, მითხრა ყურსა;
1941 «აწ წადიო, ვერას გითხრობს», მე კვლა მიმცა ალმან მურსა.
1942
1943 ასმათ გამომყვა, წამოვე, ფარდაგი გამოვიარე,
1944 ვთქვი: «საწუთროო, ვის წეღან გული დარმანთა მიარე,
1945 მაშინ მოგეცა იმედი, ლხინი რად გამიზიარე?»
1946 გულმან გაყრისა სიძნელე კვლა უფრო დამიტია-რე!
1947
1948 ასმათ ლხინსა მიქადებდა, ჩავიარეთ შიგან ბაღი;
1949 მითხრა: «ეგრე წასვლისათვის ნუ გაჩნია გულსა დაღი,
1950 სიმძიმილთა ერდო დახაშ, სიხარულის კარი აღი;
1951 სირცხვილი აქვს საუბრისა, მერმე თავსა ჰკრძალავს ლაღი.
1952
1953 მე ვუთხარ: «დაო, შენგან ვეჭვ ამა გულისა წამალსა;
1954 ზენაარ, სულთა ნუ გამყრი, ამბითა შრეტდი ამ ალსა;
1955 ჩემთანა წიგნსა ნუ გასწყვედ შენ ზედა-ზედა მავალსა;
1956 თუ რას სცნობ ჩემთვის, არა ვეჭვ მე შენგან, არ, დანამალსა».
1957
1958 შევჯე, წამოვე, მდიოდა ნაკადი ცრემლთა მილისა;
1959 საწოლს შემოვე, ხელ-ქმნილსა ღონე არ მქონდა ძილისა,
1960 ბროლი და ლალი შევიქმენ მე ულურჯესი ლილისა;
1961 ღამე მერჩია, მეწადა არ-გათენება დილისა“.
1962 წიგნი ხატაელთა მეფისა ტარიელის წინაშე მოწერილი
1963 ხატაეთს მყოფნი მოვიდეს, მათგან მოსლვისა დრონია;
1964 სიტყვანი შემოეთვალნეს ლაღნი და უკადრონია:
1965 «არცა რამე ჩვენ ვართ ჯაბანნი, არც ციხე-უმაგრონია,
1966 ვინ არის თქვენი ხელმწიფე, ჩვენზედა რა პატრონია?
1967
1968 მოეწერა: «რამაზ მეფე წიგნსა გიწერ ტარიერსა;
1969 გამიკვირდა, რა ეწერა წიგნსა შენგან მონაწერსა:
1970 რაგვარა თუ მანდა გეხმე, ვინ ვჰპატრონობ ბევრსა ერსა?
1971 ამის მეტსა ნუმცა ვნახავ კვლაღა წიგნსა შენმიერსა».
1972
1973 ვუბრძანე წვევა ლაშქართა, გავგზავნე მარზაპანია:
1974 იგი ვარსკვლავთა ურიცხვი მოკრბეს ინდოთა სპანია,
1975 შორით და ახლოთ ყველაი მართ ჩემკე მონასხპანია,
1976 ერთობ ლაშქრითა აივსო მინდორი, კლდე, კაპანია.
1977
1978 ფიცხლა მოვიდეს, არ ექმნა მათ შინა ხან-დაზმულობა;
1979 აღლუმი ვნახე, მეკეთა ლაშქართა მოკაზმულობა,
1980 სიჩაუქე და სიკეთე, კეკლუცად დარაზმულობა,
1981 ტაიჭთა მათთა სიმალე, აბჯართა ხვარაზმულობა.
1982
1983 ავმართე დროშა მეფისა, ალმითა წითელ-შავითა,
1984 დილასა ვბრძანე გამართვა ლაშქრითა უთვალავითა,
1985 თავსა ვსტიროდი, ვიტყოდი ბედითა მეტად ავითა:
1986 «მზე თუ არ ვნახო, არ ვიცი, ვიარო ვითა და ვითა».
1987
1988 შინა მოვე, დაღრეჯილსა გულსა სევდა მიიეფდა,
1989 თვალთათ, ვითა საგუბარით, ცხელი ცრემლი გარდმომჩქეფდა,
1990 «ბედი ჩემი უბედური, ვთქვი, თუ, ჯერთცა ვერ გამეფდა!
1991 ხელმან ვარდი რად იხელთა, რათგან ასრე ვერ მოჰკრეფდა?»’’
1992 ტარიელისა და ნესტანის პირის-პირ შეყრა
1993 მონა შემოდგა, მივეცი საქმესა გაკვირვებულსა;
1994 ასმათის წიგნი მომართვა მე, მეტად შეჭირვებულსა.
1995 ეწერა: «გიხმობს შენი მზე შენ, მისთვის მოსურვებულსა,
1996 მოდი, სჯობს მანდა ტირილსა, საქმესა ბედით ვებულსა».
1997
1998 ვითა მმართებდა, ეგზომი რამცა ვით გავიხარეო!
1999 შეღამდა, წავე, ბაღისა მე კარი შევიარეო;
2000 სად ასმათ პირველ მენახა, მუნვე ჩნდა მდგომიარეო,
2001 სიცილით მითხრა: «წამოვლე, მოგელის ლომსა მთვარეო».
2002
2003 შემავლო სახლი. ნაგები კეკლუცად ბანის-ბანითა;
2004 გამოჩნდა მთვარე ნათლითა გარე შუქ-მონავანითა,
2005 ფარდაგსა შიგან მჯდომარე შესამოსლითა მწვანითა,
2006 საკრძალავი და ღარიბი, უცხო პირად და ტანითა.
2007
2008 შევე, წავდეგ ნოხთა პირსა, მე დამიწყო ცეცხლმან შრეტად,
2009 გულსა ბნელი გამინათლდა, ზედა ლხინი ადგა სვეტად.
2010 მას ბალიში შემოეგდო, მზისა შუქსა სჯობდა მეტად,
2011 ჩემგან პირსა იფარვიდა, აიხედნის წამის ჭვრეტად.
2012
2013 უბრძანა თუ: «მოახსენე, ასმათ, დაჯდეს, ამირბარსა!»
2014 მან ბალიში დამართებით დადვა მას მზედ საქებარსა.
2015 დავჯე, მივეც გულსა ლხინი, საწუთროსა დამგმობარსა;
2016 მიკვირს, სულნი რადღა მიდგან, ვიტყვი მისგან ნაუბარსა.
2017
2018 მიბრძანა: «ძოღან გეწყინა გაშვება უუბარისა,
2019 მზემან გაყრითა დაგაჭნე, ვითა ყვავილი ბარისა:
2020 დაგსჯიდა დენა ცრემლისა, ნარგისთათ ნაგუბარისა,
2021 მაგრა ხამს ჩემგან სირცხვილი და რიდი ამირბარისა.
2022
2023 «თუცა მართებს დედაკაცსა მამაცისა დიდი კრძალვა,
2024 მაგრა მეტი უარეა არა-თქმა და ჭირთა მალვა:
2025 მე თუ ზე-პირ მიცინია, ქვე-ქვე მითქვამს იდუმალ ვა;
2026 ძოღან ქალი გამოვგზავნე, ვქმენ მართლისა შემოთვალვა.
2027
2028 «ერთმანერთისა მას აქათ, რაცა ორთავე ვიცითა,
2029 აწცა მიცოდი საშენოდ მითვე პირითა მტკიცითა;
2030 ამას შესჯერდი დიდითა ზენარით და ფიცითა.
2031 გეცრუო, ღმერთმან მიწა მქმნას, ნუმცა ცხრითავე ვზი ცითა!
2032
2033 «წა, შეები ხატაელთა, ილაშქრე და ინაპირე;
2034 ღმერთმან ქმნას და გაგიმარჯვდეს, მორჭმულიმცა ჩემ კერძ ირე.
2035 მაგრა რა ვქმნა, კვლაცა ნახვა მომხვდებოდეს შენი ვირე,
2036 გული მომეც გაუყრელად, ჩემი შენთვის დაიჭირე».
2037
2038 მოვახსენე: «არ მეწყალვის თავი შენთვის დასაწველად,
2039 მაგრა რათგან დამარჩინე, არ გამოსჩნდი ჩემად მკლველად,
2040 შენ სინათლედ თვალთა ჩემთა მიჩნდე მზეებრ სანახველად,
2041 აწ შევება ხატაელთა, მუნ გამოვჩნდე ლომი ქველად.
2042
2043 «აწ რასაცა მე მაღირსებ, ხორციელი არა ღირსა;
2044 მოწყალება იჩქითია, ღმრთისა ამად არა მკვირსა;
2045 შენთა შუქთა შემომადგამ, ბნელსა გულსა ზედა მჭვირსა,
2046 შენი ვიყო, სადამდისცა დამიყოფდეს მიწა პირსა».
2047
2048 ზედა წიგნსა საფიცარსა შეჰვფიცე და შემომფიცა;
2049 მისგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო დაამტკიცა:
2050 «უშენოსა მოწონება ვისიცაო გულსა მიცა,
2051 ღმერთი მომკლავს, ამას იქით თავსა ვეტყვი, ამას ვსწვრთიცა».
2052
2053 დავყავ ხანი მას წინაშე, სიტყვანიცა ტკბილნი ვთქვენით,
2054 ვჭამეთ ამო ხილი რამე, ერთმანერთსა ვეუბენით,
2055 მერე ავდეგ წამოსავლად ტირილით და ცრემლთა დენით,
2056 მისთა შუქთა შვენებანი ნათლად მადგეს გულსა ფენით.
2057
2058 მეძნელებოდა სიშორე მისი ბროლ-ბალახშ-მინისა.
2059 მე გამიახლდა სოფელი, მქონდა სიმრავლე ლხინისა;
2060 ჩემად ჩნდა იგი სინათლე ეთერით მზედ ნაჩინისა,
2061 აწ მიკვირს, მისსა გამყრელსა გული მიც კლდისა ტინისა!“
2062 ტარიელისაგან ხატაეთს წასვლა და დიდი ომი
2063 დილასა შევჯე, ვუბრძანე: «ჰკარით ბუკსა და ნობასა».
2064 სრულთა სპათასა ვერ გითხრობ არ შესასხდომლად მზობასა.
2065 ლომმან მივმართე ხატაეთს, ვერვინ მიძრახავს მხდლობასა,
2066 უგზოსა ვლიდეს ლაშქარნი, არ გაივლიდეს გზობასა.
2067
2068 ,,დავაგდე ზღვარი ინდოთა; მევლო პაშტაი ხანია,
2069 რამაზის კაცი მემთხვია, ვინ ხატაეთის ხანია,
2070 მან მითხრა მოციქულობა გულისა მოსაფხანია:
2071 «ჩვენთა მგელთაცა დასჭამენ, თქვენნი, ინდოთა თხანია».
2072
2073 მე შემომძღვნეს რამაზისგან ძღვნად საჭურჭლე საშინელი;
2074 «გითხრობს, გკადრებს: «ნუ ამოგვწყვედ, არის შენგან არ-საქმნელი,
2075 ზენაარი გამოგვიღე, მით გვაბია ყელსა წნელი,
2076 მოურბევლად მოგახსენნეთ თავნი, შვილნი, საქონელი.
2077
2078 «რაცა შეგცოდეთ, შეგვინდევ, თვით ჩვენვე შეგვინანია;
2079 თუ ღმრთულებრ შეგვიწყალებდეთ, აქა ნუ მოვლენ სპანია;
2080 ქვეყანა ჩვენი არ ასწყდეს, რისხვით არ დაგვტყდენ ცანია;
2081 შენ მოგცეთ ციხე-ქალაქი, მოგყვნენ ცოტანი ყმანია».
2082
2083 გვერდსა დავისხენ ვაზირნი, ვიუბნეთ, გავიზრახენით;
2084 მითხრეს თუ: «ხარო ყმაწვილი, ბერნი მით გკადრებთ გლახ ენით:
2085 არიან მეტად მუხთალნი, ჩვენ ერთხელ კვლაცა ვნახენით,
2086 არამცა მოგკლეს ღალატად, არამცა ვივაგლახენით!
2087
2088 «ჩვენ ამას ვარჩევთ, წახვიდე კარგითა მართ მამაცითა,
2089 ლაშქარნი ახლოს გეკიდნენ, სცნობდენ ამბავსა კაცითა;
2090 გულ-მართლად იყვნენ, მიენდევ, აფიცე ღმრთითა და ცითა,
2091 არ დაგმორჩილდენ, შერისხდი რისხვითა, კვლა და კვლაცითა».
2092
2093 მეკეთა ესე თათბირი, ვაზირთა ნავაზირები;
2094 შევსთვალე: «რამაზ მეფეო, ვცან შენი დანაპირები;
2095 სიკვდილსა გიჯობს სიცოცხლე, დაგვიდგამს ვერ ქვიტკირები;
2096 ლაშქართა დავყრი, ცოტათა წამოვალ, შენ კერძ ვირები».
2097
2098 მათ ლაშქართაგან სამასნი კარგნი მოყმენი, ქველანი,
2099 თანა წამომყვეს, წა-ცა-ვე, დავყარენ სპანი ყველანი,
2100 დავვედრე: «სადა მე მევლოს, ვლენით იგივე ველანი,
2101 ახლოს მომდევდით, მიშველეთ, გიხმობ, თუ მინდენ შველანი».
2102
2103 სამ დღე ვიარე, მემთხვია სხვა კაცი მისვე ხანისა.
2104 კვლა ეძღვნა უცხო მრავალი შესამოსელი ტანისა,
2105 ებრძანა: «მწადსო სიახლე შენ ლაღისა და ჯანისა,
2106 რა შეგეყარო, მაშინ სცნა კვლა ძღვნობა ამისთანისა».
2107
2108 კვლაცა ეთქვა: «მართალია ეზომ ჩემი მონახსენი,
2109 მე თივთ წინა მოგეგებვი, მესწრაფების ნახვა შენი».
2110 მოვახსენე: «დია, ღმერთო, ბრძანება ვქმენა მეცა თქვენი,
2111 ტკბილად ვნახოთ ერთმანერთი, ვიყვნეთ ვითა მამა-ძენი».
2112
2113 მუნით წასული ჩამოვხე ტევრისა რასმე კიდესა;
2114 კვლა მოციქულნი მოვიდეს, სალამად არ დამრიდესა;
2115 წინა ტურფათა ტაიჭთა ძღვნად ჩემთვის მოზიდვიდესა.
2116 «შენსა ნახვასა მეფენი, თქვეს, მართლად ინატრიდესა».
2117
2118 მითხრეს: «მეფე მოგახსენებს, მეცა შენ კერძ ვიარები,
2119 სახლით ჩემით წამოსრული ხვალე ადრე შეგეყრები».
2120 მოციქულნი დავაყენენ, ხარგა დავდგი, არ მაზრები,
2121 მეტად ამოდ ვუალერსე, ერთგან დაწვნეს ვით მაყრები.
2122
2123 კარგი საქმე კაცსა ზედა აზომ თურმე არ წახდების:
2124 ერთი კაცი უკმო-რე-სწყდა, მოდგა, მალვით მეუბნების:
2125 «დიდი მაცო თქვენი ვალი, ჩემგან ძნელად გარდიხდების,
2126 გაწირვა და დავიწყება ჩემგან თქვენი არ იქმნების.
2127
2128 «მე მამისა თქვენისაგან ვარ ცოტაი განაზარდი.
2129 თქვენი მესმა საღალატო, საცნობელად გამოვვარდი;
2130 მკვდარი მიმძიმ სანახავად, ტანი მჭევრი, პირი ვარდი,
2131 ყველასავე მოგახსენებ, გამიგონე დამიწყნარდი.
2132
2133 «რომე ცუდად არ მოღორდე, ისი კაცნი გღალატობენ,
2134 ერთგან შენთვის დამალულნი სპანი ასჯერ ათასობენ;
2135 კვლა სხვაგან გითქს სამი ბევრი, ასრე ფიცხლად მით გიხმობენ,
2136 აწვე თავსა არ ეწევი, ფათერაკსა შეგასწრობენ.
2137
2138 «მეფე ცოტათ მოგეგებვის, ვის მჭვრეტნი ვერ გელევიან;
2139 მალვით ჩაიცმენ აბჯარსა, მიენდო, მით გეთნევიან;
2140 კვამლსა შეიქმენ ლაშქარნი, ყოველგნით მოგეხვევიან.
2141 რა ერთსა გცემდენ ათასნი, ეგრეცა მოგერევიან».
2142
2143 მას კაცსა ამოდ ვეუბენ და მადლსა გარდვიხდიდია:
2144 «რომე არ მოვკვდე, შემოგზღო, შენ ამას ინატრიდია;
2145 აწ ამხანაგთა არ გიგრძნან, წადი, მათთანა მიდია,
2146 თუ დაგივიწყო, უთუოდ მემცა ვარ განაკიდია!».
2147
2148 არვის გავენდევ სულ-დგმულსა, დავმალე ვითა ჭორია.
2149 რაცა იქმნების, იქმნების, ყოვლი თათბირი სწორია.
2150 მაგრა სპათაკე გავგზავნე კაცი, გზა თუცა შორია,
2151 შევსთვალე: «ფიცხლად წამოდით, მოგრაგნეთ მთა და გორია».
2152
2153 მე დილასა მოციქულთა სიტყვა ტკბილი შევუთვალე;
2154 რამაზს ჰკადრეთ: «მოგეგებვი, მოდი, მოვალ მეცა მალე».
2155 ნახევარ დღე სხვა ვიარე, ჭირსა თავი არ ვაკრძალე.
2156 განგებაა, დღესცა მომკლავს, ქვემცა სადა დავიმალე.
2157
2158 ქედსა რასმე გარდავადეგ, მინდორს მტვერი დავინახე;
2159 ვთქვი თუ: «მოვა რამაზ მეფე; ჩემთვის უდგამს თუცა მახე,
2160 ჩემი გაჰკვეთს ხორცსა მათსა ხრმალი ბასრი, შუბი ახე».
2161 მაშინ ვუთხარ სპათა ჩემთა, სახე დიდი დავუსახე.
2162
2163 ვთქვი თუ: «ძმანო, ისი კაცნი ჩვენ ღალატსა გვიდგებიან,
2164 მკლავთა თქვენთა სიმაგრენი ამისთვისმცა რად დალბიან?
2165 ვინცა მოკვდეს მეფეთათვის, სულნი მათნი ზეცას რბიან.
2166 აწ შევებნეთ ხატაელთა, ხრმალნი ცუდად რას გვაბიან!»
2167
2168 ვუბრძანე ჩაცმა აბჯრისა, ლაღმან სიტყვითა ხაფითა;
2169 დავეკაზმენით საომრად ჯაჭვითა, ჯავშან-ქაფითა,
2170 რაზმი დავაწყევ, მიჰმართე, წავე დიდითა სწრაფითა,
2171 მას დღესა ჩემი მებრძოლი ჩემმანვე ხრმალმან დაფითა.
2172
2173 ,,მივეახლენით, შეგვატყვეს მათ ტანსა აბჯარ-ცმულობა;
2174 კაცი მოვიდა, მომართვა მეფისა მოციქულობა;
2175 ეთქვა თუ: «ჟამად გვაჩნია ჩვენ თქვენი არ-ორგულობა,
2176 აბჯრითა გხედავთ, შეგვქმნია აწ ამად გულ-ნაკლულობა».
2177
2178 შევსთვალე თუ: «მეცა ვიცი, რაცა ჩემთვის გაგიგია;
2179 თქვენ რასაცა სთათბირობდით, არ იქმნების, არ იგია;
2180 ბრძანეთ, მოდით, შეგვებენით, ვითა წესი და რიგია,
2181 მეცა თქვენად დასახოცლად ხელი ხრმალსა დამიგია».
2182
2183 რა მივიდა მოციქული, კვლაცა რადღა გამოგზავნეს!
2184 კვამლი შექმნეს ლაშქართათვის, დამალული გაამჟღავნეს;
2185 სამალავით გამოვიდეს, თავნი ორგნით აქარავნეს.
2186 შექმნეს რაზმი მრავალ-კეცი, თუცა, ღმერთო, ვერა მავნეს.
2187
2188 შუბი ვსთხოვე, ხელი ჩავყავ მუზარადის დასარქმელად;
2189 საომარად ატეხილი ვიყავ მათად გამტეხელად;
2190 ერთსა წავსწყდი უტევანსა, წავგრძელდი და წავე გრძელად;
2191 მათ ურიცხვი რაზმი ეწყო, წყნარად დგეს და აუშლელად.
2192
2193 ახლოს მივე, შემომხედნეს, «შმაგიაო», ესე თქვესა,
2194 მუნ მივჰმართე მკლავ-მაგარმან, სად უფროსი ჯარი დგესა;
2195 კაცს შუბი ვჰკარ, ცხენი დავეც, მართ ორნივე მიჰხდეს მზესა,
2196 შუბი გატყდა, ხელი ჩავყავ, ვაქებ, ხრმალო, ვინცა გლესა.
2197
2198 შიგან ასრე გავერიე, გნოლის ჯოგსა ვითა ქორი,
2199 კაცი კაცსა შემოვსტყორცი, ცხენ-კაცისა დავდგი გორი;
2200 კაცი, ჩემგან განატყორცი ბრუნავს ვითა ტანაჯორი,
2201 ერთობ სრულად ამოვწყვიდე წინა კერძი რაზმი ორი.
2202
2203 ,,ერთობილნი მომეხვივნეს, მგრგვლივ შეიქმნა ომი დიდი;
2204 ვჰკრი რასაცა, ვერ დამიდგის, სისხლსა მჩქეფრსა აღმოვღვრიდი;
2205 ცხენსა კაცი გაკვეთილი მანდიკურად გარდავჰკიდი.
2206 სითაც ვიყვი, გამექციან, მათ შჰქმნიან ჩემი რიდი.
2207
2208 საღამო-ჟამ დაიზახნა ქედით მათმან დარაჯამან;
2209 «ნუღარა სდგათ, წაედითო, კვლა მოგვხედნა რისხვით ცამან:
2210 მოვა მტვერი საშინელი, შეგვაშინა ამად ამან,
2211 ნუთუ სრულად ამოგვწყვიდნეს უთვალავმან, ბევრმან სპამან!»
2212
2213 ჩემნი ლაშქარნი, რომელნი წამომეტანნეს მე არა,
2214 რა ეცნა, წამოსულიყვნეს, ღამე-წამორთვით ეარა;
2215 ვერ დაიტევდა მინდორი და არე მთათა ეარა,
2216 გამოჩნდეს, სცემდეს ტაბლაკსა, ბუკმან ხმა გააზეარა.
2217
2218 იგი ნახეს, გასაქცევლად გაემართნეს; შევჰკივლენით;
2219 ველნი, ჩვენგან ნაომარნი, ომითავე გარდავვლენით.
2220 რამაზ მეფე ჩამოვაგდე, ერთმანერთსა გავეხრმლენით,
2221 მისნი სპანი ყველაკანი დავიპყრენით, არ მოვკლენით.
2222
2223 უკანანიცა ლაშქარნი მოესწრნეს მათ გაქცეულთა,
2224 დაუწყეს პყრობა, ჩამოყრა შეშინებულთა, ძლეულთა;
2225 ძილისა მიხვდა ნაცვალი ძილ-მკრთალთა, ღამე-თეულთა,
2226 ტყვეთა მრთელთაცა არ აკლდა კვნესა, მართ ვითა სნეულთა.
2227
2228 მას ადგილსა ნაომარსა გარდავხედით მოსვენებად.
2229 ხელსა ხრმლითა დავეკოდე, წყლულად მაჩნდა არ-ნაღებად;
2230 ჩემნი სპანი მოვიდიან საჭვრეტლად და ჩემად ქებად,
2231 ვერ იტყვიან, ვერ მიმხვდარან ქებასაცა მოხსენებად.
2232
2233 ერთსა კაცსა ეყოფოდეს, დიდებანი რომე მჭირდეს;
2234 ზოგთა შორით დამლოციან, ზოგნი კოცნად გამიპირდეს;
2235 რომელთაცა გავეზარდე, დიდებულნი, ამიტირდეს,
2236 ჩემგან ხრმლითა განაკვეთი ნახეს, მეტად გაუკვირდეს.
2237
2238 გავგზავნენ ყოვლგან ლაშქარნი, ალაფი ავაღებინე,
2239 ერთობ სავსენი მოვიდეს, თავი ავალაღებინე,
2240 სისხლთა მებრძოლთა ჩემთასა მინდორი შევაღებინე,
2241 არ ვჰბრძოლე, კარი ქალაქთა უომრად გავაღებინე.
2242
2243 რამაზს ვარქვი: «შემიგნია საქმე შენი სამუხთალე,
2244 აწ ეგრეცა შეპყრობილმან თავი გამოიმართალე,
2245 სიმაგრეთა ნუ ამაგრებ, ყველა ხელთა მომათვალე,
2246 თვარა შენი შეცოდება მემცა ზედა რად წავსთვალე?».
2247
2248 რამაზ მითხრა: «აღარ არის ამის მეტი ჩემი ღონე,
2249 ერთი ჩემი დიდებული მომეც, ზედა მაპატრონე,
2250 ციხოვანთა გავუგზავნო, საუბარი გამიგონე,
2251 ხელთა მოგცემ ყველაკასა, განაღამცა შენ გაქონე!».
2252
2253 მივეც ერთი დიდებული, თანა ყმანი წავატანენ,
2254 ციხოვანნი ერთობილნი ჩემს წინაშე მოვიყვანენ,
2255 ხელთა მომცნეს სიმაგრენი, ომნი ასრე შევანანენ,
2256 საჭურჭლენი სიმრავლითა რასამცა ვითა დავაგვანენ!
2257
2258 მაშინღა შევე ხატაეთს მოვლად და მოსათვალავად;
2259 კლიტენი საჭურჭლეთანი მომართვნეს დაუმალავად;
2260 ქვეყანა ჩავსხი, ვუბრძანე: «იყვენით თქვენ უკრძალავად,
2261 მზემან არ დაგვწვენ, იცოდით, დაგყარენ გაუგვალავად».
2262
2263 საჭურჭლენი გარდავნახენ თავის-თავის, კიდის-კიდე.
2264 უცხო ფერთა საჭურჭლეთა, დავშვრები, თუ მოვსთვალვიდე;
2265 ერთგან ვნახე საკვირველი ყაბაჩა და ერთი რიდე,
2266 თუმცა ჰნახე, სახელისა ცოდნასაცა ინატრიდე.
2267
2268 ვერა შევიგენ, რა იყო, ანუ ნაქმარი რაულად.
2269 ვისცა ვუჩვენი, უკვირდის, ღმრთისაგან თქვის სასწაულად;
2270 არცა ლარულად ჰგებოდა მას ქსელი, არ ორხაულად,
2271 სიმტკიცე ჰგვანდა ნაჭედსა; ვთქვი ცეცხლთა შენართაულად.
2272
2273 იგი საძღვნოდ მისად დავსხენ, ვისი შუქი მანათობდა.
2274 მეფისათვის დავარჩიე, საარმაღნოდ რაცა სჯობდა;
2275 ჯორ-აქლემი ათჯერ ასი,–ყველაკაი წვივ-მაგრობდა,–
2276 დატვირთული გავუგზავნე, ამბავსაცა კარგსა სცნობდა“.
2277 წიგნი ტარიელისა ინდოეთ მეფის წინაშე და გამარჯვებით შემოქცევა
2278 წიგნი დავწერე: «მეფეო, სვემცაა თქვენი სვიანად!
2279 მე ხატაელთა მიმუხთლეს, – თუცა მათ ეცა ზიანად;
2280 ჩემი ამბავი დასტური ამად გაცნობე გვიანად,
2281 მეფე შევიპყარ, მოგივალ მე ალაფიანტყვიანად».
2282
2283 რა ყველაი დავიურვე, ხატაეთით გავემგზავრე,
2284 წამოვიხვენ საჭურჭლენი, სახელმწიფო დავიავრე,
2285 ვერ მოვეყავ აქლემითა, აზავრები ვააზავრე,
2286 მოვირჭვენ და მოვივლინე, რაცა მწადდა, აგრე ვყავ-რე.
2287
2288 ხატაეთისა ხელმწიფე მომყვანდა შეპყრობილია.
2289 ინდოეთს მივე, მეგება ჩემი გამზრდელი ტკბილია;
2290 რა ქება მითხრა, არ ითქმის, ჩემგან სათქმელად წბილია!
2291 ხელი გამიხსნა, შემომკრა მან სახვეველი ლბილია.
2292
2293 ედგნეს ტურფანი კარავნი მოედანს ჩამოდგომილსა,
2294 საუბრისა და ჭვრეტისა ჩემისა მას მონდომილსა.
2295 მას დღესა ედვა ნადიმი მას შიგან გარდახდომილსა;
2296 მიალერსებდა, მიჭვრეტდა წინაშე ახლოს ჯდომილსა.
2297
2298 მას ღამით ვსხედით ნადიმად, მუნ ამოდ გავიხარენით,
2299 დილასა ქალაქს შევედით, მოედნით ავიყარენით;
2300 მეფემან ბრძანა: «ლაშქარნი უხმენით, შემოჯარენით,
2301 დღეს ხატაელი მიჩვენეთ, ტყვენიცა შემომგვარენით!»
2302
2303 რამაზ მეფე მას წინაშე შეპყრობილი მოვიყვანე;
2304 ტკბილად ნახა ხელმწიფემან, ვითა შვილი სააკვანე.
2305 ორგული და მოღალატე ნამსახურსა დავაგვანე,
2306 ესე არის მამაცისა მეტის-მეტი სიგულვანე.
2307
2308 მას მეფესა ხატაელსა უმასპინძლა, უალერსა,
2309 ჟამიერად უბრძანებდის საუბარსა მათსა ფერსა.
2310 ცისკრად მიხმეს, მიბრძანებდეს მე სიტყვასა ლმობიერსა:
2311 «შეუნდობო ხატაელსა, მას აქამდის შენამტერსა?»
2312
2313 მე ვჰკადრე: «ღმერთი ვინათგან შეუნდობს შეცოდებულსა,
2314 უყავით თქვენცა წყალობა მას ღონე-გაცუდებულსა».
2315 რამაზს უბრძანეს: «იცოდი, გაგგზავნით შეწყალებულსა,
2316 მაგრა ნუ გნახავთ კვლაცაღა ჩვენს წინა გაწბილებულსა».
2317
2318 ხარაჯა დასდვეს, შეჰკვეთეს დრაჰკანი ასჯერ ასია,
2319 კვლა ხატაური ათასი, სხვა სტავრა, სხვა ატლასია.
2320 მერემე ყველანი დამოსა იგი და მისი ხასია,
2321 შეწყალებული გაგზავნა, უყო რისხვისა ფასია.
2322
2323 ხატაელმან დაუმადლა, დადრკა, მდაბლად ეთაყვანა;
2324 მოახსენა: «ორგულობა თქვენი ღმერმან შემანანა.
2325 თუღა ოდეს შე-ღა-გცოდო, მაშინ მომკალ მეცა განა!»
2326 წავიდა და ყველაკაი მისი თანა წაიტანა.
2327
2328 ,,მოვიდა კაცი მეფისა, ცისკრობს, არ დანაღამია,
2329 ებრძანა: «რა შენ გან გაგყრივარ მას აქათ თვეო სამია,
2330 მინდორს მოკლული ისრითა ნადირი არ მიჭამია,
2331 არ დამაშვრალხარ, წამოდი, თუცა დაშვრომის ჟამია».
2332
2333 შევეკაზმე, დარბაზს მივე, დამხვდა ჯარი ავაზისა,
2334 შავარდნითა სავსე იყო სრულად არე დარბაზისა,
2335 მეფე ქვე ჯდა შეკაზმული, შვენებითა მსგავსი მზისა;
2336 გაეხარნეს მისლვა ჩემი ტურფისა და ლამაზისა!
2337
2338 იდუმალ ცოლსა ეუბნა, მართ ჩემგან უცოდნელია:
2339 «ომით მოსრული ტარეილ საჭვრეტლად სასურველია,
2340 მან განანათლოს მჭვრეტელთა გული, რაზომცა ბნელია:
2341 რაცა დაგვედრო საქმნელად, ქმენ, არა საზოზნელია.
2342
2343 «აწ მითქვამს საქმე უშენოდ, შენცა ცან ესე მცნებული:
2344 რათგან ქალია სამეფოდ ჩვენგანვე სახელ-დებული,
2345 ვინცაღა ნახავს, აწ ნახოს, აჰა ხე, ედემს ხებული,
2346 გვერდსა დაისვი, ორნივე სრას დამხვდით, მოვალ შვებული».
2347
2348 მოვინადირეთ მინდორი, ძირი მთისა და გორისა;
2349 იყო სიმრავლე ძაღლისა, შავარდნისა და ქორისა.
2350 ადრე დავბრუნდით, ვიარეთ არ ეჯი გზისა შორისა;
2351 აღარ იბურთეს, დაშლა ქმნეს თამაშობისა ორისა.
2352
2353 ,,ჩემთა მჭვრეტელთა მოეცვა ქალაქი, შუკა და ბანი.
2354 ომ-გარდახდილსა მშვენოდეს მე ენიანნი კაბანი;
2355 ფერმიხდილ-გვარად ვშვენოდი ვარდი, ცრემლითა ნაბანი,
2356 ვინცა მიჭვრეტდის, ბნდებოდის, – მათრლად არს, არ კატაბანი.
2357
2358 რიდენი რომე მეშოვნეს ქალაქსა ხატაელთასა,
2359 იგი მეხვივნეს, მშვენოდეს, ვახელებ გულსა ხელთასა.
2360 მეფე გარდახდა, დარბაზსა შევედით ჩემთა მზრდელთასა,
2361 შევხედენ, დავჰკრთი ელვასა ღაწვთა მზეებრ ნათელთასა.
2362
2363 მას მზესა ტანსა ემოსნეს ნარინჯის-ფერნი ჯუბანი,
2364 ზურგით უთქს ჯარი ხადუმთა, დას-დასად, უბან-უბანი.
2365 სრულად ნათლითა აევსო სახლი, შუკა და უბანი,
2366 მუნ ვარდსა შუა შვენოდეს ძოწ-მარგალიტნი ტყუბანი.
2367
2368 ნაომარსა, დაკოდილსა ხელი ყელსა ჩამომება.
2369 დედოფალი საჯდომთაგან ადგა, წინა მომეგება,
2370 ვითა შვილი გარდამკოცნა, ღაწვი ვარდი დამილება;
2371 მითხრა: «ნუ ეჭვ ამას იქით, თუღა მტერი შე-ღა-გება».
2372
2373 ახლოს დამისვეს ადგილსა, მუნ, სადა მეამებოდა.
2374 პირის-პირ მიჯდა იგი მზე, გული ვისთვისცა კვდებოდა.
2375 მალვით ვუჭვრეტდი, მიჭვრეტდა, სხვად არად მეუბნებოდა.
2376 თვალნი მოვსწყვიდნი, სიცოცხლე ამითა მეარმებოდა.
2377
2378 შეიქმნა სმა და პურობა, მსგავსი მათისა ძალისა;
2379 სხვა გახარება ასეთი არს უნახავი თვალისა;
2380 ჯამი და ჭიქა – ყველაი ფეროზისა და ლალისა,
2381 არვისი ბრძანა მეფემან არცა გაშვება მთრვალისა.
2382
2383 მე მუნა მყოფი მივეცი შვებასა მეტის-მეტასა.
2384 არ შემომხედნის, შევხედნი, ცეცხლმან დამიწყის შრეტასა;
2385 კაცთა კრძალვასა ვაწვევდი გულსა შმაგსა და რეტასა,
2386 რა უამეა პირის-პირ საყვარელისა ჭვრეტასა?!
2387
2388 დააგდეს მღერა მუტრიბთა, «სულეთო!» თავი ხარიან,
2389 მიბრძანეს: «შვილო ტარიელ, ვით გითხრათ, ვით გვიხარიან?!
2390 ნეტარძი გვაქვსო, მებრძოლნი მით ჩვენნი ვაგლახ არიან;
2391 მართალან შენნი მჭვრეტელნი, არ ცუდად იმკვეხარიან!
2392
2393 «აწ თუცა გვმართებს შემოსვა, ვის მორჭმით მოგივლენიან,
2394 არ შეგმოსთ, მაგა კაბათა არ აგხდით, ტურფად გშვენიან;
2395 აწ გქონდეს ასი საჭურჭლე, ვის შუქნი მოგიფენიან,
2396 თვით შეიკერე, რაცა გწადს, ჩვენგან ნუღარა გრცხვენიან».
2397
2398 მომართვნეს ასნი კლიტენი ასთავე საჭურჭლეთანი;
2399 თაყვანის-ვეც და დავლოცენ დავლანი მათთა სვეთანი;
2400 მაკოცეს, ადგეს ორნივე, თვით იგი მზენი მზეთანი,
2401 რა გასცეს, ზომნი ვით გითხრნე ლაშქართა სისავსეთანი!.
2402
2403 კვლაცა დაჯდა მხიარული, მოიმატა სმა და მღერა;
2404 კვლა გაგრძელდა ნადიმობა, ბარბითი და ჩანგთა ჟღერა.
2405 დედოფალი წამოვიდა, შეეყარა მწუხრსა დღე რა,
2406 ძილ-პირამდის სიხარულსა სიხარული ჰგვანდა ვერა.
2407
2408 ავიყარენით, მიგვჭირდა სმა დოსტაქნისა მეტისა.
2409 საწოლს შემოვე, შემექმნა ცნობა მართ ვითა რეტისა.
2410 ძალი არ მქონდა ტყვე-ქმნილსა მე ამა ცეცხლთა შრეტისა.
2411 მეგონებოდის, მალხენდის გონება მისგან ჭვრეტისა“.
2412 წიგნი ნესტან-დარეჯანისა საყვარელსა თანა მოწერილი
2413 მონა მოვიდა, მიამბო ამბავი მე მართალია:
2414 «თქვენსა ამბავსა იკითხავს აჯიღოსანი ქალია».
2415 მაშინვე ვიცან, ავიჭერ, ჩქარ-ჩქარად გულ-გამკრთალია;
2416 მოვიდა, ვნახე ასმათი ჩემთანა მომავალია.
2417
2418 “მე ვისთვის ვკვდები, მეამა ასმათის ნახვა მე მისად.
2419 აღარ მივუშვი, ვაკოცე, ქმნადღა თაყვანის ცემისად;
2420 ხელი მოვჰკიდე, დავისვი ახლოს ტახტისა ჩემისად,
2421 ვჰკითხე, თუ: «ნეტარ მისრულა მორჩი ალვისა ხე მისად?
2422
2423 «მიამბე მისი ამბავი, სხვად ნურად მეუბნებია!»
2424 მითხრა თუ: «გკადრებ მართალსა, აწ ჩემგან არ-სათნებია,
2425 დღეს ერთმანერთი გინახავს და ტურფად მოგწონებია,
2426 აწ კვლაცა ცნობა ამბისა მას ჩემგან უბრძანებია».
2427
2428 “წიგნი მომართვა, ჩავხედენ, პირისა თემთა მთენისა.
2429 ეწერა: «ვნახე სიტურფე წყალ-ჯავარისა შენისა.
2430 ომ-გარდახდილი შვენოდი, შენატევები ცხენისა,
2431 არ-ავი მიჩანს მიზეზი ჩემისა ცრემლთა დენისა.
2432
2433 «ღმერთმან თუ მცა ენა ჩემი, ქებად შენდა უშენოსა,
2434 შენთვის მკვდარი, აღარ ვიტყვი, მაშა მომკლავ უშენოსა;
2435 მზემან ლომსა ვარდ-გიშერნი ბაღჩას ბაღად უშენოსა;
2436 შენმან მზემან, თავი ჩემი არვის მართებს უშენოსა!
2437
2438 «თუცა მიგდის ღვარი ცრემლთა, მაგრა ცუდად არ იდენო,
2439 ამას იქით ნუღარ იდენ, გულსა ჭირნი არიდენო;
2440 შენნი მჭვრეტნი ჩემთა მჭვრეტთა აგინებენ, არ იდენო,
2441 რომე წეღან მოგეხვივნეს, იგი ჩემთვის არიდენო.
2442
2443 «იგი მე მომცენ რიდენი, რომელნი წეღან გშვენოდეს;
2444 რა მნახო, შენცა გეამოს, შენეულითა მშვენოდეს;
2445 ესე სამკლავე შეიბი, თუ ჩემი გა-ღა-გვლენოდეს,
2446 ერთი ასეთი ცოცხალსა სხვა ღამე არ გაგთენოდეს».
2447 ტარიელის ტირილი და დაბნედა
2448 აქა მხეც-ქმნილი ტარიელ ტირს, ჭირი ეათასების;
2449 თქვა: „მე მაქვს სამხრე, რომელი კვლა წინას მკლავსა მას ების!“
2450 იგი შეიხსნა, მოიღო, თვალვით არ დაიფასების,
2451 პირსა დაიდვა, და-ცა-ბნდა, ქვე მკვდართა დაედასების.
2452
2453 ასრე წვა, რომე არ ჰგვანდა მკვდარი სამარის კარისა,
2454 ორგნით ჩანს ლები მჯიღისა, მართ გულსა გარდნაკარისა;
2455 ასმათს სდის ღვარი სისხლისა, ღაწვთაგან ნახოკარისა;
2456 კვლა წყალსა ასხამს, უშველის, ხმა ისმის მუნ წკანწკარისა.
2457
2458 ავთანდილცა სულთქვნა მწარედ, დაბნედილსა შემოსჭვრიტნა;
2459 ასმათ ვანი გაამრავლნა, ცრემლმან მისმან ქვანი ხვრიტნა;
2460 მერმე სულად მოაქცია, ცეცხლნი წყლითა დაუშრიტნა;
2461 თქვა: „ცოცხალ ვარ? საწუთრომან აწცა ჩემნი სისხლნი ხვრიტნა!“
2462
2463 ზე წამოჯდა ფერ-მიხდილი, აყოლებდა თვალთა რეტად.
2464 ვარდი სრულად შექმნილიყო ზაფრანად და ვითა სპეტად.
2465 დიდხან მათად არა სცალდა საუბრად და არცა ჭვრეტად,
2466 დარჩომა და არ-სიკვდილი მას უმძიმდა მეტის-მეტად.
2467
2468 ავთანდილს უთხრა: „ისმენდი, ცნობა მიც თუცა ხელისა,
2469 გითხრა ამბავი ჩემი და ჩემისა დამმარხველისა;
2470 ლხინად მიჩნს შეყრა მოყვრისა მის, შენგან შეუყრელისა,
2471 მე მიკვირს ჩემი სიცოცხლე, ასრე დარჩომა მრთელისა!
2472
2473 ასმათის ნახვა მეამა, ჩემგან დად საესავისა.
2474 წიგნი რა ვნახე, მომართვა ესე საბამი მკლავისა.
2475 მკლავსა შევიბი მაშინვე, მოვიხსენ რიდე თავისა,
2476 იგი უცხო და ღარიბი მტკიცისა რასმე შავისა“.
2477 წიგნი ტარიელისა საყვარელსა თანა მიწერილი
2478 მივუწერე: «მზეო, შუქი შენი, შენგან მონაფენი,
2479 გულსა მეცა, გამიცუდდეს სიჩაუქე-სიალფენი;
2480 ხელმან შენნი გავიცადენ სინატიფე-სიტურფენი,
2481 სულთა ნაცვლად სამსახურნი რამცა ვითა გიმუქფენი?!
2482
2483 «მაშინ, ოდეს დამარჩინე, სულთა სრულად არ გამყარე,
2484 აწცა ჩემთვის ესე ჟამი მასვე ჟამსა დავადარე;
2485 სამხრე შენი მომივიდა, შემოვიბი მკლავსა გარე,
2486 რომე მმართებს სიხარული, ეგზომიმცა რა ვიხარე!?
2487
2488 «განაღამცა ვიწინაშე, აჰა რიდე, რომე მთხოვე;
2489 ყაბაჩაცა ასეთივე, ამისებრი ვერა ვპოვე;
2490 დაბნედილსა ნუ დამაგდებ, მიშველე რა, მარგე, მოვე,
2491 სოფელს მყოფსა უშენოსა კაცსა ვისმცა შევეპოვე!»
2492
2493 ქალი ადგა, გამეყარა. დავწევ, ამოდ დამეძინა;
2494 მაგრა შევჰკრთი, საყვარელი ჩემი ვნახე ძილსა შინა;
2495 გამეღვიძა, აღარა მყვა, სულ-დგმულობა მომეწყინა,
2496 ღამე ასრე გავათენე, მისი ხმაცა არ მესმინა.
2497 აქა რჩევა ნესტან-დარეჯანის გათხოვებისა
2498 დილასა ადრე სრას მიხმეს, დღე რა ქმნა მწუხრმან ჟამითა;
2499 ავდეგ, ვცან მათი ამბავი, წასლვა ვქმენ მითვე წამითა;
2500 ვნახე, ორნივე ერთგან სხდეს ხასითა ოდენ სამითა,
2501 რა მივე, მითხრეს დაჯდომა, წინაშე დავჯე სკამითა.
2502
2503 გვიბრძანეს თუ: «ღმერთმან ასრე დაგვაბერნა, და-ცა-გვლია;
2504 ჟამი გვახლავს სიბერისა, სიყმაწვილე გარდგვივლია;
2505 ყმა არ მოგვცა, ქალი გვივის, ვისგან შუქი არ გვაკლია,
2506 ყმისა არ-სმა არად გვგვა, ამად ზედა წაგვითვლია.
2507
2508 «აწ ქალისა ჩვენისათვის ქმარი გვინდა, სად მოვნახოთ,
2509 რომე მივსცეთ ტახტი ჩვენი, სახედ ჩვენად გამოვსახოთ,
2510 სამეფოსა ვაპატრონოთ, სახელმწიფო შევანახოთ,
2511 არ ამოვწყდეთ, მტერთა ჩვენთა ხრმალი ჩვენთვის არ ვამახოთ».
2512
2513 ვთქვი: «თქვენი ძისა არა სმა გულსა ვით მიეფარების,
2514 მაგრა კმა ჩვენად იმედად, ვინ მზესა დაედარების;
2515 ვისცა სთხოვთ შვილსა სასიძოდ, მას დიდად გაეხარების,
2516 სხვამცა რა გკადრეთ! თვით იცით, მაგას რა მოეგვარების».
2517
2518 დავიწყეთ რჩევა საქმისა, გული მიც, თუცა მელია;
2519 ვთქვი: «ჩემგან დაშლა ამისი არ ითქმის, არ-საქმნელია
2520 მეფემან ბრძანა: «ხვარაზმშა, ხელმწიფე ხვარაზმელია,
2521 თუ მოგვცემს შვილსა სასიძოდ, მისებრივ არ-რომელია».
2522
2523 რომე პირველვე დაესკვნა, მათ ესე შეეტყვებოდა;
2524 ერთმანერთსაცა უჭვრეტდეს, სიტყვაცა აგრე სწბებოდა.
2525 ჩემგან დაშლისა კადრება მართ ამბად არ ეგებოდა,
2526 ოდენ დავმიწდი, დავნაცრდი, გული მი და მო კრთებოდა.
2527
2528 დედოფალმან თქვა: «ხვარაზმშა მეფეა მორჭმით მჯდომელი,
2529 მათსამცა შვილსა სასიძოდ ჩვენთვის სხვა სჯობდა რომელი!»
2530 შეცილებამცა ვით ვჰკადრე, რათგან თვით იყო მნდომელი!
2531 მოწმობა დავრთე, დაესკვნა დღე ჩემი სულთა მხდომელი.
2532
2533 გაგზავნეს კაცი ხვარაზმშას წინა შვილისა მთხოელი;
2534 შესთვალეს: «გახდა უმკვიდროდ სამეფო ჩვენი ყოელი;
2535 არს ერთი ქალი საძეო, არ კიდე-გასათხოელი,
2536 თუ მოგვცემ შვილსა სამისოდ, სხვასა ნუღარას მოელი».
2537
2538 კაცი მოვიდ;, აევსო ჯუბაჩითა და რიდითა,
2539 გაჰხარებოდა ხვარაზმშას სიხარულითა დიდითა;
2540 ებრძანა: «მოგვხვდა ღმრთისაგან, ჩვენ რომე ვინატრიდითა,
2541 თვით მაგისებრსა შვილსამცა ჩვენ ხელსა რასა ვხდიდითა!»
2542
2543 კვლა გაგზავნნეს სხვანი კაცნი სასიძოსა მოყვანებად,
2544 დავედრეს თუ: «ნუ აყოვნებთ, მოდით ჩვენად ნაბრძანებად».
2545 მე მაშვრალი, ნაბურთალი საწოლს შევე მოსვენებად,
2546 გულსა სევდა შემეყარა, ვიწყე ჭირთა მოპოვნებად.
2547 ტარიელისა და ნესტან- დარეჯანის თათბირი და გამორჩევა
2548 მეტმან სევდამან მიმწურა გულსა დაცემად დანისად.
2549 ასმათის მონა შემოდგა, მე ვჯე ლაღი და ჯანი სად,
2550 წიგნი მომართვა, ეწერა: «ვინ სჩან ალვისა ტანისად,
2551 ადრე მოდიო, გიბრძანებს, დაუყოვნებლად ხანისად».
2552
2553 შევჯე, წავე, ბაღჩას მივე, ვითა სცნობდე, ლხინთა ზომით;
2554 ბაღჩა შევვლე, კოშკი დამხვდა, ასმათ ვნახე ძირსა დგომით;
2555 ვნახე, ვსჭვრეტდი ნატირებად, ცრემლი აჩნდა ღაწვთა წთომით,
2556 დამიმძიმდა, არა ვჰკითხე; ჩემი სჭირდა მისლვა ნდომით.
2557
2558 იგი ვნახე დაღრეჯილი, ესე მეტად დამიმძიმდა.
2559 ვითა წინას შემომცინის, არღა ეგრე გამიღიმდა.
2560 ყოლა სიტყვა არ მომიგო, ოდენ ცრემლთა გარდმოსწვიმდა,
2561 ამით უფრო დამაწყლულა, არა წყლულთა მიაქიმდა.
2562
2563 ჩემნი ერთნი გონებანი, მეტად შორად გამიკიდნა,
2564 შინა კოშკად შემიყვანა, ფარდაგსაცა ამიზიდნა.
2565 შევე, ვნახე იგი მთვარე; ჭირმან ყოვლმან უკუმრიდნა,
2566 გულსა შუქი შემომადგა, მაგრა გული არ დამიდნა.
2567
2568 იყო არ-ნათლად ნათელი, ფარდაგსა შემომდგომელი;
2569 ებურა მოშლით პირ-ოქრო, მე მივეც რიდე რომელი;
2570 მითვე მწვანითა უებრო მიწოლით ტახტსა მჯდომელი,
2571 ცრემლისა ღვარსა მოეცვა პირი, ელვათა მკრთომელი.
2572
2573 ქვე წვა, ვით კლდისა ნაპრალსა ვეფხი პირ-გამეხებული,
2574 არცა მზე ჰგვანდა, არც მთვარე, ხე ალვა, ედემს ხებული;
2575 ასმათმან დამსვა შორს-გვარად გულსა მე ლახვარ-ხებული,
2576 მერმე წამოჯდა წარბ-შერჭმით, გამწყრალი, გარისხებული.
2577
2578 მიბრძანა: «მიკვირს, რად მოხვე მშლელი პირისა მტკიცისა,
2579 გამწირავი და მუხთალი, შენ, გამტეხელი ფიცისა;
2580 მაგრა ნაცვალსა პატიჟსა მიგცემსო ზენა, მი-, ცისა!
2581 ვჰკადრე: «რა გკადრო პასუხი მის ჩემგან მე უიცისა?»
2582
2583 ვთქვი: «პასუხსა ვერას გკადრებ, თუ არა ვსცნობ მე მართალსა:
2584 რა შეგცოდე, რა მიქნია უცნობოსა, ფერ-ნამკრთალსა
2585 კვლაცა მითხრა: «რას გეუბნა მტყუანსა და შენ მუხთალსა?
2586 დიცურად რად მოვღორდი? მე დავუწვავ ამით ალსა!
2587
2588 «შენ არ იცი ხვარაზმშასი საქმროდ ჩემად მოყვანება?!
2589 შენ ჯდომილხარ სავაზიროდ, შენი რთულა ამას ნება,
2590 შენ გასტეხე ფიცი ჩემი, სიმტკიცე და იგი მცნება,
2591 ღმერთმან ქმნას და დაგირჩინა ცუდად შენი ხელოვნება!
2592
2593 «გახსოვს, ოდეს ჰაის“ ზმიდი, ცრემლნი შენნი ველთა ჰბანდეს,
2594 მკურნალნი და დასტაქარნი წამალსთა-ყე მოგიტანდეს?
2595 მამაცისა სიცრუეთა ნეტარ, სხვანი რამცა ჰგვანდეს!
2596 რათგან დამთმე, მეცა დაგთმობ, ვინძი უფრო დაზიანდეს!
2597
2598 «ამას ვბრძანებ: ვინცა გინდა ეპატრონოს ინდოეთსა,
2599 ეგრეც მე მაქვს პატრონობა, უგზოდ ვჰლიდენ, თუნდა გზეთსა!
2600 ეგე აგრე არ იქმნების, წა, მომცთახარ მოსაცეთსა,
2601 აზრნი შენნი შენვე გგვანან მტყუანსა და შენ აგეთსა!
2602
2603 «ცოცხალ ვიყო, შენ ინდოეთს, ღმერთო, ხანი ვერა დაჰყო;
2604 თუ ეცადო დაყოფასა, ხორცთა შენთა სული გაჰყო!
2605 სხვა ჩემებრი ვერა ჰპოვო, ცათამდისცა ხელი აჰყო!»
2606 ესე სიტყვა დაასრულა, ყმა ატირდა, სულთქნა, აჰ-ყო.
2607
2608 თქვა: „რა მესმა ესე მისგან, მეიმედა მეტის-მეტად,
2609 კვლა მიეცა თვალთა ძალი მის ნათლისა ეგრე ჭვრეტად.
2610 აწ დავკარგე; რად არ გიკვირს, რად ცოცხალვარ, რად ვარ რეტად?
2611 ვა, სოფელო უხანოო, რად ზი სისხლთა ჩემთა ხვრეტად?!
2612
2613 შევჰხედე, ვნახე სასთუნალ მუსაფი გაშლით მდებარე,
2614 ავიღე, ავდეგ, მე ღმრთისა და მერმე მათი მქებარე,
2615 ვჰკადრე თუ: «მზეო, დაგიწვავ, ჩემიცა დაწვი მზე ბარე,
2616 რათგან არ მომკალ, პასუხი ერთიღა გკადრო მე ბარე.
2617
2618 «რომე გკადრებ, ესე სიტყვა აწ თუ ცუდად ნალიქნია,
2619 ცამცა მრისხავს, მზისა შუქნი ყოლა ჩემთვის ნუ შუქნია»;
2620 თუ მაღირსებ განკითხვასა, ავი არა არ მიქნია;
2621 მან მიბრძანა: «რაცა იცი, თქვიო», თავი დამიქნია.
2622
2623 კვლაცა ვჰკადრე: «მე თუ, მზეო, შენთვის ფიცი გამეტეხოს,
2624 ღმერთმან აწვე რისხვა მისი ზეცით ჩემთვის გაამეხოს!
2625 ვისი გინდა უშენოსა პირი მემზოს, ტანი მეხოს?!
2626 მაშა მაშინ რაგვარ დავრჩე, რა ლახვარი გულსა მეხოს!
2627
2628 მე მეფეთა დარბაზს მიხმეს, შექმნეს დიდი ვაზირობა.
2629 მათ წინასვე დაეპირა იმა ყმისა შენი ქმრობა.
2630 დამეშალა, ვერ დავშლიდი, დამრჩებოდა უმეცრობა;
2631 თავსა ვუთხარ, «მიემოწმე, ჟამად გიჯობს გულ-მაგრობა».
2632
2633 მემცა დაშლა ვითა ვჰკადრე, რათგან იგი ვერ მიმხვდარა?
2634 არ იცის, თუ ინდოეთი უპატრონოდ არ გამხდარა?
2635 ტარიელ არს მემამულე, სხვასა ჰმართებს არად არა,
2636 ვის მოიყვანს, არა ვიცი, ანუ იგი ვინ მომცდარა?
2637
2638 ვთქვი: «ამითა ვეღარას ვიქმ, ღონე სხვა რა მოვიგვარო»;
2639 თავსა ვუთხარ: «ნუ მოგიცავ, გონებაო მრავალ-გვარო!
2640 მედვა გული მხეცისაებრ, ათასჯერცა მინდორს ვარო,
2641 ვისმცა მივეც თავი შენი, შენვე რად მე არ წამგვარო?!»
2642
2643 სულთა ვჰყიდდი გულისათვის, კოშკი ამად გამებაზრა;
2644 იგი წვიმა და-რე-ნელდა, რომე პირველ ვარდი აზრა;
2645 ვნახე, ძოწსა მარგალიტი გარე ტურფად მოემაზრა.
2646 მიბრძანა თუ: «ეგე საქმე მემცა მართლად რად მეაზრა?!
2647
2648 «არ დავიჯერებ მე შენსა ღალატსა, ორგულობასა,
2649 უარის ქმნასა ღმრთისასა, ამისთვის არ მადლობასა;
2650 იაჯდი თავსა ჩემსა და მორჭმით ინდოეთს ფლობასა,
2651 მე და შენ დავსხდეთ ხელმწიფედ, სჯობს ყოვლსა სიძე-სძლობასა».
2652
2653 მოლმობიერდა, მომიტკბა გამწყრალი, გამქისებული;
2654 ანუ მზე იყო ქვეყანად, ან მთვარე პირ-გავსებული;
2655 ახლოს დამისვა, მაღირსა აქამდის არ-ღირსებული;
2656 მეუბნებოდა, დამივსო ცეცხლი, ამითა გზებული.
2657
2658 მიბრძანა თუ: «გონიერი, ხამს, აროდეს არ აჩქარდეს,
2659 რაცა სჯობდეს, მოაგვაროს, საწუთროსა დაუწყნარდეს;
2660 თუ სასიძო არ მოუშვა, ვა თუ მეფე გაგიმწარდეს,
2661 შენ და იგი წაიკიდნეთ, ინდოეთი გარდაქარდეს.
2662
2663 «კვლა თუ სიძე შემოუშვა, მე შემირთოს, იყოს ასდენ,
2664 ერთმანერთსა გავეყარნეთ, ძოწეულნი გაგვიფლასდენ,
2665 მათ მორჭმულთა მოივლინონ, ჩვენ პატიჟნი გაგვიასდენ,
2666 ესე ამბად არ ეგების, რომე სპარსნი გაგვიხასდენ».
2667
2668 მე ვჰკადრე: «ღმერთმან აშოროს მის ყმისა შენი ქმარობა;
2669 რა შემოვიდენ ინდოეთს, შევიგნა მათი გვარობა;
2670 უჩვენო ჩემი ძალ-გული და ჩემი მეომარობა:
2671 ასრე დავხოცნე, შეეძლოს აღარას არ-სახმარობა!»
2672
2673 მიბრძანა, თუ: «ხამს დიაცი დიაცურად, საქმე-დედლად,
2674 დიდსა სისხლსა ვერ შეგაქნევ, ვერ ვიქმნები შუა კედლად:
2675 რა მოვიდეს, სიძე მოკალ, მისთა სპათა აუწყვედლად,
2676 ქმნა მართლისა სამართლისა ხესა შეიქმს ხმელსა ნედლად.
2677
2678 «ასრე ქმენ, ჩემო ლომო და მჯობო ყოველთა გმირთაო,
2679 მიპარვით მოკალ სასიძო, ლაშქართა ნუ მოირთაო»
2680 მისთა სპათაცა ნუ დაჰხოც, ზროხათა, ვითა ვირთაო,
2681 დიადი სისხლი უბრალო კაცმანმცა ვით იტვირთაო?
2682
2683 «იგი რა მოჰკლა, ეუბენ პატრონსა ჩემსა მამასა;
2684 ჰკადრე თუ: «სპარსთა ვერა ვიქმ ინდოეთისა ჭამასა,
2685 ჩემია მკვიდრი მამული, არ მივსცემ არცა დრამასა,
2686 არ დამეხსნები, გაგიხდი ქალაქსა ვითა ტრამასა!»
2687
2688 «ჩემი ყოლა ნურა გინდა სიყვარული, ნუცა ნდომა,
2689 ამით უფრო მოგეცემის სამართლისა შენ მოხდომა;
2690 ქმნას მეფემან ყელ-მოტეხით შემოხვეწა, შემოკვდომა,
2691 ხელთა მოგცემს თავსა ჩემსა, შეგვფერობდეს ერთგან სხდომა».
2692
2693 ესე მეტად მომეწონა თათბირი და გამორჩევა,
2694 ჩემთა მტერთა დავაცადე დასახოცლად ხრმლისა ქნევა;
2695 მერმე ავდეგ წამოსავლად, მან დამიწყო ქვევე წვევა,
2696 მწადდა, მაგრა ვერ შევმართე შეჭიდება, შემოხვევა.
2697
2698 ხანი დავყავ, გავეყარე, მაგრა გავხე ვითა ხელი.
2699 ასმათ წინა ჩამომიძღვა, ჩამდიოდა ცრემლი ცხელი.
2700 ჭირი ბევრჯელ ვაათასი, ლხინი ჩემი ვაერთხელი,
2701 მერმე წასლვა არა მწადდა, ამად მივალ არ-ფიცხელი“.
2702 აქა ხვარაზმშას შვილის ინდოეთს მოსვლა საქორწილოდ და ტარიელისაგან მისი
2703 მოკლვა
2704 მოვიდა კაცი: «სასიძო მოვაო», მოსვლა გვახარა,
2705 მაგრა თუ ღმერთი რას უზამს, არა იცოდა, გლახ, არა;
2706 მეფესა მიჰხვდა სიამე, არ სიტყვა ივაგლახა რა,
2707 მიბრძანა, ახლოს მიმისვა, «მოდიო», თავი დახარა.
2708
2709 ,,მიბრძანა: «ჩემთვის ესე დღე ლხინი და სიხარულია.
2710 გარდავიხადოთ ქორწილი, ხამს ვითა დასა, სრულია;
2711 კაცნი გავგზავნნეთ, მოვიღოთ ყოვლგნით საჭურჭლე სრულია,
2712 უხვად გავსცემდეთ, ვავსებდეთ, სიძუნწე უმეცრულია».
2713
2714 მე გავგზავნენ ყოვლგან კაცნი საჭურჭლეთა წამომხმელნი;
2715 სასიძოცა მოგვივიდა, იყვნეს ხანსა არ-დამზმელნი;
2716 შიგნით ჩვენნი გაეგებნეს, გარეთ მოდგეს ხვარაზმელნი;
2717 მათ ლაშქართა ერთგან მყოფთა ვერ იტევდეს ვერცა ხმელნი.
2718
2719 მეფემან ბრძანა: «მოკაზმეთ კარვითა მოედანია,
2720 გამოისვენოს სიძემან, დაყოს ცოტაი ხანია;
2721 მუნ მისად ნახვად გავიდენ უშენოდ სპანი სხვანია,
2722 შენ აქა ნახე, კმარიან იქა ნახვისად ყმანია».
2723
2724 მოედანს დავდგი კარვები წითლისა ატლასებისა.
2725 მოვიდა სიძე, გარდახდა, დღე ჰგვანდა არს აღვსებისა,
2726 შეიქმნა გასვლა შიგანთა, ჯარია მუნ ხასებისა,
2727 დაიწყეს დგომა ლაშქართა თემ-თემად, დას-დასებისა.
2728
2729 მე დავშვერ, ვითა წესია საურავ-გარდახდილისა;
2730 შინა წამოვე მაშვრალსა, ქმნა მომნდომოდა ძილისა;
2731 მონა მოვიდა, მომართვა წიგნი ასმათის ტკბილისა:
2732 «ადრე მოდიო, გიბრძანებს მსგავსი ალვისა ზრდილისა».
2733
2734 ,,ცხენისაგან არ გარდავხე, წავე ფიცხლად დავმორჩილდი;
2735 ქალი დამხვდა ნატირები, ვჰკითხე: «ცრემლსა რასა მილდი?»
2736 მითხრა: «შენი შესწრობილი ტირილსამცა ვით ავსცილდი,
2737 გაუწყვედლად ვით გამართლო? რაგვარადმცა გავვაქილდი?!»
2738
2739 შევედით, ვნახეთ ბალიშსა ზედა წარბ-შეჭრმით მჯდომარე;
2740 მზე ვეღარას იქმს მის მეტსა, მას განენათლა რომ არე,
2741 წავდეგ, მიბრძანა: «რასა სდგა? დღე მიგიჩს წინ საომარე!
2742 ანუ გამწირე, მიტყუე და კვლაცა მოიმცთომარე?
2743
2744 მე მეწყინა, აღარა ვთქვი, ფიცხლად გარე შემოვბრუნდი.
2745 უკუვჰყივლე: «აწ გამოჩნდეს, არ მინდოდეს, ვისცა ვუნდი!
2746 ქალი ომსა რაგვარ მაწვევს, აგრე ვითა დავძაბუნდი!»
2747 შინა მოვე, მოკლვა მისი დავაპირე, არ დავყმუნდი.
2748
2749 ასსა ვუბრძანე მონასა: «საომრად დაემზადენით».
2750 შევსხედით, გავვლეთ ქალაქი, არავის გავეცხადენით.
2751 კარავსა შევე, სასიძო ვითა წვა, ზარ-მაც თქმად ენით,
2752 უსისხლოდ მოვკალ იგი ყმა, თუცა ხმდა სისხლისა დენით.
2753
2754 კარვის კალთა ჩახლათული ჩავჭერ, ჩავაკარაბაკე,
2755 ყმასა ფერხთა მოვეკიდე, თავი სვეტსა შევუტაკე.
2756 წინა მწოლთა დაიზახეს, გლოვა მიჰხვდა საარაკე,
2757 ცხენსა შევჯე, წამო-ცა-ვე; ჯაჭვი მეცვა საკურტაკე.
2758
2759 ხმა დამივარდა, შეიქმნა ზახილი მოსაწევარი.
2760 წამოვე, წევნა დამიწყეს, დავხოცე ჩემი მდევარი.
2761 ქალაქი მქონდა მაგარი, მტერთაგან მოურევარი,
2762 მუნ შიგან შევე მშვიდობით, ამოდ იგივე მე ვარი!
2763
2764 კაცნი გავგზავნენ, ვაცნობე ყოველგან ლაშქარსა ყველასა:
2765 «აქა მომმართეთ, ვინცაღა ჩემსა იქმოდეთ შველასა».
2766 არ გაწყდა მოსლვა მდევართა ღამესა დია ბნელასა,
2767 ჩემი რა ცნიან, სცვიდიან თავებსა მათსა მრთელასა.
2768
2769 ცისკრად ავდეგ, შევეკაზმე, რა გათენდა ღამე დილად;
2770 ვნახენ სამნი დიდებულნი მეფისაგან მოგზავნილად.
2771 ებრძანა თუ: «ღმერთმან იცის, გამეზარდე ვითა შვილად,
2772 ჩემი ასრე რად შესცვალე სიხარული სიმძიმილად?
2773
2774 «ხვარაზმშას სისხლი უბრალო სახლად რად დამადებინე?
2775 თუ ჩემი ქალი გინდოდა, რად არა შემაგებინე?
2776 მე ბერსა შენსა გამზრდელსა სიცოცხლე მაარმებინე,
2777 დღედ სიკვდილამდის შენიცა თავი არ მაახლებინე!»
2778
2779 მე შევუთვალე: «მეფეო, ვარ უმაგრესი რვალისა,
2780 თვარა რად მიშლის სიკვდილსა ცეცხლი სირცხვილთა ალისა?
2781 მაგრა, თვით იცით, ხელმწიფე ხამს მქმნელი სამართალისა,
2782 მე, თქვენმან მზემან მაშოროს ნდომა თქვენისა ქალისა!.
2783
2784 «იცით, ინდოთა სამეფო რაზომი სრასაჯდომია!
2785 ერთიღა მე ვარ მემკვიდრე, ყველაი თქვენ მოგხდომია:
2786 ამოწყდა მათი ყველაი, მამული თქვენ დაგრჩომია;
2787 დღესამდის ტახტი უჩემოდ არავის არ მონდომია!
2788
2789 «ვერ გათნევ, თქვენმან კეთილმან, აწ ეგე არ–მართალია:
2790 ღმერთმან არ მოგცა ყმა შვილი, გიზის ერთაი ქალია,
2791 ხვარაზმშა დასვა ხელმწიფედ, დამრჩების რა ნაცვალია?
2792 სხვა მეფე დაჯდეს ინდოეთს, მერტყას ჩემი ხრმალია?!
2793
2794 «შენი ქალი არად მინდა, გაათხოვე, გამარიდე,
2795 ინდოეთი ჩემი არის, არვის მივსცემ ჩემგან კიდე.
2796 ვინცა ჩემსა დამეცილოს, მისით მასცა ამოვფხვრიდე,
2797 სხვას მეშველსა გარეგანსა, მომკალ, ვისცა ვინატრიდე!»
2798 ამბის ცნობა ტარიელისაგან ნესტან დარეჯანის დაკარგვისა
2799 ესე კაცნი გამეგზავნნეს, გოენბასა გავეშმაგე.
2800 რომე მისი ვერა მეცნა, ამას უფრო დავედაგე.
2801 მას ზღუდესა გარდავადეგ, მინდორთაკე რომე ვაგე,
2802 მესმა საქმე საშინელი, თუცა თავი ვერ წავაგე.
2803
2804 გამოჩნდეს ორნი ქვეითნი, მე მივეგებე წინა-რე.
2805 ქალი ჰყვა ერთსა მონასა, ვცანმცა, თუ მოღმა ვინ არე:
2806 თავ-გაგლეჯილი ასმათი, პირსა სისხლ-ჩამომდინარე,
2807 აღარ მიყივლა ღიმილით, არცაღა გამიცინა-რე.
2808
2809 იგი ვნახე, დავებნივე, გონებანი გამიშმაგნა;
2810 შორით ვუხმე: «რაშიგან ვართ, ანუ ცეცხლმან რად დაგვდაგნა?»
2811 მან საბრალოდ შემომტირნა, ძლივ სიტყვანი გამოაგნა;
2812 მითხრა: «ღმერთმან სიმგრგვლე ცისა ჩვენთვის რისხვით წამოგრაგნა!»
2813
2814 ,,ახლოს მივე, კვლაცა ვჰკითხე: «რაშიგან ვართ? თქვი მართალი!»
2815 კვლა საბრალოდ ამიტირდა, კვლა მოედვა ამით ალი,
2816 დიდხან სიტყვა ვერა მითხრა, მისთა ჭირთა ნაათალი,
2817 მკერდსა წითლად უღებვიდა სისხლი ღაწვთა ნაწვეთალი.
2818
2819 მერმე მითხრა: «მოგახსენებ, ესე რადმცა დაგიმალე!
2820 მაგრა ვითა გაგახარნე, შენცა აგრე შემიწყალე:
2821 ნუ მაცოცხლებ, ნუ დამარჩენ, შემიხვეწე, შემიბრალე,
2822 დამხსენ ჩემსა საწუთროსა, ღმერთსა შენსა მიავალე».
2823
2824 მიამბო: «ოდეს სასიძო მოჰკალ და ხმა დაგივარდა,
2825 მეფესა ესმა, აიჭრა, მართ მისგან გასატკივარადა,
2826 შენ დაგიზახნა: «მიხმეთო», ხმა-მაღლა გახმამყივრადა,
2827 მოგნახეს, შინა ვერ გპოვეს, მით მეფე გამომჩივარდა.
2828
2829 ,,ჰკადრეს: «აქა აღარ არის, კარნი სადმე გაუვლიან».
2830 მეფე ბრძანებს: «ვიცი, ვიცი; მეტად კარგად შემიგნიან;
2831 მას უყვარდა ქალი ჩემი, სისხლნი ველთა მოუღვრიან,
2832 რა ნახიან ერთმანერთი, არ-შეხედვა ვერ დათმიან.
2833
2834 «აწ თავმან ჩემმან, მას მოვჰკლავ, ჩემად დად ვინცა მადესა!
2835 მე ღმრთისა ვუთხარ, დაუბამს მას ეშმაკისა ბადესა!
2836 მათ ბოზ-კუროთა ასეთი რა მისცეს, რა უქადესა?
2837 თუ დავარჩინო, ღმერთი ვგმო! მისად პატიჟად მზად ეს-».
2838
2839 «მის მეფისა წესი იყო: თავი მისი ძვირად ფიცის,
2840 თუ ფიცის, არ გატეხის, მასვე წამსა დაამტკიცის;
2841 ესე წყრომა მეფისაგან ვისცა ესმა, ვინცა იცის,
2842 მან უამბო დავარ ქაჯსა, ვინ გრძნებითა ცაცა იცის.
2843
2844 «დავარს, დასა მეფისასა, უთხრა ვინმე ღმრთისა მტერმან:
2845 «თავი ფიცა ძმამან შენმან, არ დაგარჩენს, იცის ერმან»;
2846 მან ეგრე თქვა: «უბრალო ვარ, იცის ღმერთმან სახიერმან!
2847 ვისგან მოვკვდე, ვისთვის მოვკვდე, მიიხვედროს იგი ვერ მან».
2848
2849 «პატრონი ჩემი აგრევე იყო, წამოხვე შენ ოდეს;
2850 შენეულივე რიდენი ებურნეს, ტურფად შვენოდეს.
2851 დავარ მოსთქმიდა სიტყვათა, რომელნი არა მსმენოდეს;
2852 «ბოზო, შენ ბოზო, რად მომკალ? ვეჭვ, შენცა, არა გლხენოდეს!
2853
2854 «როსკიპო, ბოზო დიაცო, საქმრო რად მოაკვლევინე,
2855 ანუ სისხლითა მისითა ჩემი რად მოაზღვევინე?
2856 არ ცუდად მომკლავს ძმა ჩემი, რა გიყავ, რა გაქნევინე?
2857 აწ, ღმერთსა უნდეს, ვერ მიხვდე, ვის ესე დააშლევინე!»
2858
2859 «ხელი მიჰყო, წამოზიდნა, თმანი გრძელნი დაუფუშნა,
2860 დაალება, დაალურჯა, მედგრად პირნი მოიქუშნა;
2861 მან პასუხი ვერა გასცა, ოდენ სულთქვნა, ოდენ უშნა,
2862 ქალმან შავმან ვერა არგო, ვერცა წყლული დაუშუშნა
2863
2864 «რა დავარ გაძღა ცემითა, მისითა დალურჯებითა,
2865 წამოდგეს ორნი მონანი, პირითა მით ქაჯებითა,
2866 მათ კიდობანი მოჰქონდა, ეუბნეს არ აჯებითა,
2867 მას შიგან ჩასვეს იგი მზე, ჰგავს, იქმნა დარაჯებითა.
2868
2869 «ზღვითკე გაავლნეს სარკმელნი, მაშინვე გაუჩინარდა.
2870 დავარ თქვა: «მქმნელი ამისი ვინ არ დამქოლოს, ვინ არ და-!
2871 ვირე მომკლვიდეს, მოვკვდები, სიცოცხლე გასაწყინარდა».
2872 დანა დაიცა, მოცაკვდა, დაეცა, გასისხლმდინარდა.
2873
2874 «რად არ მიკვირვებ ცოცხალსა, მე ლახვარ-დაუსობელსა!
2875 აწ იგი მიყავ, რა მმართებს ამისსა მახარობელსა!
2876 ზენაარ, დამხსენ სიცოცხლე სულთადგმა-დაუთმობელსა
2877 საბრალოდ ცრემლსა ადენდა უკლებსა, დაუშობელსა.
2878
2879 მე ვუთხარ: «დაო, რად მოგკლა, ანუ რა შენი ბრალია?–
2880 რამცა ვქმენ ნაცვლად, თვით რომე მისი ჩემზედა ვალია!
2881 აწ თავსა მისად საძებრად მივსცემ, სად კლდე და წყალია».
2882 სრულად გავქვავდი, შემექმნა გული მართ ვითა სალია.
2883
2884 მეტმან ზარმან გამაშმაგა, მომივიდა ცხრო და თრთოლა;
2885 გულსა ვუთხარ: «ნუ მოჰკვდები, არას გარგებს ცუდი წოლა,
2886 გიჯობს გაჭრა ძებნად მისად, გავარდნა და ველთა რბოლა».
2887 აჰა ჟამი, ვისცა გინდა ჩემი თანა წამოყოლა».
2888
2889 შევე, ფიცხლად შევეკაზმე, ცხენსა შევჯე შეკაზმული;
2890 ას-სამოცი კარგი მოყმე, ჩემსა თანა ხან-დაზმული,
2891 წამომყვა და წამოვედით, კართა გარე დარაზმული,
2892 ზღვის პირს მივე, ნავი დამხვდა, მენავემან მნახა ზმული.
2893
2894 ნავსა ჩავჯე, ზღვასა შევე, ზღვასა შიგან გავალაგდი;
2895 არსით ნავი მომავალი უნახავად არ დავაგდი;
2896 მოველოდი, არა მესმა, შმაგი უფრო გა-ვე-შმაგდი,
2897 რომე სრულად მომიძულვა, ღმერთსა თურე ასრე ვსძაგდი.
2898
2899 რომე დავყავ წელიწადი, თვე თორმეტი გამეოცა,
2900 მაგრა მისი მნახავიცა სიზმრივ კაცი არ მეოცა;
2901 თანა-მყოლი ყველაკაი ამომიწყდა, დამეხოცა,
2902 ვთქვი თუ: «ღმერთსა ვერას ვჰკადრებ, რაცა სწადდეს, აგრე ვყოცა».
2903
2904 ზღვა-ზღვა ცურვა მომეწყინა, მით გამოვე ზღვისა პირსა,
2905 გული სრულად გამიმხეცდა, არ ვუსმენდი არც ვაზირსა;
2906 ყველაკაი დამეფანტა, დარჩომოდა რაცა ჭირსა.
2907 კაცსა ღმერთი არ გასწირავს, ასრე მისგან განაწირსა!
2908
2909 ერთაი ესე ასმათი და დამრჩეს ორნი მონანი,
2910 ჩემნი გულისა მდებელნი და ჩემნი შემომგონანი.
2911 მისი ვერა ვცნენ ამბავნი ვერცა დრამისა წონანი,
2912 ტირილი მიჩნდის ლხინად და მდინდიან ცრემლთა ფონანი“.
2913 ამბავი ნურადინ-ფრიდონისა, ოდეს ტარიელ შეეყარა
2914 ღამით მევლო, მოვიდოდი, ზღვისა პირსა აჩნდეს ბაღნი;
2915 ჰგვანდეს ქალაქს, ვეახლენით, ცალ-კერძ იყვნეს კლდეთა ნაღნი;
2916 არ მიამის კაცთა ნახვა, მიდაღვიდეს გულსა დაღნი;
2917 მუნ გარდავხე მოსვენებად, დამხვდეს რამე ხენი ლაღნი.
2918
2919 ხეთა ძირსა მივიძინე, მათ მონათა ჭამეს პური;
2920 მერმე ავდეგ სევდიანი, მიღამებდა გულსა მური:
2921 ვერა მეცნა ეგზომ გრძელად ვერ ჭორი და ვერ დასტური,
2922 ველთა ცრემლი ასოვლებდა, თვალთა ჩემთა მონაწური.
2923
2924 ზახილი მესმა. შევხედენ, მოყმე ამაყად ყიოდა,
2925 შემოირბევდა ზღვის პირ-პირ, მას თურე წყლული სტკიოდა;
2926 ხრმლისა ნატეხი დასვრილი აქვს, სისხლი ჩამოსდიოდა,
2927 მტერთა ექადდა, წყრებოდა, იგინებოდა, ჩიოდა.
2928
2929 ზედა ჯდა შავსა ტაიჭსა, აწ ესე მე მყავს რომელი,
2930 მართ ვითა ქარი მოქროდა გაფიცხებული, მწყრომელი;
2931 მონა მივსწივე, მისისა შეყრისა ვიყავ მნდომელი;
2932 შევსთვალე : «დადეგ, მიჩვენე, ლომსა ვინ გაწყენს, რომელი?»
2933
2934 მას მონასა არა უთხრა, არცა სიტყვა მოუსმინა;
2935 ფიცხლად შევჯე, ჩავეგებე, მე ჩავუსწარ, ჩავე წინა,
2936 ვუთხარ: «დადეგ, გამიგონე, შენი საქმე მეცა მინა! »,
2937 შემომხედნა, მოვეწონე, სიარული დაითმინა.
2938
2939 გამიცადა, ღმერთსა ჰკადრა: «შენ ასეთნი ხენი ვით ხენ!»
2940 მერმე მითხრა: «მოგახსენებ, აწ სიტყვანი რომე მკითხენ:
2941 იგი მტერნი გამილომდეს, აქამდისცა რომე ვითხენ,
2942 უკაზმავსა მიღალატეს, საჭურველნი ასრე ვითხენ».
2943
2944 მე ვუთხარ: «დადეგ, დაწყნარდი, გარდავხდეთ ძირსა ხეთასა;
2945 არ შეუდრკების ჭაბუკი კარგი მახვილთა კვეთასა».
2946 თანა წამომყვა, წავედით უტკბოსნი მამა-ძეთასა.
2947 მე გავეკვირვე ჭვრეტასა მის ყმისა სინაზეთასა.
2948
2949 ერთი მონა დასტაქარი მყვა და წყლულნი შეუხვივნა,
2950 ისრის პირნი ამოუხვნა, დაკოდილნი არ ატკივნა.
2951 მერე ვჰკითხე: ვინ ხარ, ანუ მკლავმან შენმან ვისგან ივნა?
2952 საამბობლად დამირიგდა, თავი მისი გაამჩივნა.
2953
2954 პირველ მითხრა: «არა ვიცი, რა ხარ, ანუ რას გამსგავსო?
2955 ანუ ეგრე რამ დაგლია, ანუ პირველ რამ გაგავსო?
2956 რამან შეგქმნა მოყვითანედ, ვარდ-გიშერი რომე ჰრგავსო?
2957 ღმერთმან მისგან ანთებული სანთელიმცა რად დაგავსო?
2958
2959 მულღაზანზარის ქალაქი, ახლოს მე მაქვსო რომელი,
2960 ნურადინ-ფრიდონ სახელ მძეს, მეფე ვარ მუნა მჯდომელი;
2961 ესე საზღვარი ჩემია, სადა ხარ გარდამხდომელი,
2962 ცოტა, მაქვს მაგრა ყოველგნით სიკეთე-მოუწდომელი.
2963
2964 «მამის ძმა და მამაჩემი პაპა-ჩემმან გაყვნა ოდეს,
2965 ზღვასა შიგან კუნძულია, ჩემად წილად მას იტყოდეს;
2966 თვით ბიძასა ჩემსა მიხვდა, ვისთა შვილთა აწ დამკოდეს;
2967 მათვე დარჩა სანადირო, არ მივსცემდი, მომერჩოდეს.
2968
2969 «დღეს გამოვე ნადირობას, ზღვისა პირსა ვინადირე,
2970 ქორის დევნა მომნდომოდა, მით მრეკელი არ ვახშირე:
2971 სპათა ვუთხარ: «მომიცადეთ, მოვიდოდე მეცა ვირე! »
2972 ხუთთა ოდენ ბაზიერთა მეტი არა დავიჭირე.
2973
2974 «ნავითა გავე, ზღვისაგან შტო რამე გამოვიდოდა,
2975 არ ამოვჰკრეფდი გამყოფთა, ვთქვი, ჩემთა რად დავრიდო, და-?
2976 დამეძაბუნეს, სიმრავლე მე მათი არ გამვიდოდა,
2977 ვნადირობდი და ვიზახდი, ხმა ჩემი არ უდიდოდა.
2978
2979 «მართლად იჯავრეს, წუნობა მათი თუ ესე ხმდა ვითა!
2980 გამომაპარნეს ლაშქარნი, გზანი შემიკრნეს ნავითა,
2981 თვით ბიძაძენი ჩემნიცა შესხდეს მათითა თავითა,
2982 ჩემთა გაუხდეს ლაშქართა ომად თავისა მკლავითა.
2983
2984 «მათი მესმა, დავინახე ზახილი და ხრმალთა ელვა,
2985 ნავი ვსთხოვე მენავეთა, მით ვიყივლე მე ერთხელ ვა,
2986 ზღვასა შევე, მომეგება მეომარი ვითა ღელვა,
2987 სწადდა, მაგრა ვეღარა ქმნეს ჩემი ზედა წამოქელვა.
2988
2989 «კვლა სხვანი დიდნი ლაშქარნი უკანა მომეწეოდეს.
2990 იქით და აქათ მომიხდეს, ერთგნით ვერ მომერეოდეს,
2991 არ მომწურვოდეს წინანი, ზურგით მესროდეს მე ოდეს,
2992 ხრმალსა მივენდევ, გამიტყდა, ისარნი დამელეოდეს.
2993
2994 «მომეჯარნეს, ვეღარა ვქმენ, ნავით ცხენი გარდვიხლტუნვე,
2995 ზღვა-ზღვა ცურვით წამოუვე, ჩემი მჭვრეტი გავაცბუნვე;
2996 თანა-მყოლნი ყველაკანი დამიხოცნეს, დამრჩეს მუნვე,
2997 ვინცა მდევდა, ვერ შემომხვდა, მივუბრუნდი, მივაბრუნვე.
2998
2999 «აწ იგი იქმნას, რაღაცა ენებოს ღმრთისა წადილსა;
3000 ვეჭვ, ჩემი სისხლი არ შერჩეს, ძალი შესწევდეს ქადილსა!
3001 ოხრად გავუხდი ყოფასა მათ საღამოსა და დილსა,
3002 ვუხმობ ყვავთა და ყორანთა, მათ ზედა ვაქნევ ხადილსა!»
3003
3004 ამა ყმამან შემიკვეთა, გული მისკე მიმიბრუნდა.
3005 მოვახსენე: «აჩქარება შენი ყოლა არა უნდა,
3006 მეცა თანა წამოგყვები, დაიხოცნენ იგი მუნ და-!
3007 ჩვენ ორთავე მეომარი განაღამცა შეგვიძრწუნდა!»
3008
3009 ესეცა ვუთხარ: «ამბავი ჩემი არ გაგეგონების,
3010 უფრორე წყნარად გიამბობ, თუ ჟამი ჩვენ გვექონების».
3011 მან მითხრა: «ლხინი საჩემო მაგას რა შეეწონების!
3012 დღედ სიკვდილადმდის სიცოცხლე შენ ჩემი დაგემონების».
3013
3014 მივედით მისსა ქალაქსა ტურფასა, მაგრა ცოტასა;
3015 გამოეგებნეს ლაშქარნი, ისხმიდეს მისთვის ოტასა,
3016 პირსა იხოკდეს, გაჰყრიდეს ნახოკსა, ვით ნაფოტასა,
3017 ეხვეოდიან, ჰკოცნიან ხრმალსა და სალტე-კოტასა.
3018
3019 კვლა მოვეწონე, ვეტურფე მე მისი გარდნაკიდარი;
3020 შემასხმიდიან ქებასა: «მზეო, შენ ჩვენთვის იდარი!»
3021 მივედით, ვნახეთ ქალაქი მისი ტურფა და მდიდარი,
3022 ყველასა ტანსა ემოსა ზარქაში განაზიდარი“.
3023 შველა ტარიელისაგან ფრიდონისა
3024 მოჯობდა, ომი შეეძლო, ხმარება ცხენ-აბჯარისა;
3025 დავკაზმეთ ნავი, კატარღა და რიცხვი სპათა ჯარისა;
3026 კაცი ხმდა, მისთა მჭვრეტთათვის ღონემცა ეაჯა რისა!
3027 აწ გითხრა ომი მოყმისა, მებრძოლთა დამსაჯარისა.
3028
3029 მათი მესმა დაპირება, ჩაბალახთა ჩამობურვა;
3030 ნავი წინა მომეგება, არა ვიცი, შვიდი თუ რვა.
3031 ფიცხლა ზედა შევეჯახე, მათ დაიწყეს ამოდ ცურვა:
3032 ქუსლი ვჰკარ და დავუქციე, დაიზახნეს დიაცურ ვა!
3033
3034 კვლა სხვასა მივე, მოვჰკიდე ხელი ნავისა ბაგესა,
3035 ზღვასა დავანთქენ, დავხოცენ, ომიმცა რაღა აგესა!
3036 სხვანი გამექცეს, მიმართეს მათ-მათსა საქულბაგესა;
3037 ვინცა მიჭვრეტდეს, უკვირდა, მაქებდეს, არ მაძაგესა.
3038
3039 ზღვა გავიარეთ, გავედით, შემოგვიტიეს ცხენია,
3040 კვლა შევიბენით, შეიქმნნეს ომისა სიმარცხენია.
3041 მუნ მომეწონნეს ფრიდონის სიქველე-სიფიცხენია:
3042 იბრძვის ლომი და პირად მზე, იგი ალვისაც ხენია.
3043
3044 თვით ორნივე ბიძაძენი მისნი ხმრლითა ჩამოყარნა,
3045 ხელნი წმიდად გარდაკვეთნეს, იგი ასრე ასაპყარნა,
3046 მოიყვანნა მხარ-დაკრულნი, ერთმან ორნი არ დაყარნა,
3047 მათნი ყმანი გაამტირლნა, მისნი ყმანი ამაყარნა.
3048
3049 მათნი ლაშქარნი გაგვექცეს; ვეცენით, გა-ცა-ვფანტენით.
3050 ფიცხლად წავუღეთ ქალაქი, არ თავნი გავაზანტენით;
3051 ქვითა დავლეწეთ წვივები, ჩვენ იგი გავანატენით.
3052 მომკალ, თუ ლარი დალიოთ ან აკიდებით, ან ტენით.
3053
3054 ფრიდონ ნახნა საჭურჭლენი და ბეჭედნი მისნი დასხნა.
3055 თვით ორნივე ბიძა-ძენი დაპყრობილნი წამოასხნა.
3056 მისად ნაცვლად სისხლნი მათნი მოღვარნა და ველთა ასხნა;
3057 ჩემი თქვეს თუ: «ღმერთსა მადლი, ვინ ალვისა ხენი ასხნა!»
3058
3059 მივედით, მოქალაქეთა ზარი ჩნდა, რომე ზმიდიან,
3060 აჯაბთა მქმნელნი მჭვრეტელთა გულსა მუნ დააბმიდიან;
3061 მე და ნურადინს ყველანი ქებასა შეგვასხმიდიან,
3062 გვითხრობდეს: «მკლავთა თქვენთაგან ჯერთ მათნი სისხლნი მიდიან!»
3063
3064 ლაშქარნი ფრიდონს მეფედ და მიხმობდეს მეფეთ-მეფობით,
3065 თვით თავსა მათსა – მონად და ჩემსა ყველასა სეფობით;
3066 დაღრეჯით ვიყავ, ვერ მპოვეს ვეროდეს ვარდთა მკრეფობით,
3067 ჩემი ვერ ცნიან ამბავი, მუნ იყო არ-იეფობით“.
3068 ფრიდონისაგან ნესტან-დარეჯანის ამბის მბობა
3069 დღესა ერთსა მე და ფრიდონ ნადირობას გამოვედით,
3070 ზღვასა ზედა წაწურვილსა ქედსა რასმე გარდავედით;
3071 ფრიდონ მითხრა: «გითხრობ რასმე, ვთამაშობდით, ცხენსა ვსხედით,
3072 ერთი რამე საკვირველი მე ვნახეო ამა ქედით».
3073
3074 მე ვჰკითხევდი, ფრიდონ მეტყვის მართ ამბავსა ესოდენსა:
3075 «დღე ერთ მწადდა ნადირობა, შევჯე ამა ჩემსა ცხენსა,–
3076 ზღვათა შიგან იხვსა ჰგვანდა, ხმელთა ზედა შავარდენსა –
3077 აქა ვდეგ და თვალს ვუგებდი ქორსა, იქით განაფრენსა.
3078
3079 «ზოგჯერ ზღვისკე მივიხედნი, წავსდგომოდი ამა გორსა;
3080 ზღვასა შიგან ცოტა რამე დავინახე, თუცა შორსა.
3081 ეგრე ფიცხლად სიარული არას ძალ-უც მისსა სწორსა,
3082 ვერად ვიცან, გონებასა გავეკვირვე ამად ორსა.
3083
3084 «ვთქვი: რა არის, რას ვამსგავსო, მფრინველია, ანუ მხეცი?
3085 ნავი იყო, გარ ეფერა სამოსელი მრავალ-კეცი;
3086 წინა კაცნი მოზიდვიდეს; თვალი ამად დავაცეცი,
3087 მთვარე უჯდა კიდობანსა, ცა მეშვიდე მასცა ვეცი.
3088
3089 «ამოძვრნეს ორნი მონანი, შავნი მართ ვითა ფისანი.
3090 ქალი გარდმოსვეს, სისხონი ვნახენ მისისა თმისანი.
3091 მას რომე ელვა ჰკრთებოდა, ფერნიმცა ჰგვანდეს რისანი!
3092 მან განანათლა სამყარო, გაცუდდეს შუქნი მზისანი!
3093
3094 «სიხარულმან ამაჩქარა, ამათრთოლა, და-ცა-მლეწა,
3095 იგი ვარდი შემიყვარდა, რომე თოვლსა არ ეხეწა;
3096 დავაპირე შეტევება, ვთქვი, წავიდე მათკე მე, წა-,
3097 ჩემსა შავსა სულიერი რამცა ვითა გარდეხვეწა!
3098
3099 «ცხენი გავქუსლე, იქმოდა შამბი ხმასა და ხრიალსა,
3100 ვეღარ მივუსწარ, გამესწრნეს, რაზომცა ვსცემდი წრტიალსა.
3101 ზღვის პირსა მივე, შევხედენ, ჩნდა ოდენ მზისა ტიალსა,
3102 გაშორვებოდეს, წამსლვოდეს, ამისთვის დავეწვი ალსა».
3103
3104 ესე მესმა ფრიდონისგან, მომემატა ცეცხლთა სიცხე,
3105 ცხენისაგან გარდავიჭერ, თავი სრულად გავიკიცხე,
3106 ჩემთა ღაწვთა დანადენი მე ჩემივე სისხლი ვიცხე.
3107 ვუთხარ: «მომკალ, უჩემოსა ენახამცა ვისცა ისც ხე!»
3108
3109 ,,ესე ჩემგან გაუკვირდა ფრიდონს, მეტად ეუცხოვა,
3110 მაგრა მეტად შევებრალე, ტირილითა მესათნოვა;
3111 თვალთათ ვითა მარგალიტი ცრემლი ცხელი გარდმოთოვა,
3112 ვითა შვილი დამადუმა, მემუდარა, შემეპოვა.
3113
3114 ვაგლახ მეო, რა გიამბე ფათერაკად, მცთარმან, შმაგად!
3115 მოვახსენე: ნურა გაგვა, ნუ ინავღლი მაგას მაგად!
3116 იგი მთვარე ჩემი იყო, მით მედების ცეცხლი მდაგად;
3117 აწ გიამბობ, რათგან თავი გინდა ჩემად ამხანაგად»
3118
3119 «ფრიდონს ვუთხარ ყველაკაი ჩემი, თავსა გარდასრული;
3120 მან მითხრა, თუ: «რას ვიტყოდი მოცთომილი, გაბასრული!
3121 შენ მაღალი ინდოთ მეფე ჩემსა რადმე ხარ მოსრული,
3122 სახელმწიფო საჯდომი და ტახტი გმართებს, სრაცა სრული».
3123
3124 კვლაცა მითხრა: «ვისცა ღმერთი საროს მორჩსა ტანად უხებს,
3125 მას ლახვრსა მოაშორვებს, თუცა პირველ გულსა უხებს,
3126 იგი მოგვცემს წყალობასა მისსა, ზეცით მოგვიქუხებს,
3127 ჭირსა ლხინად შეგვიცვალებს, არაოდეს შეგვაწუხებს.
3128
3129 წამოვედით ნატირებნი, სრას დავსხედით თავის წინა;
3130 ფრიდონს ვუთხარ: «ჩემი შემწე შენგან კიდევ არვინ-ა,
3131 ვითა ღმერთმან შენი მსგავსი სოფლად არა მოავლინა,
3132 მაშა რათგან შეგემეცენ, ამის მეტი რად რა მინა?
3133
3134 არ ავი გესვა მოყვარე, ჟამი თუ მომხვდეს ჟამისად,
3135 ენა, გონება მახმარე გამოსარჩევლად ამისად:
3136 რა მოვაგვარო, რა მიჯობს სალხენად ჩემად და მისად?
3137 თუ ვერას ვარგებ, ვიქმნები ვერ-დამყოფელი წამისად».
3138
3139 მან მითხრა: «ბედი ღმრთისაგან მიჯობსღა ამას რომელი:
3140 მოსულხარ ჩემად წყალობად მეფე ინდოეთს მჯდომელი;
3141 მემცა რად ვიყავ ამისთვის მადლისა რასმე მნდომელი,
3142 ერთი ვარ მონა მონებად, წინაშე თქვენსა მდგომელი.
3143
3144 «ესე ქალაქი გზა არის ნავთა, ყოველგნით მავალთა,
3145 შემომკრებელი ამბავთა უცხოთა რათმე მრავალთა;
3146 აქა მოგვესმის ამბავი, შენ რომე დაუწვავ ალთა.
3147 ნუთუ ქმნას ღმერთმან გარდახდა მაგ შენთა ჭირთა და ვალთა!»
3148
3149 «ჩვენ გავგზავნნეთ მენავენი, რომელთაცა კვლა უვლია,
3150 მოგვინახონ იგი მთვარე, ვისთვის ჭირი არ გვაკლია;
3151 მუნამდისცა მოიჭირვე, გონებამან არ დაგლია.
3152 ყოლა ჭირი არ ეგების, თუმცა ლხინმან არ დასძლია.
3153
3154 კაცნი იხმნა მასვე წამსა, ესე საქმე დავიურვეთ,
3155 უბრძანა თუ: «ნავებითა წადით, ზღვა-ზღვა მოიცურვეთ;
3156 მოგვინახეთ, საყვარელსა მისსა მისთვის მოასურვეთ,
3157 თავთა ჭირი უათასეთ, რადმც უშვიდეთ, ანუ ურვეთ?»
3158
3159 აჩინნა კაცნი, სადაცა სადგურნი ნავთა სჩენოდეს;
3160 უბრძანა : «ძებნეთ ყოველგან, რაცა ვის მისი გსმენოდეს».
3161 მოლოდნა მიჩნდა სალხინოდ, პატიჟნი მო-რე-მლხენოდეს,
3162 უმისოდ ლხინი მინახავს, ამა დღისათვის მრცხვენოდეს!
3163
3164 ფრიდონ საჯდომნი დამიდგნა ადგილსა საპატრონოსა,
3165 მითხრა, თუ: «მცთარვარ აქამდის, ვერ მივხვდი გასაგონოსა:
3166 ხარ დიდი მეფე ინდოთა, რა ვით ვინ მოგაწონოსა!
3167 ვინ არის კაცი, რომელმან თავი არ დაგამონოსა?!»
3168
3169 რას ვაგრძელებდე! მოვიდეს ყოვლგნით ამბისა მცნობელნი,
3170 ცუდნი და ცუდთა ადგილთა თავისა დამაშრობელნი;
3171 ვერა ვერ ეცნა, ვერ იყვნეს ვერას ამბისა მბობელნი,
3172 მე უფრო მდინდეს თვალთაგან კვლა ცრემლნი შეუშრობელნი.
3173
3174 მე ფრიდონს ვუთხარ: «ესე დღე ვითა მესაზაროების,
3175 ამისად მოწმად ღმერთი მყავს, სათქმელად მეუცხოების;
3176 უშენოდ მყოფსა ღამე და დღეცა მესაღამოების,
3177 დახსნილვარ ლხინსა ყოველსა, მით გული ჭირსა მოების.
3178
3179 «მაშა მე მისსა ამბავსა რათგან აღარას მოველი,
3180 ვეღარ ვიქმნები, გამიშვი, ვარ ფარმანისა მთხოველი!»
3181 ფრიდონს რა ესმა, ატირდა, სისხლითა მოერწყო ველი,
3182 მითხრა, თუ: «ძმაო დღესითგან ცუდ ჩემი ლხინი ყოველი!»
3183
3184 თუცა დია მოიჭირვეს, ვერცა ეგრე დამიჭირეს;
3185 მისთა სპათა მუხლ-მოყრილთა თავი მათი ჩემ-კერძ ირეს,
3186 მეხვეოდეს, მაკოცებდეს, ატირდეს და ამატირეს:
3187 «ნუ წახვალო, დაგემონნეთ, სიცოცხლეა ჩვენი ვირეს!»
3188
3189 ეგრე ვუთხარ: «თქვენი გაყრა მეცა დია მეძნელების,
3190 მაგრა ლხინი უმისოსა ჩემგან ძნელად გაიძლების;
3191 ჩემსა ტყვესა ვერ გავსწირავ, თქვენცა დია გებრალების,
3192 ნუვინ მიშლით, არ დავდგები, არცა ვისგან დამეშლების.
3193
3194 მერმე ფრიდონ მოიყვანა, მიძღვნა ესე ჩემი ცხენი,
3195 მითხრა: «ჰხედავ, პირი მზისა, თქვენ საროსა ეგეც ხენი,
3196 ვიცი, მეტი არა გინდა, ძღვენნი რადმცა გავკიცხენი?
3197 თვით ამანვე მოგაწონოს სახედრობა, სიფიცხენი».
3198
3199 ფრიდონ გამომყვა, წავედით, ორთავე ცრემლნი ვღვარენით;
3200 მუნ ერთმანერთსა ვაკოცეთ, ზახილით გავიყარენით.
3201 სრულად ლაშქარნი მტიროდეს გულითა მართლად, არ ენით.
3202 გაზრდილ-გამზრდელთა გაყრასა ჩვენ თავნი დავადარენით.
3203
3204 ფრიდონისით წამოსრულმან წავე ძებნად, კვლა ვიარე,
3205 რომე არა არ დამირჩა ხმელთა ზედა, ზღვათა გარე;
3206 მაგრა მისსა მნახავსაცა კაცსა ვერას შევეყარე;
3207 გული სრულად გამიშმაგდა, თავი მხეცთა დავადარე.
3208
3209 ვთქვი, თუ: «ჩემგან აღარა ხამს სიარული, ცუდი ცურვა,
3210 ნუთუ მხეცთა სიახლემან უკუმყაროს გულსა ურვა!»
3211 მონათა და ამა ასმათს სიტყვა ვუთხარ შვიდი, თუ რვა:
3212 «ვიცი, რომე დამირჯიხართ, დია გიართებს ჩემი მდურვა».
3213
3214 «აწ წადით და მე დამაგდეთ, ეტერენით თავთა თქვენთა,
3215 ნუღარ უჭვრეტთ ცრემლთა ცხელთა, თვალთა ჩემთათ მონადენთა».
3216 რა ესენი მოისმენდეს საუბართა ესოდენთა,
3217 მითხრეს: «ჰაი, რასა ჰბრძანებ, ნუ მოასმენ ყურთა ჩვენთა!
3218
3219 «უშენოსა ნუმცა ვნახავთ, ნუ პატრონსა, ნუ უფალსა,
3220 ნუთუ ღმერთმან არ გაგვყარნეს ცხენთა თქვენთა ნატერფალსა,
3221 თქვენ გიჭვრეტდეთ საჭვრეტელსა შვენიერსა, სატურფალსა».
3222 თურე ბედი მოაღაფლებს კაცსა ეგზომ არ-ღაფალსა!“
3223
3224 ვეღარ გავგზავნენ, სიტყვანი მესმნეს მონათა ჩემთანი,
3225 მაგრა დავყარენ არენი მე კაცრიელთა თემთანი;
3226 სახლად საყოფნი მიმაჩნდეს თხათა და მათ ირემთანი.
3227 გავიჭერ, სრულად დავტკებნენ ქვე მინდორნი და ზე მთანი.
3228
3229 ესე ქვაბნი უკაცურნი ვპოვენ, დევთა შეეკაფნეს;
3230 შემომებნეს, ამოვწყვიდენ, ყოლა ვერას ვერ მეხაფნეს,
3231 მათ მონანი დამიხოცნეს, ჯაჭვნი ავად მოექაფნეს;
3232 საწუთრომან დამაღრიჯა, ცქაფნი მისნი კვლა მეცქაფნეს.
3233
3234 აჰა, ძმაო, მაშინდითგან აქა ვარ და აქა ვკვდები;
3235 ხელი მინდორს გავიჭრები, ზოგჯერ ვტირ და ზოგჯერ ვბნდები,
3236 ესე ქალი არ დამაგდებს, არს მისთვისვე ცეცხლ-ნადები, –
3237 ჩემად ღონედ სიკვდილისა მეტსა არას არ ვეცდები!
3238
3239 რომე ვეფხი შვენიერი სახედ მისად დამისახავს,
3240 ამად მიყვარს ტყავი მისი, კაბად ჩემად მომინახავს;
3241 ესე ქალი შემიკერავს, ზოგჯერ სულთქვამს, ზოგჯერ ახავს,
3242 რათგან თავი არ მომიკლავს, ხრმალი ცუდად მომიმახავს.
3243
3244 მისსა ვერ იტყვის ქებასა ყოველი ბრძენთა ენები;
3245 მას დაკარგულსა ვიგონებ მე, სიცოცხლისა მთმენები;
3246 მას აქათ ვახლავ ნადირთა, თავსა მათებრვე მხსენები;
3247 სხვად არას ვიაჯ ღმრთისაგან, ვარ სიკვდილისა მქენები“.
3248
3249 პირსა იცა, გაიხეთქა ღაწვი, ვარდი აიხეწა,
3250 ლალი ქარვად გარდიქცია, ბროლი სრულად დაილეწა;
3251 ავთანდილსცა ცრემლი წასდის წამწამთაგან ერთ-სახე, წა-,
3252 მერე ქალმან დაადუმა, მუხლ-მოყრილი შეეხვეწა.
3253
3254 ტარიელ უთხრა ავთანდილს, ასმათის დადუმებულმან:
3255 შენ ყველაკაი გაამე მე ვერას ვერ ამებულმან;
3256 გიამბე ჩემი ამბავი სიცოცხლე-გაარმებულმან,
3257 აწ წადი, ნახე შენი მზე ნახვისა მოჟამებულმან“.
3258
3259 ავთანდილ უთხრა: „მე შენი გაყრა არ მომეთმინების;
3260 თუ გაგეყრები, თვალთაგან ცრემლიცა დამედინების.
3261 მართალსა გითხრობ, ამისი კადრება ნუ გეწყინების,
3262 შენ ვისთვის ჰკვდები, მაგითა მას არა არ ელხინების.
3263
3264 რა აქიმი დასნეულდეს, რაზომ გინდა საქებარი,
3265 მან სხვა უხმოს მკურნალი და მაჯასისა შემტყვებარი;
3266 მას უამბოს, რაცა სჭირდეს სენი, ცეცხლთა მომდებარი:
3267 სხვისა სხვამან უკეთ იცის სასარგებლო საუბარი.
3268
3269 რაცა გითხრა, მომისმინე ბრძენი გეტყვი, არა ხელი;
3270 ასი გმართებს გაგონება, არ გეყოფის, არ, ერთხელი.
3271 კარგად ვერას ვერ მოავლენს კაცი აგრე გულ-ფიცხელი.
3272 აწ მე მინდა ნახვა მისი, ვისგან დამწვავს ცეცხლი ცხელი.
3273
3274 იგი ვნახო, სიყვარული მისი ჩემთვის დავამტკიცო;
3275 მოვახსენო, რაცა მეცნას, მეტი საქმე არა მიცო;
3276 შენ გენუკვი, შემაჯერო, ღმერთი იღმრთო, ცაცა იცო,
3277 ერთმანერთი არ გავწიროთ, მაფიცო და შემომფიცო.
3278
3279 რომე აქათ არ წახვიდე, შენ თუ ამას შემეპირო,
3280 მეცა ფიცით შეგაჯერო, არასათვის არ გაგწირო,
3281 კვლა მოვიდე შენად ნახვად, შენთვის მოვკვდე, შენთვის ვირო,
3282 ღმერთსა უნდეს, ვისთვის ჰკვდები, მისთვის აგრე არ გატირო“.
3283
3284 მან მიუგო: „უცხოს უცხო ეგრე ვითა შეგიყვარდი?
3285 გასაყრელად გეძნელები, იადონსა ვითა ვარდი;
3286 რაგვარამცა დაგივიწყე, რაგვარამცა უკუმქარდი!
3287 ღმერთმან ქმნას და კვლაცა გნახო ალვა მორჩი, განაზარდი.
3288
3289 პირი შენი ნახვად ჩემად თუ მობრუნდეს, ტანი იხოს,
3290 გული მინდორს არ გაიჭრეს, არ იირმოს, არცა ითხოს,
3291 თუ გიტყუო, მოგაღორო, ღმერთმან რისხვით გამიკითხოს!
3292 შენმან ჭვრეტა-სიახლემან მომაქარვოს სევდა, მითხოს!“
3293
3294 ამაზედა შეიფიცნეს მოყვარენი გულ-სადაგნი,
3295 იაგუნდნი ქარვის-ფერნი, სიტყვა-ბრძენნი, ცნობა-შმაგნი;
3296 შეუყვარდა ერთმანერთი, სწვიდეს მიწყივ გულსა დაგნი,
3297 მას